Ganesha Purana · Chapter 1.4

// atha caturtho'dhyāyaḥ //
jātṛbhiṣekerājāsau cakāra dvijapūjanam /
maṇimuktāpravālāni dadau sāṅgaṃ gavāyutam

toṣayāmāsa sarvāṃstān gajagośvadhanāṃśukaiḥ /
nānādeśyānivāsāṃsisuvarṇāṃtaritāni ca

nānāvarṇāni kāśmīra deśajāni mahānti ca /
rājabhyorājapatnībhyo grāmamukhyebhya eva ca

tadṛtyebhyo guṇibhyaśca dadau rājā yathārhataḥ /
amātyebhyodadagvanyān grāmān bahudhanānyapi

tato vanaṃ yayau rājā duḥkhaśokasamanvitaḥ /
pūrvajanmārjitairdoṣairatyantamalino'śuciḥ

tasminprayāte lokānāṃ hāhākāromahānabhūt /
svaṃ svaṃ kāryaṃ vihāyaiva pratijagmurjanādhipam

amātyārājabhāryāśca hemakaṇṭhaḥ suhṛdvṛtaḥ /
uttiṣṭhanprapatanyātaḥskhalandhāvanrudannapi

amātyānāgarāstantu duḥkhitāapyavārayan /
gavyūtidvitayaṃgatvā tasthau rājā śramānvitaḥ

dṛṣṭvā vāpīṃ śītajalāṃ nānāvṛkṣasamanvitam /
uvāca nāgarānsarvānamātyānsvajanānapi

aparāddhaṃ mayāyadyacciraṃ rājyaṃ prakurvatā /
tatkṣantavyaṃ namāmyeṣa badhvoṃñjalipuṭaṃ janāḥ

kṛpāvidheyā putre me yadi daivātsamāgate /
vijñāpayāmivaḥ sarvānmayisnehonahīyatām

gacchantu nagaraṃ sarve sastrīvṛddhāḥ samāgatāḥ /
putreṇa pālyamānā me tiṣṭhantu vigatajvarāḥ

anujānaṃ tu māṃ sarve sucittoyāmyahaṃ vanam /
yuṣmāsutu prayāteṣu mano me niścalaṃ bhavet

upakāraṃ mahāntaṃ me kurvantu kṛpayākhilāḥ /
duḥkhitoniṣṭhuraṃ vaktuṃmartukāmopinotsahe

mahatpāpaṃ mayaivaitajjanmajanmāntarārjitam /
yadviyogo hi rājyasya lokānāṃ hitakāriṇām

parantu kiṃ karomyeṣa yadgalatkuṣṭhavānaham /
sarvopi svakṛtaṃ bhuṅte sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ tathā

sūta uvāca //
iti śrutvā vaco rājño mūrcchitā: suhṛdastathā /
ghnantaḥ kecitpāṇitalaiḥ śirāṃsi bhṛśaduḥkhitāḥ

kecitparasparaṃcakrurabhijñāḥ paṇḍitāśca ye /
sāntvanaṃ pūrvajātānāṃ nṛpāṇāṃ caritairnṛpe

anirvācyāmavasthāṃ tatsamīkṣyeyurathāpare /
yathāsvarūpevijñāte yogino jñānarattayaḥ

duḥkhitaṃ somakāntaṃ taṃ vanaṃ gantuṃ samutsukum /
niyamya duḥkhaṃ dhairyeṇa dhīrāḥ kecidathābruvan

janā ūcuḥ //
poṣayitvā pālayitvā nanastvaṃ tyaktumarhasi /
yathā na tyajate śaityaṃ jalamuṣṇaṃtanūnapāt

maryādāṃ jaladhirvāpi sūryaḥprakāśyameva ca /
kathaṃ vā nagaraṃ yāmastvāṃ vinā janavatsala

yathoḍupatināhīnaṃ vyomatārānvitaṃ nṛpa /
puraṃ tadvannaśobheta tvāṃ vinā śatrukarṣaṇa

sahai vayāmastīrthāni dvitrāṇi vayamapyuta /
rūpaṃ te kāntimatkānta bhavitā tīrtha sevanāt

tataḥ sahaivayāsyāmo nagaraṃ dhvajasaṃkulam /
harṣeṇa mahatā yuktā vādyabandipuraḥsarāḥ

sūta uvāca //
iti tadvacanaṃ śrutvā krodhadūḥkhasamanvitaḥ /
uvāca rājā tānnatvāmaivaṃmaivaṃ punaḥ punaḥ

tato bravīddhemakaṇṭhaḥ sāmātyovatsalaṃ nṛpam /
snehakāruṇyabhāvena vinayena samanvitaḥ

putra uvāca //
vinā tvāṃ notsahe gantuṃ kartuṃ rājyaṃ ca jīvitum /
namayā dṛṣṭa pūrvaste virahastaṃ kathaṃ sehe

rājovāca //
etadarthaṃ mayā pūrvaṃ dharmaśāstraṃ sunītimat /
upadiṣṭaṃ tava śubhaṃ na vṛthākartumarhasi

śrūyate jāmadagnyena jananī nihatāpurā /
pitṛvākyānurodhena nītijñena sudhīmatā

rāmastu rājyaṃ tyaktvaiva vanaṃ yātaḥ sahānujaḥ /
apṛṣṭvā kāraṇaṃ sītāṃ tattyāja lakṣmaṇo vane

hemakaṇṭha puraṃ śīghramamātyaistribhiranvitaḥ /
ato mamājñayā gaccha kuru rājyaṃ mayārpitam

vijñeyathākāryasakte cittaṃ tasya parātmani /
yathāvasthāpite vitte cittaṃ lokasya varttate

tathāmayi vanaṃ yāte svāntaṃ me tvayivarttate /
daivayogena subhago jātoyāsye punargṛham

bhaviṣyati tathā dharmo madvākyaṃ kāriṇastava /
na tathā sahayā tena tasmādgaccha vrajāmi ca

sūta uvāca //
amātyānāgarāputraḥ prayātuṃ kṛtamānasāḥ /
kaṣṭena mahatāyuktā namaścakrurnṛpaṃ tadā

anajñātāstatastena āśīrbhibhinandya ca /
pradakṣiṇī kṛtya nṛpaṃ nivṛttā nagaraṃprati

agrekṛtvā mahāsenāṃ gajāśvarathapattinām /
chatradhvajayutomānī hemakaṇṭho'gamatpurīm

// iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṇḍe caturtho'dhyāyaḥ