Language

ENहिગુ
Scripture Library

Ganesha Purana · Chapter 1.41.45

1.41.45.1

vyāsa uvāca /
varadena gaṇeśena prabhuṇā sarvakāriṇāṃ /
kiṃ kṛtaṃ tanmamācakṣva pṛcchate caturānana

1.41.45.2

brahmovāca /
tato gajānano viprarūpeṇa tripuraṃ yayau /
mahārhāsana saṃviṣṭaṃ dadarśa dvijasattamaḥ

1.41.45.3

sa utthāya namaskṛtya svāsane copaveśayat /
saṃpūjya paripapṛccha kuta āgamyate dvija

1.41.45.4

kā vidyā kiṃ ca te nāma pṛcchate brūhi me dvija /
prayojanaṃ ca kiṃ te'sti śaktiścet karavāmahe

1.41.45.5

dvija uvāca /
sāyaṃgṛhā vayaṃ daitya sarvajñāḥ sarvavedinaḥ /
icchāvihārā lokānāṃ bhramāmo hitakāmyayā

1.41.45.7

kalādharetyeva nāmnā vikhyātā bhuvanatraye /
dṛṣṭukāmā vaibhavaṃ te saṃprāptā bhavanaṃ tava /६//
akhilā : saṃpadaste tu dṛṣṭvā tṛptāḥ sma sāṃpratam /
na kailāse na vaikuṃṭhe brahmaloke'pi nedṛśī

1.41.45.8

pade śākre na vai saṃpadyādṛśī dṛśyate tava /
daitya uvāca /
nāmamātrāṃ kalādhāraḥ kiṃ vā jānāsi tāṃ dvija

1.41.45.9

saṃpadaḥ sarvalokeṣu yābhya etā praśaṃsasi /
jānāsi ceddarśaya me tāsāṃ madhye mahotkaṭām

1.41.45.11

dṛṣṭvā dāsye vāṃchitaṃ te priyaṃ prāṇamapi dvija /
na smare parihāse'pi vitathaṃ bhāṣitaṃ mune /१.४१.१०//
kalādhara uvāca /
pareṣāṃ saṃpadaṃ dṛṣṭvā kiṃ syāttava suradviṣa /
vinayātte prasanno'haṃ kalayā te dadāmi vai

1.41.45.12

kāṃcanaṃ rājataṃ lauhaṃ tripuraṃ śarasaṃsthitam /
rama tatra sthiro daitya cirakālaṃ yathāsukham

1.41.45.13

abhedyaṃ deva gaṃdharvairmānuṣairuragairapi /
kalpitārthapradaṃ tatte kāmagaṃ kāmadaṃ śubham

1.41.45.14

yadaivaikena bāṇena kasmiṃścit kālaparyaye /
bhetsyate taddharo daitya tadā nāśamupaiṣyati

1.41.45.15

brahmovāca /
ityuktvā dhanurādāya saṃstabhya śaramantarā/
puratrayaṃ nirmame'sau bhuvanatraya sannibham

1.41.45.16

vicitrairbhavanai ramyai dīrghikārāma saṃyutaḥ /
nānānakṣi gaṇairjuṣṭaṃ sarvakāmapradaṃ khagam

1.41.45.18

māyayā mohito daityastatrastho cahṛṣe bhṛśam /
jagarja ghanavaddaityo lokatrayavikampanaḥ //१७/
na mattaḥ śreṣṭha ityevaṃ garvadarpa samanvitaḥ /
trailokyaṃ kṣobhayāmāsa brāhmaṇaṃ tamathābravīt

1.41.45.19

yācasva durlabhataraṃ tatte dāsye dvijottama /
ityuktvā sa dvijaḥ prāha taṃ daityaṃ nispṛho'pi san

1.41.45.1.41.20

dvija uvāca /
ahaṃ kailāsamagamaṃ dṛṣṭavān mūrtimuttamam /
śivena pūjitāṃ samyag gāṇeśīṃ cintitārthadām

1.41.45.21

tāmānaya tvaṃ me dehi śaktiryadyasureśvara /
netādṛśī mayā mūrtistrailokyaṃ caratekṣitā

1.41.45.22

ato mama manastasyāmāsaktaṃ daityasattama /
tāṃ prāpya kṛtakṛtyo'haṃ bhaviṣyāmyasureśvara

1.41.45.23

kīrtiṃ te prathayiṣyāmi trailokye sacarācare /
na dātā tripurācchreṣṭho vāṃchitaṃ yaḥ prayacchati

1.41.45.24

daitya uvāca /
śaṃkara kikaraṃ manye gaṇaye na ca devatāḥ /
ānayitvā pradāsyāmi tāṃ mūrtiṃ dvijapuṃgava

1.41.45.25

brahmovāca /
ityuktvā pūjayāmāsa taṃ kalādharamādarāt/
dadau tasmai daśa grāmān govastra bhūṣaṇāni ca

1.41.45.26

muktāphalāni bhūrīṇi mahārhāṇītarāṇi ca /
ratnāni ca pravālāni rāṃkavāstaraṇāni ca

1.41.45.27

dāsīdāsa śataṃ nānā bhūṣāyuktaṃ dade'suraḥ /
sadaśvān savarūthāṃśca svarṇākṣān rājatān rathān

1.41.45.28

pragṛhyai tat balāddattaṃ prayayoṃ sa kalādhara /
svāśramaṃ harṣayan patnī sarvānāśramavāsinaḥ

1.41.45.29

brahmovāca /
evaṃ ca sarvaṃ vṛttāntaṃ nārado'kathayatsurān /
te'pi kālaṃ pratīkṣanto divasānaticakramuḥ

1.41.45.1

(१६०२)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe kalādharagamanaṃ nāmaikacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ //४१/ /
vyāsa uvāca /
kṛtavān kimu daityaḥ sa gate tāsminkalādhare/
kathamānīya dattā'smai mūrtiścintāmaṇeḥ śubhā

1.41.45.2

etatkathaya me sarvaṃ vistārya caturānana /
līlā gajānanīḥ śṛṇvan na tṛpyāmi samāsataḥ

1.41.45.3

brahmovāca
tasmingate yadakarot sa daityo munisattama /
tatsarvaṃ kathayiṣyāmi śṛṇuṣvāvahito mune

1.41.45.4

dūtau saṃpreṣayāmāsa mandarādristhitaṃ śivam /
aśikṣayacchivaṃ gatvā brūtaṃ madvākyamādarāt

1.41.45.5

mūrtiścintāmaṇeste'sti gṛhe sarvārthadā śubhā/
dehi tāṃ daityarājāya sāmnaiva girijāpate

1.41.45.6

pātāle svargaloke vā martye vā punaradbhutam /
tatsarvaṃ tena daityaina hyānītaṃ svagṛhe talāt

1.41.45.7

śīghramānīyatāṃ deva yāvo daityaṃ mahābalam /
na dāsyase yadā sāmnā tadā daityaḥ parākramī

1.41.45.8

grahīṣyati balāttāṃ tu tato duḥkhamavāpsyasi /
iti daityavacaḥ śrutvā jagmatustau śivaṃ prati

1.41.45.9

āhatustau mahādevaṃ daityarājena śikṣitam /
itthaṃ dūtavacaḥ śrutvā trinetraḥ krodhamūrchitaḥ

1.41.45.1.42.10

uvāca dūtau dūtau vāmiti kṛtvā kṣame vacaḥ /
kāmasyeva bhavedbhasma no cedvāṃ nātra saṃśayaḥ

1.41.45.11

kiṃ kāryaṃ teta daityena tṛṇībhūtena me vibhoḥ /
āyātu yuddhamevāstu martukāmo mamāntikam

1.41.45.12

neyaṃ mūrtistena śakyā prāptuṃ janmaśatairapi /
pralayāgniḥ pataṃgena kiṃ śāntimadhigacchati

1.41.45.13

meroḥ pāṃto mūṣakena śakyaḥ kartuṃ kimojasā /
asaṃkhya jala niṣkāśācchuṣkaḥ syātkiṃ mahodadhiḥ

1.41.45.14

brahmovāca :-
śrutvā tu śāṃkarīṃ vāṇīṃ daityau yātau yathāgatam /
abrūtāṃ svāminaṃ vākyaṃ śaṃbhunā yadudīritam

1.41.45.15

tadākarṇya prajajvāla daityo vākyārthakovidaḥ /
krodhānalena dīpto'sau trailokyaṃ pradahanniva

1.41.45.17

ājñāpayacca yuddhāya svasenāṃ caturaṃgiṇīm /
nirgatā sahasā senā mandarācalasaṃmukhā/ १६ //
bhūtalaṃ chādayāmāsa nimaṃryādo yathā'mbudhiḥ /
aneṃkasūrya saṃkāśā vikośaiḥ śastrasaṃcayaiḥ

1.41.45.18

garjantī ghanavadghoraṃ mṛtyormānasakampinīṃ /
daityastripuramāruhya vimānasadṛśaṃ mahat

1.41.45.19

manovegaṃ tataḥ paścājjighāṃsuḥ śaṃbhumāyayauṃ /
bṛhanmaṇimayaṃ cāru kavacaṃ kuṃḍale'gade

1.41.45.1.42.20

muktāmālāṃ mudrikāśca kaṭisūtraṃ ca kāṃcanam/
mukuṭaṃ ratnakhacitaṃ mahārghaṃ bibhradullasat

1.41.45.21

yasya śabdena mahatā cakampe haramānasam /
taddhanuḥ sa niṣaṃgaṃ ca kaurmaṃ kheṭamasiṃ dṛḍham

1.41.45.22

śuśubhe śaktikā divyā'vahadyāṃ daityapuṃgavaḥ /
gāyamānā nartamānā gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

1.41.45.23

bandinaścāraṇāścāpi yayurasyāgrato mudā /
śaṃkaro dūtavākyena śrutvā daityaṃ mamāgatam

1.41.45.24

asaṃkhya vratasaṃyuktaṃ yuyutsuṃ kālakarṣitam /
śūlapāṇirapi tadā saṃpūjya dviradānanam

1.41.45.25

praṇamya taṃ parikramya puraskṛtya balaṃ balāt /
āyayau krodhadīptākṣaḥ svasthalād gaṇamaṃḍalam

1.41.45.26

te vīrā vīraśabdena nādayanto diśo daśa /
abhijagmuḥ praharaṇaiḥ parasparavadhepsavaḥ

1.41.45.27

abhūtāṃ mīlite seneṃ rajastimirasaṃkule/
svaparajñānarahite jaghnatū raṇamūrdhani

1.41.45.28

abhavattumulaṃ yuddhaṃ na prājñāyata kiṃcana/
gajāśvarathavīrāṇāṃ hatānāṃ śoṇitokṣite

1.41.45.29

śānte rajasya yudhyanta vīrā vīraiḥ pṛthak pṛthak/
kecit prāsaḥ ke'pi khaḍgaiḥ kecidbāṇai śilāśitaiḥ

1.41.45.1.42.30

ṛṣṭibhirmuṣṭibhiḥ kecit kecit paraśu tomaraiḥ /
hatānāṃ tatra vīrāṇāṃ hayānāṃ ca padātinām

1.41.45.31

asṛṅanadī samabhavat keśaśaivala vāhinī /
kheṭakūrmā khaḍgamatsyā śiraḥ kamalabhūṣaṇā

1.41.45.32

chatrāvartā ghoratarā kabandha vṛkṣavāhinī /
vīra saṃtoṣajananī gṛdhragomāyu harṣakṛt

1.41.45.33

dṛṣṭvā nadīṃ tu giriśo yayau daityāntikaṃ balī /
daityo'pi tripurārūḍho yayau tasya puraḥ puraḥ

1.41.45.34

nāyakau saṃgatau dṛṣṭvā dvandvaśo'nye parasparam /
avyākule yuyudhire daiteyāḥ śāmbhavāstadā

1.41.45.35

nānā praharaṇairdivyaiḥ śastrarastrairdrumairapi /
teṣāṃ yuddhāni nāmāni kathayiṣye samāsataḥ

1.41.45.1

(१६३७)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe yuddhavarṇanaṃ nāma dvicatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ /४२//
brahmovāca /
ayudhyetāṃ dvandvaśo'tha giriśāsuranāyakau /
ṣaṇmukhena pracaṃḍaśca nandinā caṃḍa eva ca

1.41.45.2

yuyudhe puṣpadanto'pi bhīmakāyena vīryavān /
bhṛśuṃḍī kālakūṭena viṣavatprāṇahāriṇā

1.41.45.3

ayudhyetāṃ vīrabhadra vajradaṃṣṭrau mahābalau /
indro'pi yuyudhe tatra daityāmātyena vīryavān

1.41.45.4

daityaputreṇa balinā jayanto yuddhadurmadaḥ /
kāvyena yuyudhe tatra surācāryo'stravittamaḥ

1.41.45.5

devānāṃ caiva daityānāmevaṃ dvandvānyanekaśaḥ /
varṇituṃ naiva śakyāni mayā varṣaśatairapi

1.41.45.6

rathino rathibhiḥ sārdhaṃ gajino gajibhiḥ saha /
aśvārohāḥ svasadṛśaiḥ padātāśca padātibhiḥ

1.41.45.7

yuyudhuḥ saṃyuge ghore nānāvādya ninādite /
heṣitairbṛṃhitaiḥ kṣveḍairneminādaiśca śabdite

1.41.45.8

kecicca mallayuddhena yuyudhurvividhena tu /
jaghnuraṃgāni cāṃgeṣu tyaktvā śastrāṇi saṃyuge

1.41.45.9

tataḥ pracaṃḍo navabhistāḍayāmāsa ṣaṇmukham /
ākarṇākarṣanisṛtairdṛḍhairbāṇaiḥ śilāśitaiḥ

1.41.45.1.43.10

aprāptāneva tāṃśchittvā śaraiḥ sannataparvabhiḥ /
kātikeyaḥ paṃcabhistaṃ tāḍayāmāsa sāyakaiḥ

1.41.45.11

saṃmūrchito'patadbhūmau pracaṃḍo bhrāntamānasaḥ /
nandinā'pi hataścaṃḍaḥ paṃcabhi niśitaiḥ śaraiḥ

1.41.45.12

mūrchāmavāpa sahasā patito dharaṇītale/
bhīmakāyaḥ puṣpadantamavidhyaddaśabhiḥ śaraiḥ

1.41.45.13

chedayāmāsa samare svaśarairniśitaiḥ sa tān /
tribhirevāhanattaṃ ca so'pi bhūtalamāśritaḥ

1.41.45.14

kālakūṭaṃ bhṛśuṃḍīstu pātayāmāsa paṃcabhiḥ /
śarairmahābalastatra vīrabhadro ruṣāyutaḥ

1.41.45.15

vajradaṃṣṭrastato jaghne caturbhirniśitai śaraiḥ /
tānnivārya svayaṃ jaghne vīrabhadraṃ tribhiḥ śarai

1.41.45.16

tānāpatata evāśu vīrabhadro'cchinat tribhiḥ /
pātayāmāsa vegena vajradaṃṣṭaṃ tribhiḥ śaraiḥ

1.41.45.17

indro'pi vajrapātena daityāmātyaṃ nyapātayat /
udyamya niśitaṃ khaḍgaṃ daityaputraḥ samāyayau

1.41.45.18

hantukāmo jayantaṃ taṃ vīreṣu patiteṣu ca /
taṃ nirīkṣya tathā''yāntaṃ khaḍgaṃ ciccheda patriṇā

1.41.45.19

jayanto'bhyahanacchīghraṃ daityasūnuṃ tribhiḥ śaraiḥ /
tairāhato vamanraktaṃ nyapatanmohasaṃyutaḥ

1.41.45.1.43.20

evaṃ sarveṣu sainyeṣu prabhagneṣu samantataḥ /
dṛṣṭvā palāyanaparāndaityāndevagaṇārditān

1.41.45.21

adhāvanpṛṣṭataḥ kecitpramayā jayaśālinaḥ /
evaṃ jayatsu deveṣu svasainye vidrute'pi ca

1.41.45.22

āyayau svayameveśaṃ tripurādhiṣṭito'suraḥ /
śastrayuddhaṃ purā kṛtvā yudhyetāmastrato hyubhau

1.41.45.23

vāruṇāsraṃ jahau daityo vṛṣṭirghoratarā'bhavat /
nīhārabahule yuddhe na prājñāyata kiṃcana

1.41.45.24

kvacid vidyutprakāśena svaparajñānakāriṇā /
yuddhamāsīttu tumulaṃ ghorarūpaṃ durāsadam

1.41.45.25

vilokya sainyaṃ tatsarvaṃ vṛṣṭivātaprapīḍitam /
śilāpātabhayādyāte svasainye tu diśo daśa

1.41.45.26

vāyavyamastraṃ giriśo mocayāmāsa satvaram /
mahāvātā mahāmeghā viśīrṇāḥ khaṃḍaśo'mbare

1.41.45.27

vātena ghūrṇitā senā daityānāṃ sarvato diśam /
jagaluḥ pakṣipicchāni vīroṣṇīṣāṇi dūrataḥ

1.41.45.28

patitāścūrṇitāḥ kecidrathāśva gajapattayaḥ /
unmūlitā latā vṛkṣāśchādayanti sma sainikān

1.41.45.29

pannagāstreṇa taṃ vāyuṃ tathā daityo nyavārayat /
ākarṇa dhanurākṛṣya tūṇādbāṇaṃ pragṛhaya ca

1.41.45.1.43.30

mantrayannanalāstreṇa śivasainye nyapāyat /
aṃgāravṛṣṭiḥ sahasā patitā sarvadāhinī

1.41.45.31

pralayaṃ menire sarve jvālā mālābhirarditāḥ /
jvālābhyo dīpyamānābhyo mahābhītikaraḥ pumān

1.41.45.32

āvirāsīnmahākāyo likhanmūrdhnā nabhastalam /
daṃṣṭrākarālavadano mahārāvaḥ kṣudhāturaḥ

1.41.45.33

lālayanrasanāṃ ghorāṃ śatayojana vistṛtām /
nāsāpavana vegena bhrāmayankuṃjarānraṇe

1.41.45.34

bhakṣayāmāsa tāṃ senāmuragāniva pakṣirāṭ /
apīpaladbhargasenā tena puṃsā prapīḍitā

1.41.45.35

śivapṛṣṭaṃ samāsādya rakṣa rakṣeti cābravīt /
mā bhaiṣṭetyabhayaṃ tasyai dattvā vahni nyavārayat

1.41.45.36

parjanyāstra prapātena tatkṣaṇād girijāpatiḥ/
bāṇenaikena taṃ ghoraṃ purūṣaṃ sa nyapātayat

1.41.45.37

tata utthāya puruṣo babhakṣa śivasainikān /
yayuḥ palāyanaparāḥ pramathā bhayavihvalāḥ

1.41.45.38

skhalanto nipatantaśca niśvasantaścakaṃpire /
śivo'pi niḥsahāyatvāddarīmevānvapadyata

1.41.45.39

ṣaḍānanādayo vīrā anusasrustameva hi /
jighṛkṣurgirijāṃ daityo vicintyaikākinīṃ girau

1.41.45.1.43.40

vihāya raṇabhūmiṃ tu yayau kailāsameva saḥ /
dūrāddṛṣṭvā tamāyāntaṃ cakampe girijā tadā

1.41.45.41

uvāca pitaraṃ gatvā daityo māṃ kiṃ nu neṣyati /
tasyāstadvacanaṃ śrutvā nītvā tāṃ durgamāṃgṛhām

1.41.45.42

avijñātāṃ svetareṇa sthāpayāmāsa nirbhayām /
so'pi daityastato haimaṃ giriṃ tadgrahaṇecchayā

1.41.45.43

āgato na dadarśātha girijāṃ kvāpi sattama /
bhramandadarśa tatraikāṃ mūrtiṃ citāmaṇeḥ śubhām

1.41.45.44

sahasrasūryasaṃkāśāṃ nānālaṃkāraśobhinīm /
trailokyasuṃdarāṃ sadyo gṛhītvā svasthalaṃ yayau

1.41.45.45

nānāvāditra nirghoṣaiḥ stuvadbhirbandibhirvṛtaḥ /
tataḥ pātālamagamat sarvatra vijayī balī

1.41.45.46

gacchatastasya daityasya haste'pyantarhitā tadā /
mūrtiścitāmaṇeḥ sā tu tadadbhutamivābhavat

1.41.45.47

tamevāśakunaṃ matvā tatpuraṃ punarāviśat /
atyantaṃ vimanāścintāṃ durutāṃ samupāgataḥ

1.41.45.43

(१६८४)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe tricatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ

1.41.45.1

adhyāya ४४ prāraṃbha :-
vyāsa uvāca /
tataḥ kimakarocchambhustripureṇa parājitaḥ /
kathaṃ tamajayaddaityaṃ tripuraṃ jayaśālinam

1.41.45.2

brahmovāca /
tataḥ śambhuḥ parāṃ cintāmāpede manasā'sakṛta /
svāhā svadhā vihīnaṃ tu bhūtalaṃ paricintayan

1.41.45.3

kadā svasthānagā devā bhaviṣyanti gatajvarāḥ /
kenopāyena vāsaḥ syād durjayasya parājayaḥ

1.41.45.4

evaṃ cintāture tasmin nārado munisattamaḥ /
āyayau śaṃkaraṃ dṛṣṭuṃ devān sarvān yadṛcchayā

1.41.45.5

taṃ dṛṣṭvā jahṛṣe devo martyaḥ prāpya yathā'mṛtam /
pūjayāmāsa vidhivat kṛtāsana parigraham

1.41.45.6

āliṃgya tamuvācetthaṃ śivaściṃtāturo bhṛśam /
devānāṃ hitamanvicchan daityasya vadhameva ca

1.41.45.7

śiva uvāca /
daityena sarvadevānāṃ kadanaṃ kṛtamojasā /
tadraṇe bhagnasaṃkalpāḥ sarve devāḥ palāyitāḥ

1.41.45.8

yātā daśa diśo brahman kaḥ kutrāste na vedamyaham /
mamāpyastrāṇi tenāstraiḥ prabhagnāni sahasraśaḥ

1.41.45.9

brahmovāca /
śrutvā śivavacaḥ so'mamavādīn munisattama /
manvānaḥ paramāścaryaṃ trailokyeśaparābhavam

1.41.45.1.44.10

nārada uvāca /
sarvajñe sarvavidyeśe sarveśe sarvakartari /
sarvānane sarvahare sarvasyāpi niyantari

1.41.45.11

śakte kartumakartuṃ vā'nyathākartumapi prabho /
aṇimādi guṇopete ṣaḍaiśvaryavilāsini

1.41.45.12

kiṃ vaktavyaṃ mayā deva sarvavaktṛvare tvayi /
muninā gānasaktena trilokīṃ bhramatā'niśam

1.41.45.13

tava vākyānurodhena vicārya prabravīmyaham /
evamuktvā kṣaṇaṃ dhyātvā punaḥ prāha śivaṃ muniḥ

1.41.45.14

muniruvāca /
yuddhāya gantukāmena nārcito gaṇapastvayā /
ataḥ parābhavaṃ prāpto vahninetraḥ pinākadhṛk

1.41.45.15

idānīmarcaya purā vighneśaṃ vighnavāraṇam /
prasādya tadvaraṃ labdhvā yāhi yuddhāya sādaram

1.41.45.16

parājeṣyasi taṃ daityaṃ nātra kāryā vicāraṇā /
brahmovāca/
tenāpi tapasā devo mahatārādhitaḥ purā

1.41.45.17

tena tasmai varo datto'khila vighnaughahāriṇā /
maheśvaraṃ vinā mṛtyurna kenāpi bhavettava

1.41.45.18

tasmād giriśa tasyedaṃ kāmagaṃ tu puratrayam /
ekeṣuṇā dārayasva jayopāyo'yamīritaḥ

1.41.45.19

praharṣamatulaṃ lebhe śrutvā gajānanagiraṃ/
pūrvāktāṃ prāha taṃ munim

1.41.45.1.44.20

śiva uvāca /
satyamuktaṃ tvayā brahmaṃstvadvākyena smṛtaṃ mayā/
upadiṣṭau pūrvameva mantrau tena mune mama

1.41.45.21

ṣaḍakṣaraikākṣarau tau sarvasaṃkaṭahārakau /
yuddhe vyāsaktacittena na japtau na ca saṃsmṛtau

1.41.45.22

sarvavighnaharo devo na smṛto hi gajānanaḥ /
sarveṣāṃ kāraṇaṃ kartā pātā hartā vināyaka:

1.41.45.23

muniruvāca /
taṃ toṣaya mahādeva mahādevaṃ gajānanam /
brahmovāca /
visarjya nāradaṃ devo jagāma tapase śivaḥ/

1.41.45.24

daṃḍakāraṇyadeśe tu padmāsanasthito'japat /
praṇidhāya balātkhāni niyamya dhyānatatparaḥ

1.41.45.25

so'tapattapa ugraṃ tu śatavarṣāṇi śaṃkaraḥ /
tatastasya mukhāmbhojān nirgatastu pumānparaḥ

1.41.45.26

paṃcavaktro daśabhujo lalāṭenduḥ śaśiprabhaḥ /
muṃḍamālo sarpabhūṣo mukuṭāṃgadabhūṣaṇaḥ

1.41.45.27

agnyarka śaśino bhābhistiraskurvandaśāyudhaḥ /
tadbhāsā dharṣito devo'paśyadugraṃ puraḥsthitam

1.41.45.28

vināyakaṃ paṃcamukhaṃ paṃcāsyamaparaṃ śivam /
taṃ dṛṣṭvā'tarkayaddevaḥ kimahaṃ dvividho'bhavam

1.41.45.29

kiṃvā mamaiva rūpeṇa tripuro'yamihāgataḥ /
trayastriṃśatkoṭi deveṣvaparaḥ paṃcavaktravān

1.41.45.1.44.30

athavā svapna evāyaṃ dṛṣṭo dīrghataro mayā/
athavā me varaṃ dātumāgato'yaṃ gajānanaḥ

1.41.45.31

sarvavighnaharaṃ devaṃ yaṃ dhyāyāmi divāniśam /
brahmovāca /
evamākarṇya tadvākyamuvāca dviradānanaḥ

1.41.45.32

antaryastarkito devaḥ so'yaṃ vighnaharo vibhuḥ /
na me svarūpaṃ jānanti devarṣi caturāranāḥ

1.41.45.33

na vedāḥ sopaniṣadaḥ kutaḥ ṣaṭśāstra vedinaḥ /
aśeṣa bhuvanasyāhaṃ kartā pātā'pahārakaḥ

1.41.45.34

brahmādi sthāvaracara triguṇāmahaṃ prabhuḥ /
tapasā'nena tuṣṭo'haṃ varaṃ dātumihāgataḥ

1.41.45.35

varānvṛṇu mahādeva yāvato matta icchasi

1.41.45.44

( १७१९ )
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe tapovarṇanaṃ nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ

1.41.45.1

adhyāya ४५ prāraṃbha :-
muniruvāca /
tataḥ prasanne vighneśe deveśe vighnahāriṇi /
varān ditsati śarvāya kiṃ kiṃ vavre sadāśivaḥ

1.41.45.2

brahmovāca /
gaṇeśavacanaṃ śrutvā śivo vākyamathābravīt /
smṛtvā gajānanaṃ taṃ tu svasvarūpaṃ varapradam

1.41.45.3

śiva uvāca /
daśāpi netrāṇi mamādya dhanyānyatho bhujāḥ pūjanatastavādya /
tavānate paṃca śirāṃsi dhanyā nyathaḥ stute: paṃcamukhāni deva

1.41.45.4

pṛthvī jalaṃ vāyuratho diśaśca, tejaśca kālaḥ kalanātmako'pi /
nabho raso rupamathāni gaṃdhaḥ, sparśaśca śabdo mana indriyāṇi

1.41.45.5

gaṃdharvayakṣāḥ pitaro manuṣyā, devarṣayo devagaṇāśca sarve /
brahmendrarudrā vasavo'tha sādhyāstvattaḥ prasūtā sacarācaraśca

1.41.45.6

sṛjasyado viśvamananyabuddhe, rajoguṇātpāsi samastametat /
tamoguṇātsaṃharase guṇeśa, nityo nirīhākhilakarmasākṣī

1.41.45.7

brahmovāca / tato'hamabruvaṃ devaṃ gaṇeśaṃ taṃ śivājñayā/
nāma cākaravaṃ tasya yattacchṛṇu mahāmate

1.41.45.8

tvannāma bījaṃ prathamaṃ mātṛkāṇāmoṃkāra rūpaṃ śrutimūlabhūtam /
yato gaṇānāṃ tvamasīha īśo, gaṇeśa ityeva tavāstu nāma

1.41.45.9

omityathokte gaṇanātha kena, tutoṣa śarvaḥ pradadau varāṃśca /
yaḥ sarvakāryeṣu taveśa kuryāt, smṛti tadantaṃ sa labhedavighnam

1.41.45.1.45.10

vināsmṛtiṃ tena labhecca ko'pi vāṃchārya siddhiṃ kṛmikīṭa ko'pi /
śaivestvadīyairatha vaiṣṇavaiśca śāktaiśca saureratha sarvakārye

1.41.45.11

śubhāśubhe vaidika laukike vā tvamarcanīyaḥ prathamaṃ prayatnāta /
yanmaṃgalaṃ sarvajaneṣu deva sayakṣa vidyādharapannageṣu

1.41.45.12

tasyeśvaro maṃgalamūrtitāṃ tvaṃ tato yato maṃgalakṛt svabhakte /
ahaṃ purā'narcayatastaveśa tvayyasmṛte daityavarasya yuddhe

1.41.45.13

avaṃdanāccāpa parābhavaṃ taṃ tatastavāṃghriṃ śaraṇaṃ prapannaḥ /
kṣamāparādhaṃ mama sarvaśakte jayaṃ prayacchākhilajanya kāle

1.41.45.14

ye sarvathā tvāṃ na bhajanti deva, jaḍā daridrāḥ prabhavantu te'pi/
bhajaṃti te bhaktiyutā manuṣyāḥ, prāpsyanti siddhiṃ nikhilārthadātrīm

1.41.45.15

ka uvāca /
itthaṃ niśamyākhilavākyasāraṃ vettā'vadadvākyamidaṃ girīśam /
yadā yadā me smaraṇaṃ vidaddhyāstadā'ntikaṃ te'hamiyāmi meu

1.41.45.16

mannāmabījena nimaṃtrayaikaṃ bāṇaṃ tu tenaiva puratrayaṃ tat /
nipātayāsman mahasā maheśa, kṛtvā sa daityaṃ khalu bhasmasātvam

1.41.45.17

tataḥ svanāmnāmavadat sahasraṃ gaṇādhipo'smai praṇatāya samyak /
śivāya bhaktyā parituṣṭacitto, jayapradaṃ kāmakaraṃ janānām

1.41.45.18

uvāca cainaṃ raṇakāla etat paṭhasva daityānvinihaṃsi śīghram /
trisaṃdhyametasya japānnarāṇāṃ sidhyanti kāmāḥ sakalā abhīṣṭāḥ

1.41.45.19

śrutvā tu vākyaṃ dviradānanasya, taṃ pūjya samyakśiva ujjaharṣa /
saṃsthāpayāmāsa mahāgaṇeśaṃ prāsādamuccairdṛḍhamāśu cakre

1.41.45.1.45.20

saṃtarpya devān muni siddhasaṃghān dānāni datvā dvijapuṃgavebhyaḥ /
punaśca saṃpūjya namaścakāra devaṃ girīśo varadaṃ gaṇeśaṃ

1.41.45.21

uvāca sarvān maṇipūriyaṃ tu vikhyātimāgacchatu sarvaloke /
devena sarvaiśca tathoditaistairantardadhuste gaṇanāthamukhyāḥ

1.41.45.22

antarhite munigaṇe sasure gaṇeśe, śarvopyagāt svanilayaṃ svagaṇairupetaḥ /
gandharva yakṣa nivahairamarāṃganābhirvṛttaṃ nijaṃ paramudā girijāmuvāca

1.41.45.23

śrutvā tadā'mṛtavacaḥ sakalaṃ girīśāddeveśvarā mumudire munayaḥ sadārāḥ /
yogīśvarāśca nihataṃ tripuraṃ svadhiṣṇyamamaṃsatādhigataṃ giriśa prasādāt

1.41.45.45

( १७४२ )
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe śivasya varadānaṃ nāma paṃcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: gaṇeśapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc