Gaṇḍavyūhasūtra · Chapter 21
atha khalu gopā śākyakanyā imā gāthā bhāṣitvā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - ahaṃ khalu kulaputra sarvabodhisattvasamādhisāgaranayavyavalokanaviṣayasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sudhana āha - ka etasya ārye sarvabodhisattvasamādhisāgaranayavyavalokanaviṣayasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ? āha - etamahaṃ kulaputra bodhisattvavimokṣaṃ samāpannā iha lokadhātāvanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamān kalpānavatarāmi / teṣu ye sattvāḥ sarvagatiparyāpannāḥ, tān prajānāmi / yāvanti ca teṣāṃ sattvānāṃ cyutyupapattimukhāni, tāni prajānāmi / yāvantyabhinirvṛttimukhāni, yāvatyaḥ karmābhisaṃskārasamāpattayaḥ, yāvatyaḥ karmavipākavicitratāḥ, tā api prajānāmi / kuśalamapyeṣāṃ karmasamādānaṃ prajānāmi / akuśalamapi nairyāṇikamapi anairyāṇikamapi niyatamapi aniyatamapi mithyātvaniyatamapi sānuśayamapi niranuśayamapi kuśalamūlasaṃpannamapi kuśalamūlavipannamapi kuśalamūlaparigṛhītamapi ( Gv 306 ) akuśalamūlaparigṛhītamapi kuśalākuśalaparigṛhītamapi samudānītakuśalamūlamapi asamudānītapāpadharmamapi eṣāṃ karmasamādānaṃ prajānāmi //
teṣu ca anabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu kalpeṣu ye buddhā bhagavantaṃ utpannāḥ, teṣāṃ nāmasamudrānavatarāmi / teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ prathamacittotpādasamudrānapi prajānāmi / sarvajñatāprasthānanayasamudrānapi prajānāmi / sarvapraṇidhisāgarābhinirhārānapi prajānāmi / pūrvabuddhotpādaprasthānasamudrānapi prajānāmi / pūrvabuddhapūjopasthānaprayogasamudrānapi prajānāmi / pūrvabodhisattvacaryāparipūrisamudrānapi prajānāmi / niryāṇavyūhasamudrānapi prajānāmi / teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ sattvaparipākavinayasamudrānapi prajānāmi / abhisaṃbodhisamudrānapi prajānāmi / dharmacakrapravartanavṛṣabhitāvikurvitānyapi prajānāmi / sarvabuddhavikurvitasamudrānapi prajānāmi / teṣāṃ ca buddhānāṃ bhagavatāṃ parṣanmaṇḍalavibhaktīrapi prajānāmi / teṣu ca parṣanmaṇḍaleṣu ye śrāvakāsteṣāṃ niryāṇanayamapi prajānāmi / pūrvakuśalamūlānyapi prajānāmi / mārgabhāvanānānātvamapi prajānāmi / jñānapratilābhasaṃpadviśuddhaprabhedamapi prajānāmi / ye ca taistathāgataiḥ sattvāḥ pratyekabodhau pratiṣṭhāpitāstānapi prajānāmi / yāni ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ pūrvakuśalamūlāni tānyapi prajānāmi / ye ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ pratyekabodhyadhigamāstānapi prajānāmi / yāni ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ śāntavihāravikurvitavimokṣamukhāni tānyapi prajānāmi / yāni ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ vividhavikurvitāni tānyapi prajānāmi / yaśca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ sattvaparipākastamapi prajānāmi / yā ca teṣāṃ pratyekabuddhānāṃ dharmadeśanā, tāmapi prajānāmi / yāni ca teṣāṃ pratyekabuddhānāmanantasamādhivihāravividhavimokṣakrīḍitāni tānyapi prajānāmi / yacca teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ parinirvāṇaṃ tadapi prajānāmi / ye ca buddhānāṃ bhagavatāṃ bodhisattvaparṣanmaṇḍalasamudrāstānapi prajānāmi / teṣāṃ ca bodhisattvānāṃ prathamakuśalamūlāvaropaṇānyapi prajānāmi / prathamacittotpādapraṇidhānānyapi prajānāmi / praṇidhānavimātratāmapi sarvabodhisattvacaryāniryāṇavyūhābhinirhāravimātratāmapi prajānāmi
/ pāramitāmārgāṅgasaṃbhāraviśuddhivimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvamārgapratipattivyūhavimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇasaṃbhāravimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇavegavimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmisaṃkramasamādhimaṇḍalavimātratāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇavikurvitānyapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇavihārānapi prajānāmi / bodhisattvabhūmipratiṣṭhānānyapi prajānāmi / bodhisattvabhūmibhāvanāvicārānapi prajānāmi / bodhisattvabhūmipariśodhananayānapi prajānāmi / bodhisattvabhūmisaṃvāsānapi prajānāmi / bodhisattvabhūminimittānyapi prajānāmi / bodhisattvabhūmivaśitāmapi prajānāmi / bodhisattvabhūmyākramaṇajñānamapi prajānāmi / bodhisattvasaṃgrahajñānamapi prajānāmi / bodhisattvaparipākajñānamapi prajānāmi / bodhisattvavyavasthānasaṃvāsamapi prajānāmi / bodhisattvacaryāmaṇḍalavistārānapi prajānāmi / bodhisattvacaryāvikurvitānyapi ( Gv 307 ) prajānāmi / bodhisattvasamādhisāgarānapi prajānāmi / bodhisattvavimokṣanayasamudrānapi prajānāmi / teṣāṃ ca bodhisattvānāṃ praticittakṣaṇaṃ nānāsamādhisamudrapratilābhānapi prajānāmi / sarvajñatāvabhāsanapratilābhānapi prajānāmi / sarvajñatāvidyudālokameghānapi prajānāmi / bodhisattvakṣāntipratilābhanayānapi prajānāmi / sarvajñatāvagāhanavikramānapi prajānāmi / teṣāṃ bodhisattvānāṃ kṣetrasamudrānugamānapi prajānāmi / dharmasamudranayāvatārānapi prajānāmi / sarvasamudralakṣaṇanānātvamapi prajānāmi / sarvabodhisattvavihāranayavikurvitānyapi prajānāmi / nānāpraṇidhānanayasamudrānapi prajānāmi / vividhavikurvitasamudravimātratāmapi
prajānāmi //
yathā ca ahaṃ kulaputra asyāṃ lokadhātau atītavartamānān kalpasamudrān nānāvidhānavatarāmi, evamaparāntaparaṃparāvyavacchinnānanāgatān kalpasamudrān prajānāmi / yathā ca sahāyāṃ lokadhātau prajānāmi, tathā sahālokadhātusamavasaraṇāsu sarvalokadhātuparaṃparāsu prajānāmi / yathā ca sahālokadhātusamavasaraṇāsu sarvalokadhātuparaṃparāsu prajānāmi, evaṃ sahālokadhātuparamāṇurajontargatāsvapi sarvalokadhātuparaṃparāsu prajānāmi / yathā ca sahālokadhātuparamāṇurajontargatāsu sarvalokadhātuparaṃparāsu prajānāmi, evaṃ sahālokadhātudaśadigānantaryasthitāsvapi lokadhātuṣu prajānāmi / yathā ca sahālokadhātudaśadigānantaryasthitāsu sarvalokadhātuṣu prajānāmi, evaṃ sahālokadhātudaśadigānantaryaparaṃparāsthitāsvapi sarvalokadhātuṣu prajānāmi / yathā ca sahālokadhātudaśadigānantaryaparaṃparāsthitāsu sarvalokadhātuṣu prajānāmi, evaṃ samantadikprabhāsavairocanalokadhātuvaṃśaparyāpannāsvapi sarvalokadhātuṣu prajānāmi / yathā samantadikprabhāsavairocanalokadhātuvaṃśaparyāpannāsvapi lokadhātuṣu prajānāmi, evaṃ samantadikprabhāsavairocanalokadhātuvaṃśadigānantaryaparaṃparāsthitāsu sarvalokadhātuṣu prajānāmi / yathā cāsya samantadikprabhāsavairocanasya lokadhātuvaṃśasya daśadigānantaryaparaṃparāvasthitāsu sarvalokadhātuṣu prajānāmi, evamiha sarvāvati kusumatalagarbhavyūhālaṃkāreṣu lokadhātusumeruṣu lokadhātusamudrāntargateṣu lokadhātuprasareṣu prajānāmi / evaṃ lokadhātunayeṣu lokadhātucakreṣu lokadhātumaṇḍaleṣu lokadhātuvibhāgeṣu lokadhātunadīṣu lokadhātvāvarteṣu lokadhātuparivarteṣu lokadhātusumeruṣu lokadhātusamudgateṣu lokadhātupadmeṣu lokadhātuvṛkṣeṣu lokadhātukhārakeṣu lokadhātusaṃjñāgateṣvapi prajānāmi //
yathā ca asmin kusumatalagarbhavyūhālaṃkāre lokadhātusamudre prajānāmi, evaṃ daśasu dikṣu anantaparyanteṣu dharmadhātuparameṣu ākāśadhātuparyavasāneṣu sarvalokadhātusamudreṣu vairocanasya pūrvapraṇidhānasāgarān prajānāmi avatarāmi anusmarāmi / pūrvayogasamudrānapyavatarāmi / pūrvasamudrāgamanasāgarānapyavatarāmi / anantamadhyakalpabodhisattvacaryāsaṃvāsamapyavatarāmi / kṣetrapariśuddhinayānapyavatarāmi / sattvaparipākopāyanayānapyavatarāmi / pūrvatathāgatārāgaṇopasaṃkramaṇavikurvitānapyavatarāmi / pūrvatathāgatapūjopasthānaprayoganayānapyavatarāmi / pūrvatathāgatadharmadeśanāsaṃpratīcchananayānapyavatarāmi / ( Gv 308 ) pūrvabodhisattvasamādhipratilābhanayānapyavatarāmi / pariṣkāravaśitāpratilābhanayānapyavatarāmi / pūrvatathāgataguṇasamudrapratipattinayānapyavatarāmi / dānapāramitānayasamudrānapyavatarāmi / bodhisattvaśīlavratamaṇḍalapariśuddhyabhinirharaṇanayānapyavatarāmi / bodhisattvakṣāntipratilābhanayānapyavatarāmi / bodhisattvavīryavegasamudrānapyavatarāmi / sarvadhyānāṅgapariniṣpattinayasāgarānapyavatarāmi / prajñāmaṇḍalapariśuddhinayasamudrānapyavatarāmi / sarvalokopapattikāyapratibhāsasaṃdarśanopāyanayānapyavatarāmi / samantabhadracaryāpraṇidhānamaṇḍalapariśuddhinayānapyavatarāmi / sarvakṣetrasāgaraspharaṇatāmapyavatarāmi / sarvakṣetrapariśuddhinayasamudrānapyavatarāmi / sarvatathāgatajñānāvabhāsasamudrānapyavatarāmi / sarvabuddhabodhyākramaṇavikurvitasāgarānapyavatarāmi / sarvatathāgatajñānāvabhāsapratilābhanayānapyavatarāmi / sarvajñātādhigamāvatāranayasamudrānapyavatarāmi / abhisaṃbodhivikurvitasamudrānapyavatarāmi / dharmacakrapravartanavṛṣabhitāvikrīḍitanayasamudrānapyavatarāmi / nānāparṣanmaṇḍalasamudrānapyavatarāmi / teṣu ca sarvaparṣanmaṇḍaleṣu sarvabodhisattvānāṃ pūrvakuśalasamudrānapyavatarāmi / prathamapraṇidhānanayasamudrānapyavatarāmi / sattvaparipākavinayopāyanayasamudrānapyavatarāmi / ye ca bhagavatā purvaṃ bodhisattvacaryāṃ caratā sattvasamudrāḥ paripācitāstānapyavatarāmi / teṣāṃ ca bodhisattvānāṃ praticittakṣaṇaṃ kuśalamūlavivardhanopāyanayasamudrānapyavatarāmi / samādhipratilābhanayasamudrānapyavatarāmi / dhāraṇīmukhasamudrapratilābhanayasāgarānapyavatarāmi / pratibhānajñānamaṇḍalaviśuddhinayasamudrānapyavatarāmi / sarvabodhisattvabhūmyākramaṇavikurvitanayasamudrānapyavatarāmi
/ caryājālābhinirhāranayasamudrānapyavatarāmi / anupūrvasamudrānapyavatarāmi / anupūrvasamudāgamadikpraveśajñānanayasamudrānapyavatarāmi / teṣāṃ ca sarvendriyabalabodhyaṅgadhyānavimokṣasamādhisamāpattivikurvitasamudrānapyavatarāmi //
yathā ca bhagavato vairocanasya sarvasmin dharmadhātau bodhisattvacaritasamudrānapyavatarāmi prajānāmi abhinirharāmi, evaṃ sarvatathāgatānāṃ daśasu dikṣu dharmadhātuparameṣvākāśadhātuparyavasāneṣu sarvalokadhātusamudreṣvasaṃbhinnasarvabodhisattvacaritasamudrānapyavatarāmi prajānāmi abhinirharāmi / evaṃ sarvatathāgatānāṃ daśasu dikṣu dharmadhātuparameṣvākāśadhātuparyavasāneṣu sarvalokadhātusamudreṣvasaṃbhinnasarvabodhisattvacaritapraveśamanantamāyājālapraveśamanantadharmadhātuspharaṇamanantamukhanirdeśamaparyantakalpādhiṣṭhānapraveśanirdeśamavatarāmi prajānāmi abhinirharāmi / tatkasya heto? eṣa hi kulaputra asya sarvabodhisattvasamādhinayasāgaravyavalokanaviṣayasya bodhisattvavimokṣasya viṣayaḥ, yadetaṃ samāpannā sarvasattvacittacaritanayān prajānāmi / sarvasattvakuśalasaṃcayān prajānāmi / sarvasattvasaṃkleśavyavadānanayān prajānāmi / sarvasattvakarmanānātvaṃ prajānāmi / sarvaśrāvakasamādhidvārāṇi prajānāmi / sarvaśrāvakasamādhibhūmiṃ prajānāmi / sarvapratyekabuddhaśāntavimokṣavikurvitamavatarāmi / sarvabodhisattvasamādhisamudranayān prajānāmi / sarvabodhisattvavimokṣanayasāgarāvatāraṃ prajānāmi / sarvatathāgatavimokṣanayasāgarāvatāramapi prajānāmi //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako gopāṃ śākyakanyāmetadavocat - kiyaccirapratilabdhastvayāyamārye bodhisattvasamādhinayasāgaravyavalokanaviṣayo bodhisattvavimokṣaḥ? āha - bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani buddhakṣetraśataparamāṇurajaḥsamānāṃ kalpānāṃ pareṇa abhayaṃkarā nāma lokadhāturabhūt / tasyāṃ khalu lokadhātau gatipravaro nāma kalpo 'bhūt / tasyāḥ khalu punarlokadhātormadhye kṣemāvatī nāma cāturdvīpikā abhūt / tasyāṃ khalu cāturdvīpikāyāṃ madhye jambudvīpasya drumameruśrīrnāma rājadhānyabhūccaturaśīternagarakoṭīsahasrāṇāṃ pramukhā / sā khalu punardrumameruśrī rājadhānī / tāni caturaśītinagarakoṭīsahasrāṇi pratyekaṃ nīlavaiḍūryabhūmibhāgasaṃsthāpitāni saptaratnamayaprākāraparikṣiptāni vicitravarṇaprabhājālaśubhagandhaśakaṭacakrapramāṇotpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchannakanakavālikāsaṃstṛtatalagandhodakaparipūrṇasaptaparikhāparikṣiptāni ratnamayasaptavedikājālasaptatālapaṅktiparivṛtāni saptaratnamayavṛkṣamālāparikṣiptāni upari meghajālasaṃchāditāni ratnāṣṭāpadasuvibhaktavicitraratnabhaktivirājitabhūmibhāgāni siddhagaṇavicaritāni abhijātapakṣisaṃghamanojñarutaravitanirghoṣanikūjitāni udyānakoṭīśatasahasropaśobhitāni ṛddhisphītāni pramuditanaranārīgaṇaśatasahasrākīrṇāni śubhābhilaṣaṇīyamāruteritānuparatapuṣpavṛṣṭisahasrābhipravṛṣṭāni pārthivendraśatasahasrādhyuṣitāni / teṣāṃ khalu punarmahānagarāṇāṃ sarvaratnavṛkṣahemajālālaṃkārādibhyo vātasaṃghaṭṭitebhyo bahutūryanirghoṣasamarutaniścaritebhyo 'yamevaṃrūpa ānandaśabdo niścarati sma - snāta, pibata, khādata, dharmaṃ carata, bodhicittamutpādayata, avinivartanīyabhūmivaśitāmadhigacchata / bhadramastu vaḥ / iti //
tasyāṃ khalu drumameruśriyāṃ rājadhānyāṃ dhanapatirnāma rājā abhūt maṇḍalikaḥ / tasya caturaśītistrīsahasrāṇyantaḥpuramabhūt / pañca ca amātyaśatānyabhūvan / rājñaḥ khalu punardhanapateḥ pañca putraśatānyabhūvan sarveṣāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānāṃ prāsādikānāṃ darśanīyānāṃ paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatānāṃ / rājñaḥ khalu punardhanapateḥ padmaśrīgarbhasaṃbhavā nāma agramahiṣī abhūt teṣāṃ caturaśīteḥ strīsahasrāṇāṃ pramukhā / tasyāṃ tejodhipatirnāma putro 'bhūdabhirūpaḥ prāsādiko darśanīyaḥ dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇasamalaṃkṛtakāyaḥ / tasyemāni dvātriṃśanmahāpuruṣalakṣaṇānyabhūvan / yaduta - supratiṣṭhitapāṇipādaḥ tejodhipatirājakumāro 'bhūt / samaṃ mahāpṛthivyāṃ pādatalāvutkṣipati, samaṃ nikṣipati, nikṣipaṃśca sarvāvatpādatalābhyāṃ samaṃ mahāpṛthivīṃ saṃspṛśati / pādatalayoścāsya cakrāṇi jātāni sahasrārāṇi sanābhīni sanemikāni sarvākāraparipūrṇāni surucirāṇi darśanīyāni / ucchaṅkhapādatā cāsya abhinirvṛttābhūt, suvyaktaparamopaśobhitā upari pādacchavikusumagarbhātirekaprabhāsvarā / ubhe cāsya hastapādatale jālinī abhūtāṃ vicitrasuvibhaktācchidrāparisrāviṇī, tadyathā dhṛtarāṣṭrasya haṃsarājasya / āyatapādapārṣṇitā asyābhinirvṛttābhūtpariśuddhā prabhāsvarā sarvaratnavarṇāvabhāsapramuktā / dīrghā asyāṅgulayo 'bhūvan vṛttāḥ samāyatasaṃdhayaḥ / sa tāḥ samaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpayāmāsa, samuddharati sma / mṛdūni cāsya ( Gv 310 ) hastapādatalānyabhūvan kācilindikātirekasukhasaṃsparśāni / sa tairyān spṛśati striyaṃ vā puruṣaṃ vā dārakaṃ vā dārikāṃ vā, sarve te prītimanaso 'bhūvan paramasukhasaumanasyasamarpitāḥ / eṇeyajaṅghatā cāsya abhinirvṛttābhūt / tasya jaṅghe anupurvasamudgate abhūtāṃ racite vṛtte sujāte eṇeyasyeva mṛgarajñaḥ / nainaṃ kaścitsamartho 'nujavitumanaprāptuṃ vā, na ca vrajan klamamāpadyate sma / saptotsadaḥ khalu punaḥ sa tejodhipatirājakumāro 'bhūt / tasya dvayoḥ pādayordvāvutsadau jātāvabhūtāṃ vṛttau sujātau suparipūrṇāvadṛśyasaṃdhī suracitau darśanīyau, dvau hastayordvāvaṃsakūṭayoḥ pṛṣṭhato grīvāyāmekaḥ / kośagatabastiguhyatā cāsya mahāpuruṣalakṣaṇamabhinirvṛttamabhūt / suguptamasya kośabastiguhyamabhūnnimagnaṃ saṃchāditam, tadyathā hastyājāneyasya vā aśvājāneyasya vā / nāsya kaścitstrī vā puruṣo vā dārako vā dārikā vā vṛddho vā madhyo vā daharo vā gururvā gurusthānīyo vā nirvasanasyāpyapaśyadanyatra svaparibhogena naimittikena vā kāmopacitena / siṃhapūrvārdhakāyaḥ khalu punaḥ sa tejodhipatirājakumāro 'bhūt / anupūrvodgataśarīra upavistīrṇavṛtorasko 'bhijātamṛgarājātirekasusaṃsthitasamucchrayaḥ / citāntarāṃsaḥ
khalu punarabhavat sūpacitaśarīraḥ suvibhaktasamucchrayaḥ sarvakāyasamabhāgapratiṣṭhitaḥ anūnagātraḥ anunnatagātro 'pariṇatagātro maṇiphalakavisṛṣṭātirekadyutigātraḥ / saṃvṛttaskandhaḥ khalu punarabhavat / vṛttāvasya skandhāvabhūtāṃ pīnau śubhau suparipuṣṭau / pralambabāhutāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat / so 'navanamanenobhābhyāṃ pāṇibhyāṃ jānumaṇḍale parimārjati, parāmṛśati samabhāgasthitena śarīreṇa / vṛhadṛjugātramahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat sarvāvaropetaparamāṇusamagātraḥ praśamagātro gurugātraḥ prasannagātraḥ prahlādagātraḥ / kambugrīvatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat adīnakaṇṭhaśca / tasya yāvatyo grīvāsāmantakena mukhasāmantakena ca rasaharaṇyaḥ, tāḥ sarvāḥ samā abhūvan samantāḥ suparipūrṇāḥ / siṃhahanutāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat, suniṣpīḍitahanuḥ suparipūrṇamukhamaṇḍalaḥ sujātapariśuddhamukhamaṇḍalaḥ svāyatamukhadvāro 'pavivaraḥ / samacatvāriṃśaddantatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhūt anūnadaśanaḥ / tasya kiṃcidbhaktaparibhogeṣu ekavāramapi mukhabhaktaṃ parivartamānamasaṃbhinnamabhyavahāramagamat antaśa ekodanabindurapi / aviralāviṣamadantatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punarabhavat / aviralā aviṣamā asya dantā abhūvan acchidrasaṃdhayaḥ samāṃ suvibhaktāḥ, yairasyāhāraṃ paribhuñjānasya nābhūtsaṅgo vā parisaṅgoparudvaṅgo(?) vā upakledo vā abhiṣyando vā paryavanāho vā atisarjanaṃ vā / samadantatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ khalu punarabhavat samadanto nonadanto nādhikadanto nonnatadanto na saṃnatadanto na saṃbhinnadantaḥ samantamadhyadanto 'nutsannadanto avinirbhinnadantaḥ / suśukladaṃṣṭraśca kumāro 'bhūt nirupakleśadaṣṭraḥ suprasannadaṃṣṭraḥ supariśuddhadaṃṣṭraḥ susaṃsthitavicitradaṃṣṭraḥ / suprabhūtajihvatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ khalu punarabhavat / ( Gv 311 ) prabhūtā cāsya jihvā abhūt tanvī mṛdvī sukumārā karmaṇyā kamanīyā laghuparivartinī mukhamaṇḍalasaṃchādanī tathyapathyārthavyañjanapadaniruktyadhiṣṭhānasaṃprayuktā / brahmasvaraśca sa kumāro 'bhūdabhirucirasvaraḥ sarvatūryanirnādagītavādyaghoṣamanojñarutaravitālāpasaṃlāpavākkarmapravyāhāraḥ / vākpathābhiratisaṃjananīṃ sarvalokābhinandinīṃ vācamudīrayati sma / brahmātirekeṇa svareṇa ca parṣanmaṇḍalamatikrāmati, sarvaṃ ca anuravati / abhinīlanetraśca sa kumāro 'bhūdacchanetraḥ pariśuddhanetraḥ prabhāsvaranetraḥ viprasannanetro 'bhirūpanetro
darśanīyanetraḥ suruciranetraḥ prahasitanetraḥ / gopakṣmo sa kumāro 'bhūtpadmarāgasuviśuddhacakṣurāyatanaḥ samanetraraṅgaḥ samasadṛśanetraraṅgaḥ sujātanetraraṅgaḥ āyatanetraraṅgaḥ paripūrṇanetraraṅgaḥ supratiṣṭhitanetraraṅgaḥ / bhruvontare cāsya ūrṇā jātābhūnmṛdvī karmaṇyā sukumārākulasaṃsparśā svacchā śuddhā prabhāsvarā himaguḍikātuṣāravarṇā suśuklaraśmimaṇḍalaprabhāvabhāsā / murdhni ca asyoṣṇīṣamabhinirvṛttamabhūt sujātaṃ samantaparimaṇḍalaṃ madhyābhinyastakeśālaṃkāraṃ koṭīśatasahasrapatraratnapadmasaṃdarśitaṃ samantātsamabhāgapratiṣṭhitamaparimitamahārdhyatāpradhānamadhyam / sūkṣmacchaviśca sa kumāro 'bhūt / nāsya kāye rajo vā malo vā kledo vā jālaṃ vā valī vā śaithilyaṃ vā bhaṅgo vā prasaraṇaṃ vā visaraṇaṃ vā asamaṃ vā asthiṣata / suvarṇavarṇacchaviśca sa kumāro 'bhūjjāmbūnadahemanirbhāsaḥ samantavyāmaprabhaḥ kāñcanaikajvālāprabhāmaṇḍalopaśobhitaḥ sarvaromakūpapramuktagandharaśmivitimiraprabhāsvaraśarīrālaṃkāraḥ / ekaikaromā ca sa kumāro 'bhūt / ekaikaromasya ekaikasmin romakūpe roma jātamabhūnnīlavaiḍūryavarṇapradakṣiṇāvartakuṇḍalajātaṃ suparisaṃcitaṃ suniviṣṭaṃ supratiṣṭhitam / ūrdhvāṅgaromā ca sa kumāro 'bhūdavinivartanīyaromā apratyudāvartanīyaromā asaṃsṛṣṭaromā / indranīlavarṇakeśatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ / sa kumāro 'bhūt / tasya nīlāḥ keśā abhūvan vairocanamaṇiratnanīlavarṇanirbhāsāḥ snigdhā mṛdavaḥ sukuñcitāḥ pradakṣiṇāvartakuṇḍalinaḥ sujātamūlā anuddhatāḥ niṣpīḍitā asaṃlulitāḥ samasadṛśasthānasaṃsthitāḥ / nyagrodhaparimaṇḍalatāmahāpuruṣalakṣaṇapratilabdhaḥ sa khalu punaḥ tejodhipatī rājakumāro 'bhūt samantabhadraparimaṇḍalaḥ samantabhadraḥ samantaprāsādikaḥ / sa purato 'pyatṛptikaracārudarśano 'bhūt / pṛṣṭhato 'pi dakṣiṇato 'pi vāmato 'pi gacchannapi tiṣṭhannapi niṣaṇṇo 'pi bhāṣamāṇo 'pi tūṣṇībhūto 'pi atṛptikaramanāpacārudarśano 'bhut / ebhiḥ kulaputra dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtakāyaḥ sa tejodhipatī rājakumāro 'bhūt sarvasattvāpratikūladarśanaḥ sarvābhiprāyaparipūrikadarśanaḥ sarvasattvaratikaradarśanaḥ //
sa khalu kulaputra tejodhipatī rājakumāro 'pareṇa samayena pitrābhyanujñāto drumameruśriyo rājadhānyā gandhāṅkuraprabhameghaṃ nāmodyānam, tatra bhūmidarśanāya abhiniryayau viṃśatyā kanyāsahasraiḥ sārdhaṃ mahatā puṇyatejautaḥśrīsaubhāgyavikurvitavyūhena naranārīgaṇaiḥ samantādabhinandyamāno jāmbūnadasuvarṇarathamāruhya mahāvajraratnacatuścakraṃ nārāyaṇavajramayadṛḍhākṣayākṣamuttamacandanasupariniṣṭhitapratiṣṭhiteṣaṃ sarvagandhamaṇirājasuvibhaktapañjaraṃ sarvaratnapuṣpasuvicitropaśobhitavyūhaṃ sarvaratnajālasaṃchāditavyūhaṃ ( Gv 312 ) mahāmaṇiratnarājavyūhagarbhamadhyapratiṣṭhāpitasiṃhāsanaṃ pañcakanyāśataratnasūtradāmaparigṛhītaṃ gaganāsaktavāyusamajavājāneyāśvasahasrayuktam anupūrvapariṇatacārudarśanena śvetavaidūryamaṇirājamayacchadanena vimalāpramāṇaprabheṇa acintyādbhutasarvaratnaviracanābhaktivinyāsacitrasarvākāravyūhopaśobhitena nīlavaidūryamaṇirājodviddhadaṇḍena mahatā ratnacchatreṇa dhriyatā bahuprāṇiśatasahasraparivṛtadivyamadhuramanojñanirdhoṣaistūryaśatasahasraiḥ pravādyamānaiḥ mahadbhiḥ puṣpameghairabhipravarṣadbhiḥ surabhidivyagandhadhūpaghaṭikāniyutaśatasahasraiḥ pradhūpyamānaiḥ / tasya tathā vrajato 'ṣṭavartmā mārgaḥ samavasthiṣata nimnonnatavigato 'pagataśarkarakaṭhallotsado jātarūparajatasarvaratnarājadhātusaṃcitabhūmitalapratiṣṭhānaḥ suvarṇavālikāsaṃstīrṇo vicitraratnapuṣpābhikīrṇaḥ ubhayato ratnavṛkṣapaṅktisamalaṃkṛtavicitraratnavedikāparivṛtaḥ / upari ratnakiṅkiṇījālasaṃchanno vividharatnavitatapratimaṇḍito 'nekaratnadhvajapatākāpaṭṭaśatasahasrābhipralambitopaśobhitavyūhaḥ ubhayato nānāratnavyomakapaṅktiviracitavyūhaḥ //
tatra keṣucidratnavyomakeṣu vividharatnaparipūrṇāni ratnabhājanāni sthāpitānyabhūvan yācanakasaṃghapratipādanakārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvaratnābharaṇavidhayaḥ sthāpitā alaṃkārārthināṃ yācakānāmalaṃkaraṇārtham / keṣucidvyomakeṣu cintāmaṇiratnāni sthāpitāni sarvasattvānāṃ sarvābhiprāyaparipūraṇārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvākāravividhānnapānarasaparipūrṇāni bhojanāni sthāpitāni, yasya yenārthaḥ tasya taṃ pratipādanārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvākāraparamasvādumanojñavarṇagandharasasparśāḥ divyabhaktavidhayaḥ sthāpitāḥ / keṣucidvyomakeṣu vicitrarasāsvādādivyasarvaphalavidhayaḥ sthāpitāḥ / keṣucidvyomakeṣu vividhojjvalavicitraraṅgaraktāni nānācitrabhaktivinyāsavirājitāni paramamahārhāṇi sūkṣmāṇi sukumārakāntavarṇāni divyavastrakoṭīśatasahasrāṇi sthāpitāni vastrārthināṃ yathābhiprāyaparibhogārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvākāravividhadivyamanojñavarṇagandhāḥ sarvagandhavidhayaḥ sthāpitā abhuvan vilepanārthināṃ yathābhiprāyaparibhogārtham / keṣucidvyomakeṣu sarvopakaraṇarāśayaḥ sthāpitā abhūvan sattvānāṃ yathāśayābhiprāyaparibhogārtham / keṣucidvyomakeṣu nāryo 'bhirūpāḥ prāsādikā darśanīyā vividhacārurūpaveśā vicitramanojñavastrasaṃdhitāḥ sarvābharaṇasvalaṃkṛtā vividhavilepanabhaktivinyāsapratimaṇḍitopaśobhitaśarīrāḥ sarvastrīśilpamāyākalāvidhijñāḥ sthāpitā abhūvan //
tena khalu punaḥ samayena tasyāmeva drumameruśriyāṃ rājadhānyāṃ sudarśanā nāma agragaṇikābhūdrājaparibhogyā / tasyāḥ sucalitaratiprabhāsaśrīrnāma dārikābhūdabhirūpā prāsādikā darśanīyā nātidīrghā nātihrasvā nātisthūlā nātikṛśā nātigaurā nātiśyāmā abhinīlanetrā abhinīlakeśī abhirāmavaktrā brahmasvarā madhurapriyavādinī prājñā sarvakalāvidhijñā sarvaśāstrakovidā dakṣā analasā sagauravā saprasādā maitracittā apratighātabahulā atṛptikaramanāpadarśanā mandarāgadoṣamohā hryapatrāpyasaṃpannā mārdavā ṛjvī aśāṭyā amāyā ( Gv 313 ) vinītā / sā mātrā sārdhamanekakanyāparivṛtā ratnarathābhirūḍhā drumameruśriyo rājadhānyā niṣkramya tejodhipate rājakumārasya purataḥ tejodhipatiṃ rājakumāraṃ parimārgayamāṇā rājājñāniyogādgacchantī tejodhipatiṃ rājakumāraṃ dṛṣṭvā tīvraṃ rāgacittamutpādayāmāsa / sā tejodhipate rājakumārasyāntike 'dhimātraṃ saṃjātasnehānubaddhā asvatantracittā mātaraṃ sudarśanāmetadavocat - yatkhalu amba jānīyāḥ - sacenmāṃ tejodhipate rājakumārasya na dāsyasi, maraṇaṃ vopagamiṣyāmi maraṇamātrakaṃ vā duḥkham / sā prāha - maivaṃ dārike cetanāmutpādaya / eṣa hi kumāraścakravartilakṣaṇasamanvāgataḥ / sthānametadvidyate - yadeṣa piturdhanapateratyayāccakravartirājyamadhyāvasiṣyati / sa rājā bhaviṣyati cakravartī / tato 'sya strīratnaṃ prādurbhaviṣyati vaihāyasaṃgamam / api tu khalu punardārike gaṇikā vayaṃ sarvalokaratikarāḥ / na vayamekasattvaṃ pratiniyamena yāvajjīvamupatiṣṭhāmahe / vayaṃ hi rājño dhanapaterājñayā tejodhipateḥ kumārasyopasthānāya niryātāḥ / maināṃ cetanāṃ dṛḍhīkuruṣva / durlabhametatsthānam //
tena ceha samayena sūryagātrapravaro nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān / tasya khalu punargandhāṅkuraśikharaprabhameghasyodyānasyāntare dharmameghodgataprabhāso nāma bodhimaṇḍo 'bhūt / tatra sa bhagavān sūryagātrapravarastathāgataḥ prathamasaptāhābhisaṃbuddho vyāhārṣīt / sa tayā dārikayā rathābhirūḍhayaiva pracalāyamānayā svapnāntare dṛṣṭaḥ / prativibuddhāyāśca purāṇajñātisālohitayā devatayā ārocitam - eṣa dārike sūryagātrapravarastathāgato dharmameghodgataprabhāse bodhimaṇḍe viharati prathamasaptāhābhisaṃbuddho bodhisattvagaṇaparivṛto devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragadevendrabrahmābhāsvarākaniṣṭhadevagaṇapuraskṛtaḥ / tatraiva ca sarvāḥ pṛthvīdevatāḥ saṃnipatitāḥ / ākāśadevatā abdevatā jvalanadevatā vāyudevatāḥ sāgaradevatāḥ nadīdevatā parvatadevatā rātridevatā aruṇodgatadevatā vanadevatā vṛkṣadevatā auṣadhidevatāḥ sasyadevatā nagaradevatāḥ padagāminīdevatā bodhimaṇḍadevatāḥ śarīraraśmidevatāḥ sattvanikāyadevatā gaganadevatā sarvadigdevatāśca saṃnipatitāḥ tasya bhagavataḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasya darśanāyeti //
sā tena tathāgatadarśanena tathāgataguṇaśravaṇena ca viśāradā bhūtvā avakāśapratilabdhā tejodhipate rājakumārasya puratastasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
rūpavareṇahu loki viśiṣṭā viśruta sarvadiśāsu guṇebhiḥ /
prajñabalena na me sadṛśāsti sarvakalāratimāyavidhijñā
prāṇaśatā bahu naikasahasrā ye mama prekṣiṣu rāgavaśena /
nāpi ca rajyati mahya kumārā kasyacidantiki mānasu loke
no ca mama pratihanyati cittaṃ nāpyanunīyati kutraci sattve /
nāpi ca me kvaci vairu na doṣaḥ sarvahite 'bhirataṃ mama cittam
yada mi tvamapi dṛṣṭa kumāro rūpabalapravaro guṇadhārī /
tada indriya prīṇita sarve prīta mamo vipulā upajātā
śuddhavirocanaratnasuvarṇā keśabhinīla suvallita tubhyam /
subhrulalāṭa sunāsā eṣa nivedayamī tava ātmā
varalakṣaṇadhāri sutejā kāñcanaparvatasaṃnibharūpaḥ /
purato na virājami tubhyaṃ śyāmakṛtā maṣivigrahatulyā
svabhinīlamahāyatanetrā siṃhahanyo (?) paripūrṇa suvaktraḥ /
na ca te pratihanyati vācyaṃ agraruta pratigṛhṇami mahyam
vadane tava jihva prabhūtā tāmratanū vipulā ratanābhā /
varabrahmasvarāṅgasughoṣā toṣayase jagadālapamānaḥ
vadane sahitāstava dantā śaṅkhanibhā vimalā suvibhaktā /
smitu yehi vidarśayamānaḥ toṣayase janatāṃ naravīra
tava lakṣaṇaśobhana kāyastriṃśa duveva prabhāsura śuddhaḥ /
samalaṃkṛtu yehi surūpaḥ cakradharo bhavitāsi narendrā
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ sucalitaratiprabhāsaśriyaṃ dārikāmetadavocat - kasya tvaṃ dārike, ko vā tavārakṣakaḥ? na mama dārike kalpate paraparigṛhīteṣu dāreṣu mamatāṃ kartum / tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
sudarśane rūpaguṇairupete sulakṣaṇe puṇyaviśuddhakāye /
pṛcchāmi te brūhi mamaitamarthaṃ parigrahastvaṃ varagātri kasya
mātā pitā vā tava kaccidasti bhartāpi vā svāmi parigraho vā /
sattvo 'pi cānyaḥ khalu yena saṃjñā kṛtā mameti tvayi saumyarūpe
kaccinna hiṃsābhirataṃ manaste harasyadattaṃ khalu mā pareṣām /
mā kāmamithyācaraṇe ratiste mā vā mṛṣādya prasṛtaṃ manaste
mā mitrabhedaprasṛtā matiste mā marmabhedīni vacāṃsi vakṣi /
mā te 'parakṣeṣu dhaneṣvabhidhyā vyāpādacittaṃ janatāsu cāpi
mā dṛṣṭikāntārapathi sthitāsi mā karmavaṃśoddhuracetanā vā /
māyāvinī śāṭhyavaśānugā vā mā bādhase tvaṃ viṣameṇa lokam
mātāpitājñātisuhṛdgurūṇāṃ kaccitpriyatvaṃ tava gauravaṃ vā /
daridrabhūteṣu ca saṃgrahāya kaccitpradātuṃ prasṛtaṃ manaste
premāsti kalyāṇasuhṛtsvatho vā dharmeṇa kāle ca vadanti ye tvām /
kāyasya cittasya ca kalyatāṃ te karmaṇyatāṃ vā janayanti samyak
buddheṣu te gauravamasti kaccit premāpi vā buddhasuteṣu tīvram /
kaccitprajānāsi tamagradharmaṃ yataḥ prasūtiḥ sugatātmajānām
kaccitpare tiṣṭhasi dharmavaṃśe na cāpyadharmaṃ carituṃ matiste /
anantavarṇe ca guṇārṇave te kaccitparaṃ prema ca gauravaṃ ca
anāthabhūteṣu janeṣu kaccit maitraṃ manaste 'pariṇāyakeṣu /
āpāyike karmaṇi ca pravṛttā kaccidbhṛśārtā karuṇāyase tvam
pareṣu saṃpattimudīkṣya cāgrāṃ kaccitparāṃ tuṣṭimupaiṣi ca tvam /
kleśāsvatantreṣu janeṣu kaccit prajñābalātsaṃjanayasyupekṣām
ajñānasuptāṃ janatāmudīkṣya kacciddṛḍhāṃ prārthayase 'grabodhim /
kalpānanantān caramāṇa caryāṃ kaccinna te prārthanayāsti khedaḥ
atha khalu sudarśanā agragaṇikā sucalitaratiprabhāsaśriyo dārikāyā mātā tejodhipatiṃ rājakumārametadavocat - mamaiṣā kumāra dārikā upapādukā padmagarbhasaṃbhūtā nābhiniṣkrāntapūrvā gṛhāt / tasyāṃ ca velāyāmimā gāthā abhāṣata -
māṃ bhāṣamāṇāṃ śṛṇu rājaputra yaddārikā te paripṛcchateyam /
vakṣye 'nupūrvyā tava dārikeyaṃ jātā yathā saumya vivardhitā ca
niśākṣaye yatra bhavān prasūtaḥ tatraiva jātā mama dārikeyam /
upapādukā nirmalapadmagarbhe sarvāṅgapūrṇā suviśālanetrā
vasantakāle pravare ṛtūnāṃ saṃbhūtasasyoṣadhisaṃprarohe /
sālaprabhodyānavare madīye ciraṃ mayā tatra vinirgatāham
pramuktaśākhāgravicitrakośe praphullavṛkṣe ghanameghavarṇe /
nānādvijonnāditavṛkṣaṣaṇḍe vane viśokā muditā ramāmi
kanyāśatairaṣṭabhiranvitāhaṃ vibhūṣitābhiḥ sumanoharābhiḥ /
vicitraratnāmbaradhāriṇībhiḥ gīte ca vādye ca suśikṣitābhiḥ
vicitragandhadhvajapuṇḍarīke vāpītaṭe 'bhūvamahaṃ niṣaṇṇā /
puṣpābhikīrṇe dharaṇīpradeśe suśikṣitastrīgaṇasaṃprapūrṇe
tatrāmbumadhye 'tha sahasrapatraṃ prādurbabhūvottamaratnapadmam /
vaiḍūryadaṇḍaṃ maṇirājapatraṃ viśuddhajāmbūnadakarṇikaṃ ca
sugandharattottamakesarāḍhyaṃ jambudhvajodbhūtamahāvabhāsam /
āsaṃstadā saṃśayitā janaughā rātryāṃ kimabhyudgata eṣa sūryaḥ
mahāravīndrādrajanīkṣaye 'smāt prabodhyamānātsavituḥ prabhāmiḥ /
mukto 'vabhāso madhuraśca śabdastajjanmanaḥ pūrvanimittamasyāḥ
strīratnametaddhi manuṣyaloke prādurbabhūvottamaśīlaśuddhyā /
na karmaṇo hyasti kṛtasya nāśaḥ pūrve sucīrṇasya vipāka eṣaḥ
sunīlakeśyutpalanīlanetrā brahmasvarā kāñcanaśuddhavarṇā /
āmuktamālābharaṇā suveśā padmodbhavā śrīriva nirmalābhā
viśuddhagātrī samabhāgakāyā saṃpūrṇagātrā suvibhaktadehā /
suvarṇabimbaṃ maṇineva mṛṣṭaṃ virocate sarvadiśo 'vabhāsya
gotrodbhavaścandanarājagandhaḥ pravāti cāsyābhidiśaḥ spharitvā /
rutaṃ ca divyaṃ madhuraṃ ruvatyā gandho mukhādvāti yathotpalasya
smitaṃ yadaiṣā prakaroti caiva divyaṃ tadā tūryaravaṃ virauti /
strīratnametatkhalu jātu loke na prākṛtānāṃ vaśamabhyupaiti
manuṣyaloke na hi vidyate 'sau bhartā hi yo 'syāstvadṛte paraḥ syāt /
sallakṣaṇaiścitritacārurūpaḥ kanyāṃ pratīcchasva yatastvametām
hrasvā na ceyaṃ hi na cātidīrghā sthūlā na caiṣā na kṛśātimātram /
cāpodarī pīnapayodharā ca tavānurūpeyamaninditāṅga
saṃkhyālipijñānanaye tathaiva mudrāvidhau śāstranayeṣvabhijñā /
śilpāni yāvanti ca sarvaloke pāraṃgateyaṃ nikhileṣu teṣu
iṣvastravijñāna paraṃ vidhijñā sattvāna yuktau suviniścitā ca /
ākarṣaṇe śatrumanaḥprasāde sarvatra pāraṃ paramaṃ gateyam
viśuddharatnottamasarvagātramuktaprabhāmaṇḍalarājiteyam /
svalaṃkṛtā pūrvakṛtaiḥ svapuṇyaistavānurūpā paricārikeyam
ye vyādhayaḥ kecana jīvaloke teṣāṃ samutthānanaye vidhijñā /
teṣāmaśeṣapraśamaṃ ca saṃpadbhaiṣajyasamyakpravicāraṇe ca
jambudhvaje ye 'pi ca sarvamantraniruktibhedā nikhilā janānām /
sarvatra lokavyavahārasaṃghau citre gateyaṃ paramāṃ gatiṃ ca
svarāṅganirhāranayāśca ye 'pi teṣāṃ prabhedeṣu naye praviṣṭā /
gītāni nṛtyāni ca yāni loke teṣvapyaśeṣeṣu paraṃ vidhijñā
tūryeṣu vādyeṣu ratiprayoge hāsye ca lāsye ca gatiṃ gateyam /
rakteṣvarakteṣu nareṣvabhijñā narānunītā pratighānvitā vā
strīṇāṃ rutānīha ca yāni loke viśeṣatastānyakhilānyavaiti /
ye cāprameyā vanitājanasya doṣā na teṣāṃ nikhilena santi
nirīkṣite cārdhanirīkṣite ca aṅgapradāne 'ṅgavidarśane ca /
niṣṭhāṃ gatā sarvakalāsu caiva manorathānāṃ paripūraṇī te
amatsarā ceyamanīrṣukā ca na kāmalolā na pānagṛddhā /
kṣemārjavamārdavasūratā ca akrodhanā cāparuṣā suvijñā
utthānaśīlāpratikūlavākyā nityaṃ gurūṇāmanuvartinī ca /
sagauravā kiṃkuśalaiṣiṇī ca tavānuyogyā caritānuvṛttau
jīrṇeṣu vṛddheṣu ca rogavatsu daridrabhūteṣu suduḥkhiteṣu /
cakṣurvihīneṣvaparāyaṇeṣu kāruṇyameghaṃ janayatyajasram
parārthacintābhiratā sadaiṣā na cintayatyātmahitāni caiva /
sarvasya lokasya hitaiṣiṇī ca svalaṃkṛtā cittaguṇairudāraiḥ
nityāpramattā smṛtisaṃprajanye sthitā niṣaṇṇā śayitā vrajantī /
tūṣṇīṃ prabhāṣatyapi ca smṛtaiva lokasya caivābhimatā sadaiṣā
samantataḥ puṇyavatī vibhāti sadaiva ca premakarī janānām /
etāmudīkṣanna hi tṛptimeti loke na cāsyāḥ kvacidasti saktiḥ
kalyāṇamitreṣu sagauraveyaṃ tvaddarśane nityasamutsukā ca /
dīrghānudarśinyaviduṣṭaceṣṭā sumerukalpasthiraśuddhacittā
sadā svapuṇyaiḥ samalaṃkṛtaiṣā na vidyate 'syāḥ kvacidapyamitram /
jñāne na cāsyāḥ sadṛśāsti yoṣideṣānurūpā tava rājaputra
atha khalu tejodhipatī rājaputro gandhāṅkuraśikharaprabhameghamudyānaṃ praviśya sucalitaratiprabhāsaśriyo dārikāyā māturagragaṇikāyāḥ sudarśanāyāḥ samakṣaṃ sucalitaratiprabhāsaśriyaṃ dārikāmetadavocat - ahaṃ khalu dārike anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃprasthitaḥ / tena mayā aparimāṇāḥ sarvajñatāsaṃbhārāḥ samudānayitavyāḥ / anantamadhyān kalpān bodhisattvacaryāṃ caratā sarvapāramitāḥ pariśodhayitavyāḥ / aparāntakoṭīgatān kalpāṃstathāgatāḥ pūjayitavyāḥ / sarvabuddhaśāsanāni saṃdhārayitavyāni / sarvabuddhakṣetrāṇi pariśodhayitavyāni / sarvatathāgatavaṃśā na vyavacchettavyāḥ / sarvasattvavaṃśāḥ paripācayitavyāḥ / sarvasattvasaṃsāraduḥkhāni vinivartayitavyāni / atyantasukhe sattvāḥ pratiṣṭhāpayitavyāḥ / sarvasattvānāṃ jñānacakṣuḥ pariśodhayitavyam / sarvabuddhabodhisattvasamudāgame prayoktavyam / sarvabodhisattvasamatāyāṃ sthātavyam / sarvabodhisattvabhūmayo niṣpādayitavyāḥ / sarvasattvadhātuḥ pariśodhayitavyaḥ sarvasattvadāridryavyavacchedāya sarvasvaparityāginā bhavitavyam / aparāntakoṭīgatān kalpān dānapāramitāyāṃ caratā annapānadānena sattvāḥ saṃtarpayitavyāḥ / sarvopakaraṇavastuparityāgena sarvayācanakasaṃghaḥ saṃtarpayitavyaḥ / tena mayā sarvasvaparityāgitāyāṃ pratipadyamānena nāsti tadādhyātmikaṃ bāhyaṃ vā vastu yanna parityaktavyam / tena mayā putraduhitṛbhāryā dātavyāḥ / cakṣuḥśirohastapādasarvāṅgapratyaṅgāni parityaktavyāni / sā tvaṃ mama tadā pareṣu pratipadyamānā dānāntarāyaṃ kariṣyasi / priyeṣu putreṣu parityajyamāneṣvanāttamanā bhaviṣyasi / bahu kāyikacaitasikaṃ duḥkhaṃ pratyanubhaviṣyasi / mama sarvasvaparityāgacitte pratyupasthite mātsaryacittamutpādayiṣyasi / mamāṅgapratyaṅgāni cchittvā yācanakebhyaḥ parityajyamānasya duḥkhitā durmanasvinī bhaviṣyasi / bhaviṣyati ca sa kālo yadahaṃ tvāṃ parityajya tathāgataśāsane pravrajiṣyāmi / sā tvaṃ tasmin samaye 'nāttamanā bhaviṣyasi //
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ tasyāṃ velāyāṃ sucalitaratiprabhāsaśriyaṃ dārikāṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
saṃbodhisaṃbhāramahāsamudrā mayāprameyāḥ paripūraṇīyāḥ /
yataḥ kṛpāṃ sarvajagatsu kṛtvā saṃprasthito 'haṃ sucirāya bodhau
kalyārṇavaiḥ samyaganantamadhyaiḥ vyomāpramāṇaiḥ praṇidhirviśodhyaḥ /
prasthānabhūmeśva tathāgatānāṃ kalpānanantān parikarma kāryam
tryadhvasthitānāṃ ca mayā jinānāṃ saṃśikṣitā pāramitāpatheṣu /
viśodhanīyo varabodhimārgo niruttarajñānamahānayena
kṣetrāṇi sarvāṇyapi sarvadikṣu kliṣṭāni śodhyāni mayākhilāni /
sarvākṣaṇā durgatayaśca sarvā vyāvartanīyāḥ khalu sarvaloke
sarve ca sattvā nikhilā viśodhyāḥ kleśāvṛtā mohatamondhabhūtāḥ /
prapācayitvā vividhairupāyaiḥ sarvajñatāmārganaye niveśyāḥ
bhūmīrasaṅgāśca mayā viśodhyā kalpārṇavāścaiva jināḥ prapūjyāḥ /
maitrīṃ ca saṃjanya jagatyaśeṣe deyāni dānānyakhilāni loke
samāgatān yācanakānudīkṣya sarvapradānābhiratasya nityam /
mā līnadīnā kṛpaṇā tadānīṃ bhūyā mama tvaṃ visabhāgacittā
śirorthino me 'rthamudīkṣya dhīmān caryāmudārā ca ratastadānīm /
bhaviṣyasi tvaṃ bhṛśaduḥkhataptā śrutvaivamarthaṃ sthitatāmupaihi
tvaṃ daurmanasyaṃ mama hastapādacchedān pradāsyāmyāpi yācakānām /
kaṭūni vakṣyasyabalārtarūpā śrutvaitamarthaṃ paricintayasva
priyāṇi vastūni tathaiva putrān dāsyāmi ca tvāmahamarthinaḥ san /
śrutvaitamarthaṃ yadi te na sādaḥ sarvaṃ tathaivāstu yathā taveṣṭam
evamukte sucalitaratiprabhāsaśrīrdārikā tejodhipatiṃ rājaputrametadavocat - tathā bhavatu kumāra yathā vadasi / ahaṃ te yathākāmaṃ karaṇīyā yathecchāparibhogyā yenakāmaṃgamā sarvatrātyantānugāminī nityānubaddhā sarvakāryotsukā āśayānukūlopacārā samyakparākramā aviṣamapratipattiprayogopacārā bhaviṣyāmi //
atha khalu sucalitaratiprabhāsaśrīrdārikā tejodhipatiṃ rājaputraṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
kāyo hi yanme narakāgnināyaṃ saṃtāpyamāno vilayaṃ prayāyāt /
janmārṇavānapyahamutsahāmi caryāsabhāgā paricārikā te
jātiṣvanantāsvapi jātajātaśchidyeta kāyo yadi me 'timātram /
tadutsahe 'haṃ sthiradhīracittā bhartā bhava tvaṃ mama sādhurūpa
kalpānanantānapi cakravālāḥ kaccicchiro me paricūrṇayeyuḥ /
āklāntacittāpi tadutsahe 'haṃ svāmī bhava tvaṃ mama sādhvacintya
jātyantarāṇyapyamitāni ca tvaṃ chittvāṅgamātmāni parasya dehi /
cetovaśitvaṃ mayi saṃniveśya dṛḍhaṃ pratiṣṭhāpaya māṃ svadharme
atyantameva pratipādayāmi kāyaṃ tavemaṃ naradevaputra /
caryāṃ caran kalpamahāsamudrān prayaccha māmarthijanāya hṛṣṭām
saṃprasthitastvaṃ pravarāgrabodhau sattveṣu saṃjanya kṛpāmanantām /
aśeṣasattvārṇavasaṃgrahāya gṛhṇīṣva māmapyanukampayātaḥ
na bhogahetorna dhanasya hetorna kāmacaryāratisaṃbhavārtham /
icchāmyahaṃ svāminamagrasattvaṃ sabhāgacaryācaraṇāya tu tvām
śuddhābhinīlekṣaṇa maitracittā yathekṣase tvaṃ khalu sarvaloke /
āraktacittaḥ karuṇāyamāno niḥsaṃśayaṃ tvaṃ bhavitā munīndraḥ
yathā kramātprakramato mahī te ratnojjvalā tiṣṭhati nirmaleyam /
sallakṣaṇālaṃkṛta cakravartī niḥsaṃśayaṃ tvaṃ bhavitā nṛloke
svapnāntare 'paśyamahaṃ rajanyāṃ sudharmameghaprabhabodhimaṇḍe /
drumendramūle sugataṃ niṣaṇṇaṃ puraskṛtaṃ buddhasutairanekaiḥ
taṃ sūryagātrapravaraṃ jinendraṃ jāmbūnadottaptamahādrikalpam /
svapnāntare murdhnyakarotsa me 'dya pāṇiṃ prabuddhā muditā tato 'ham
ratiprabhā nāma viśuddhakāyā purāṇasālohitadevatā me /
ārocayatyeṣa tathāgato 'smin saṃbodhimaṇḍe vicaratyudāre
abhūtpurā me khalu cetanaivamīkṣeya tejodhipatiṃ kumāram /
ārocitaṃ devatayā kumāraṃ tvaṃ drakṣyasītyadya niśāntare me
svapnāntare me sugato 'dya dṛṣṭaḥ tvaṃ caiva dṛṣṭaḥ pariśuddhasattvaḥ /
sārdhaṃ tvayāvāptamanorathāhaṃ taṃ pūjayiṣyāmi munīndramadya
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasya nāmadheyaṃ śrutvā buddhadarśanāvakāśapratilabdho mahāprītiprasādavegasaṃjātaḥ sucalitaratiprabhāsaśriyaṃ dārikāṃ ( Gv 325 ) pañcabhirmaṇiratnaśatairabhyavakīrya śrīgarbhaprabhāsaṃ nāma cūḍāmaṇiratnamasyāḥ prādāt / agnivarṇena caināṃ mahāmaṇiratnacitreṇa vastraratnenācchādayāmāsa / saivaṃ satkṛtā na hṛpyati notpluvati na carati vā pramādaṃ vāgamat anyatra kṛtāñjalipuṭā animiṣanayanā tejodhipateḥ kumārasya vadanaṃ prekṣamāṇā sthitābhūt //
atha khalu sudarśanā agragaṇikā tejodhipatiṃ rājakumāraṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
dadyāmimāṃ te khalu dārikāṃ hamityevamāsīnmama dirgharātram /
seyaṃ pradattā tava cārurūpā svalaṃkṛtā puṇyaguṇairupetā
manuṣyaloke sadṛśī na kanyā saṃvidyate 'syāḥ kvaciduttamā yā /
śīlena buddhyātha guṇaistathānyaiḥ strīṇāṃ vareyaṃ svalu sarvaloke
padmodbhaveyaṃ na hi jātivādaḥ saṃdūṣaṇāmarhati nirmalatvāt /
aśeṣadoṣānupaliptacittā caryāsabhāgā tava saṃbabhūva
sarvottamasparśasukhāvahāni gātrāṇi cāsyāḥ paramaṃ mṛdūni /
vyādhyāturāḥ saṃspariśena yeṣāmarogatāṃ tatkṣaṇameva yānti
yo 'syāḥ śubho vāti hi gātragandho varāṃstadanyānabhibhūya gandhān /
taṃ gandhamāghrāya viśuddhaśīlapratiṣṭhitā sarvanarā bhavanti
asyā hi kāyaḥ kanakaprakāśo virocate nirmalapadmagarbhaḥ /
kruddhā yamudvīkṣya hi maitracittā bhavanti sarve nikhilena sattvāḥ
snigdhaṃ vaco 'syā madhuraṃ manojñaṃ kāntaṃ janānāṃ śravaṇābhirāmam /
śrutvaiva yaddoṣatamovighāti karmāśubhaṃ nābhilaṣanti kartum
śuddhāśayā nirmalamānaseyaṃ sarvatra śāṭhyaṃ na hi vidyate 'syāḥ /
yadbhāṣate cetasi tattathaiva yato jagattoṣayati svareṇa
na māyayā mohayate ca sattvān vilobhayatyeva ca nārthahetoḥ /
lajjāvatī saṃvṛtamānaseyaṃ sagauravā vṛddhanaveṣu nityam
na jātigotreṇa na rūpamattā tathaiva neyaṃ parivāramattā /
madena mānena ca viprayuktā namrā jineṣu praṇatā sadaiva
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ saparivārayā sucalitaratiprabhāsaśriyā dārikayā viṃśatyā kanyāsahasraiḥ parivāreṇa ca sārdhaṃ tato gandhāṅkuraśikharaprabhameghādudyānānniṣkramya yena dharmodgataprabhāso bodhimaṇḍo yena ca bhagavān sūryagātrapravaraḥ tathāgataḥ, tenopasaṃkrānto 'bhūt bhagavataḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasya darśanāya vandanāya pūjanāya paryupāsanāya / sa yāvadyānasya bhūmistāvadyānena gatvā yānādavatīrya padbhyāmeva bhagavataḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasyāntikamupasaṃkrāman adrākṣīttejodhipatī rājaputro bhagavantaṃ sūryagātrapravaraṃ tathāgatarmahantaṃ samyaksaṃbuddhaṃ dūrata eva prāsādikaṃ darśanīyaṃ śāntendriyaṃ śāntamānasaṃ guptendriyaṃ nāgamiva sudāntaṃ hṛdamivācchaṃ anāvilaṃ viprasannam / dṛṣṭvā cāsya cittamabhiprasannam / prasannacitto buddhadarśanamahāprītiprasādavegān saṃvardhayāmāsa / mahāprītivegaprasādaprāmodyaparisphuṭena cittena taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya tasya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya sārdhaṃ sucalitaratiprabhāsaśrīdārikāpramukhena sarvaparivāreṇa pañcabhirmahāmaṇiratnapadmaśatasahasraiḥ taṃ bhagavantamabhicchādayāmāsa / pañca ca vihāraśātāni sarvagandhamaṇiratnamayāni sarvamaṇiratnarājavicitrāṇi tasya bhagavataḥ kārayāmāsa / ekaikaṃ ca vihāraṃ pañcabhirmahāmaṇiratnarājaśatasahasraiḥ pratimaṇḍayāmāsa //
atha khalu kulaputra sa bhagavān sūryagātrapravarastathāgataḥ tejodhipate rājakumārasya adhyāśayaṃ viditvā samantanetradvārapradīpaṃ nāma sūtrāntaṃ saṃprakāśayāmāsa / sa taṃ śrutvā sarvadharmanayeṣu daśa samādhimukhasamudrān pratyalabhata / yaduta - sarvatathāgatapraṇidhānasāgarasaṃbhavāvabhāsaṃ nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / tryadhvāvabhāsagarbhaṃ ca nāma samādhimukhaṃ ( Gv 327 ) pratyalabhata / sarvabuddhamaṇḍalābhimukhaniryāṇaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvasattvapravarāvabhāsapraveśaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvalokasamudayajñānāvabhāsapratipannaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvasattvendriyasamudrāvabhāsapradīpaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvajagatparitrāṇajñānameghaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvasattvajagatparipākavinayābhimukhapradīpaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / sarvatathāgatadharmacakranirghoṣavijñapanaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / samantabhadracaryāmaṇḍalapariśuddhipraṇidhimeghaṃ ca nāma samādhimukhaṃ pratyalabhata / imāni daśa samādhimukhāni pramukhaṃ kṛtvā sarvadharmanayeṣu daśasamādhimukhasamudrān pratyalabhata / sucalitaratiprabhāsaśrīśca dārikā duryodhanajñānasāgaragarbhaṃ ca nāma cittanidhyaptiṃ pratyalabhata, avaivartikā cābhūdanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau //
atha khalu tejodhipatī rājaputraḥ bhagavataḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasya pādau śirasābhivandya taṃ bhagavantamanekatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya sucalitaratiprabhāsaśriyā dārikayā sarvaparivāreṇa ca sārdhaṃ tasya bhagavato 'ntikātprākrāmat / sa yena drumameruśrī rājadhānī, yena ca pitā rājā dhanapatistenopajagāma / upetya piturdhanapate rājñaḥ pādau śirasābhivandya etamarthamārocayāmāsa - yatkhalu deva jānīyāḥ - sūryagātrapravaro nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devamanuṣyāṇāṃ buddho bhagavān / ihaiva tava vijite dharmameghodgataprabhāse bodhimaṇḍe viharatyacirābhisaṃbuddhaḥ / atha khalu rājā dhanapatistejodhipatiṃ kumārametadavocat - kena te kumāra ayamarthaṃ ārocito devena vā manuṣyeṇa vā? sa prāha - sucalitaratiprabhāsaśriyā dārikayeti //
atha khalu rājā dhanapatirbuddhotpādaśravaṇena mahānidhānapratilābhasaṃjñī sudurlabhabuddharatnaparilābhasaṃjñī tathāgatadarśane sarvadurgatiprapātabhayavinivartanasaṃjñī sarvakleśavyādhipraśamanamahāvaidyarājapratilābhasaṃjñī sarvasaṃsāraduḥkhaparimocakasaṃjñī atyantayogakṣemapratiṣṭhāpakasaṃjñī vitimirajñānālokadarśakasaṃjñī avidyāndhakāravidhvaṃsanamaholkāprādurbhāvasaṃjñī anāyakasya lokasya dharmanayavināyakapratilābhasaṃjñī apariṇāyakasya sarvajñatāyānapariṇāyakasamutpādasaṃjñī mahāprītiprasādaprāmodyapratilabdho buddhotpādaṃ śrutvā kṣatriyabrāhmaṇanaigamajanapadāmātyapurohitakumārakoṭṭarājāno dauvārikapārṣadyāṃśca saṃnipātya buddhotpādanandaśabdāvedinastejodhipateḥ kumārasya tadrājyaṃ dharmācchādaṃ prādāt / sa taṃ kumāraṃ rājye 'bhiṣicya sārdhaṃ daśabhiḥ prāṇisahasrairyena bhagavān sūryagātrapravarastathāgatastenopajagāma / upetya tasya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya taṃ bhagavantamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya tasya bhagavataḥ purastānnyaṣīdat sārdhaṃ svakena parivāreṇa //
atha khalu kulaputra sa bhagavān sūryagātrapravarastathāgato dhanapatiṃ rājānaṃ sarvāvacca parṣanmaṇḍalamavalokya tasyāṃ velāyāmūrṇākośātsarvajagaccittapradīpaṃ nāma raśmiṃ prāmuñcat / sā daśasu dikṣu sarvalokadhātūnavabhāsya sarvalokendrānabhimukhaṃ parisaṃsthāpya acintyāni buddhavikurvitāni ( Gv 328 ) saṃdarśya buddhavainayikānāṃ sattvānāmāśayān viśodhya tasyāṃ velāyāmacintyena buddhādhipateyena sarvalokābhyudgatena buddhakāyena sarvasvarāṅgasāgarasaṃprayuktena buddhaghoṣeṇa sarvadharmavitimirārthapradīpaṃ nāma dhāraṇīmukhaṃ saṃprakāśayāmāsa buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamadhāraṇīmukhaparivāram / atha rājño dhanapatestaddhāraṇīmukhaṃ śrutvā sarvadharmeṣu mahān dharmāvabhāsaḥ prādurabhūt / tasyāṃ ca parṣadi jambudvīpaparamāṇurajaḥsamānāṃ bodhisattvānāṃ sarvadharmavitimirārthapradīpāyā dhāraṇyāḥ pratilambho 'bhūt / ṣaṣṭeśca prāṇiniyutānāmanupādāya āsravebhyaścittāni vimuktāni / daśānāṃ ca prāṇisahasrāṇāṃ virajo vigatamalaṃ dharmeṣu dharmacakṣurviśuddham / aparimāṇānāmanutpannapūrvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpannam / daśasu dikṣu acintyabuddhavikurvitasaṃdarśanenānantamadhyaḥ sattvadhāturvinayamagamāt tribhiryānaiḥ //
rājñaśca dhanapatermahādharmāvabhāsapratilabdhasya etadabhavat - na śakyamagāramadhyāvasatā imā evaṃrūpā dharmā adhimoktum, evaṃrūpaṃ ca jñānaṃ niṣpādayitum / yannvahaṃ bhagavato 'ntike pravrājayeyam / atha khalu rājā dhanapatistaṃ bhagavantametadavocat - labheyāhaṃ bhagavato 'ntike pravrajyāmupasaṃpadaṃ bhikṣubhāvam / āha - yasyedānīṃ mahārāja kālaṃ manyase //
atha khalu rājā dhanapatiḥ sūryagātrapravarasya tathāgatasyāntike prāvrajat sārdhaṃ daśabhiḥ prāṇisahasraiḥ / tena acireṇa pravrajitena sarvadharmavitimirārthapradīpaṃ dhāraṇīmukhaṃ saparivāraṃ niṣpāditaṃ bhāvitam, tāvantyeva ca samādhimukhāni pratilabdhāni / daśa ca bodhisattvābhijñāḥ pratilabdhā / anantamadhyaṃ ca pratisaṃvinnayasāgarāmavatīrṇaḥ / asaṅgagocarā ca nāma kāyapariśuddhiḥ daśadiktathāgatopasaṃkramaṇeṣu pratilabdhā / sa tasya bhagavato dharmacakraṃ pratīcchitavān saṃdhāritavān, kathāpuruṣatvaṃ ca kārayāmāsa / mahādharmabhāṇakatvaṃ ca akarot / śāsanaparigrahaṃ cākārṣīt / abhijñāpratilābhabalena ca sarvāvatīṃ lokadhātuṃ spharitvā yathāśayānāṃ sattvānāṃ kāyaṃ saṃdarśya etaṃ buddhotpādaṃ prabhāvayan tāṃ sarvatathāgatasamudayadharmatāmabhidyotayan tāṃ pūrvayogasaṃpadaṃ saṃprakāśayan taṃ buddhavikurvitaprabhāvaṃ saṃvarṇayamānaḥ śāsanaparigrahamakārṣīt //
tejodhipatinā ca rājaputreṇa tatraiva divase pūrṇāyāṃ pūrṇamāsyāṃ sapta ratnāni pratilabdhāni / tasyopariprāsādatalagatasya strīgaṇaparivṛtasya purastādapratihatavegaṃ nāma śatasahasrāraṃ sarvaratnasamalaṃkṛtaṃ divyaṃ jāmbūnadasuvarṇamayaṃ samantaprabhaṃ sarvākāravaropetaṃ mahācakraratnaṃ prādurabhūt / vajraratnagiritejaśca nāma mahāhastiratnaṃ prādurabhūt / nīlagiryanilavegaṃ ca nāma aśvaratnaṃ prādurabhavat / ādityagarbhaprabhamegharājaṃ ca nāma mahāmaṇiratnaṃ prādurabhavat / sā ca sucalitaratiprabhāsaśrī dārikā strīratnaṃ prādurabhavat / prabhūtaghanaskandhaṃ ca nāma gṛhapatiratnaṃ prādurabhavat / vimalanetraṃ ca nāma pariṇāyakaratnaṃ saptamaṃ prādurabhavat / sa saptaratnasamanvāgato rājābhavaccakravartī caturdvīpeśvaro dhārmiko dharmarājo vijitāvī janapadasthāmavīryaprāptaḥ / pūrṇaṃ khalu punarasya sahasraṃ putrāṇāmabhūcchūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānām / sa ( Gv 329 ) imāṃ mahāpṛthivīṃ sasāgaragiriparyantāmakhilāmakaṇṭakāmanītikāmanupadravāmṛddhāṃ sphītāṃ kṣemāṃ subhikṣāṃ ramaṇīyāmākīrṇabahujanamanuṣyāṃ dharmeṇābhinirjitya adhyāvasati sma //
sa tasmin jambudvīpe caturaśītirājadhānīsahasreṣu ekaikasyāṃ rājadhānyāṃ pañca vihāraśatāni kārayāmāsa sarvākāravaropetāni sarvopabhogaparibhogopacārasaṃpannāni sarvodyānaprāsādacaṃkramaniryāṇasukhaparibhogyavanarājīvibhūṣitāni / ekaikasmiṃśca vihāre tathāgatacaityaṃ kārayāmāsa vipulodviddhamatyantarānekākāraratnavyūhaṃ sarvamaṇiratnarājavicitram / sarvāsu ca tāsu rājadhānīṣu taṃ bhagavantaṃ sūryagātrapravaraṃ tathāgataṃ saparivāramupanimantrayāmāsa nagarapraveśāya / sarvāsu rājadhānīṣu taṃ tathāgataṃ sarvākārayā acintyayā tathāgatapūjayā pūjayan praveśayāmāsa / sa buddhanagarapraveśaprātihāryavikurvitena apramāṇānāṃ sattvānāṃ kuśalamūlāni saṃjanayamāsa / tatrāprasannacittāḥ sattvāḥ prasādaṃ pratyalabhanta / prasannacittāḥ sattvā buddhadarśanaprītivegān vivardhayāmāsuḥ / prītivegavivardhitāḥ sattvā bodhyāśayaviśuddhiṃ pratyalabhanta / bodhyāśayaviśuddhāḥ sattvāḥ mahākaruṇācetanāmutpādayāmāsuḥ / sattvahitapratipannāḥ sattvāḥ sarvabuddhadharmaparyeṣṭyabhiyuktā abhūvan / buddhadharmanayavidhijñāḥ sattvāḥ sarvadharmasvabhāvanidhyaptaye cittamabhinirṇāmayāmāsuḥ / dharmasamatāvatīrṇāḥ sattvāḥ tryadhvasamatāvatārāya cittamabhinirṇāmayāmāsuḥ / tryadhvajñānāvabhāsapratilabdhāḥ sattvāḥ sarvabuddhaparaṃparāvijñaptaye jñānālokamavakrāmati sma / vicitratathāgatavijñaptyavakrāntāḥ sattvāḥ sarvajagatsaṃgrahāya cittamabhinirṇāmayāmāsuḥ / sarvajagatsaṃgrahaprayuktāḥ sattvā bodhisattvamārgaviśuddhaye praṇidhānamutpādayāmāsuḥ / mārgasamatāvatīrṇāḥ sattvāḥ sarvatathāgatadharmacakrābhinirhārāya jñānālokamutpādayāmāsuḥ / dharmasāgaravinayābhimukhā sattvāḥ sarvakṣetrajālasvakāyaspharaṇatāyai cittamabhinirṇāmayāmāsuḥ / kṣetrasamatāvatīrṇāḥ sattvāḥ sarvasattvendriyasamudraparijñāyai praṇidhānamakārṣuḥ / sarvajagadindriyayathādhimuktivicāraprayuktāḥ sattvāḥ sarvajñatādhigamāya adhyāśayaṃ viśodhayāmāsuḥ / ityevaṃrūpāṇāṃ sattvānāmimāmevaṃrūpārthasiddhiṃ saṃpraveśya tejodhipatī rājā sarvāsu rājadhānīṣu taṃ sūryagātrapravaraṃ tathāgataṃ praveśayāmāsa acintyena buddhavikurvitaprātihāryasaṃdarśanena teṣāṃ sattvānāṃ paripākavinayāya //
tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena tejodhipatirnāma rājaputro 'bhūt? na khalu punastvayaivaṃ draṣṭavyam / ayaṃ sa bhagavān śākyamunistathāgatastena kālena tena samayena tejodhipatirnāma rājaputro 'bhūt, yena taccakravartirājyaṃ pratilabdham, sa ca sūryagātrapravaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena dhanapatirnāma rājā abhūt tejodhipateḥ kumārasya pitā? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ratnakusumaprabho nāma tathāgatastena kālena tena samayena dhanapatirnāma rājā abhūt, ya etarhi pūrvasyāṃ diśi lokadhātau sāgaraparamāṇurajaḥsamānāṃ lokadhātusamudrāṇāṃ pareṇa dharmadhātugaganapratibhāsameghanāmni lokadhātusamudre tryadhvapratibhāsamaṇirājasaṃbhavakulamadhyame lokadhātuvaṃśe buddhaprabhāmaṇḍalaśrīpradīpāyāṃ lokadhātau sucandrakāyapratibhāsadhvaje bodhimaṇḍe ( Gv 330 ) anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddho 'nabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamabodhisattvaparivṛto dharmaṃ deśayati / tena ca bhagavatā ratnakusumaprabheṇa tathāgatena pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caratā sarvadharmadhātugaganapratibhāsamegho lokadhātusamudraḥ pariśodhitaḥ / yāvantaśca tasmin lokadhātusamudre tathāgatā utpannāśca utpadyante ca utpatsyante ca, te sarve ca bhagavatā ratnakusumaprabheṇa tathāgatena pūrvabodhisattvacaryāścaratā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau paripācitāḥ //
tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena padmaśrīgarbhasaṃbhavā nāma rājabhāryā abhūt tejodhipateḥ kumārasya mātā caturaśītistrīsahasrāṇāṃ pramukhānām? na khalvevaṃ draṣṭavyam / eṣā sā kulaputra māyādevī bhagavato mātā bodhisattvajananī samantāvabhāsānāvaraṇavimokṣapratiṣṭhitā asaṃkhyeyasarvatathāgatasamudrāgamapratyakṣā sarvabodhisattvajanmasaṃdarśanavidhijñā tena kālena tena samayena padmaśrīgarbhasaṃbhavā nāma rājño dhanateragramahiṣyabhūt / tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena sudarśanā nāma agragaṇikā abhūt? na khalvevaṃ draṣṭavyam / eṣā sā sunetrā nāma daṇḍapāṇeḥ śākyasya bhāryā mama mātā tena kālena tena samayena sudarśanā nāma agragaṇikābhūt / tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena sucalitaratiprabhāsaśrīrnāma gaṇikādārikābhūt? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena sucalitaratiprabhāsaśrīrgaṇikādārikā abhūt / tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena tejodhipate rājñaḥ parivāro 'bhūt? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ime te bodhisattvāḥ sarve samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaparipūryāṃ bhagavatā pratiṣṭhāpitā asminneva parṣanmaṇḍale saṃniṣaṇṇāsarvalokadhātupratibhāsaprāptena kāyena sarvabodhisattvasamādhivihārasaṃbhinnena cittena sarvatathāgataḥ saṃmukhabhāvavadanavijñaptena cakṣuṣā sarvatathāgatagaganasvarāṅgameghacakranigarjitanirghoṣavijñaptena śrotreṇa sarvadharmavihāravaśavartinā āśvāsapraśvāsena sarvabuddhakṣetrānucalitena nirghoṣeṇa sarvatathāgataparṣanmaṇḍalopasaṃkramaṇāpratiprasrabdhena bodhisattvakāyena bodhisattvayathāśayābhimukhena paripākavinayānukūlena ātmabhāvābhinirhāreṇa aśeṣasarvadigjālaprasṛtena nānāgatasarvakalpāvyavacchinnena samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānaparipūrisamudāgamena samanvāgatā bhagavataḥ parṣanmaṇḍale saṃniṣaṇṇāḥ / sa khalu kulaputra sūryagātrapravarastathāgatastejodhipatinā cakravartinā ca mayā ca yāvajjīvamupasthito 'bhūt cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ //
tasya khalu punaḥ kulaputra sūryagātrapravarasya tathāgatasya parinirvṛtasyānantaraṃ tasyāmeva lokadhātau prasannagātro nāma tathāgato loka udapādi / so 'pyasmābhirārāgitaḥ satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjitaḥ / tasyānantaraṃ sarvagātrajñānapratibhāsacandro nāma tathāgato loka udapādi / so 'pyasmābhirdevendrabhūtairārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jāmbūnadatejorājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ lakṣaṇabhūṣitagātro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vicitraraśmijvalanacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ suvilokitajñānaketurnāma tathāgata ( Gv 331 ) ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vipulamahājñānaraśmirājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ nārāyaṇavajravīryo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaramaparājitajñānasthāmo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantavilokitajñāno nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vimalaśrīmegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ siṃhavijṛmbhitaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānaraśmijvalanacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ guṇaraśmidhvajonāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānabhāskaratejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnapadmapraphullitagātro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ puṇyapradīpadhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānaraśmimeghaprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantavairocanacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ābharaṇacchatranirghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānālokavikramasiṃho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmadhātuviṣayamaticandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sattvagaganacittapratibhāsabimbo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ praśamagandhasunābho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantānuravitaśāntanirghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ sudṛḍhajñānaraśmijālabimbaskandho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ amṛtaparvataprabhātejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasāgaranigarjitaghoṣo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ buddhagaganaprabhāsacūḍo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmicandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ raśmicandrorṇamegho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ suparipūrṇajñānamukhaktro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ suviśuddhajñānakusumāvabhāso nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnārciḥparvataśrītejorājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vipulaguṇajyotiḥprabho nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samādhimervabhyudgatajñāno nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnacandradhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaramarcirmaṇḍalagātro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ ratnāgraprabhatejo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ samantajñānacaryāvilambo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ arciḥsamudramukhavegapradīpo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmavimānanirghoṣarājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaramasadṛśaguṇakīrtidhvajo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ pralambabāhurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ pūrvapraṇidhinirmāṇacandro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaramākāśajñānārthapradīpo
nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmodgatanabheśvaro nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ vairocanaśrīgarbharājo nāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmanārāyaṇaketurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ jñānaketurnāma tathāgata ārāgitaḥ / tasyānantaraṃ dharmasāgarapadmo nāma tathāgata ārāgitaḥ / iti hi kulaputra etāṃstathāgatān pramukhān kṛtvā tasyāṃ lokadhātau ṣaṣṭibuddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇyutpannāni ( Gv 332 ) abhūvan, yānyasmābhirārāgitāni satkṛtāni gurukṛtāni mānitāni pūjitāni cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ //
teṣāṃ khalu kulaputra ṣaṣṭerbuddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇāṃ sarvapaścimo vipuladharmādhimuktisaṃbhavatejo nāma tathāgata utpanno 'bhūt / tasya bhagavato nagare praviṣṭasya mayā rājabhāryābhūtayā sārdhaṃ svāminā sarvākārapūjāmukhaṃ prayuktayā tathāgatapūjayā pūjāṃ kṛtvā sarvatathāgatotpattisaṃbhavapradīpo nāma tathāgatadharmaparyāyastasya bhagavato 'ntikāt śrutaḥ, yasya sahaśravaṇānmayā jñānacakṣuḥ pratilabdham / eṣa ca sarvabodhisattvasamādhinayasāgaravyavalokanaviṣayo bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ //
sā khalvahaṃ kulaputra etaṃ vimokṣaṃ bhāvayamānā buddhakṣetraśataparamāṇurajaḥsamān kalpānāgatān bodhisattvena sārdhaṃ bodhisattvacaryāṃ caramāṇā / teṣu ca me buddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu kalpeṣu anantamadhyāstathāgatā ārāgitāḥ / kvacit kalpe kalpastho 'pi ekatathāgata ārāgitaḥ / kvacit kalpe dvau tathāgatāvārāgitau / kvacit kalpe yāvadanabhilāpyāstathāgatā ārāgitāḥ / kvacit kalpe buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāstathāgatā ārāgitāḥ / na ca me jātu bodhisattvasya kāyo jñātaḥ - kiṃpramāṇaḥ kīdṛksaṃsthānaḥ kīdṛgvarṇaḥ / na kāyakarma jñātaṃ na vākkarma na manaskarma jñātaṃ na jñānadarśanaṃ na jñānagocaraṃ na jñānasamādhiviṣayo jñātaḥ / ye khalu punaḥ kulaputra sattvā bodhisattvaṃ bodhisattvacārikāṃ carantaṃ dṛṣṭvā bodhisattvasyāntike 'nunayacittamutpādayāmāsuḥ, nānāsaṃketairnānāsaṃvāsaiśca prasādaṃ janayāmāsuḥ, sarve te bodhisattvena laukikalokottarairvividhairupāyaiḥ saṃgṛhītā bodhisattvasya parivārā bhavanti sma / te bodhisattvasya bodhisattvacaryāṃ carataḥ parivārasaṃvāse na avaivartikā bhavanti sma anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau //
sāhaṃ kulaputra vipuladharmādhimuktisaṃbhavatejastathāgatasya sahadarśanādimaṃ sarvabodhisattvasamādhisāgaravyavalokanaviṣayaṃ bodhisattvavimokṣaṃ pratilabhya bodhisattvena sārdhaṃ buddhakṣetraśataparamāṇurajaḥsamān kalpānāgatā etaṃ vimokṣaṃ saṃbhāvayamānā / ye ca teṣu buddhakṣetraparamāṇurajaḥsameṣu kalpeṣu tathāgatā utpannāḥ, sarve te mayā tathāgatā ārāgitāḥ pūjitā upasthitāḥ / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāṃ dharmadeśanā śrutā, śrutvā udgṛhītā saṃdhāritā / sarveṣāṃ ca mayā teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāmantikādeṣa vimokṣaḥ pratilabdho nānānayairvā nānāsūtrāntanayanirghoṣairnānāvimokṣaśarīrairnānāvimokṣadvārairnānāvimokṣavicārairnānādhvajapraveśaiḥ nānābuddhakṣetrasāgarāvatāraiḥ nānābuddhadarśanasamudravijñaptibhiḥ nānātathāgataparṣanmaṇḍalāvatāraiḥ nānābodhisattvapraṇidhānasāgaranayapathaiḥ nānābodhisattvacaryāprasaraiḥ nānābodhisattvacaryābhinirhāraiḥ nānābodhisattvaprasaraiḥ / na ca bodhisattvasya samantabhadravimokṣanayamavatarāmi / tatkasya hetoḥ? ākāśatalapraveśāpramāṇā hi kulaputra samantabhadrāṇāṃ bodhisattvānāṃ vimokṣanayāḥ sarvasattvasaṃjñāgatatalāpramāṇāḥ tryadhvaparivartasāgaratalāpramāṇā ( Gv 333 ) diksamudratalāpramāṇā dharmadhātunayasāgaratalāpramāṇāḥ / tathāgataviṣayasamaśarīrā hi kulaputra samantabhadrāṇāṃ bodhisattvānāṃ vimokṣanayāḥ //
sā ahaṃ kulaputra buddhakṣetraparmāṇurajaḥsamān kalpān bodhisattvaśarīraṃ prekṣamāṇā atṛptaiva darśanena / tadyathāpi nāma kulaputra ekāntarāgacaritayoḥ strīpuruṣayoranyonyasamāgame saṃketakṛtayorapramāṇā ayoniśomanasikāraprabhavāḥ śubhasaṃjñāvitarkasaṃmohasaṃbhavāścittotpādā utpadyante, evameva kulaputra mama bodhisattvasya śarīraṃ prekṣamāṇāyā ekaikasmādromavivarādanantamadhyāpramāṇanirdeśā lokadhātuvaṃśaprasarā nānāpratiṣṭhānā nānāsaṃdhivyūhā nānāsaṃsthānā nānāparvatavyūhā nānāpṛthivītalavyūhanirdeśā nānāgaganameghasaṃchannālaṃkārā nānākalpanāmasaṃkhyānirdeśā nānābuddhotpādatathāgatavaṃśaprabhavā nānābodhimaṇḍālaṃkārā nānātathāgatadharmacakrapravartanavikurvitā nānātathāgataparṣanmaṇḍalavyūhā nānāsūtrāntanayanirdeśanirghoṣā nānāyānanayanirhāraprabhavā nānāpariśuddhaprabhālokāvabhāsā adṛṣṭapūrvanimittāḥ praticittakṣaṇaṃ cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / ekaikasmādromavivarādanantamadhyā buddhasamudrāścakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / nānābodhimaṇḍālaṃkārā nānādharmacakrapravartanavikurvitā nānāsūtrāntanirghoṣavikurvitāḥ apratisrabdhayogena praticittakṣaṇaṃ cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / ekaikasmādromavivarādanantamadhyāḥ sattvasamudrā nānābhavanārāmaparvatavimānanadīsamudranilayā nānārūpakāyā nānāparibhogaviṣayā nānācārayogacāraprayogā nānendriyapariniṣpattisaṃsthānāḥ praticittakṣaṇaṃ cakṣuṣa ābhāsamāgacchanti / ekaikasmādromavivarādanantamadhyāstryadhvasāgarapraveśanayā avabhāsamāgacchanti / anantamadhyā bodhisattvapraṇidhānasamudrā viśudhyante / anantamadhyā bodhisattvabhūmicaryāvimātratāsamudrā ābhāsamāgacchanti / anantamadhyā bodhisattvapāramitānayasāgarapariśuddhayo 'vabhāsamāgacchanti / anantamadhyā bodhisattvapūrvayogasamudrā ābhāsamāgacchanti / anantamadhyā buddhakṣetrapariśodhananayasamudrā ābhāsamāgacchanti / anantamadhyā bodhisattvamahāmaitrīnayasamudrāḥ sarvasattvamahāmaitrīnayasamudrāḥ sarvasattvaparipākavinayaparākramaprayogasāgarā avakrāmanti / anantamadhyā bodhisattvamahākaruṇāmeghanayasāgarāḥ saṃbhavanti / anantamadhyā bodhisattvamahāprītivegasāgarā vivardhante / praticittakṣaṇamanantamadhyāḥ sarvasattvasaṃgrahaprayogasāgarā niṣpadyante //
sā ahaṃ kulaputra teṣu buddhakṣetraśataparamāṇurajaḥsameṣu kalpeṣu bodhisattvasya ekaikasmādromavivarātpraticittakṣaṇamanantamadhyān dharmanayasāgarānavataramāṇā paryantaṃ nādhigacchāmi / na ca avatīrṇapūrvamavatarāmi / na pratilabdhapūrvaṃ pratilabhe yāvadantaḥpuramadhyagatasyāpyahaṃ kulaputra sarvārthasiddhasya strīgaṇaparivṛtasya nānāvimokṣanayasāgarāvatāraiḥ / ekaikasmādromavivarādanantamadhyāṃstryadhvanayasāgarānavatārāmi dharmadhātvavatāranayasamudrāvatāreṇa //
etamahaṃ kulaputra sarvabodhisattvasamādhisāgaravyavalokanaviṣayaṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi, samāpadye / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāmanantamadhyopāyanayasāgaraprasṛtānāṃ sarvasattvasamasadṛśasaṃsthānasaṃsthitakāyavijñaptisaṃdarśakānāṃ sarvajagadāśayānukūlacaryāsaṃdarśakānām ( Gv 334 ) anantamadhyavarṇanirmitameghasamudrasarvaromamukhapramuñcakānāṃ sarvaśarīradharmatāsvabhāvaprakṛtipariśuddhānāmākāśalakṣaṇajagatprakṛtyavabodhanirvikalpānāṃ sarvatrānugatabuddhiviniścayatathāgatasamavikurvitaparamāṇām anantamadhyavimokṣaviṣayavikurvitaniryātānāṃ vipuladharmadhātucittotpādapraveśavihāravaśavartināṃ samantamukhasarvadharmabhūmivimokṣasāgaravikrīḍitānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum, nikhilān vā guṇanidhīn saṃdarśayitum //
gaccha kulaputra, ihaiva bhagavato vairocanasya pādamūle vividharatnavyūhamahāmaṇirājapadmagarbhāsananiṣaṇṇā bodhisattvajanetrī māyā nāma devī / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvā bodhisattvacaryāṃ caranto 'nupaliptā bhavanti sarvalokadharmamalaiḥ / apratiprasrabdhā bhavanti tathāgatapūjāprayogeṣu / avaivartikā bhavanti sarvabodhisattvakarmāntebhyaḥ / sarvāvaraṇavigatā bhavanti bodhisattvavimokṣāvatāreṣu / aparapratyayā bhavanti sarvabodhisattvavihāreṣu / saṃmukhībhāvagatā bhavanti sarvatathāgatānām / na vivartante sarvasattvasaṃgrahaprayogebhyaḥ, na nivartante 'parāntakoṭīgatakalpasarvabodhisattvacaryāsaṃvāsebhyaḥ / na pratyudāvartante mahāyānapraṇidhānāt / na saṃsīdanti jagatkuśalamūlasaṃdhāraṇavivardhanatayā //
atha khalu gopā śākyakanyā etameva vimokṣamukhanayaṃ saṃdarśayantī buddhādhiṣṭhānena tasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata -
saṃbodhicaryācaraṇaprayuktaṃ paśyanti sattvāḥ khalu ye 'grasattvam /
prasannacittāḥ pratighātino vā vrajanti te saṃgrahamasya sarve
yāvanti hi kṣetraśate rajāṃsi smarāmi kalpāniha tāvato 'ham /
meruprabhābhūdvaralokadhātustataḥ paraṃ vyūhasanāmni kalpe
ṣaḍviṃśatiḥ koṭyayutāni tasmin sahasrasaṃkhyā hyabhavanmunīnām /
teṣāmabhūdyaścaramo munīndro dharmadhvajo nāma jagatpradīpaḥ
śrītejanāmā nṛpatistadānīṃ tasmin munīndre parinirvṛte 'tha /
jambudhvaje 'sminnihatāricakraḥ so 'vyāhatājñaḥ parameśvaro 'bhūt
śūrāṇi vīrāṇyatha rūpavanti pañcābhavan putraśatāni tasya /
sarvāṅgasaṃpūrṇaviśuddhakāyānyanuttamaśrīpratimaṇḍitāni
rājā saputraḥ sugate prasannaḥ pūjāmakārṣīdvipulāṃ jinasya /
nityaṃ ca saddharmaparigraho 'sau dharmābhiyukto 'bhavadaprakampyaḥ
suraśmināmā ca nṛpasya tasya viśuddhasattvo 'yamabhūtkumāraḥ /
sudarśanīyaśca manojñarūpaḥ triṃśadvarālaṃkṛtalakṣaṇāṅgaḥ
rājyaṃ parityajya nṛṇāṃ sa pañcakoṭīvṛtaḥ pravrajitastadānīm /
sa pravrajitvā dṛḍhavīryayuktaḥ saṃdhārayāmāsa jinasya dharmam
drumāvatī nāma purī vṛtābhūt koṭīsahasrairnagarottamānām /
āsīdvanaṃ tatra vicitraśākhaṃ praśāntanirghoṣamanuttaraśriyam
yataḥ suraśmirvijahāra tasmin viśārado dhīpratibhānaśuddhaḥ /
sa dyotayāmāsa jinasya dharmaṃ saṃkliṣṭasattvaughaviśodhanāya
piṇḍāya dhīmān sa puraṃ viveśa prāsādikeryāpathaśāntaveṣaḥ /
anutkṣiptacakṣuḥ smṛtimān prajānan gambhīraceṣṭaḥ sthiradhīragāmī
nandīdhvajo 'bhūtpravaraḥ purāṇāṃ śreṣṭhī tadānīṃ suvighuṣṭakīrtiḥ /
tasyāhamāsaṃ duhitā manāpā bhānuprabhā nāma sucārurūpā
dvāre 'tha tasyottaramandirasya dṛṣṭo mayābhūtsagaṇaḥ suraśmiḥ /
prāsādiko lakṣaṇacitritāṅgaḥ tatrābhavanme sumahān prasādaḥ
yadā gṛhadvāragato mamābhūt pātre pradatto 'sya maṇistadā me /
muktvā ca sarvābharaṇāni maitracittānunītāhamadāttadāsmai
sarāgacittena vidhāya pūjāṃ suraśmiketoḥ sugatātmajasya /
ardhatṛtīyāni śatāni nāgāṃ kalpottamāyāṃ khalu jātvapāyān
deveṣu devendrakuleṣu jātā narendraputrī manujeṣu cāham /
anantavarṇena samucchrayeṇa sarvatra cādātsahadarśanaṃ me
ardhatṛtīyeṣu gateṣu kalpaśateṣu jātāsmyabhayaṃkarāṇām /
sudarśanāyā gaṇikottamāyāḥ saṃcālitākhyā duhitā tadānīm
dṛṣṭvātha tejodhipatiṃ kumāraṃ pūjāmakārṣaṃ muditāhamasya /
ātmānamasyaiva nivedayitvā bhūtāsmi vaśyā khalu tasya bhāryā
saṃpūjitastena mayā sahābhūt sa sūryagātrapravaro maharṣiḥ /
prasannayā caiva tamīkṣya buddhamutpāditaṃ me varabodhicittam
pūrṇā jinānāṃ khalu ṣaṣṭikoṭyastatraiva kalpe susamutthitānām /
babhūva teṣāṃ caramo jinānāṃ buddhastadānīmadhimuktitejāḥ
tasmin viśuddhaṃ mama dharmacakṣurdharmasvabhāvaśca mayāvabuddhaḥ /
ayoniśo 'tyantavikalpa śāntā labdhāvabhāsāsmyabhavaṃ tato 'rvāk
samādhibhūmiṃ ca vilokayāmi tataḥprabhṛtyeva jinaurasānām /
kṣetrārṇavānekamanaḥkṣaṇena cintāvyatītāṃśca diśāmi dikṣu
nānāviśuddhāni ca sarvadikṣu kṣetrāṇi paśyāmyamitādbhutāni /
dṛṣṭvā manasteṣu na sajjate me kliṣṭeṣu naiva pratihanyate ca
kṣetreṣu teṣveva ca bodhimaṇḍe paśyāmi buddhān nikhileṣvaśeṣān /
prabhāsamudrānamitāṃśca teṣāṃ ekena cittena vilokayāmi
tathaiva teṣāṃ ca parṣatsamudrāṃścittakṣaṇenāvatarāmyasaṅgān /
teṣāṃ samādhīnakhilānavaimi sarvān vimokṣānapi cāprameyān
caryāṃ ca teṣāṃ vipulāṃ dharemi bhūmīnayāṃścāvatarāmyaśeṣān /
praṇidhyasaṃkhyeyamahāsamudrān pratikṣaṇaṃ cāvatarāmyanantān
saṃprekṣatī satpuruṣasya kāyaṃ kalpānanantāṃścaratī ca caryām /
ekaikaromno 'sya vikurvitānāṃ naiveha paryantamupaimi jātu
saṃkhyāvyatītānapi caiva romni kṣetrodadhīnapyavalokayāmi /
samārutaskandhamahājalaughānagniprapūrṇān pṛthivīśarīrān
nānāpratiṣṭhānavikalparūpān vicitrasaṃsthānanayapraveśān /
nānāvidhān dhātuśarīrabhedairanantamadhyākṛtavigrahāṃśca
kṣetrodadhiṣvamiteṣvalāpyān dhātūn pṛthag yānavalokayāmi /
dharmābhidhānairjanatāṃ vinītāṃ teṣveva paśyāmi jinān prayuktān
na kāyakarmāsya mayāvabuddhaṃ na vāgna cittaṃ na tayośca karma /
ṛddhirna naivāsya pṛthagvikurvā kalpāṃścarantyā vipulāṃ sucaryām
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako gopāyāḥ śākyakanyāyāḥ pādau śirasābhivandya gopāṃ śākyakanyāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya gopāyāḥ śākyakanyāyā antikāt prakrāntaḥ
44 Māyā /
atha khalu sudhanasya śreṣṭhidārakasya māyāyā devyāḥ sakāśaṃ gamanābhimukhasya buddhagocaravicārajñānapratipannasya etadabhavat - kenopāyena mayā śakyaṃ sarvalokoccalitaṣaḍāyatanānāmapratiṣṭhitānāṃ kalyāṇamitrāṇāṃ sarvasaṅgasamatikrāntakāyānāmasaṅgagatigāminīpratipadāpratipannānāṃ dharmakāyasuviśuddhānāṃ kāyakarmamāyāsunirmitaśarīrāṇāṃ jñānamāyāgatalokavicārāṇāṃ praṇidhirūpakāyānāṃ buddhādhiṣṭhānamanomayaśarīrāṇāmanutpannāniruddhakāyānāmasatyāmṛṣakāyānāmasaṃkrāntavinaṣṭakāyānāmasaṃbhavāvibhavakāyānām alakṣaṇaikalakṣaṇakāyānām / advayasaṃṅgavinirmuktakāyānām, anālayanilayakāyānām, anakṣatakāyānāṃ pratibhāsasamanirvikalpakāyānāṃ svapnasamavicārakāyānām, ādarśamaṇḍalasamasadṛśākrāntakāyānāṃ diksamapraśāntapratiṣṭhakāyānāṃ sarvadikspharaṇanirmāṇakāyānāṃ tryadhvāsaṃbhinnakāyānāmaśarīracittanirvikalpakāyānāṃ sarvalokacakṣuṣpathasamatikrāntakāyānāṃ samantabhadracakṣuḥprasaravijñeyavinayakāyānām asaṅgagaganagocarāṇāṃ kalyāṇamitrāṇāṃ darśanamārāgayituṃ saṃmukhībhāvatāmanuprāptuṃ samavadhānaṃ cāptuṃ nimittaṃ codgrahītuṃ ghoṣamaṇḍalaṃ vā vijñātuṃ mantravyavacārān vā ājñātumanuśāsanīṃ codgrahītum //
tamevaṃ cintāmanasikāraprayuktaṃ ratnanetrā nāma nagaradevatā gaganadevatāgaṇaparivṛtā gaganatalagatamātmānamupadarśya nānāvibhūṣaṇavibhūṣitaśarīrā anekākāravarṇadivyakusumapuṭaparigṛhītā saṃmukhamabhyavakīramāṇā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - cittanagaraparipālanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasaṃsāraviṣayaratyasaṃvasanatayā / cittanagarālaṃkāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ daśatathāgatabalādhyānalambanatayā / cittanagarapariśodhanaprayuktena te kulaputra bhavitavyamīrṣyāmātsaryaśāṭhyāpanayanatayā / cittanagarasaṃtāpapraśamābhiyuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvadharmanidhyaptyā / cittanagaravivardhanābhiyuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvajñatāsaṃbhāramahāvīryavegavivardhanatayā / cittanagarabhavanakośavyūhārakṣāprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasamādhisamāpattidhyānavimokṣavipuladharmavinayamānavihāravaśavartitayā / cittanagarāvabhāsaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgataparṣanmaṇḍalasamudayasamantabhūmiprajñāpāramitāpratilambhapratīcchanatayā / cittanagaropastambhaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgatasaṃbhavopāyamārgasvacittanagarasamavasaraṇatayā / cittanagaradṛḍhaprākārābhinirhāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhānābhinirhāracittaviśuddhaye / cittanagaraduryodhanadurāsadatābhinirhāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvakleśamārakāyikapāpamitramāracakrānavamṛdyatayā / cittanagarāvabhāsanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasattvatathāgatajñānāvabhāsapratipadyamānatayā / cittanagarābhiniṣyandanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgatadharmameghasaṃpratīcchanatayā / cittanagaropastambhanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgatapuṇyasamudrasvacittāśayasaṃpratīcchanatayā / cittanagarapravistaraṇaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ mahāmaitrīsarvajagatpharaṇatayā / cittanagarasaṃpraticchādanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ vipuladharmacchatrasarvākuśaladharmapratipakṣābhinirharaṇatayā / ( Gv 340 ) cittanagarapratisyandanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ vipulamahākaruṇāsarvajagadanukampanatayā / cittanagaradvāravivaraṇaprayuktena te kulaputra bhavitavyamādhyātmikavāhyavastusarvajagatsaṃprāpaṇatayā / cittanagaraviśodhanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasaṃsāraviṣayaratiparāṅbhukhatayā / cittanagaradṛḍhasthāmābhinirhāraprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvākuśaladharmasvasaṃtatyasaṃbhavanatayā / cittanagaravīryaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvajñatāsaṃbhārasamārjanavīryābhinirvartanatayā
/ cittanagaraprabhāsanaprayuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatryadhvatathāgatamaṇḍalasmṛtyavabhāsanatayā / cittanagaravicayavidhijñena te kulaputra sarvatathāgatadharmacakrasūtrāntavividhadharmadvārapravicayaśrutābhijñatayā / cittanagaraniyāmavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvajagadabhimukhasarvajñatādvāramārgavividhasaṃdarśanatayā / cittanagarādhiṣṭhānavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatryadhvatathāgatapraṇidhānanirhāraviśuddhaye / cittanagarasaṃbhārabalavivardhanavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvadharmadhātuvipulapuṇyajñānasaṃbhāravivardhanatayā / cittanagarasamantaprabhāsapramuñcanavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvasattvacittāśayendriyādhimuktisaṃkleśavyavadānajñānābhijñatayā / cittanagaravaśavartanavidhijñena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvadharmadhātunayasamavasaraṇatayā / cittanagaraprabhāsvarābhiyuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvatathāgatasmṛtyavabhāsanatayā / cittanagarasvabhāvaparijñābhiyuktena te kulaputra bhavitavyamaśarīrasarvadharmanayapratividhyanatayā / cittanagaramāyopamapratyavekṣaṇābhiyuktena te kulaputra bhavitavyaṃ sarvajñatādharmanagaragamanatayā / evaṃ cittanagarapariśuddhyabhiyuktena te kulaputra bodhisattvena śakyaṃ sarvakuśalasamārjanamanuprāptum / tatkasya hetoḥ? tathā hi bodhisattvasya evaṃ cittanagarapariśuddhasya sarvāvaraṇāni purato na saṃtiṣṭhante buddhadarśanāvaraṇaṃ vā dharmaśravaṇāvaraṇaṃ vā tathāgatapūjopasthānāvaraṇaṃ vā sattvasaṃgrahaprayogāvaraṇaṃ vā buddhakṣetrapariśuddhyāvaraṇaṃ vā / sarvāvaraṇavigatena hi kulaputra cittādhyāśayena kalyāṇamitraparyeṣṭyabhiyuktasya bodhisattvasya alpakṛcchreṇa kalyāṇamitrāṇyābhāsamāgacchanti / kalyāṇamitrādhīnā ca kulaputra bodhisattvānāṃ sarvajñatā //
tatra dharmapadmaśrīkuśalā śarīrakāyikadevatā hrīśrīmañjariprabhāvā aparimāṇadevatāgaṇaparivṛtā māyāyā devyā varṇamudīrayamāṇā bodhimaṇḍānniṣkramya sudhanasya śreṣṭhidārakasyābhimukhaṃ gaganatale sthitvā svakasvakebhyo 'nekaratnavarṇāni raśmijālāni anekagandhadhūpavimalārcirvarṇāni cittāśayaprasādanavarṇāni cittaprītivegavivardhanavarṇāni kāyaparidāhaprahlādanavarṇāni kāyapariśuddhisaṃdarśanavarṇāni asaṅgakāyavikramasaṃbhavaviṣayāṇi raśmijālāni prāmuñcat / tāni vipulāni kṣetrāṇyavabhāsya sudhanasya śreṣṭhidārakasya sarvatrānugataṃ samantābhimukhaṃ sarvatathāgatakāyaṃ saṃdarśayitvā sarvāvantaṃ lokaṃ pradakṣiṇīkṛtya sudhanasya śreṣṭhidārakasya mūrdhasaṃdhau nipatanti sma / tāni mūrdhānamupādāya sarvaromakūpeṣvanupraviśya anuprasaranti sma / samanantaraspṛṣṭaśca sudhanaḥ śreṣṭhidārakastābhirdevatāraśmibhiḥ, atha tāvadeva virajaḥprabhāsaṃ nāma cakṣuḥ pratilebhe, yat sarvatamondhakāreṇa sārdhaṃ na saṃvasati / vitimiraṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sattvasvabhāvamavatarati / ( Gv 341 ) virajaḥpatiṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena ca sarvadharmasvabhāvamaṇḍalaṃ vyavalokayati / viśuddhagatiṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sarvakṣetraprakṛtiṃ vyavalokayati / vairocanaprabhaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena tathāgatadharmaśarīraṃ vyavalokayati / viśuddhagatiṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yenācintyāṃ tathāgatarūpakāyapariniṣpattiṃ vyavalokayati / samantaprabhaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yenācintyāṃ tathāgatarūpakāyapariniṣpattibhaktiṃ vyavalokayati / asaṅgaprabhaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sarvakṣetrasāgaraprasaralokadhātusaṃbhavavibhaktiṃ vyavalokayati / samantāvabhāsaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sarvatathāgatadharmeṣu sūtrāntanayanirhāradiśaṃ vyavalokayati / samantaviṣayaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yenānantamadhyabuddhavikurvitasattvavinayādhiṣṭhānaṃ vyavalokayati / samantadarśaṃ ca nāma cakṣuḥ pratilebhe, yena sarvakṣetrasamutpattiprasṛtaṃ
buddhotpādaṃ vyavalokayati //
atha khalu sunetro nāma rākṣasendro bodhisattvasaṃgītiprāsādadvārapālo daśānāṃ rākṣasasahasrāṇāṃ pramukhaḥ sabhāryaḥ saputraḥ sasvajanaparivāraḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ nānāvarṇamanojñagandhaiḥ kusumairabhyavakīrya evamāha - daśabhiḥ kulaputra dharmaiḥ samanvāgato bodhisattva āsanno bhavati sarvakalyāṇamitrāṇām / katamairdaśabhiḥ? yaduta māyāśāṭhyāpagatena supariśuddhenāśayena, sarvajagatparigrahāsaṃbhinnayā mahākaruṇayā, sarvasattvaniḥsattvasvabhāvanidhyaptyā pratyavekṣayā, sarvajñatāgamanāvaivartyenādhyāśayabalena, tathāgatamaṇḍalābhimukhenādhimuktibalena, sarvadharmasvabhāvavimalaviśuddhena cakṣuṣā, sarvasattvamaṇḍalāsaṃbhinnayā mahāmaitryā, sarvāvaraṇavikiraṇena jñānālokena, sarvasaṃsāraduḥkhapratipakṣacchatrabhūtena mahādharmameghena, sarvadharmadhātuśrotrasamantaprasṛtena kalyāṇamitragamanābhimukhena jñānacakṣuṣā / ebhiḥ kulaputra daśabhirdharmaiḥ samanvāgato bodhisattva āsanno bhavati sarvakalyāṇamitrāṇām / daśabhiśca samādhinidhyaptimukhairvyavalokayan bodhisattvaḥ saṃmukhībhāvaṃ pratilabhate sarvakalyāṇamitrāṇām / katamairdaśabhiḥ? yaduta dharmagaganavirajovicāramaṇḍalena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvadiksamudrābhimukhacakṣuṣā ca samādhinidhyaptimukhena, sarvārambaṇāvikalpāvicāreṇa ca samādhinidhyaptimukhena, sarvadiktathāgatameghasaṃbhavena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvajñajñānapuṇyasamudropacayagarbheṇa ca samādhinidhyaptimukhena, sarvacittotpādāvirahitakalyāṇamitrasaṃbhavāsannena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvatathāgataguṇakalyāṇamitrasukhasaṃbhavena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvakalyāṇamitrātyantāvipravāsena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvakalyāṇamitrasamatāsadāsamantopasaṃkramaṇaprayogena ca samādhinidhyaptimukhena, sarvakalyāṇamitropāyacariteṣvaklāntaprayogena ca samādhinidhyaptimukhena / ebhiḥ kulaputra daśabhiḥ samādhinidhyaptimukhaiḥ
samanvāgato bodhisattvaḥ saṃmukhībhāvaṃ pratilabhate sarvakalyāṇamitrāṇām / sarvatathāgatadharmacakrakalyāṇamitramukhanirghoṣaṃ ca nāma samādhivimokṣaṃ ( Gv 342 ) pratilabhate, yatra pratipadyamāno bodhisattvo 'saṃbhinnāṃ sarvabuddhasamatāmavatarati, asaṃbhinnāni ca sarvatrānugatāni kalyāṇamitrāṇi pratilabhate //
evamukte sunetreṇa rākṣasendreṇa sudhanaḥ śreṣṭhidārako gaganatalamavalokya evamāha - sādhu sādhu ārya, anukampako 'smākamanugrahapravṛttaḥ kalyāṇamitrāṇāṃ darśayitā / tatsādhvamasmākaṃ samyagupāyamukhamupadiśan kathaṃ parikramāti? katamāṃ diśamabhimukhaṃ nirjavāmi? kasminnadhiṣṭhāne parimārgayāmi? katamadārambaṇamupanidhyāyāmi kalyāṇamitradarśanāya? āha - tena hi kulaputra samantadikpraṇipatitena śarīreṇa sarvārambaṇena kalyāṇamitrasmṛtyupanibaddhenāśayena samantanirjavena samādhyanugamena svapnopamena cittajavena pratibhāsopamena manaḥśarīravicāragamanena kalyāṇamitrasakāśamupasaṃkramitavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yathānuśiṣṭaḥ sunetreṇa rākṣasendreṇa pratipadyamāno 'drākṣītpurato dharaṇitalānmahāratnapadmasamudgataṃ sarvavajraśarīradaṇḍaṃ sarvajagatsāgaramaṇirājagarbhaṃ sarvamaṇirājapatrapaṅktivairocanamaṇirājakarkaṭikāṃ sarvaratnavarṇagandhamaṇirājakesaramasaṃkhyeyaratnajālasaṃchāditam / tasyāṃ ca mahāratnarājapadmakarkaṭikāyāṃ dharmadhātudiksamavasaraṇagarbhaṃ nāma kūṭāgāramapaśyaccitraṃ darśanīyaṃ vajravairocanadharaṇitalasaṃsthānaṃ sarvamaṇirājamayaparipūrṇastambhasahasropaśobhitaṃ sarvaratnasaṃghaṭṭitāyāmaṃ jāmbūnadavimalakanakadivyavinyastapaṭṭamasaṃkhyeyanānāmuktāhārajālopanibaddhaṃ maṇiratnarājavicitrabhaktivinyāsaṃ jambūdhvajamaṇiratnasamantavyūhamasaṃkhyeyaratnavedikāparivṛtaṃ samantadigmaṇirājasopānasuvibhaktam / tasya kūṭāgārasya madhye cintārājamaṇiratnapadmagarbhamāsanamadrākṣīt sarvalokendrasaṃsthānamaṇivigrahabimbapratiṣṭhitaṃ sarvamaṇiratnavigrahavarṇamindradhvajapradyotasaṃsthānaṃ vajramaṇicakrabhūmitalapratiṣṭhitaṃ nānāmaṇirājapaṅktivyūhamanekaratnavedikāparivṛtaṃ jyotirdhvajamaṇirājasupratyarpitaṃ nānāratnavyūhopaśobhitaṃ divyātikrāntamaṇirājavastrasuprajñaptamanekavarṇavicitravastraratnasusaṃskṛtaṃ sarvaratnavastravitānavitatagaganālaṃkāraṃ sarvaratnajālasaṃchāditaṃ samantadiksuvibhaktavajradhvajanirghoṣaṃ sarvaratnapaṭṭadhvajasusamīritavidyotitaṃ sarvagandhamaṇirājadhvajavinyastasamatālaṃkāraṃ sarvapuṣpadhūpavicitrakusumaughasaṃpravarṣaṇaṃ sarvaratnakiṅkiṇīdhvajasusamīritaśravaṇamanaḥsukhamadhuranirghoṣaṃ nānāratnabhavanamukhadvāraprayuktaṃ nānāratnamaṇivigrahamukhānekavarṇagandhodakapravṛddhavairocanamaṇirājavigrahagajendramukhapadmajālaprayuktaṃ nānāvajrasiṃhamukhānantavarṇadhūpameghaprayuktaṃ brahmasaṃsthānavairocanamaṇirājamukhamahāmaitrīnayabrahmaghoṣanirnādapramuktaṃ nānāratnarajatamukhaśuklapakṣoddyotanamadhuranirnādarutavarṇaṃ tryadhvabuddhanāmakanakaghaṇṭāmālāmadhurarutapramuktanirghoṣaṃ sarvabuddhadharmacakramahāmaṇirājaghaṇṭāmālāmanojñarutaravaṇaṃ sarvabodhisattvapraṇidhinānāvajraghaṇṭāniścaritanirghoṣaṃ candradhvajamaṇirājapaṅktisarvabuddhapratibhāsanicitanāmanirnādavijñapanaṃ śuddhagarbhamaṇirājapaṅkti sarvatryadhvatathāgatajanmaparaṃparāpratibhāsavijñapanamādityagarbhamaṇirājapaṅkti sarvavikurvitapratipattyākāśadhātuparamadaśadiksarvabuddhakṣetravidhipatharaśmisaṃdarśanam avabhāsadhvajamaṇirājapaṅkti
( Gv 343 ) sarvatathāgataprabhāmaṇḍalāvabhāsapramuñcanavairocanamaṇirājapaṅkti sarvajagadindrasadṛśanirmāṇameghatathāgatapūjopasthānapramuñcanaṃ cintāmaṇirājapaṅkti samantabhadrabodhisattvavikurvitapratikṣaṇasarvadharmadhātuspharaṇaṃ merudhvajamaṇirājapaṅkti sarvadevendrabhavanameghāpsarorutanigarjitanirghoṣaṃ sarvārambaṇatathāgatastutimeghapramuñcanācintyaguṇavarṇanirdeśaṃ ca tadāsanamadrākṣīt acintyaratnavyūhāsanaparivāram //
tasmiṃścāsane māyādevīṃ niṣaṇṇāmadrākṣīt trailokyasamatikrāntena rūpeṇa, sarvalokābhimukhena sarvabhavagatyudgatena rūpeṇa, yathāśayajagadvijñaptena sarvalokānupaliptena rūpeṇa, vipulapuṇyasaṃbhūtena sarvajagatsadṛśena rūpeṇa, sarvasattvasukhopadarśanena sarvajagatparipākavinayānukūlena rūpeṇa, sarvasattvābhimukhapralambitena sarvakālagaganajagadvijñaptyasaṃbhinnena rūpeṇa, sarvajaganniṣṭhāvijñaptyādhiṣṭhānena agatikena rūpeṇa, sarvalokagatikena rūpeṇa, sarvalokagatiniruddhena anāgatikena rūpeṇa, sarvajagadasaṃbhūtena anutpannena rūpeṇa, anutpattisamadharmaniratena aniruddhena rūpeṇa, sarvalokavyavahāraparameṇa asatyena rūpeṇa, yathāvatpratilabdhena amṛṣeṇa rūpeṇa, yathālokavijñaptena akrāntena rūpeṇa, cyutyupapattivinivṛtena avinaṣṭena rūpeṇa, dharmadhātuprakṛtyavināśena alakṣaṇena rūpeṇa, tryadhvavākpathaparameṇa ekalakṣaṇena rūpeṇa, alakṣaṇasulakṣaṇaniryātena pratibhāsakalpena rūpeṇa, sarvajagaccittayathāśayavijñaptena māyākalpena rūpeṇa, jñānamāyāpariniṣpannena marīcikalpena rūpeṇa, pratikṣaṇajagatsaṃjñādhiṣṭhānaparameṇa cchāyopamena rūpeṇa, praṇidhānasarvajagadanubaddhena svapnopamena rūpeṇa, yathāśayajagadvijñaptyasaṃbhinnena sarvadharmadhātuparameṇa rūpeṇa, ākāśadhātuprakṛtipariśuddhena mahākaruṇāniryātena rūpeṇa, sattvavaṃśaparipālanaprayuktena asaṅgamukhaniryātena rūpeṇa, pratikṣaṇadharmadhātuspharaṇena anantamadhyena rūpeṇa, anāvilasarvajaganniśritena apramāṇena rūpeṇa, sarvavākpathasamatikrāntena supratiṣṭhitena rūpeṇa, sarvajagadvinayādhiṣṭhānanirvṛttena anadhiṣṭhitena rūpeṇa, adhiṣṭhānajagatkāyaprayuktena asaṃvṛtena rūpeṇa, praṇidhānamāyāpariniṣpannena anabhibhūtena rūpeṇa, sarvalokābhyudgatena ayathāvatena rūpeṇa, śamathālokavijñaptena asaṃbhavena rūpeṇa, yathākarmajagadanubaddhena cintāmaṇirājakalpena rūpeṇa, yathāśayasarvasattvābhiprāyaparipūrṇapraṇidhiparipūrṇena avikalpena rūpeṇa, sarvajagatparikalpopasthitena adhikalpena rūpeṇa, sarvajagadvijñaptyakalpena
adhiṣṭhānena rūpeṇa, saṃsārāvinivṛttiparameṇa viśuddhena rūpeṇa tathatāsamanirvikalpena / ityevaṃprakāreṇa rūpeṇa sudhanaḥ śreṣṭhidārako māyādevīmadrākṣīdarūpeṇa rūpapratibhāsena avedanena rūpeṇa lokaduḥkhavedanāpraśāntiparameṇa, sarvasattvasaṃjñāgatoccālitena rūpeṇa parasattvasaṃjñāgatavijñaptena, anabhisaṃskāradharmatāniryātena rūpeṇa māyāgatakarmavinivṛttena, vijñānaviṣayasamatikrāntena rūpeṇa bodhisattvapraṇidhijñānasaṃbhavena, asvabhāvena rūpeṇa sarvajagadvākpathaparameṇa śarīreṇa, saṃsāre saṃtāpaniruddhena rūpeṇa dharmakāyaparamaśītībhāvopagatena yathāśayajagadrūpakāyasaṃdarśanīṃ sattvāśayavaśena sarvajagatsadṛśaṃ sarvajagadrūpakāyātirekaṃ rūpakāyaṃ saṃdarśayamānām / ( Gv 344 ) tatra kecitsattvā mārakanyārūpeṇa mārakanyātirekarūpāṃ māyādevīmadrākṣuḥ / kecitsattvā vaśavartyapsarotirekarūpāṃ kecitsunirmitāpsarotirekarūpāṃ kecitsaṃtuṣitāpsarotirekarūpāṃ kecitsuyāmāpsarotirekarūpāṃ kecitrtrāyastriṃśāpsarotirekarūpāṃ keciccāturmahārājikāpsarotirekarūpāṃ kecitkumbhāṇḍendrakanyātirekarūpāṃ kecinmahoragendrakanyātirekarūpāṃ / kecitsattvā manuṣyendrakanyātirekarūpāṃ māyādevīmapaśyan //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sarvajagadrūpasaṃjñāpagataḥ parasattvāśayānavataran sarvasattvacittāśayagateṣu māyādevīmapaśyat sarvajagadupajīvyapuṇyāṃ sarvajñatāpuṇyopacitaśarīrāmasaṃbhinnadānapāramitāprayogāṃ sarvajagatsamatāpratipannāṃ mahākaruṇāgoṣṭhasarvasattvasamavasaraṇāṃ sarvatathāgataguṇapratipattiniryātāṃ sarvakṣāntinayasāgarāvatīrṇāṃ sarvajñatāvīryavegavivardhitacetanāṃ sarvadharmamaṇḍalapariśuddhyavivartyavīryāṃ sarvadharmasvabhāvanidhyaptiniryātāṃ sarvadhyānāṅganayaniṣpatticittāmasaṃbhinnadhyānāṅgaviṣayāsādhāraṇatathāgatadhyānamaṇḍalāvabhāsapratilabdhāṃ sarvasattvakleśasāgarocchoṣaṇaniścayanānānidhyaptiparamāṃ sarvatathāgatadharmacakrapravicayavidhijñāṃ sarvadharmanayasamudravyavacāraṇaprajñāṃ sarvatathāgatādarśanāvitṛptāṃ tryadhvatathāgataparaṃparāvyavalokanāpratiprasrabdhāṃ sarvabuddhadarśanadvārābhimukhāṃ sarvatathāgatasamudāgamamārgapariśuddhivimātratāvidhijñāṃ sarvatathāgatagaganagocarāṃ sarvasattvasaṃgrahopāyavidhijñāmanantamadhyayathāśayajagatparipākavinayapratibhāsaprāptāṃ sarvabuddhakāyaviśuddhivimātratāvatīrṇāṃ sarvakṣetrasāgarapariśuddhipraṇidhānasamanvāgatāṃ sarvasattvadhātuvinayādhiṣṭhānaparyavasānapraṇidhānapariśuddhāṃ sarvatathāgataviṣayapūjāspharaṇacittāṃ sarvabodhisattvavikurvitavīryaniryātāmanuttaradharmakāyapariśuddhāmanantarūpakāyasaṃdarśanīṃ sarvamārabalapramardanīṃ vipulakuśalamūlabalopapannāṃ dharmabalasaṃjātabuddhibuddhabalāvabhāsapratilabdhāṃ sarvabodhisattvaśitābalapariniṣpannāṃ sarvajñatāvegabalasaṃjātāṃ sarvatathāgatajñānavidyudavabhāsitaprajñāmanantamadhyasattvacittasamudravicaraṇajñānāṃ vipulajagadāśayāvatīrṇāṃ parasattvendriyavimātratājñānanayavidhijñāmanantasattvādhimuktivimātratājñānakauśalyānugatāṃ daśadigapramāṇakṣetrasamudrakāyaspharaṇāṃ sarvalokadhātuvimātratājñānanayavidhijñāṃ sarvakṣetrasaṃbhedavidhijñānanayakauśalyānugatāṃ sarvadiksāgaraprasṛtajñānadarśanāṃ sarvādhvasāgarānuprasṛtabuddhiṃ sarvabuddhasāgarābhimukhapraṇipatitakāyāṃ sarvabuddhadharmameghasamudrasaṃpratīcchanābhimukhacittāṃ sarvatathāgataguṇapratipūraṇapratipattiniryāṇaprayuktāṃ sarvabodhisaṃbhārasaṃbhavānuprasṛtabuddhiṃ sarvabodhisattvaprasthānavicāravikrāntāṃ sarvabodhicittotpādāṅgapariniṣpannāṃ sarvasattvaparipālanaprayuktāṃ sarvabuddhavarṇameghālokaprabhāvanāṃ sarvabodhisattvajinajanetrīpraṇidhānaniryātām / etatpramukhairjambudvīpaparamāṇurajaḥsamairdarśananayaiḥ sudhanaḥ śreṣṭhidārako
māyādevīmapaśyat / sa tāṃ dṛṣṭvā yatpramāṇā māyādevī tatpramāṇaṃ svakāyamadhiṣṭhāya samantadigabhimukhāṃ māyādevīṃ sarvatrānugatena kāyena praṇipatitaḥ / tasya praṇipatamānasya anantamadhyāni samādhimukhāni avakrāntāni / sa tāni samādhimukhāni vyavalokya animittīkṛtvā prabhāvayitvā sārīkṛtvā anusmṛtya spharitvā prasaritvā avalokayitvā vipulīkṛtvā abhinirhṛtya mudrayitvā tebhyaḥ samādhimukhebhyo vyutthāya ( Gv 345 ) māyādevīṃ saparivārāṃ sabhavanāsanāṃ pradakṣiṇīkṛtya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - ahamārye mañjuśriyā kumārabhūtena anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya kalyāṇamitraparyupāsanena samādāpitam / so 'haṃ kalyāṇamitraṃ paryupāsamāno 'nupūrveṇa yāvattava sakāśamupasaṃkrāntaḥ / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣamāṇaḥ pariniṣpanno bhavati sarvajñatāyām / sā avocat - ahaṃ kulaputra mahāpraṇidhānajñānamāyāgatavyūhasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sāhaṃ kulaputra anena vimokṣeṇa samanvāgatā yāvanti iha lokadhātusamudre bhagavato vairocanasya sarvalokadhātuṣu sarvajambudvīpeṣu caramabhavikabodhisattvajanmavikurvitāni pravartante, sarveṣāṃ ca teṣāṃ caramabhavikānāṃ bodhisattvānāmahaṃ jananī / sarve te bodhisattvā mama kukṣau saṃbhavanti / mama dakṣiṇātpārśvānniṣkramanti / ihaiva tāvadahaṃ kulaputra bhāgavatyāṃ cāturdvīpikāyāṃ kapilavastuni mahānagare rājñaḥ śuddhodanasya kulabaddhakalpena siddhārthaṃ bodhisattvaṃ janitravatī mahatācintyena bodhisattvajanmavikurvitena //
sā khalvahaṃ kulaputra tadā rājñaḥ śuddhodanasya gṛhagatā bhavāmi / atha bodhisattvasya tuṣitabhavanāccyavanakālasamaye pratyupasthite sarvaromamukhebhya ekaikasmādromamukhādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāḥ sarvabodhisattvajananīguṇanayavyūhāḥ sarvatathāgatajananīguṇamaṇḍalaprabhavaprabhāsā nāma raśmayo niścaritvā sarvāvantaṃ lokadhātumavabhāsya mama śarīre nipatya mūrdhānamupādāya sarvaromakūpeṣvanuprāviśan / samanantarapraviṣṭābhiśca kulaputra tābhirbodhisattvaraśmibhiranekanāmadheyābhirnānābodhisattvajananīvikurvitavyūhapramuñcanībhiḥ, atha tāvadeva mama kāye bodhisattvaraśmimukhamaṇḍalābhivijñaptāḥ sarvabodhisattvajanmavikurvitanayavyūhāḥ saṃdṛśyante sma antargatena parivāreṇa / samanantarapraviṣṭābhiśca kulaputra mama kāye tābhirbodhisattvaraśmibhiḥ, atha tāvadeva yeṣāṃ bodhisattvānāṃ tāni bodhisattvaraśmimukhamaṇḍalāni vijñaptāni janmanayavikurvitāni pravartante, sarve te mama cakṣuṣa ābhāsamagaman, yaduta bodhimaṇḍavarāgragatā buddhasiṃhāsananiṣaṇṇā bodhisattvaparṣanmaṇḍalaparivṛtā lokendrābhipūjitā dharmacakraṃ pravartayamānāḥ / ye ca taistathāgataiḥ pūrvabodhisattvacaryāṃ caradbhistathāgatā ārāgitāḥ, te 'pi sarve mama cakṣuṣa ābhāsamagaman / prathamacittotpādajanmavikurvitāḥ sābhisaṃbodhidharmacakrapravartanaparinirvāṇavikurvitāḥ sarvabuddhakṣetraviśuddhavyūhāḥ, yāni ca teṣāṃ tathāgatānāṃ nirmāṇamaṇḍalāni praticittakṣaṇaṃ sarvadharmadhātuṃ spharanti, tānyapi sarvāṇi mama cakṣuṣa ābhāsamagaman / tasyā mama kulaputra kāye tābhirbodhisattvaraśmibhiranupraviṣṭābhiḥ sarvajagadabhyudgataḥ kāyaḥ saṃsthito 'bhūt, ākāśadhātuvipulaśca kukṣiḥ, na ca manuṣyāśrayapramāṇādatikrāntaḥ / yāvantaśca daśasu dikṣu bodhisattvagarbhāvāsabhavanavyūhāḥ, te sarve mama kāye 'ntargatā anupraviṣṭāḥ sarve saṃdṛśyante //
samanantaraprādurbhūtasya ca mama kulaputra kāye bodhisattvagarbhāvāsabhavanavyūhaparibhogasya, atha tāvadeva bodhisattvaḥ sārdhaṃ daśabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamairbodhisattvairekapraṇidhānaiḥ sabhāgacaritairekakuśalamūlair ( Gv 346 )
ekavyūhairekavimokṣavihāribhirekajñānabhūmisaṃvāsibhirekavikurvitaniryātairekapraṇidhānasamudāgatairekacaryāniryātairdharmakāyapariśuddhairanantamadhyarūpakāyādhiṣṭhānaiḥ samantabhadrabodhisattvacaryāpraṇidhivikurvitaniryātairnāgendragarbhamaṇikūṭāgāragataiḥ sāgaranāgarājapūrvaṃgamairaśītyā nāgendrasahasraiḥ sarvalokendrasahasraiścābhipūjyamāno mahatā bodhisattvavikurvitena sarvatuṣitabhavanacyutisaṃdarśanena ekaikasmāttuṣitabhavanāt sarvalokadhātuprasṛtacāturdvīpopapattipratilābhasaṃdarśanena acintyasattvaparipākopāyakauśalyānugatena pramattasarvasattvasaṃcodanena sarvābhiniveśoccālanena mahāraśmijālapramuñcanena sarvalokāndhakāravidhamanena sarvāpāyaduḥkhavyupaśamanena sarvanirayagatinivartanena sarvasattvapūrvakarmasaṃcodanena sarvasattvadhātuparitrāyaṇena sarvasattvābhimukhakāyasaṃdarśanena tuṣitabhavanāccyutvā sārdhaṃ saparivāreṇa mama kukṣau prāviśat //
te sarve mama kukṣau trisāhasralokadhātuvipulena yāvadanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamalokadhātuvipulena ākramavikrameṇa anuvicaranti sma / sarvāṇi ca daśasu dikṣu sarvalokadhātuprasareṣu sarvatathāgatapādamūleṣu sarvabodhisattvaparṣanmaṇḍalāni praticittakṣaṇamanabhilāpyāni mama kukṣau samavasaranti sma bodhisattvagarbhāvāsavikurvitaṃ draṣṭum / catvāraśca mahārājāḥ śakrasuyāmasaṃtuṣitasunirmitavaśavartinaśca devendrāḥ brahmendrāśca garbhāvāsopagatabodhisattvamupasaṃkrāmanti sma darśanāya vandanāya paryupāsanāya dharmaśravaṇāya sāṃkathyānubhāvanāya / na cāyaṃ mama kukṣistāvanti parṣanmaṇḍalāni pratīcchan vipulībhavati / na cāsmānmanuṣyāśrayādayaṃ mama kāyo viśiṣṭataraḥ saṃtiṣṭhate / tāni ca tāvanti parṣanmaṇḍalāni saṃpratīcchati / sarve ca te devamanuṣyā nānābodhisattvaparibhogapariśuddhivyūhānapaśyan / tatkasya hetoḥ? yathāpi tadasyaiva mahāpraṇidhānamāyāgatasya bodhisattvavimokṣasya subhāṣitatvāt //
yathā cāhaṃ kulaputra asyāṃ bhāgavatyāṃ cāturdvīpikāyāṃ jambudvīpe bodhisattvaṃ kukṣiṇā saṃpratīcchāmi, evaṃ trisāhasramahāsāhasre lokadhātau sarvacāturdvīpikājambudvīpeṣu saṃpratīcchāmi anena ca vikurvitavyūhena / na cāyaṃ mama kāyo dvayībhavati nādvayībhavati, na caikatve saṃtiṣṭhate na bahutve, yathāpi nāma tadasyaiva mahāpraṇidhānajñānamāyāgatasya bodhisattvavimokṣasya subhāṣitatvāt / yathā cāhaṃ kulaputra asya bhagavato vairocanasya mātā abhūvam, tathā pūrvakāṇāmapi tathāgatānāmanantamadhyānāṃ mātā abhūvam / yatra bodhisattvo loka upapāduka upāpadyata padmagarbhe, tatrāhaṃ nalinīdevatā bhūtvā bodhisattvaṃ saṃpratīcchāmi / lokaśca māṃ bodhisattvajananīti saṃjānāti / yatrotsaṅge prādurbabhūva, tatrāhamasya jananyabhūvam / yatra buddhakṣetre prādurbhavati, tatrāhaṃ bodhimaṇḍadevatā bhavāmi / iti hi kulaputra yāvadbhirupāyamukhaiścaramabhavikā bodhisattvā loka upapattiṃ saṃdarśayanti, tāvadbhirupāyamukhairahaṃ bodhisattvajananī bhavāmi //
yathā ahaṃ kulaputra iha lokadhātau asya bhagavataḥ sarvabodhisattvajanmavikurvitasaṃdarśaneṣu janetryabhūvam, tathā bhagavataḥ krakucchandasyāpi tathāgatasya, kanakamuneḥ, kāśyapasya tathāgatasya ( Gv 347 ) janetryabhūvam / tathā sarveṣāṃ bhadrakalpikānāmanāgatānāṃ tathāgatānāṃ janetrī bhaviṣyāmi / tadyathā maitreyasya bodhisattvasya tuṣitabhavanagatasya cyutisaṃdarśanakāle pravṛtte sarvabodhisattvopapattisaṃbhavagarbhasaṃvāsavikurvitasaṃdarśanaprabhāsāyāṃ raśmyāmutsṛṣṭāyāṃ prabhāsiteṣu sarvadharmadhātunayataleṣu yāvanti mama dharmadhātunayatalāni cakṣuṣo 'vabhāsamāgamiṣyanti, yeṣu maitreyeṇa bodhisattvena manuṣyaloke manuṣyendrakuleṣu janmopapattisaṃdarśanena sattvā vinayitavyāḥ, teṣvahaṃ sarvatra bodhisattvajananī bhaviṣyāmi / yathā ca maitreyasya bodhisattvasya, tathā siṃhasya yo maitreyasyānantaramanuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate, tathā pradyotasya ketoḥ sunetrasya kusumasya kusumaśriyaḥ tiṣyasya puṣyasya sumanaso vajrasya virajasaḥ candrolkādhāriṇo yaśaso vajraśuddhasya ekārthadarśino sitāṅgasya pāraṃgatasya ratnārciḥparvatasya maholkādhāriṇaḥ padmottarasya vighuṣṭaśabdasya aparimitaguṇadharmasya dīpaśriyo vibhūṣitāṅgasya suprayāṇasya maitraśriyo nirmitasyāniketasya jvalitatejaso 'nantaghoṣasya aninemasya aninetrasya vimativikiraṇasya pariśuddhasya suviśālābhasya yaśaḥśuddhoditasya meghaśriyo vicitrabhūtasya sarvaratnavicitravarṇamaṇikuṇḍalasya sāgaramateḥ śubharatnasya anihatamallasya paripūrṇamanorathasya maheśvarasya indraśriyo 'gniśriyaḥ candanameghasya sitaviśālākṣasya śreṣṭhamatervibhāvitamateravaropaṇarājasyottāpanarājamatervibhūṣitasya vibhūteḥ keśaranandina īśvaradevasya īśvarasya uṣṇīṣaśriyo vajrajñānaparvatasya śrīgarbhasya kanakajālakāyavibhūṣitasya suvibhaktasya īśvaradevasya mahendradevasya anilaśriyo viśuddhanandino 'rciṣmato varuṇaśriyo viśuddhamateragrayānasya nihitaguṇoditasya ariguptasya vākyanudasya vaśībhūtasya guṇatejasya vairocanaketorvibhavagandhasya vibhāvanagandhasya vibhaktāṅgasya suviśākhasya sarvagandhārcimukhasya vajramaṇivicitrasya prahasitanetrasya nihatarāgarajasaḥ pravṛddhakāyarājasya vāsudevasya udāradevasya nirodhanimnasya vibuddherdhūtarajasaḥ arcirmahendrasya upaśamavato
viśākhadevasya vajragiro jñānārcijvalitaśarīrasya kṣemaṃkarasya aupagamasya śārdūlasya paripūrṇaśubhasya rucirabhadrayaśasaḥ parākramavikramasya paramārthavikrāmiṇaḥ śāntaraśmerekottarasya gambhīreśvarasya bhūmimaterasitasya ghoṣaśriyo viśiṣṭasya vibhūtapatervibhūtabhūtasya vaidyottamasya guṇacandrasya praharṣitatejaso guṇasaṃcayasya candrodgatasya bhāskaradevasya bhīṣmayaśaso raśmimukhasya śālendraskadhasya yaśasaḥ auṣadhirājasya ratnavarasya vajramateḥ sitaśriyo nirghautālayasya maṇirājasya mahāyaśaso vegadhāriṇo 'mitābhasya mahāsanārciṣo mohadharmeśvarasya nihatadhīrasya devaśuddhasya dṛḍhaprabhasya viśvāmitrasya vimuktighoṣasya vinarditarājasya vākyacchedasya campakavimalaprabhasya anavadyasya viśiṣṭacandrasya ulkādhāriṇo vicitragātrasya anabhilāpyodgatasya jaganmitrasya prabhūtaraśmeḥ svarāṅgaśūrasya karuṇāvṛkṣasya dhṛtamatitejasaḥ kundaśriyo 'rciścandrasya anihitamateranunayavigatasya anilambhamaterupacitaskandhasya apāyapramathanasya adīnakusumasya siṃhavinarditasya anihānārthasya anāvaraṇadarśinaḥ paragaṇamathanasya anilanemasya akampitasāgarasya śobhanasāgarasya ( Gv 348 ) aparājitameroranilayajñānasya anantāsanasya ayudhiṣṭhirasya caryāgatasya uttaradattasya atyantacandramaso 'nugrahacandrasya acalaskandhasya agrasānumateranugrahamaterabhyuddharasya arcitanamasyānupagamanāmno nihatatejaso viśvavarṇasya animittaprajñasya acaladevasya acintyaśriyo vimokṣacandrasya anuttararājasya candraskandhārcitabrahmaṇo 'kampyanetrasya anunayagātrasya abhyudgatakarmaṇo 'nudharmamateranuttaraśriyo brahmadevasya acintyaguṇānuttaradharmagocarasya aparyantabhadrasya anurūpasvarasya abhyuccadevasya bodhisattvasya / iti hi kulaputra etān maitreyapramukhānanāgatāṃstathāgatān pramukhān kṛtvā sarveṣāṃ bhadrakalpikānāṃ tathāgatānāmarhatāṃ samyaksaṃbuddhānāmahameva jananī bhaviṣyāmi asyāṃ trisāhasramahāsāhasrāyāṃ lokadhātau / yathā ca iha lokadhātau, tathā daśasu dikṣu aparimāṇeṣu lokadhātuṣu anantamadhyān dharmadhātunayānavataramāṇā yathā ca maitreyasya tathāgatasya anabhilāpyairguṇaviśeṣairjananī bhaviṣyāmi, evamanabhilāpyaguṇaviśeṣaiḥ siṃhasya evaṃ yāvadrocamasya tathāgatasya jananī bhaviṣyāmi / yathā ca bhadrakalpikānāṃ tathāgatānām, evamasmin sarvāvati kusumatalagarbhavyūhālaṃkāre lokadhātusamudre sarvalokadhātuvaṃśeṣu sarvalokadhātuprasareṣu sarvalokadhātuṣu sarvajambudvīpeṣvaparāntakoṭīgatān kalpān samantabhadrāyāṃ bodhisattvacaryāyāṃ caramāṇā sarvakalpeṣu sarvasattvaparipākavinayamadhiṣṭhāya sarveṣāmanāgatānāṃ tathāgatānāṃ bodhisattvabhūtānāṃ
jananī bhaviṣyāmi //
evamukte sudhanaḥ śreṣṭhidārako māyādevīmetadavocat - kiyaccirapratilabdhastvayā ayamārye mahāpraṇidhānajñānamāyāgatavyūho bodhisattvavimokṣaḥ? āha - bhūtapūrvaṃ kulaputra atīte 'dhvani acintyānāṃ cittaviṣayasamatikrāntānāmabhijātabodhisattvacakṣuṣpathavijñaptānāṃ vijñānagaṇanāsamatikrāntānāṃ pareṇa śubhaprabho nāma kalpo 'bhūt / tasmin khalu punaḥ śubhaprabhe kalpe merūdgataśrīrnāma lokadhāturabhūdviśuddhasaṃkliṣṭānekaratnamayī sacakravālasumerusāgarā pañcagatipracārā citrā darśanīyā / tasyāṃ khalu merūdgataśriyāṃ lokadhātau daśa cāturdvīpikakoṭīśatānyabhūvan / teṣāṃ khalu daśānāṃ cāturdvīpikakoṭīśatānāṃ madhye siṃhadhvajāgratejo nāma madhyamā cāturdvīpikābhūt, yasyāmaśītirājadhānīkoṭīśatānyabhūvan / teṣāṃ khalu aśītīnāṃ rājadhānīkotīśatānāṃ madhye dhvajāgravatī nāma madhyamarājadhānyabhūt / tasyāṃ mahātejaḥparākramo nāma rājā abhūccakravartī / tasyāṃ khalu punardhvajāgravatyāṃ rājadhānyāṃ citramañjariprabhāso nāma bodhimaṇḍo 'bhūt / tatra netraśrīrnāma bodhimaṇḍadevatā abhūt / tasmin khalu punaścitramañjariprabhāse bodhimaṇḍe vimaladhvajo nāma bodhisattvo niṣaṇṇo 'bhūt sarvajñatādharmādhigamāya / tasya sarvajñatādharmādhigamāntarāyāya suvarṇaprabho nāma māro mahāsainyaparivāro 'ntardhitakāya upakrānto 'bhūt / sa ca mahātejaḥparākramaścakravartī bodhisattvavaśitāpratilabdho 'bhūt maharddhivikurvitaniryātaḥ / sa tato mahāsainyādvipulataramugrataraṃ ca mahāntaṃ balakāyamabhinirmāya taṃ bodhimaṇḍaṃ samantādanuparivārayāmāsa mārasainyaparājayāya / tena hi mahatī mārasenā ( Gv 349 ) vikīrṇā / tena ca bhagavatā vimaladhvajena tathāgatena anuttarā samyaksaṃbodhirabhisaṃbuddhā / atha khalu netraśrībodhimaṇḍadevatā mahātejaḥparākramasya cakravartino 'ntike putrasaṃjñāmutpādya tasya tathāgatasya caraṇayoḥ praṇipatya praṇidhānamakārṣīt - yatra yatrāhaṃ bhagavan utpadyeyam, tatra tatraiṣa me mahātejaḥparākramaścakravartī putro bhavet / yadā caiṣo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbudhyeta, tadāpyahametasya jananī bhaveyam / saivaṃ praṇidhānaṃ kṛtvā tasminneva citramañjariprabhāse bodhimaṇḍe tasminneva śubhaprabhe kalpe daśa nayutāni tathāgatānāmārāgayāmāsa //
tatkiṃ manyase kulaputra - anyā sā tena kālena tena samayena netraśrīrnāma bodhimaṇḍadevatā abhūt? na khalu punaste kulaputra evaṃ draṣṭavyam / ahaṃ sā tena kālena tena samayena netraśrīrnāma bodhimaṇḍadevatā abhūvam / tatkiṃ manyase kulaputra - anyaḥ sa tena kālena tena samayena mahātejaḥparākramo nāma cakravartyabhūdbodhisattvavaśitāpratilabdho maharddhikavikurvitaniryāto yena sā mahatī mārasenā vikīrṇā? na khalvevaṃ draṣṭavyam / ayaṃ sa bhagavān vairocanastathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ tena kālena tena samayena mahātejaḥparākramo nāma rājā cakravartyabhūt / sā ahaṃ kulaputra tata upādāya yatratatropapannāḥ, sarvatra eṣa mama putratvamupāgataḥ sarvabuddhakṣetreṣu bodhisattvacaryāṃ caran sarvagatimukheṣu sarvopapattimukheṣu sarvakuśalamūlamukheṣu sarvabodhisattvacaryāvicāraparākrameṣu sarvajātakanayeṣu sarvadevendrajanmasu sarvalokendragateṣu sarveśvarabhūmiṣu sarvagatiprabhāgeṣu / yatra yatropapadyate sattvaparipākahetoḥ, sarvatra ahamevāsya jananyabhūvam / carame ca bhave 'sya ahameva sarvatrānugatā jananyabhūvam / sarvabodhisattvajanmamukheṣu kṣaṇe kṣaṇe yāvanti bodhisattvajanmavikurvitānyādarśayāmāsa, sarvatrāhamevāsya mātā abhūvam / atītānāmapi tathāgatānām, anantamadhyānāmaparimāṇānāmahaṃ jananyabhūvam / pratyutpannānāmapi daśasu dikṣu anantamadhyānāmaparimāṇānāṃ tathāgatānāmahameva jananītvaṃ pratyanubhavāmi / yāvatāṃ ca tathāgatānāmahaṃ carame bhave bodhisattvamātā abhūvam, sarveṣāṃ ca teṣāṃ tathāgatānāṃ nābhimaṇḍalebhyo raśmayo niścaritvā mahākāyamāsanaṃ cāvabhāsayāmāsuḥ / etamahaṃ kulaputra mahāpraṇidhānajñānamāyāgatavyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ mahākaruṇāgarbhāṇāṃ bodhisattvānāṃ sarvajñatāparipākavinayāparitṛptakukṣīṇāṃ sarvatathāgatavikurvitaromamukhaniryātanidarśanavaśavartinā caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva tridaśendrabhavane surendrābhā nāma devakanyā smṛtimato devaputrasya duhitā / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipatavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako māyāyā devyāḥ pādau śirasābhivandya māyādevīmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya māyādevyā antikātprakrāntaḥ
45 Surendrābhā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena tridaśendrabhavanaṃ yena ca surendrābhā devakanyā smṛtimato devaputrasya duhitā, tenopajagāma / upetya surendrābhāyā devakanyāyāḥ pādau śirasābhivandya surendrābhāṃ devakanyāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya surendrābhāyā devakanyāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitva evamāha - mayā ārye anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadasva me devate kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
evamukte surendrābhā nāma devakanyā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - ahaṃ kulaputra asaṅgasmṛtiviśuddhavyūhasya bodhisattvavimokṣasya lābhinī / sā ahaṃ kulaputra abhijānāmi - utpalako nāma kalpo 'bhūt / tatra me gaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / abhiniṣkrāmatāṃ caiṣāmārakṣā kṛtā, pūjā kṛtā, ārāmāśca kṛtāḥ paribhogāya / yaśca tairbuddhairbhagavadbhirbodhisattvabhūtairmātuḥ kukṣigatairjāyamānaiḥ sapta padāni prakrāmadbhirmahāsiṃhanādaṃ nadadbhiḥ kumārabhūmisthitairantaḥpuramadhyagatairvā abhiniṣkrāmadbhirvā bodhimabhisaṃbudhyamānairvā dharmacakraṃ pravartayamānaiḥ sarvabuddhavikurvitaṃ vā saṃdarśayadbhiḥ sattvaparipākavinayaḥ kṛtaḥ, tatsarvaṃ prathamacittotpādāya yāvatsaddharmaparyantaniṣṭhaṃ prajānāmi smarāmi anusmarāmi dhārayāmi saṃdhārayāmi upadhārayāmi anusarāmi / subhūtirnāma kalpo 'bhūt / tatra me daśa gaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / subhago nāma kalpo 'bhūttatra me buddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāstathāgatā ārāgitāḥ / anilambho nāma kalpo 'bhūt, tatra me caturaśītirbuddhakoṭīniyutaśatasahasrāṇyārāgitāni / suprabho nāma kalpo 'bhūt tatra me jambudvīpaparamāṇurajaḥsamāstathāgatā ārāgitāḥ / atulaprabho nāma kalpo 'bhūt, tatra me viṃśatigaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / uttaptaśrīrnāma kalpobhūt, tatra me gaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / sūryodayo nāma kalpo 'bhūt, tatra me 'śītigaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / jayaṃgamo nāma kalpo 'bhūt, tatra me ṣaṣṭigaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / sucandro nāma kalpo 'bhūt, tatra me saptatirgaṅgānadīvālukāsamāstathāgatā ārāgitāḥ / iti hi kulaputra anenopāyena gaṅgānadīvālukāsamān kalpānanusmarāmi, yadahaṃ satatasamitamavirahitābhūvaṃ tathāgatairarhadbhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ / sarveṣāṃ ca me teṣāṃ tathāgatānāmantikādayamasaṅgasmṛtiviśuddhavyūho bodhisattvavimokṣaḥ śrutaḥ / śrutvā ca ārāgitaḥ yathoktaṃ ca pratipannaḥ / evaṃ cāhaṃ vimokṣaṃ satatasamitamanupraviṣṭā yacca teṣāṃ sarvatathāgatānāṃ bodhisattvabhūmimupādāya yāvatsaddharmasthitiparyantaniṣṭhaṃ buddhavikurvitaṃ tatsarvamanena asaṅgasmṛtiviśuddhavyūhena bodhisattvavimokṣeṇānusmarāmi dhārayāmi saṃdhārayāmi upadhārayāmi
anusmarāmi / etamahaṃ kulaputra bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāṃ vigatatamondhakārāṇāṃ saṃsārarātriprabhāvitānāṃ ( Gv 351 ) vigatanivaraṇānāmanidrāgamānāṃ vigatastyānamiddhānāṃ prasrabdhakāyasaṃskārāṇāṃ sarvadharmasvabhāvānubodhasuviśuddhānāṃ daśabalaviśuddhibodhayitṝṇāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, kapilavastuni mahānagare viśvāmitro nāma dārakācāryaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ tuṣṭa udagra āttamanāḥ prītisaumanasyajāto 'cintyakuśalamūlavegasaṃvardhitaḥ surendrābhāyā devakanyāyāḥ pādau śirasābhivandya surendrābhāṃ devakanyāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya surendrābhāyā devakanyāyā antikātprakrāntaḥ
46 Viśvāmitraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako tridaśendrabhavanādavatīrya anupūrveṇa yena kapilavastuni mahānagare viśvāmitro dārakācāryastenopajagāma / upetya viśvāmitrasya dārakācāryasya pādau śirasābhivandya viśvāmitraṃ dārakācāryamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya viśvāmitrasya dārakācāryasya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / evamukte viśvāmitro dārakācāryaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - ayaṃ kulaputra śilpābhijño nāma śreṣṭhidārako bodhisattvāllipijñānaṃ śikṣitaḥ / etamupasaṃkramya paripṛccha / eṣa te nirdekṣyati yathā bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, yathā pratipattavyam
47 śilpābhijñaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena śilpābhijño śreṣṭhidārakastenopasaṃkramya śilpābhijñasya śreṣṭhidārakasya pādau śirasābhivandya śilpābhijñasya śreṣṭhidārakasya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
so 'vocat - ahaṃ kulaputra śilpābhijñāvato bodhisattvavimokṣasya lābhī / tasya me kulaputra mātṛkāṃ vācayamānasya akāramakṣaraṃ parikīrtayato bodhisattvānubhāvena asaṃbhinnaviṣayaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / rakāraṃ parikīrtayato 'nantatalasaṃbhedaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / pakāraṃ parikīrtayato dharmadhātutalasaṃbhedaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / cakāraṃ parikīrtayataḥ samantacakravibhakticchedanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / nakāraṃ parikīrtayato 'nilayapratilabdhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / lakāraṃ parikīrtayato vigatānālayavimalaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / dakāraṃ parikīrtayato 'vaivartyaprayogaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / bakāraṃ parikīrtayato vajramaṇḍalaṃ nāma prajñāpārabhitāmukhamavakrāntam / ḍakāraṃ parikīrtayataḥ samantacakraṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / sakāraṃ parikīrtayataḥ sāgaragarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / vakāraṃ parikīrtayataḥ samantavirūḍhaviṭhapanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / takāraṃ parikīrtayato jyotirmaṇḍalaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / yakāraṃ parikīrtayataḥ saṃbhedakūṭaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṣṭakāraṃ parikīrtayataḥ samantadāhapraśamanaprabhāsaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / kakāraṃ parikīrtayato 'saṃbhinnameghaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṣakāraṃ parikīrtayato abhimukhapravarṣaṇapralambaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / makāraṃ parikīrtayato mahāvegavicitravegaśikharaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / gakāraṃ parikīrtayataḥ samantatalaviṭhapanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / thakāraṃ parikīrtayataḥ tathatāsaṃbhedagarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / jakāraṃ parikīrtayato jagatsaṃsāraviśuddhivigāhanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / svakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabuddhasmṛtivyūhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / dhakāraṃ parikīrtayato dharmamaṇḍalavicāravicayaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / śakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabuddhānuśāsanīcakrarocaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / khakāraṃ parikīrtayato 'bhisaṃskārahetubhūmijñānagarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / kṣakāraṃ parikīrtayataḥ karmaniśāntasāgarakośavicayaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / stakāraṃ parikīrtayataḥ sarvakleśavikiraṇaviśuddhiprabhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ñakāraṃ parikīrtayato lokasaṃbhavavijñaptimukhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / thakāraṃ parikīrtayataḥ saṃsārapraticakrajñānamaṇḍalaṃ nāma prajñāpāramitāmuikhamavakrāntam / bhakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabhavanamaṇḍalavijñaptivyūhaṃ ( Gv 354 ) nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / chakāraṃ parikīrtayata upacayagarbhaprayogaṃ cāritracchatramaṇḍalabhedaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / smakāraṃ parikīrtayataḥ
savarbuddhadaśarnadigabhimukhāvartaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / hvakāraṃ parikīrtayataḥ sarvasattvābhavyāvalokanabalasaṃjātagarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / tsakāraṃ parikīrtayataḥ sarvaguṇasāgarapratipattyavatāravigāhanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ghakāraṃ parikīrtayataḥ sarvadharmameghasaṃdhāraṇadṛḍhasāgaragarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṭhakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabuddhapraṇidhānadigabhimukhagamanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṇakāraṃ parikīrtayataḥ cakrākṣarākārakoṭivacanaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / phakāraṃ parikīrtayataḥ sarvasattvaparipākakoṭīgatamaṇḍalaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / skakāraṃ parikīrtayato bhūmigarbhāsaṅgapratisaṃvitprabhācakraspharaṇaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / syakāraṃ parikīrtayataḥ sarvabuddhadharmanirdeśaviṣayaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ścakāraṃ parikīrtayataḥ sattvagaganadharmaghananigarjitanirnādaspharaṇaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ṭakāraṃ parikirtayataḥ sattvārthanairātmyakāryātyantapariniṣṭhāpradīpaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam / ḍhakāraṃ parikīrtayato dharmacakrasaṃbhedagarbhaṃ nāma prajñāpāramitāmukhamavakrāntam //
iti hi kulaputra mama mātṛkāṃ vācayata etāni dvācatvāriṃśat prajñāpāramitāmukhapramukhānyaprameyāsaṃkhyeyāni prajñāpāramitāmukhānyāvakrāntāni / etasya ahaṃ kulaputra śilpābhijñāvato bodhisattvavimokṣasya lābhī / etamahaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ sarvalaukikalokottaraśilpasthānapāramitāprāptānāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān va vaktum? yathā sarvaśilpasthānapraveśeṣu sarvalipisaṃkhyāgaṇanānikṣepapraveśeṣu sarvamantrauṣadhividhijñānaprayogaprativedheṣu sarvabhūtagrahajyotiṣāpasmārakākhordavetālapratiṣṭhāneṣu sattvadhātucikitsābhaiṣajyasaṃyogajñāneṣu dhātutantrasaṃyogaprayogeṣu suvarṇamaṇimuktāvaiḍūryaśaṅkhaśilāpravālalohitakamusāragalvakeśaraśrīgarbhāśmagarbhasarvaratnasaṃbhavotpattigotrākaramūlyajñāneṣu udyānatapovanagrāmanagaranigamarāṣṭrarājadhānyabhinirhāreṣu mṛgacakrāṅkavidyāsarvalakṣaṇanimittabhūmicāladigdāholkāpātakṣemākṣemasubhikṣadurbhikṣasarvalaukikāvartanivartapraveśeṣu sarvalokottaradharmavibhaktisūcanādinirdeśapraveśatattvānugamajñāneṣu nāstyāvaraṇaṃ vā vimarśo vā vimatirvā saṃdeho vā saṃśayo vā saṃmoho vā dhaṃdhāyitatvaṃ vā vyābādhikaṃ vā avasādanaṃ vā ajñānaṃ vā anabhisamayo vā //
gaccha kulaputra, iyamihaiva magadhaviṣaye kevalake janapade vartanake nagare bhadrottamā nāmopāsikā prativasati / tāmupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ śilpābhijñasya śreṣṭhidārakasya pādau śirasābhivandya śilpābhijñaṃ śreṣṭhidārakamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya śilpābhijñasya śreṣṭhidārakasyāntikātprakrāntaḥ
48 Bhadrottamā /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena kevalake janapade vartanakaṃ nagaram, yena ca bhadrottamopāsikā, tenopajagāma / upetya bhadrottamāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya bhadrottamāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya bhadrottamāyā upāsikāyāḥ purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārye anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryā bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryā - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
sā avocat - ahaṃ kulaputra anālayamaṇḍalaṃ nāma dharmaparyāyaṃ jānāmi deśayāmi / adhiṣṭhānaśca me samādhiḥ pratilabdhaḥ / na tatra samādhau kasyaciddharmasyādhiṣṭhānam / tatra sarvajñatācakṣuḥ pravartate 'dhiṣṭhānaṃ sarvajñatāśrotram / adhiṣṭhānaṃ sarvajñatāghrāṇam, adhiṣṭhānaṃ sarvajñatājihvā, adhiṣṭhānaḥ sarvajñatākāyaḥ, adhiṣṭhānaṃ tatra sarvajñatāmanaḥ pravartate, adhiṣṭhānā sarvajñatormiḥ, adhiṣṭhānā sarvajñatāvidyut, adhiṣṭhānāḥ sarvajñatāvegāḥ pravartante jagadrocanāmaṇḍalāḥ / etamahaṃ kulaputra, anālayamaṇḍalaṃ dharmaparyāyaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamasaṅgabodhisattvacaryā sakalā jñātum?
gaccha kulaputra dakṣiṇāpathe / tatra bharukacchaṃ nāma nagaram / tatra muktāsāro nāma hairaṇyakaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako bhadrottamāyā upāsikāyāḥ pādau śirasābhivandya bhadrottamāmupāsikāmanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya bhadrottamāyā upāsikāyā antikātprakrāntaḥ
49 Muktāsāraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa dakṣiṇāpathaṃ gatvā yena bharukacche nagare muktāsāro hairaṇyakaḥ, tenopasaṃkramya muktāsārahairaṇyakasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
so 'vocat - ahaṃ kulaputra asaṅgasmṛtivyūhaṃ nāma bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / apratiprasrabdhā ca me daśasu dikṣu sarvatathāgatapādamūleṣu dharmaparyeṣṭiḥ / etamahaṃ kulaputra asaṅgasmṛtivyūhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi, prajānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ bodhisattvānāmacchambhitasiṃhanādanādināṃ mahāpuṇyajñānapratiṣṭhitānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, ayamihaiva bharukacche nagare sucandro nāma gṛhapatiḥ prativasati / tadavabhāsitamasya gṛham / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako muktāsārasya hairaṇyakasya pādau śirasābhivandya muktāsāraṃ hairaṇyakamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya muktāsārasya hairaṇyakasyāntikātprakrāntaḥ
50 Sucandraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako yena sucandro gṛhapatiḥ, tenopasaṃkramya sucandrasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātītī / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
āha - mayā kulaputra vimalajñānaprabho nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ / etamahaṃ kulaputra vimalajñānaprabhaṃ bodhisattvavimokṣaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyamapramāṇavimokṣapratilabdhānāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, idamihaiva dakṣiṇāpathe rorukaṃ nāma nagaram / tatra ajitaseno nāma gṛhapatiḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ sucandrasya gṛhapateḥ pādua śirasābhivandya sucandraṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya sucandrasya gṛhapaterantikātprakrāntaḥ
51 Ajitasenaḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa rorukaṃ nagaraṃ gatvā yena ajitaseno nāma gṛhapatistenopasaṃkramya ajitasenasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadātīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
āha - mayā kulaputra akṣayalakṣaṇo nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ, yasya sahapratilambhādakṣayabuddhadarśananidhānapratilābho bhavati //
gaccha kulaputra iyamihaiva dakṣiṇāpathe dharmagrāme śivarāgro nāma brāhmaṇaḥ prativasati / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'jitasenasya gṛhapateḥ pādau śirasābhivandya ajitasenaṃ gṛhapatimanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya ajitasenasya gṛhapaterantikātprakrāntaḥ
52 śivarāgraḥ /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa dharmagrāmaṃ gatvā yena śivarāgro brāhmaṇaḥ, tenopasaṃkramya śivarāgrasya brāhmaṇasya pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā ārya anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryo bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ dadādīti / tadvadatu me āryaḥ - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
so 'vocat - ahaṃ kulaputra satyādhiṣṭhānena carāmi / yena satyena satyavacanena tryadhvasu na kaścidbodhisattvo 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodhervivṛttaḥ, na vivartate, na vivartiṣyati, tena satyavacanādhiṣṭhānena idaṃ ca me kāryaṃ smṛdhyatviti / tanme yathābhiprāyaṃ sarvaṃ samṛdhyati / etenāhaṃ kulaputra satyavacanādhiṣṭhānena sarvakāryāṇi sādhayāmi / etamahaṃ kulaputra satyādhiṣṭhānaṃ jānāmi / kiṃ mayā śakyaṃ satyānuparivartanī vākpratilabdhānāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
gaccha kulaputra, iyamihaiva dakṣiṇāpathe sumanāmukhaṃ nāma nagaram / tatra śrīsaṃbhavo nāma dārakaḥ prativasati, śrīmatiśca nāma dārikā / tāvupasaṃkramya paripṛccha kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mahādharmagauravamutpādya śivarāgrasya brāhmaṇasya pādau śirasābhivandya śivarāgraṃ brāhmaṇamanekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥpunaravalokya śivarāgrasya brāhmaṇasyāntikātprakrāntaḥ
53 śrīsaṃbhavaḥ śrīmatiśca /
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako 'nupūrveṇa sumanāmukhanagaraṃ gatvā yena śrīsaṃbhavo dārakaḥ śrīmatiśca dārikā / tāvupakramya tayoḥ pādau śirasābhivandya purataḥ prāñjaliḥ sthitvā evamāha - mayā āryau anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpāditam / na ca jānāmi - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam / śrutaṃ ca me āryau bodhisattvānāmavavādānuśāsanīṃ datta iti / tadvadatāṃ me āryau - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam, kathaṃ pratipattavyam //
atha khalu śrīsaṃbhavo dārakaḥ śrīmatiśca dārikā sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocatām - iha āvābhyāṃ kulaputra māyāgato nāma bodhisattvavimokṣaḥ pratilabdhaḥ sākṣātkṛtaḥ / tāvāvāṃ kulaputra anena vimokṣeṇa samanvāgatau māyāgataṃ sarvalokaṃ paśyāvo hetupratyayamāyāsaṃbhūtam / māyāgatān sarvasattvān vijānīvaḥ / karmakleśamāyājñānena māyāgataṃ sarvajagatpaśyāvaḥ / avidyābhavatṛṣṇāmāyāsaṃbhavān māyāgatān sarvadharmān paśyāvaḥ / anyonyapratyayamāyānirvṛttaṃ māyāgataṃ sarvatraidhātukaṃ paśyāvaḥ abhinirhṛtamacintyaviṣayamāyābodhiviparyāsamāyāsaṃbhūtam / māyāgatān sarvasattvān cyutyupapattijātijarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsān paśyāvaḥ / asadbhūtasaṃkalpamāyājanitāni māyājanitāni sarvakṣetrāṇi paśyāvaḥ / saṃjñācittadṛṣṭiviparyāsamāyābhāvadravyasaṃjñāsaṃmohaprabhavān māyāgatān sarvaśrāvakapratyekabuddhān paśyāvaḥ / jñānaprahāṇamāyāsaṃkalpajanitāṃ māyāgatāṃ sarvabodhisattvacaryāpraṇidhānasattvaparipākavinayaparaṃparāṃ prajānīvaḥ / māyānirhārābhinirvṛttanirmitacaryāvinayamāyāsvabhāvān māyāgataṃ sarvabuddhabodhisattvamaṇḍalaṃ paśyāvaḥ praṇidhānajñānamāyābhinirhṛtamacintyaviṣayamāyāsvabhāvam / etamāvāṃ kulaputra māyāgataṃ bodhisattvavimokṣaṃ prajānīvaḥ / kimāvābhyāṃ śakyamanantakarmamāyāviṭhapajālānugatānāṃ bodhisattvānāṃ caryāṃ jñātuṃ guṇān vā vaktum //
atha khalu śrīsaṃbhavo dārakaḥ śrīmatiśca dārikā sudhanaṃ śreṣṭhidārakamacintyena kuśalamūlavegena abhiṣyandayitvā svaṃ ca vimokṣaviṣayaṃ śrāvya etadavocatām - gaccha kulaputra, ayamihaiva dakṣiṇāpathe samudrakaccho nāma digmukhapratyuddeśaḥ / tatra mahāvyūhaṃ nāmodyānam / tatra vairocanavyūhālaṃkāragarbho nāma mahākūṭāgāro bodhisattvakuśalamūlavipākābhinirvṛto bodhisattvacetanāmanasikārasaṃbhūto bodhisattvapraṇidhānasamudgato bodhisattvavaśitāsamutthito bodhisattvābhijñānabalābhinirmito bodhisattvopāyakauśalyasaṃbhūto bodhisattvapuṇyajñānabalapariniṣpanno bodhisattvamahākaruṇāsattvavinayasaṃdarśano bodhisattvādhiṣṭhānavyūhopacito bodhisattvācintyavimokṣavihārālaṃkāraḥ / tatra maitreyo nāma bodhisattvo mahāsattvaḥ prativasati janmabhūmikānāṃ manuṣyāṇāmanugrahāya / mātāpitṛjñātisaṃbandhināṃ paripākāya / tatropapannānāṃ sabhāgacaritānāṃ sattvānāṃ mahāyānadṛḍhīkaraṇāya / tadanyeṣāmapi sattvānāṃ yathābhūmiṣu kuśalamūlaparipācanāya / svasya ca vimokṣanayāvatārasya saṃdarśanāya / ( Gv 361 ) sarvatrānugatāṃ ca bodhisattvopapattivaśitāṃ prabhāvayan sarvasattvajanmasaṃdarśanābhimukhatayā ca sattvaparipākāriñcanatāyai / sarvajagatparigrahajugupsanatayā ca bodhisattvamahākaruṇābalodbhāvanāya / sarvaniketasthānoccalitaṃ ca bodhisattvavihāramavabodhanāya / aniketaparamaṃ ca sarvabhavopattisaṃvāsasaṃdarśanāya / tamupasaṃkramya paripṛccha - kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryā paripraṣṭavyā, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvamārgaḥ pariśodhayitavyaḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvaśikṣāsu pratipattavyam, kathaṃ bodhisattvena bodhicittaṃ pratiśodhayitavyam, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvapraṇidhānamabhinirhartavyam, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvasaṃbhārāḥ samutthāpayitavyāḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvabhūmaya ākramitavyāḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvapāramitāḥ paripūrayitavyāḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvakṣāntayo 'vataritavyāḥ, kathaṃ bodhisattvena bodhisattvapratipattiguṇeṣu sthātavyam, kathaṃ bodhisattvena kalyāṇamitrāṇi
paryupāsitavyāni / tatkasya hetoḥ? sa hi kulaputra maitreyo bodhisattvo 'vatīrṇaḥ sarvabodhisattvacaryāsu gatiṃgataḥ / sarvabodhisattvacittāśayeṣu so 'nupraviṣṭaḥ / sarvasattvacaryāsu so 'bhimukhaḥ sarvasattvaparipākavinayeṣu / tena paripūritāḥ sarvapāramitāḥ / supratiṣṭhitāḥ sarvabodhisattvabhūmiṣu / tena pratilabdhāḥ sarvabodhisattvakṣāntayaḥ / so 'vakrānto bodhisattvaniyāmam / tena pratīṣṭāni sarvavyākaraṇāni / sa vikrīḍitaḥ sarvabodhisattvavimokṣeṣu / tena saṃdhāritāni sarvabuddhādhiṣṭhānāni / so 'bhiṣiktaḥ sarvatathāgataiḥ sarvajñajñānaviṣayābhiṣekeṇa / sa te kulaputra kalyāṇamitro 'bhiṣyandayiṣyati sarvakuśalamūlāni vivardhayiṣyati / bodhicittotpādaṃ dṛḍhīkariṣyati / adhyāśayadhātumuttāpayiṣyati / sarvakuśalamūlāni vivardhayiṣyati / bodhisattvendriyavegān saṃdarśayiṣyati / anāvaraṇadharmadiśaṃ praveśayiṣyati / samantabhadrabhūmyanugame niveśayiṣyati / sarvabodhisattvapraṇidhānaniryāṇamukheṣu saṃvarṇayiṣyati / sarvabodhisattvacaryāpraṇidhānaguṇapariniṣpattimākhyāsyati samantabhadrabodhisattvacaryāśravaṇaparyāyadvāram / na ca te kulaputra ekakuśalamūlatanmayena bhavitavyaṃ naikadharmamukhālokāvabhāsaparameṇa naikacaryāparisaṃtuṣṭena naikapraṇidhānābhinirhāraparameṇa naikavyākaraṇena, na niṣṭhāpratiprasrabdhena, na trikṣāntyavatāraparamasaṃjñinā, na ṣaṭpāramitāparipūriprasrabdhena, na daśabhūmipratilābhaniṣṭhāgatena, na prāmāṇikabuddhakṣetraparigrahapariśuddhipraṇidhānena, na pramāṇīkṛtakalyāṇamitrārāgaṇaparyupāsanasaṃtuṣṭena bhavitavyam / tatkasya hetoḥ? apramāṇāni hi kulaputra bodhisattvena kuśalamūlāni samudānetavyāni / apramāṇā bodhisattvasaṃbhārā utthāpayitavyāḥ / apramāṇā bodhicittahetavaḥ samārjayitavyāḥ / apramāṇā nayāḥ śikṣitavyāḥ / apramāṇāḥ sattvadhātuḥ parinirvāpayitavyaḥ
/ apramāṇā sattvāśayadhāturanupraveṣṭavyā / apramāṇāni sattvendriyāṇi parijñātavyāni / apramāṇā sattvavimuktiranuvartayitavyā / apramāṇāḥ sattvadhātucaryā anubodhyavyāḥ / apramāṇasattvavinayaḥ kartavyaḥ / apramāṇāḥ kleśānuśayāḥ samuddhāṭayitavyāḥ / apramāṇāni karmāvaraṇāni pariśodhayitavyāni / apramāṇāni dṛṣṭigatāni ( Gv 362 ) nivartayitavyāni / apramāṇāścittasaṃkleśā apanayitavyāḥ / apramāṇāścittaviśuddhaya utpādayitavyāḥ / apramāṇā duḥkhaśalyāḥ samuddhārayitavyāḥ / apramāṇaḥ sattvatṛṣṇārṇavaḥ samucchoṣitavyaḥ / apramāṇamavidyāndhakāraṃ vidhamitavyam / apramāṇāḥ parvatāḥ prapātayitavyāḥ / apramāṇāni saṃsārabandhanāni nirhārayitavyāni / apramāṇo janmasamudraḥ śoṣayitavyaḥ / apramāṇo bhavaughastaritavyāḥ / apramāṇāḥ sattvāḥ kāmapaṅkasaktā abhyuddhartavyāḥ / apramāṇāstraidhātukapuraniruddhāḥ sattvā niṣkrāmayitavyāḥ / apramāṇāḥ sattvā āryamārge pratiṣṭhāpayitavyāḥ / apramāṇā rāgadveṣamohāḥ praśamayitavyāḥ / apramāṇā mārapāśāḥ samatikramayitavyāḥ / apramāṇāni mārakarmāṇi vinivartayitavyāni / apramāṇo bodhisattvādhyāśayadhātuḥ pariśodhayitavyāḥ / apramāṇā bodhisattvaprayogā vivardhayitavyāḥ / apramāṇāni bodhisattvendriyāṇi saṃjanayitavyāni / apramāṇā bodhisattvādhimuktayo viśodhayitavyāḥ / apramāṇā bodhisattvasamatā avatārayitavyāḥ / apramāṇo bodhisattvacaryāviśeṣo 'nusartavyaḥ / apramāṇā bodhisattvaguṇāḥ pariśodhayitavyāḥ / apramāṇā bodhisattvacāritracaryāḥ pratipūrayitavyāḥ / apramāṇāni lokacāritrāṇyanuvartayitavyāni / apramāṇā lokānuvartanāḥ saṃdarśayitavyāḥ / apramāṇaṃ śraddhābalaṃ saṃjanayitavyām / apramāṇaṃ vīryabalamupastambhayitavyam / apramāṇaṃ smṛtibalaṃ pariśodhayitavyam / apramāṇaṃ samādhibalaṃ pariśodhayitavyam / apramāṇaṃ prajñābalamutpādayitavyam / apramāṇamadhimuktibalaṃ dṛḍhīkartavyam / apramāṇaṃ puṇyabalaṃ samupārjayitavyam / apramāṇaṃ jñānabalaṃ vivardhayitavyam / apramāṇaṃ bodhisattvabalaṃ samutthāpayitavyam / apramāṇaṃ buddhabalaṃ paripūrayitavyam / apramāṇāni dharmamukhāni pravicetavyāni / apramāṇā dharmadiśaḥ praveṣṭavyāḥ / apramāṇāni dharmadvārāṇi pariśodhayitavyāni / apramāṇā dharmālokāḥ saṃjanayitavyāḥ / apramāṇo dharmāvabhāsaḥ kartavyaḥ / apramāṇā indriyavaṃśā avabhāsayitavyāḥ / apramāṇāḥ kleśavyādhayaḥ pariśodhayitavyāḥ
/ apramāṇāni dharmabhaiṣajyāni samudānetavyāni / apramāṇaḥ kleśavyādhyāturaḥ sattvadhātuḥ cikitsitavyaḥ / apramāṇā amṛtasaṃbhārāḥ samudānetavyāḥ / apramāṇāni buddhakṣetrāṇyākramitavyāni / apramāṇāstathāgatāḥ pūjayitavyāḥ / apramāṇāni bodhisattvaparṣanmaṇḍalānyavagāhayitavyāni / apramāṇāni tathāgataśāsanāni saṃdhārayitavyāni / apramāṇāni sattvadrohiṇyāni soḍhavyāni / apramāṇā akṣaṇāpāyapathāḥ samucchettavyāḥ / apramāṇāni sattvasukhānyupasaṃhartavyāni / apramāṇāḥ sattvasaṃgrahāḥ kartavyāḥ / apramāṇāni dhāraṇīmukhāni pariśodhayitavyāni / apramāṇāni praṇidhānamukhānyabhinirhartavyāni / apramāṇāni mahāmaitrīmahākaruṇābalāni paribhāvayitavyāni / apramāṇāni dharmaparyeṣṭyabhiyogāni na pratiprasrambhayitavyāni / apramāṇāni nidhyaptibalānyanusartavyāni / apramāṇā abhijñābhinirhārā utpādayitavyāḥ / apramāṇā vidyājñānālokā viśodhayitavyāḥ / apramāṇā sattvagatiranugantavyā / apramāṇā bhavotpattiḥ ( Gv 363 ) parigrahītavyāḥ / apramāṇā kāyavibhaktiḥ saṃdarśayitavyā / apramāṇā mantravibhaktiḥ parijñātavyā / apramāṇāḥ sattvacittavimātratā anupraveṣṭavyāḥ / vistīrṇo bodhisattvagocaro 'nupraveṣṭavyaḥ / vipulaṃ bodhisattvabhavanamanuvicaritavyam / gambhīro bodhisattvavihāro vyavalokayitavyaḥ / duranubodho bodhisattvaviṣayo 'nuboddhavyaḥ / durgamā bodhisattvagatirgantavyā / durāsadā bodhisattvavegāḥ saṃdhārayitavyāḥ / duravakrāmo bodhisattvaniyāmo 'vakramitavyaḥ / vicitrā bodhisattvacaryā anuboddhavyā / sarvatrānugataṃ bodhisattvavikurvaṇaṃ saṃdarśayitavyam / abhisaṃbhinnā bodhisattvena dharmameghāḥ saṃpratyeṣṭavyāḥ / anantamadhyaṃ bodhisattvacaryājālaṃ pravistaritavyam / aparyantā bodhisattvena pāramitāḥ paripūrayitavyāḥ / aprameyāṇi bodhisattvena vyākaraṇāni saṃpratyeṣṭavyāni / asaṃkhyeyāni bodhisattvena kṣāntimukhānyavatartavyāni / asaṃkhyeyā bodhisattvena bhūmayaḥ pariśodhayitavyāḥ / asamantāni bodhisattvena dharmamukhāni paryavadāpayitavyāni / anabhilāpyāni bodhisattvena buddhakṣetrāṇi pariśodhayitavyāni / aparyantān bodhisattvena kalpān saṃnāhaḥ saṃnaddhavyaḥ / amāpyā bodhisattvena tathāgatāḥ pūjayitavyāḥ
/ acintyā bodhisattvena praṇidhānābhinirhārā abhinirhartavyāḥ / saṃkṣiptena kulaputra sarvasattvasamoktā bodhisattvānāṃ caryā sattvaparipācanatayā / sarvakalpasamoktā sarvakalpasaṃvasanatayā / sarvopapattisamoktā sarvatrajanmasaṃdarśanena / sarvādhvasamoktā tryadhvajñānānubodhāya / sarvadharmasamoktā tatpratipattyā / sarvakṣetrasamoktā tatpariśodhanena / sarvapraṇidhānasamoktā tatparipūraṇatayā / sarvabuddhasamoktā tatpūjābhinirhāreṇa / sarvabodhisattvasamoktā tatpraṇidhānaikatvena / sarvakalyāṇamitrasamoktā bodhisattvānāṃ caryā tadārāgaṇatayā //
tasmāttarhi kulaputra na te parikheda utpādayitavyaḥ kalyāṇamitraparimārgaṇāsu / na paritṛptirutpādayitavyā kalyāṇamitrasaṃdarśaneṣu / na parituṣṭirāpattavyā kalyāṇamitraparipṛcchāsu / nāśayo vinivartayitavyaḥ kalyāṇamitrasaṃsargeṣu / na prayogaḥ pratiprasrambhayitavyaḥ kalyāṇamitragauravopasthāneṣu / na vilomagrāhiṇā bhavitavyaṃ kalyāṇamitrāvavādānuśāsanīṣu / na saṃśaya utpādayitavyaḥ kalyāṇamitraguṇapratilābheṣu / na vicikitsā karaṇīyā kalyāṇamitraniryāṇamukhasaṃdarśaneṣu / na doṣotpādanaṃ karaṇīyaṃ kalyāṇamitropāyasaṃdhilokānuvartanapraticāreṣu / na kāyacittavinivartanaṃ karaṇīyaṃ kalyāṇamitraprasādavivardhaneṣu / tatkasya hetoḥ? kalyāṇamitrādhīnāḥ kulaputra bodhisattvānāṃ sarvabodhisattvacaryāḥśravāḥ / kalyāṇamitraprabhavāḥ sarvabodhisattvaguṇapariniṣpattayaḥ / kalyāṇamitraprabhavāṇi sarvabodhisattvapraṇidhānasrotāṃsi / kalyāṇamitrajanitāni sarvabodhisattvakuśalamūlāni / kalyāṇamitrotthāpitāḥ sarvabodhisattvasaṃbhārāḥ / kalyāṇamitraniryātāḥ sarvabodhisattvadharmamukhālokāḥ / kalyāṇamitrasaṃbhūtāḥ sarvabodhiniryāṇamukhaviśuddhayaḥ / kalyāṇamitrapratibaddhāḥ sarvabodhisattvaśikṣāpratipattayaḥ / kalyāṇamitrapratiṣṭhitāḥ sarvabodhisattvaguṇadharmāḥ / kalyāṇamitramūlāḥ sarvabodhisattvādhyāśayapariśuddhayaḥ / ( Gv 364 ) kalyāṇamitrasaṃjātā sarvabodhisattvacittotpādadṛḍhatā / kalyāṇamitranetrikāḥ sarvabodhisattvasamudradhāraṇīpratībhānamukhālokāḥ / kalyāṇamitrasaṃdhāritāḥ sarvabodhisattvaviśuddhimukhakośāḥ / kalyāṇamitrasaṃjanitāḥ sarvabodhisattvajñānālokāḥ / kalyāṇamitrahastagatā sarvabodhisattvapraṇidhānavaiśeṣikatā / kalyāṇamitrapradhāna ekotībhāvaḥ / kalyāṇamitragotrāḥ sarvabodhisattvasamudāgamavaiśeṣikaśraddhāḥ / kalyāṇamitrakośagatāni
sarvabodhisattvaguhyasthānāni / kalyāṇamitrākarāḥ sarvabodhisattvadharmākarāḥ / kalyāṇamitravivardhitāḥ sarvabodhisattvendriyavegāṅkurāḥ / kalyāṇamitravivardhitāḥ sarvabodhisattvajñānasāgarāḥ / kalyāṇamitrapratipālitāḥ sarvabodhisattvanidhānakośāḥ / kalyāṇamitrarakṣitāḥ sarvabodhisattvapuṇyopacayāḥ / kalyāṇamitrajanitāḥ sarvabodhisattvajanmaviśuddhayaḥ / kalyāṇamitramukhāgatāḥ sarvabodhisattvadharmameghāḥ / kalyāṇamitrakoṣṭhagatāḥ sarvabodhisattvaniryāṇapathapraveśāḥ / kalyāṇamitrārādhanapratilabdhā sarvabuddhabodhiḥ / kalyāṇamitrasaṃgṛhītāḥ sarvabodhisattvacaryāḥ / kalyāṇamitroddyotitāḥ sarvabodhisattvaguṇodbhāvanāḥ / kalyāṇamitrasaṃdarśitāḥ sarvabodhisattvadiganugamāḥ / kalyāṇamitrasaṃvarṇitā sarvabodhisattvacittādhyāśayamahātmatā / kalyāṇamitrasaṃbhūtaṃ bodhisattvānāṃ mahāmaitrībalam / kalyāṇamitrasaṃjanitaṃ bodhisattvānāṃ mahākaruṇābalam / kalyāṇamitrasaṃgṛhītāni sarvabodhisattvādhipatyāni / kalyāṇamitrasaṃjanitāni sarvabodhyaṅgāni / kalyāṇamitrasaṃbhavāḥ sarvabodhisattvahitopasaṃhārāḥ / kalyāṇamitrasaṃdhāritāḥ kulaputra bodhisattvā na patanti durgatiṣu / kalyāṇamitraparigṛhītā bodhisattvā na nivartante mahāyānāt / kalyāṇamitrasamanvāhṛtā bodhisattvā nātikrāmanti bodhisattvaśikṣām / kalyāṇamitrasvārakṣitā bodhisattvā na gacchanti pāpamitravaśam / kalyāṇamitraparipālitā bodhisattvā na parihīyante bodhisattvadharmebhyaḥ / kalyāṇamitrasaṃgṛhītā bodhisattvā atikrāmanti pṛthagjanabhūmim / kalyāṇamitrānuśikṣitā bodhisattvā nāvakrāmanti śrāvakapratyekabuddhanipātam / kalyāṇamitrapraticchannā bodhisattvā abhyudgatā bhavanti lokāt / kalyāṇamitrasaṃvardhitā bodhisattvā anupaliptā bhavanti
lokadharmaiḥ / kalyāṇamitraparyupāsitā bodhisattvā asaṃpramoṣacāriṇo bhavanti sarvacaryāsu / kalyāṇamitrotthāpitā bodhisattvā na nivartante sarvārambhebhyaḥ / kalyāṇamitraparigṛhītā bodhisattvā durdharṣā bhavanti karmakleśaiḥ / kalyāṇamitrabalopastabdhā bodhisattvā anavamardyā bhavanti sarvamāraiḥ / kalyāṇamitropaniśrayavihāriṇo bodhisattvā vivardhante sarvabodhyaṅgaiḥ / tatkasya hetoḥ? viśodhakāni kulaputra kalyāṇamitrāṇyāvaraṇīyānāṃ vinivartakāni / kalyāṇamitrāṇyapāyebhyaḥ saṃbodhanāni / kalyāṇamitrāṇyakaraṇīyānāṃ saṃnivārakāni pramādasthānebhyaḥ / vidhamitāro 'vidyāndhakārasya / nirdārayitāro dṛṣṭibandhanānām / niṣkrāmayitāraḥ saṃsārāt / utkhāṭayitāro lokaniketāt / nirmocayitāro mārapaśebhyaḥ / samābṛṃhayitāro duḥśalyānām / parimocayitāraḥ ajñānagahanāt / samatikrāmayitāro dṛṣṭikāntārāt / uttārayitāro bhavaughebhyaḥ / uddhartāraḥ kāmapaṅkāt / vinivartayitāraḥ ( Gv 365 ) kumārgāt / saṃdarśayitāro bodhisattvamārgasya / niyojayitāro bodhisattvasamādānena / pratiṣṭhāpayitāraḥ pratipattiṣu / praṇetāraḥ sarvajñatāgamanadiśam / viśodhayitāraḥ prajñācakṣuṣaḥ / vivardhayitāro bodhicittasya / saṃjanayitāro mahākaruṇāyāḥ / ākhyātāraḥ caryāyāḥ / avavāditāraḥ pāramitāsu / pratiyāpayitāraḥ bhūmiṣu / vibhajitāraḥ kṣāntīnām / saṃbhāvayitāraḥ sarvakuśalamūlānām / utthāpayitāraḥ sarvasaṃbhārāṇām / dātāraḥ sarvabodhisattvaguṇānām / saṃprāpayitāraḥ sarvabuddhapādamūleṣu / saṃdarśayitāraḥ sarvaguṇeṣu / samādāpayitāraḥ artheṣu / samuttejayitāraḥ pratipattiṣu / nidarśayitāro niryāṇamukhānām / ārakṣitāraḥ praṇāśapathebhyaḥ / avabhāsayitāro dharmālokamukhānām / abhipravarṣayitāro dharmaśravaṇameghānām / nāśayitāraḥ sarvakleśānām / vinivartayitāraḥ sarvadṛṣṭikṛtānām / niveśayitāraḥ sarvabuddhadharmeṣu //
api ca kulaputra mātṛbhūtāni kalyāṇamitrāṇi buddhakuleṣu janayitrīṇi / pitṛbhūtāni kalyāṇamitrāṇi vipulahitopasaṃharaṇatayā / dhātrībhūtāni kalyāṇamitrāṇi sarvapāpārakṣaṇatayā / ācāryabhūtāni kalyāṇamitrāṇi bodhisattvaśikṣānubodhanatayā / daiśikabhūtāni kalyāṇamitrāṇi pāramitāmārgāvataraṇatayā / vaidyabhūtāni kalyāṇamitrāṇi kleśavyādhiparimocanatayā / himavatparvatabhūtāni kalyāṇamitrāṇi jñānauṣadhivivardhanatayā / śūrabhūtāni kalyāṇamitrāṇi sarvabhayārakṣaṇatayā / dāśabhūtāni kalyāṇamitrāṇi saṃbhāramahaughottaraṇatayā / karṇadhārabhūtāni kalyāṇamitrāṇi sarvajñajñānaratnadvīpasaṃprāpaṇatayā //
tasmāttarhi kulaputra evaṃ manasikārāt pratiprasrabdhena kalyāṇamitrāṇyupasaṃkramitavyāni pṛthivīsamacittena sarvabhāravahanāpariṇamanatayā / vajrasamacittenābhedyāśayatayā / cakravālasamacittena sarvaduḥkhāsaṃpravedhanatayā / samacittena yatheṣṭājñākaraṇatayā / śiṣyasamacittena sarvājñāvilomanatayā / lokadāsasamacittena sarvakarmasamādānāvijugupsanatayā / dhātrīsamacittena sarvakleśāparitamanatayā / bhṛtyasamacittena kiṃkaraṇīpradakṣiṇagrāhatayā / rajopaharaṇasamacittena mānātimānavivarjanatayā / pūrṇacandrasamacittena kālākālānāmāvamanatayā / ājāneyāśvasamacittena sarvakhaṭukatāvivarjanatayā / yānasamacittena gurubhāravahanatayā / nāgasamacittena dāntājāneyacittatayā / śailasamacittena acalākampyatayā / śvasamacittena akrodhanatayā / caṇḍālakumārakasamacittena nirmānanirahaṃkāratayā / chinnaviṣāṇarṣabhasamacittena sarvadarpavigatena / antevāsisamacittenānatimānatayā / nausamacittena gamanāgamanāparikhinnatayā / setusaṃkramacittena kalyāṇamitrājñottaraṇatayā / suputrasamacittena kalyāṇamitramukhodīkṣaṇatayā / rājakumārasamacittena dharmarājājñāprativahanatayā //
ātmani ca te kulaputra āturasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu vaidyasaṃjñā, anuśāsanīṣu bhaiṣajyasaṃjñā, pratipattiṣu vyādhinirghātanasaṃjñā / ātmani ca te kulaputra adhvagatasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu daiśikasaṃjñotpādayitavyā, anuśāsanīṣu mārgasaṃjñā, pratipattiṣu ( Gv 366 ) kṣetradiggamanasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra pāragasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu nāvikasaṃjñā, anuśāsanīṣu tīrthasaṃjñā, pratipattiṣu nausaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra karṣakasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu bhujagendrasaṃjñā, anuśāsanīṣu varṣasaṃjñā, pratipattiṣu śasyaniṣpattisaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra daridrasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu vaiśravaṇasaṃjñā, anuśāsanīṣu dhanasaṃjñā, pratipattiṣu dāridryāpanayanasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra antevāsikasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣvācāryasaṃjñā, anuśāsanīṣu śilpasaṃjñā, pratipattiṣvadhigamanasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra abhīrusaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu śūrasaṃjñā, anuśāsanīṣu praharaṇasaṃjñā, pratipattiṣu śatrunirghātanasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra vaṇiksaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu karṇadhārasaṃjñā, anuśāsanīṣu ratnasaṃjñā, pratipattiṣu ratnagrahaṇasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra satputrasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu mātāpitṛsaṃjñā, anuśāsanīṣu kulavṛttisaṃjñā, pratipattiṣu vṛttyavipraṇāśasaṃjñotpādayitavyā / ātmani ca te kulaputra rājakumārasaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu dharmarājāgrāmātyasaṃjñā, anuśāsanīṣu rājaśikṣā, pratipattiṣu jñānarājamakuṭālaṃkāradharmapaṭṭaśirobandhanadharmarājanagaravyavalokanasaṃjñotpādayitavyā / evaṃ cittasaṃjñāmanasikāraparibhāvitena kulaputra kalyāṇamitrāṇyupasaṃkramitavyāni
/ tatkasya hetoḥ? evaṃ kalyāṇamitrādhyāśayapariśuddhā hi kulaputra bodhisattvāḥ kalyāṇamitrājñāsu pratipadyamānā vivardhante sarvakuśalamūlaiḥ himavatsaṃniśritā iva tṛṇagulmauṣadhivanaspatayaḥ / bhājanībhavanti sarvabuddhadharmāṇāṃ mahāsāgara iva jalasya / ākarībhavanti sarvaguṇānāṃ mahāsamudra iva ratnānām / uttāpayanti bodhicittaṃ suvarṇamivāgnisaṃtāpe / abhyudgatā bhavanti lokāt, sumeruriva sāgarāt / anupaliptā bhavanti lokadharmaiḥ, padmamiva jalen / saṃvasanti sarvaduścaritaiḥ, mahāsāgara iva pūtikuṇapena / vivardhante śukladharmaiḥ, candra iva śuklapakṣe / avabhāsayanti dharmadhātuṃ sūrya iva jambudvīpam / pravardhayanti bodhisattvapraṇidhānaśarīrāṇi kumārakā iva mātṛpitṛniśritāḥ / saṃkṣiptena kulaputra kalyāṇamitrānuśāsanīṣu pratipannā bodhisattvā daśānabhilāpyaguṇakoṭīniyutaśatasahasrāṇi pratigṛhṇanti / daśādhyāśayakoṭīniyutaśatasahasrāṇi pariśodhayanti / daśa bodhisattvendriyakoṭīniyutaśatasahasrāṇi vivardhayanti / daśādhiṣṭhānakoṭīniyutaśatasahasrāṇi viśodhayanti / caraṇīyadharmāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi pariśodhayanti / daśa mārāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi samatikrāmanti / daśa dharmamukhadvārāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi prativasanti / daśasaṃbhāraviśuddhimukhāsaṃkhyeyakoṭīniyutaśatasahasrāṇi paripūrayanti / daśa caryāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi paripūrayanti / daśa caryāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇi paryavadāpayanti / daśa mahāpraṇidhānāsaṃkhyeyaśatasahasrāṇyabhinirharanti / saṃkṣiptena kulaputra sarvabodhisattvacaryāḥ sarvabodhisattvapāramitāḥ sarvabodhisattvabhūmayaḥ sarvabodhisattvasamādhimukhāni sarvabodhisattvābhijñājñānavikurvitāni sarvabodhisattvadhāraṇīpratibhānālokāḥ, ( Gv 367 ) sarvabodhisattvapariṇamanājñānābhijñāpramāṇatāḥ, sarvabodhisattvapraṇidhānābhinirhārāḥ, sarvabuddhadharmapratilambhapariniṣpattayaḥ
kalyāṇamitrādhīnāḥ kalyāṇamitramūlāḥ kalyāṇamitraprabhavāḥ kalyāṇamitrayonikāḥ kalyāṇamitrāyadvārāḥ kalyāṇamitrasaṃjātāḥ kalyāṇamitrasaṃvardhitāḥ kalyāṇamitrapratiṣṭhānāḥ kalyāṇamitrahetukāḥ kalyāṇamitraprabhūtāḥ //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ imāmevaṃrūpāṃ kalyāṇamitrāguṇavarṇānuśāsanīṃ bodhisattvacaryāpramāṇatāṃ buddhadharmavistīrṇatāṃ ca śrutvā tuṣṭa udagra āttamanāḥ pramuditaḥ prītisaumanasyajātaḥ śrīsaṃbhavasya dārakasya śrīmatyāśca dārikāyāḥ pādau śirasābhivandya śrīsaṃbhavaṃ dārakaṃ śrīmatīṃ dārikāṃ ca anekaśatasahasrakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya punaḥ punaravalokya śrīsaṃbhavasya dārakasya śrīmatyāśca dārikāyā antikātprakrāntaḥ
Original text: Gaṇḍavyūhasūtra · Edition: P.L. Vaidya. Gaṇḍavyūhasūtram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts No. 5). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0