Ganesha Purana · Chapter 1.1

// śrīgurubhyo namaḥ //
// śrīgaṇeśāya namaḥ //
// śrīsarasvatyai namaḥ //
// śrī reṇukāyai namaḥ //
// ॐ namo bhagavate kṛṣṇacandrāya //
// atha maharṣiśrīvedavyāsapraṇītaṃ śrīgaṇeśa purāṇam //
// atha prathamo'dhyāyaḥ //
ॐ namastasmaigaṇeśāya brahmavidyāpradāyine /
yasyāgastyāyatenāma vighnasāgaraśoṣaṇe //
ṛṣaya ūcuḥ //
sūtasūtamahāprājña vedaśāstraviśārada /
sarvavidyānidhetvattovaktānyaunaupalabhyate

janmajanmātarīyaṃnaḥ sthitaṃpuṇyaṃ mahattaram /
tena saṃdarśanaṃ jātaṃ sarvajñasyasatastava

vayaṃ dhanyatamāloke jīvitaṃ naḥ sujīvitam /
pitaro vedaśāstrāṇi tapāṃsyāśrama eva ca

aṣṭādaśa purāṇāni vistarācchrāvitāninaḥ /
anyānyapihinaḥ śrotumicchāstidvijasattama

śaunakeye mahāsatre saktā dvādaśavārṣike /
tvatkathāmṛtapānānto nānyadviśrāmakāraṇam

sūta uvāca //
sādhu pṛṣṭaṃṃ mahābhāgā bhavadbhiḥ puṇyakarmabhiḥ /
sādhūnāṃ samacittānāṃ matirlokopakāriṇī

mamāpi paritoṣosti kathānāṃ kathane dvijāḥ /
atohaṃ sādhuvṛttebhyaḥ kathayiṣye viśeṣataḥ

anyānyupapurāṇāni vartante'ṣṭādaśaiva ca /
gāṇeśaṃ nāradīyaṃ ca nṛsiṃhādīnyathāpi ca

gaṇeśasya purāṇaṃ yattatrādau kathayāmyaham /
durlabhaṃ śravaṇaṃ yasya matryaloke viśeṣataḥ

yasya smaraṇamātreṇa kṛtakṛtyo bhavennaraḥ /
prabhāvamasya gadituṃ neśaḥśeṣaścaturmukhaḥ

saṃṃkṣepatonnabravīmyetattathāpi bhavadājñayā /
bahujanmārjitaiḥ puṇyairasyatu śravaṇaṃ bhavet

pākhaṇḍināṃ nāstikānāṃ nabhavetpāpakarmiṇām /
nityatvānnirguṇatvācca anāditvācca tattvataḥ

gaṇeśasya svarūpaṃ tu vaktuṃ kenāpineṣyate /
tathāpyupāsanāsaktaiḥ saguṇaṃ tannirūpyate

ॐkārarūpī bhagavān yo vedādau pratiṣṭhitaḥ /
yaṃ sadā munayodevāḥ smarantīndrādayohṛdi

yaṃ pūjayanti satataṃ brahmeśānendraviṣṇavaḥ /
yo hetuḥ sarvajagatāṃ sarvakāraṇakāraṇam

yadājñayā kaḥ sṛjatetha viśvaṃ yadājñayā pālayate ca viṣṇuḥ /
yadājñayā saṃharate haropi yadājñayā saṃbhramate dineśaḥ

yadājñayā vātisamīraṇopi yadājñayāpaḥ pravahanti dikṣu /
yadājñayā bhāni patanti bhūmau yadājñayāgnijrvalati triloke

tasya yaccaritaṃ guptaṃ kasyāpi na niveditam /
tadahaṃ vaḥ pravakṣyāmi sādaraṃ śrūyatāṃ dvijāḥ

brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ vyāsāyāmitatejase /
bhṛgave kathitaṃ tena somakāntāya tena ca

vratairyajñaistapobhiśca dānaistīrthaiśca koṭayaḥ /
bhavanti yeṣāṃ puṇyānāṃ teṣāṃ buddhiḥ prajāyate

gaṇeśākhya purāṇasya śravaṇe dvijasattamāḥ /
māyā yeṣāṃ na saṃsāre na dārāpatyabhūmiṣu

mayūreśa kathāyāṃ te sādarā munisattamāḥ /
śrūyatāmasya mahimā somakānta prasaṅgataḥ

saurāṣṭre devanagare somakānto bhavannṛpaḥ /
vedaśāstrārthatattvajño dharmaśāstrārthatatparaḥ

daśanāgasahasrāṇi hayānāṃ dviguṇāni ca /
rathānāṃ ṣaṭsahasrāṇi yaṃyīta manuyānti ca

padātayopyasaṃkhyātā agniśastradharāstathā /
kodaṇḍadhāriṇaścānye niṣaṅgadvayadhāriṇaḥ

buddhyābṛhaspatiṃ jigye saṃpadā dhanadañcayaḥ /
kṣamayā pṛthivīṃ jigye gāmbhīryeṇa mahodadhim

sūryācandramasau jigye bhāsākāntyācayonṛpaḥ /
pratāpenānalaṃ jigye saundaryeṇa manobhavam

yasyāmātyāḥ prabalinaḥ pañcāsandṛḍhavikramāḥ /
nītiśāstrārthatattvajñāḥ pararāṣṭravimardinaḥ

rūpavānprathamastatra vidyādhīśastathāparaḥ /
kṣemaṃkaro jñānagamyaḥ subalaḥ pañcamaḥ smṛtaḥ

etairnānāvidhādeśā ākrāntāḥ svaparākramāt /
eteti sundarā nānā bhūṣāvastrairalaṃkṛtāḥ

rājakārya karānityaṃ rājñaḥ priyatamābhṛśa /
tasya rājño bhavadbhāryā sudharmā guṇaśālinī

tadrūpamavalokyaiva ratirambhātilottamāḥ /
lajjitā na sukhaṃ kvāpi lebhire nacamenire

anekaratnaracitetāṭaṅke kāñcane śubhe /
bibhratīkarṇayoḥ kaṇṭhe niṣkaṃmuktāphalāni ca

kaṭauratnamayīṃkāñcīṃ tādṛśe nūpureṅghrige /
aṅgulīyānyuttamāni karapādāṅgulīṣu ca

vāsāṃsyanekavarṇāni mahārhāṇi sahasraśaḥ /
bhagavadbhajanedānesaktācātithipūjane

sevaneharniśaṃ bhatrturvacane caratā sadā /
hemakaṇṭha itikhyātaḥ putro bhūvanayoḥ śubhaḥ

nāgāyutabalodhīmān vikramī śatrutāpanaḥ /
evamāsītsomakāntaḥ pṛthivyāṃ rājasattamaḥ

sarvān rājño vaśekṛtvā cakre rājyaṃ dharātale /
nityaṃ dharmarato yajvādātātyāgīdvijottamāḥ

// iti śrīgaṇeśapurāṇe upāsanākhaṇḍe somakāntavarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ