Ganesha Purana · Chapter 1.21.25

adhyāya २१ prāraṃbhaḥ-
viśvāmitra uvāca //
itastato bhraman dhāvan vallabhasyātmajastadā /
na videha gataṃ vastraṃ bhūṣaṇaṃ cātivihvalaḥ

papraccha brāhmaṇānmārge vṛkṣāṃścaiva vināyakam /
vināyako gataḥ kutra kvacid dṛṣṭo gadaṃtu me

sa evaṃ bhrāntahṛdayo bhramaccakṣu nṛpottama /
nipapāta dharāpṛṣṭhe kṣaṇaṃ vigatacetanaḥ

etasminnaṃtare svapne'paśyad brāhmaṇamagrataḥ /
dattaṃ tavepsitaṃ bāla mudgalena mayā hi tat

yattvayā yācitaṃ pūrvaṃ vighneśād dṛṣṭigocarāt /
ityuktvā prasthite tasmin brāhmaṇe nṛpasattama

suptotthita iva prāyo dakṣo hṛṣṭamanā'bhavat /
kasmaicit paripapraccha tvaritāya dvijātaye

antikaṃ darśitaṃ tena bahuśiṣyopaśobhitam /
mudgalasyātibhaktasya gajānanaratasya ca /
āśramaṃ paramaṃ divyaṃ sarvasatvābhayapradam

mudgalaṃ manasā dhyāyan bhramanyātastadāśramam /
nānāścaryayutaṃ ramyamalakānandanātigam

dadarśa mudgalaṃ tatra parārdhyāsanagaṃ dvijaṃ /
vedavedāṃgatatvajñaṃ sarvaśāstraviśāradam

yogābhyāsabalairnānā rūpiṇaṃ sūryatejasam /
vaināyakīṃ mahāmūrtiṃ ratnakāṃcananirmitām

caturbhujāṃ trinayanāṃ nānālaṃkāra śobhinīm /
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pūjayaṃtaṃ vidhānataḥ

nanāma dakṣastaṃ dṛṣṭvā daṃḍavat pṛthivītale/
muṃcannaśrūṇi netrābhyāṃ niśvasaṃśca muhurmuhuḥ

viśvāmitra uvāca //
papraccha mudgalastaṃ tu kastvaṃ kasmādihāgataḥ /
nudāmi duḥkhaṃ kiṃ te'sti vada sarvamaśeṣataḥ

evaṃ vipravacaḥ śrutvā kamalānandanastadā/
sāvadhānamanā bhūtvā jagāda dvijapuṃgavam

dakṣa uvāca //
satyameva vade brahmannabhiprāyaṃ tavāntike /
karṇāṭadeśe rājā'bhūnnagare bhānusaṃjñike

vallabho nāma nītijño jñānī dātā dayānvita: /
tasya patnī tu kamalā janayāmāsa māṃ yadā

tadā durgandhikṣatayuk śoṇitasrāvināsikaḥ /
aṃdhaḥ kubjaḥ karṇahīnaḥ śabdahīnaḥ śvasanbahu

abhavannāgarā dṛṣṭvā tyajainamiti cābruvan /
pitā me dvādaśābdāni nānāyatnamathākarot

śarīrapāṭavārthaṃ me nālabhattanmaheśvarāt /
upāyaṃ sa tato māṃ ca mātaraṃ kamalāṃ ca me

bahirniṣkāsayāmāsa nirdayenāntarātmanā /
tato me jananī khedādaṭamānā puraṃ puram

āgatya kauṃḍinyapuraṃ mahā saha kṣudhārditā /
bhikṣāṭane kriyamāṇe pūrvapuṇyaprabhāvataḥ

abhavaddarśanaṃ teṣāmandhasyeva yathā dṛśiḥ /
tava gātrabhavādvāyoḥ sparśāddoṣā gatā mama

raghunāthāṃghrisaṃsparśādahalyāyā yathā purā/
divyadehaṃ samāpannaḥ prasādāttava suvrata

na mayā viditaṃ kicijjananyā me niveditam /
ahaṃ ca vismito bhūtvā niścayaṃ kṛtavān hṛdi

yadaṃga vāyusparśena divyadehamahaṃ gataḥ /
taddarśanaṃ yadā syānme tadā dehaṃ dharāmyaham

evaṃ bhramanbahudinaṃ tato'sau karuṇānidhiḥ /
āvirāsīn matpurataḥ koṭisūryasamaprabhaḥ

ubhayostapasā tuṣṭo devadevo gajānanaḥ /
taṃ dṛṣṭvā kamalā kāmān saṃprāptā manasīpsitān

tato māmabravīddevaḥ prasanno maṃjulāṃ giram /
yadarthaṃ niyamaṃ kṛtvā bhramankhedamupāgataḥ

so'haṃ te darśanaṃ yāto mudgalo brāhmaṇottama /
śrutvā tadvacanaṃ hṛṣṭamabhavanmānasaṃ mama

tato gajānanamahaṃ stutavān vividhaiḥ stavaiḥ /
uvāca suprasannātmā varaṃ vṛṇu mahāmate

ahaṃ cākathayaṃ tasmai yadyanme manasīpsitam /
tato brāhmaṇarūpaṃ tat tyaktvā'nyadrūpamādadhe

caturbhujaṃ mahākāyaṃ mukuṭāṭopamastakam /
paraśuṃ kamalaṃ mālāṃ modakānāvahatkaraiḥ

divyāmbaradharaṃ bhrājadviṣāṇa karapuṣkaram /
kuṃḍale prāvahacchrutyoḥ sūryabimbe ivāpare

divyālaṃkārasaṃyuktaṃ bhujaṃgavalayodaram /
devarṣi gaṃdharvagaṇaiḥ kinnarairupaśobhitam

tata ānandapūrṇo'haṃ dṛṣṭvā rūpaṃ tathā'bhavam /
pūrṇacaṃdraṃ yathā dṛṣṭvā pūrṇo bhavati vāridhiḥ /
tenoktaṃ mudgala: sarvān kāmāṃste paripūryati

tadevāṃtarhitaṃ rūpaṃ dṛṣṭaṃ yāvanna sādaram /
yathā svapnagataṃ sarvaṃ jāgare naiva dṛśyate

tato'haṃ nitarāṃ khinno nyapataṃ bhuvi mūrcchitaḥ/
pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ varaṃ vṛṇviti saṃsmaran

yayāce devadeveśaṃ sarvavyāpinamīśvaram /
gṛhe me susthirā lakṣmīrbhaktirme tādṛśī tava

dṛṣṭaścet pūrvapuṇyena dvayametat pradīyatām /
tato'haṃ śrutavāndattamiti vācaṃ nabhogatām

tato hṛṣṭamanā vipra tava sānnidhyamāgataḥ /
mudgalastvaṃ dvipāsyo'sau dvipāsyastvaṃ sa mudgalaḥ

iti me manasi spaṣṭaṃ bhāti sarvaṃ gajānanaḥ /
bhṛguruvāca//
iti tadvacanaṃ śrutvā mudgalo vākyamabravīt

sabhāgyaḥ kṛtakṛtyo'si bhaktimān kamalāsuta /
mahimā tava bhakterhi vaktuṃ śakyo na kenacit

tapāmi sudṛḍhaṃ cāhaṃ daśavarṣaśataṃ tapaḥ /
na ma etādṛśo devo dṛṣṭa āsīt kadācana

yaḥ sarvajagatāṃ nāthaścarācara gurorguruḥ /
yo rajaḥ satva tamasāṃ nenā nityaṃ guṇāśrayaḥ

yo brahmaśivaviṣṇūnāṃ śarīrāṇi karoti hi /
bhūtānāṃ ca vibhūtīnāṃ mātrendriya dhiyāmapi

yaṃ na devā viduḥ samyak na vedā narṣayo'pi ca /
evaṃ gajānanaṃ tvaṃ hi pratyakṣaṃ dṛṣṭavān sphuṭam

ahaṃ tvaccaraṇau vande yatastvaṃ bhakmiānparaḥ /
tataḥ parasparaṃ tau tu nematuścāliliṃgatuḥ

gurubaṃdhū ciraṃkālamekacittau samāgatau/
tata ekākṣaraṃ maṃtraṃ saṃjapa dhyānapūrvakam

mudgalo rājaputrāya namrāyopadideśa ha/
uvāca cainaṃ bhūyo'pi maṃtrasyāsya dinedine

anuṣṭhānaṃ kuruṣva tvaṃ prasannaste bhaviṣyati /
gajānano dadet kāmān manasā vāṃchitāṃstvayā

enaṃ cettyajase mantraṃ sarvaśo nāśameṣyasi /
yadyasya bhakti suciraṃ loke'smin vicariṣyasi

indrādilokapālānāṃ gaṇo vaśyatvameṣyati /
iha bhuktvā'khilān bhogānante mokṣamavāpsyasi

(८४५)
iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṃḍe mantropadeśavarṇanaṃ nāmaikaviṃśatitamo'dhyāyaḥ

adhyāya २२ prāraṃbhaḥ –
rājovāca //
āścaryabhūtaṃ kathitaṃ dakṣaputrasya ceṣṭitam /
vismayo me mahāṃstatra saṃjāto munisattama

aṃdhaḥ kubjaḥ sravadraktaḥ pūtigandhasamanvitaḥ /
vācā vihīno'medhyaśca śvāsamātrāvaśeṣitaḥ

kathaṃ mudgala dehottha vāyunā divyadehabhāk /
saṃjātaḥ kena puṇyena mukto vā pātakāt kutaḥ

divyavarṣasahasraṃ yastatāpa paramaṃ tapaḥ /
kathaṃ tasyābhavannaiva darśanaṃ devakāṃkṣitam

kathaṃ vallabhaputrāya devadeva ibhānanaḥ /
pratyakṣo'bhūdvinā kleśaḥ sa ca kaḥ pūrvajanmani

etatsaṃśaya jātaṃ me nuda sarvajña te namaḥ /
na tṛpyāmi pibannityaṃ gajānana kathāmṛtam

viśvāmitra uvāca //
samyak pṛṣṭaṃ tvayā rājan saṃśayacchedanāya te /
vadāmi nikhilaṃ samyak śṛṇuṣvaikamanā nṛpa

siṃdhudeśe'ti vikhyātā pallī nāmnā 'bhavatpurī/
tasyāmāsīddhanī vaiśyaḥ śreṣṭhaḥ kalyāṇasaṃjñakaḥ

vadānyaḥ kuśalo dhīmān dvijadevaparāyaṇaḥ /
indumatīti vikhyātā patnī tasya śubhānanā

pativratā patiprāṇā pativākyaparāyaṇā /
tayoḥ kālena saṃjāto guṇavān putra uttamaḥ

kalyāṇaḥ pradadau dhenūrvastrālaṃkaraṇāni ca /
brāhmaṇebhyo'tha ratnāni kāṃcanaṃ bhūridakṣiṇām

jyotirvidbhirnigaditaṃ nāma cakre sutasya saḥ /
ballāla iti vikhyātaṃ baladevyācchubhaṃ (baladayvācchubhaṃ) tadā

sa ca kālena mahatā vayasyaiśca samanvitaḥ /
devapūjārato nityaṃ grāmād bahirayānmadā

ekadā te vanaṃ yātā ballāla pramukhāḥ sutā /
nānā krīḍāratāḥ snātā upale sthāpya sundaram

gaṇeśabuddhyā saṃpūjya durvākuraṃ supallavaiḥ /
keciddhyānaratāstasya nāma jāpyaṃ pracakrire

kecicca nanṛtustatra yatheṣṭaṃ devabhaktitaḥ /
kecicca gānakuśalā jagurdevasya tuṣṭaye

kecitkāṣṭhaiḥ pallavaiśca maṃḍapaṃ cakrurojasā/
kecidbhittiparīveṣaṃ kecitprāsādamuttamam

kecinmānasapūjābhiḥ kecitpuṣpalatādibhiḥ /
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ phalatāṃbūladakṣiṇāḥ

nivedya pupujustasmai mudā paramayā yutāḥ /
kecicca paṃḍitā bhūtvā purāṇānyabruvaṃstathā

vyācakrurdharmaśāstrāṇi graṃthānanyāṃśca kecana /
evaṃ devaratāḥ sarve ninyurvai divasānbahūn

na kṣudhā na tṛṣāṃ ko'pi jānandevasya bhaktitaḥ/
ekadā janakāsteṣāṃ kalyāṇavaiśyamanvayuḥ

abruvan roṣitāḥ sarve svaballālaṃ nivāraya /
śiśūn sarvān samāhūya vanaṃ yāti dine dine

nāyānti prātarāśāya madhyāhne niśāmukhe /
kṛśā no bālakā jātāḥ svasutaṃ śikṣāyādhunā

no cedvayaṃ nibaddhvainaṃ tāḍayāmaḥ itaḥ param /
purādhipamathābhyetya tvāṃ bahiḥ karavāmahi

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā'śrutapūrvaṃ kadācana /
roṣāveśātsa kalyāṇo japākusumalocanaḥ

mahāntaṃ daṃḍamādāya tāḍanārthaṃ sutaṃ yayau/
daṇḍāghātena gatvaiva maṃḍapaṃ prababhaṃja ha

bālakāśca tataḥ sarve jagmurdaśa diśo nṛpa /
eka eva sa ballālo dṛḍhabhaktyā sthiro'bhavat

dṛḍhamuṣṭyā sa taṃ dhṛtvā daṃḍenātāḍyad bhṛśam /
yathā sarvaśarīrāttu dhārāḥ śoṇitasaṃbhavāḥ

prādurāsan vāridhārā varṣākāle yathā gire /
cikṣepa dūrataḥ paścāddevaṃ siṃdūrasuṃdaram

babaṃdha taṃ sutaṃ vṛkṣe vallīpāśaśatairdṛḍham /
putrasnehaṃ parityajya yamadūta ivāparaḥ

mukto dantairna hastābhyāṃ pādābhyāṃ na yathā bhavet /
uvāca paścāttaṃ putraṃ devastvāṃ mocayiṣyati

sa dātā bhojanaṃ pānaṃ gopanaṃ ca kariṣyati /
yadi ced gṛhamāyāsi tadā satyaṃ mariṣyasi

muniruvāca //
vibhajya devālayamāśu yātaḥ kalyāṇavaiśyo'tiruṣāniviṣṭa: /
svamandiraṃ badhya vane svaputraṃ daivasya yogādabhavat suduṣṭaḥ

tasminprayāte sa ca vaiśyaputraḥ śuśoca devaṃ manasā vicintya /
vighnārirityeva kathaṃ nu deva nāmābhavat sarvajaneṣu gītam

duṣṭāṃśca vighnāni na nāśayestvaṃ duṣṭāntakatvena kathaṃ prasiddhaḥ /
śeṣo'vaniṃ vā savitā'tha dīptiṃ candro'mṛtaṃ vahnirathoṣṇatāṃ ca

tyajetsvabhaktānna ca saṃtyajethā vedeṣu śāstreṣu kathaṃ prasiddhiḥ /
evaṃ vilapyātha nijaṃ śaśāpa kalyāṇasaṃjñaṃ pitaraṃ suduṣṭaṃ

yenedaṃ mama vidhvastaṃ devālayamanuttamam /
gaṇeśamūrtivikṣepaṃ tāḍanaṃ ca mamākarot

sa cāndho badhiraḥ kubjo mūko bhavati niścitam /
yadi me sudṛḍhā bhaktirdviradānana uttamā

tadoktaṃ mama satyaṃ syāttasya sarvaṃ mayoditam /
na baddhe bhaktimanasī śakto'sau dehabandhane

ananyabuddhyā paricintya devaṃ, tyajāmi dehaṃ vijane vane'smin /
palāyanaṃ naiva kṛtaṃ yadaiva, tadaiva deho'rpita eṣa deve

tasyaivaṃ niścayaṃ buddhvā prādurāsīdgajānanaḥ /
brāhmaṇasya svarūpeṇa ballālasya prabhāvataḥ

yathā niśātamopāye cchrīmūrya udayācale/
tathaiva bandhanānyasya tejasā śithilāni ca

jātāni tata enaṃ sa namaścakretha daṃḍavat /
dehasya cārutā jātā na kṣataṃ na ca śoṇitam

jñānaṃ ca nirmalaṃ jātaṃ devadevasya darśanāt /
tuṣṭāva vividhairvākyairyathāmati gajānanam

ballāla uvāca //
tvameva mātā'si pitā'si bandhustvameva kartā'si carācarasya /
nirmāsi duṣṭāṃśca khalāṃśca sādhūnyonau viyonau viniyuṃkṣyathāpi

tvameva dik cakra nabhodharābdhi, girīndra kālānala vāyurūpaḥ /
ravīndu tārāgraha lokapāla varṇendriyārthoṣadhi dhāturūpaḥ

muniruvāca // iti stutiṃ samākarṇya suprasanno gajānanaḥ /
āliṃgya nijabhaktaṃ tamuvāca ghananisvanaḥ

gajānana uvāca //
prāsādo yena bhagno me narake sa patiṣyati /
tava śāpo'pi tasyaivaṃ bhaviṣyati mamājñayā

andho'tha badhiraḥ kubjo mūko'sṛksrāvasaṃyutaḥ /
mama śāpaṃ samāsādya bhaviṣyati na saṃśayaḥ

pitā samātṛkaṃ cainaṃ kariṣyati gṛhād bahiḥ /
anyatte vāṃchitaṃ brūhi duṣprāpamapi te dade

muniruvāca //
ballālo'thābravīddevaṃ tvayi bhaktirdṛḍhā'stu me /
asminkṣetre sthiro bhūtvā lokān rakṣasva vighnataḥ

gaṇeśa uvāca //
tvannāmapūrva mannāma bhaviṣyati jane śubham /
ballāla vināyaketi nagare supratiṣṭhitam

mayi cittaṃ sthiraṃ te syād bhaktiravyabhicāriṇī/
yātrā mama kariṣyanti nagare pallisaṃjñike

bhādrapadaśuklacaturthyāṃ ye teṣāṃ kāmāndadāmyaham

bhṛguruvāca //
iti datvā varaṃ devastatraivāntaradhīyata /
tato vināyakaṃ sthāpya ballālo brāhmaṇaiḥ saha

prāsādaṃ kārayāmāsa nānā śobhāsamanvitam/
viśvāmitra uvāca //
ballālavaināyaketi kathitaṃ te kathānakam

yacchrutvā sarvapāpebhyo muktaḥ kāmānavāpnuyāta

(९०२)
iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṃḍe ballālavināyakakathanaṃ nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ

adhyāya २३ prāraṃbhaḥ –
bhṛgurūvāca //
viśvāmitravacaḥ śrutvā bhīmaḥ papraccha taṃ punaḥ /
vaiśyacaritavārtāyāḥ śravaṇe paramotsukaḥ

somakānta nṛpaśreṣṭha kathayāmi śṛṇuṣva tat /
bhīma uvāca //
śrutaṃ dakṣasya caritaṃ viśrāntaṃ mama mānasam

kathaṃ kalyāṇavaiśyasya gatirāsīdvadasva tām /
viśvāmitra uvāca //
śṛṇuṣvaikamanā bhīma kathāmetāṃ vadāmi te

ballālaśāpāt kalyāṇadehāt susrāva śoṇitam /
asaṃkhya kṣatasaṃyuktaḥ srāvo vādhiryamaṃdhatā

mūkatā pūtigandhitvaṃ jātaṃ tasya durātmanaḥ /
dadarśendumatī tasya daśāmākasmikīṃ tataḥ

kimidaṃ kimidaṃ kasmājjātamevaṃ śuśoca tam /
jñānino'sya vadānyasya devadvijaratasya ca

dharmaśāstrārthaniṣṭhasya svadāraparitoṣiṇaḥ /
avastheyaṃ kathaṃ jātā mama bharturnirenasaḥ

muniruvāca //
evaṃ vilapya bahudhā niśvasantī punaḥ punaḥ

tena baddhaṃ vane putraṃ niśamya rudatī muhuḥ/
paureḥ saha yayau tatra yatra baddho vane sutaḥ

tatra devālayaṃ devaṃ dadarśa gaṇanāyakam

caturbhujaṃ trinayanaṃ sindūrāruṇavigraham /
ballālaṃ ca sutaṃ tatra pūjayantaṃ gajānanam

muktaṃ nirvraṇamavyaṃgaṃ nirīkṣya puravāsinaḥ /
uvācendumatī kruddhā bhartsayantī punaḥpunaḥ

kathaṃ pratāritā tathyavādibhirbhartṛsannidhau /
tādṛśaṃ taṃ parityajya putrasnehādihāgatā

paśyaṃtu devabhaktiṃ me putraṃ kurvantamīdṛśīm /
muniruvāca //
vismitāḥ sarva evaite na kiṃcit procuraṇvapi

kecidūcurmahābhaktermahimā kena gamyate /
vīkṣya siṃdūraraktāṃgaṃ raktacandanacarcitam

raktāmbaraṃ raktapuṣpamālābhirupaśobhitam /
nirmamaṃ nirahaṃkāramaśuṃḍamiva vighnapam

nirīkṣya tādṛśaṃ putraṃ tyaktvā śokaṃ nananda sā /
āliliṃga tadā taṃ tu snehanutapayodharā

āha taṃ svagṛhaṃ yāva pituste śyasanaṃ mahat /
utthitaṃ tatra kicittaṃ kurūpāyaṃ mahāmate

āvāṃ dhanyatamau loke yayoḥ putrastvamīdṛśaḥ /
sarvāṃga kṣatavān raktasrāvavān pūtigaṃdhavān

śyāmāsyaḥ kṛśatāyukto badhiro'thāndha eva ca /
evaṃvidhaḥ pitā te'sti taṃ niveditumāgatā

pitṛdharmeṇa tena tvaṃ tāvito'narthakṛdyapi /
tatrāparādho naivāsti śrutismatipurāṇataḥ

putradharmānnirīkṣasva kurvārogya vicāraṇam /
tvayā ślāghyatamo loke pitā te pitṛvatsala

mātā pitṛvacaḥ kāryaṃ satputreṇa yaśasvinā /
pūjanaṃ ca tayoḥ kāryaṃ poṣaṇaṃ pālanaṃ tathā

auṣadhānmantrataścāpi devatāprārthanādapi /
upāyaṃ kuru putra tvaṃ mayi dṛṣṭiṃ niveśaya

yaśaste bhavitā loke saubhāgyaṃ mama bālaka /
iti tasyā vacaḥ śrutvā ballālo vākyamabravīt

ballāla uvāca //
kasya mātā pitā kasya kasya putro'thavā suhṛt /
vighnarāja kṛtaṃ sarvaṃ mānuṣasyakhilaṃ smṛtam

tasmānmama pitā bhadre mātā devo vināyakaḥ /
yo yathā kurute karma sa tathā phalamaśnute /
mayā samarpito jīvo devadeve gajānane

tena jīvastathā jñānaṃ mama dattaṃ subhaktitaḥ /
prāsādabhaṃjanāddevakṣepaṇāttāḍanānmama /
vināyakātibhaktasya tathā prāptaṃ phalaṃ śubhe

vicāryamāṇe na tvaṃ me mātā vā sa pitā'pi ca /
sarvasya hi pitā devo mātā devo gajānanaḥ

sa eva jñānastrātā saṃhartā kālarūpavān /
sarvasvarūpo devendro brahmaviṣṇuśivātmakaḥ

vṛthā mayena duṣṭena tāḍanaṃ nirghṛṇena ca /
kṛtaṃ devasya vikṣepaḥ prāsādasyāpi bhaṃjanam

tasyāsya darśane doṣaḥ patitasya mahānbhavet /
snehaṃ tyakvā madīyaṃ tvaṃ patiṃ svaṃ pariṣevaya

viśvāmitra uvāca //
iti putravacaḥ śrutvā sā taṃ punarathābravīt /
mātovāca //
kṛpayā'nugrahāt snehāducchāpaṃ vaktumarhasi

putra uvāca //
bhavāntare'sya jananī bhavitāsi varārthinī/
ayametādṛśaḥ putro bhavitā tava suvrate

kalyāṇa nāmā bhavitā vallabhaḥ kṣatriyarṣabhaḥ /
kamaleti ca vikhyātā nāmnā tvaṃ ca bhaviṣyasi

dakṣa ityeva putrasya nāma khyātaṃ bhaviṣyati /
tato dvādaśa varṣāṇi vallabhastapsyate tapaḥ

andhatāṃ badhiratvaṃ ca kṣatāni mūkatāṃ tathā /
vyapanetuṃ tu dakṣasya paraṃ niyamamāsthitaḥ

alabdhvā sa phalaṃ tasmātsuputrāṃ tvāṃ śubhānane /
nirākariṣyate gehādvideśasthā bhaviṣyasi

kasyacid dvijavaryasya dviradānanacetasaḥ /
daivāt sparśena bhadre te samyakputro bhaviṣyati

tatraiva gaṇanāthasya darśanaṃ ca bhaviṣyati /
tadā sa divyadehatvaṃ prāpsyate dviradānanāt

iti sarvaṃ samākhyātamucchāpakāraṇaṃ śubhe/
bhaviṣyaṃ kathitaṃ te'dya yatheṣṭaṃ gamyatāṃ tvayā

viśvāmitra uvāca //
evaṃ nirākṛtā tena jananī niragāttadā /
duḥkhaśokasamāyuktā kiṃciddharṣayutā'pi ca

sa cāruroha taddivyaṃ vimānaṃ bhaktibhāvitam /
gajānanena vihitam ballālo'thāgamaddivam

iti te sarvamākhyātaṃ yat pṛṣṭo'hamiva tvayā/
yā gatistena vaiśyena saṃprāptā janmanordvayoḥ

yathā jagāda ballālaḥ sarvaṃ tadabhavattadā /
sā jajñe kamalā bhūtvā so'bhavat kṣatriyarṣabhaḥ

(९४७)
iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṃḍe bhaviṣyakathanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ

adhyāya २४ prāraṃbhaḥ –
bhīma uvāca //
dakṣeṇa muniśārdūla rājaputreṇa dhīmatā /
anuṣṭhānaṃ kṛtaṃ kutra kathaṃ vā kasya vā mune

etadvistārya brūhi tvaṃ śṛṇvaṃstṛpyāmyahaṃ na ca /
viśvāmitra uvāca //
avidūre purastasyāḥ kauṃḍinyasya mahāvanam

ramyaṃ nānāvṛkṣayutaṃ nānāśvāpadasaṃkulam /
nānāpakṣigaṇairyuktaṃ latājālavirājitam

sanmano nirmalapayaḥ sarovāpīvirājitam /
jīrṇaprāsādamadhyastha gajānana virājitam

tatra sthitvā tapaścakre gajānanasutoṣakam /
mudgalenopadiṣṭena mantreṇaikākṣareṇa saḥ

toṣayāmāsa taṃ devaṃ varṣairdvādaśasaṃmitaiḥ /
snānairvastraiḥ sugaṃdhaiśca mālyairdhūpaiśca dīpakaiḥ

naivedyaṃ kandamūlaiśca bhakṣaṇīyairakalpayat /
manasā kalpayāmāsa dakṣiṇāṃ kṣatriyarṣabhaḥ

evaṃ tasyāgamanbhūpa dināni tvekaviṃśatiḥ /
tataḥ prabhātasamaye svayamevaṃ dadarśa saḥ

ekaṃ mahāmataṃgaṃ ca siṃdūrāktaṃ suśobhitam /
madasrāvisugaṃḍābhyāṃ suṃdaraṃ girisannibham

cāruprasannavadanaṃ dantaśobhimahatkarama /
bhramarālisamākīrṇaṃ gajānanamivāparam /
tena tatkaṃṭhadeśe tu ratnamālā samarpitā

tata utthāpya taṃ skandhe sthāpayāmāsa dantirāṭ /
sa dantī nagaraṃ yātaḥ patākā dhvajaśobhitam

tataḥ sa pratibuddhaḥ sanpapṛccha jananīṃ nijām /
kamale vada mātastvamasyābhiprāyamadya me

ārohaṇaṃ gajaskandhe śubhaṃ vā yadi vā'śubham /
kamalovāca //
dhanyastvamasi dṛṣṭo'yaṃ gajarūpī vināyakaḥ

ārohaṇaphalaṃ rājyaprāptireva na saṃśayaḥ /
dakṣa uvāca //
yadi rājyasya prāptiḥ syāttadā tubhyaṃ dadāmyaham

narayānaṃ tathā grāmān dīdikāṃ mauktikaṃ srajam /
dharmaṃ ca kārayiṣyāmi gavāṣṭā padadānataḥ

vratāni niyamāṃścaiva dānānyanyānyanekaśaḥ /
muniruvāca //
śrutvetthaṃ kamalā hṛṣṭā jagāda tanayaṃ prati

tvayi rājyasthite putra paramānandatā mama /
saddharme ramatāṃ cetaḥ sataḥ sārabhṛtastava /
āyuṣya vipulaṃ te'stu dvijadevārcane ratiḥ

(९६४)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe svapnakathanaṃ nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ

adhyāya २५ prāraṃbha:-
viśvāmitra uvāca //
śṛṇu rājan mahāścaryaṃ daivakālakṛtaṃ śubham /
kauṃḍinye nagare rājā caṃdraseno mahāmatiḥ

svakarmaparipākena nidhanaṃ kālayogataḥ/
agamaddivyayānena dharmabāhulyato divam

tacca nāgarikāḥ śrutvā hāhākāraṃ pracakrire/
dhāvamānā yayustatra tyaktvā kāryāṇyanekaśaḥ

śirāṃsi ca vinighnaṃtaḥ pāṇibhiḥ śokakarśitāḥ /
caskhaluśca patantaśca dadṛśuḥ pretabhūpatim

nemuḥ pādau pragṛhayaiva duḥkhamohavaśaṃ gatāḥ /
keciddhastaṃ gṛhītvaiva svasvamūrdhninyaveśayan

ruruduḥ susvaraṃ kecitpāṇipṛṣṭamukhasvanāḥ /
mṛtā iva nipetuśca snehātiśayato'pare

tasya patnī tu sulabhā ruroda karuṇasvarā /
pāṇibhyāṃ nighnatī svīyaṃ hṛdayaṃ bhṛśaduḥkhitā

vikīrṇabhūṣaṇā mūrcchāmāgatā patitaḥ bhuvi /
samānavyasanābhiḥ sā purastrībhirdhṛtā tadā

vilalāpa tadā kāntā candrasenasya suṃdarī/
nirlajjā niranukrośā nātha nātheti jalpatī

re dhātarna dayā te'sti bālavaccaritaṃ tava /
yunakṣi snehabhāvena viniyuṃkṣya kṛtārthakam

rājanna pṛṣṭvā kva gato vada māṃ karuṇānidhe /
dine dine vadasyeva yāmi bhadrāsanaṃ priye

adya niṣṭhuratāṃ kena gamito'syāgasā mama /
tatkṣamasva namāmyeṣā janamadhye gatatrapā

naya māṃ yatra yāto'si priyāṃ te priyakāriṇīm /
trilokīṃ paśyatīṃ śūnyāmaputrāṃ patitā vinā

muniruvāca //
sumantuḥ prakṛtistasya manoraṃjana eva ca /
dvāvapyavoditāṃ tā kiṃ rājasya bhaviṣyati

āvābhyāvicāryaiva kva gato nṛpasattama /
kasmānna vadase rājan kimarthaṃ maunamāsthitaḥ

na paśyasi priyāṃ bhāryāmanāthāmiva vihvalām /
sahaiva yāvo nṛpate tyaktvā sarvaṃ gṛhāśramam

anāthaṃ nagaraṃ te'dya rāṣṭraṃ vā ko'tha pāsyati

muniruvāca //
etasminnaṃtare tatra babhāṇa brāhmaṇaḥ sudhīḥ

vedaśāstrārthatatvajñaḥ prastutaṃ niṣṭhuraṃ vacaḥ /
sarve svārthaparā yūyaṃ nāptaḥ kaścana vidyate

suhṛdāṃ rodanāśrūṇi mukhe pretasya yānti hi /
pṛthivyāṃ bhāratāṃ yāti prāṇahīnaṃ kalevaram

brahmāṃḍagolake ko nu mṛtamanyo'nugacchati /
iyaṃ ca sulabhā rājñī rodate jīvitāśayā

yasyā mano'nugatyarthaṃ na sā roditi karhicit /
yūyaṃ sarve nāgarikāḥ svakāryagamanākulāḥ

sūryavaṃśyāḥ somavaṃśyā ye rājāno mṛtā na kim /
tasmādutthāya sarve'pi rājñaḥ kurvantu saṃskṛtim

mṛtasaṃskārakārī yaḥ sa evāpto na cāparaḥ / /
etadarthaṃ hi lokasya jyāyasī putragṛdhnutā

tasmādānīyatāṃ dharmaputro vā'pyanya eva ca /
sa hi kriyāmārabhatu sarvairdeyastilāṃjali:

muniruvāca //
tataste nāgarāḥ sarve dvāvamātyau striyaśca tāḥ /
prabodhitā brāhmaṇena cakrustasyaurdhvadehikam

sumaṃtunā kṛtaṃ sarvaṃ sarvairdattastilāṃjaliḥ /
punaḥ snātvā tu te sarve nagaraṃ viviśuścirāt

aśnanti picumandasya patraṃ natveśvaraṃ janāḥ /
sāntvayitvā tu sulabhāṃ yayuḥ svaṃ svaṃ niketanam

trayodaśāhe nirvṛtte rājñyai dattvā'mbarāṇi te/
cakruste bhojanaṃ prītyā pratyahaṃ bahuvāsaram

ekadā nāgarāḥ sarve dvāvamātyau nṛpapriyā /
sarve saṃśayitā āsan prajāpālana karmaṇi

etasminnaṃtare tatra mudgalo munirāyayau/
uvāca sarvāśayavidasya rājño mahāgajaḥ

gahano nāma gṛhṇātu mālāṃ puṣkaranirmitām /
samāje yasya kaṃṭhe tāṃ nikṣipetsa nṛpo bhavet

tatheti ca tadā sarve sādhu sādhvityapūjayan /
atīndriya jñānavato vaco mudgalaśarmaṇaḥ

(९९७)
iti śrīgaṇeśapurāṇa upāsanākhaṃḍe paṃcaviśo'dhyāya: