ગણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · અધ્યાય 21

અથ ખલુ ગોપા શાક્યકન્યા ઇમા ગાથા ભાષિત્વા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - અહં ખલુ કુલપુત્ર સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિસાગરનયવ્યવલોકનવિષયસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભિની । સુધન આહ - ક એતસ્ય આર્યે સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિસાગરનયવ્યવલોકનવિષયસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય વિષયઃ? આહ - એતમહં કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં સમાપન્ના ઇહ લોકધાતાવનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાન્ કલ્પાનવતરામિ । તેષુ યે સત્ત્વાઃ સર્વગતિપર્યાપન્નાઃ, તાન્ પ્રજાનામિ । યાવન્તિ ચ તેષાં સત્ત્વાનાં ચ્યુત્યુપપત્તિમુખાનિ, તાનિ પ્રજાનામિ । યાવન્ત્યભિનિર્વૃત્તિમુખાનિ, યાવત્યઃ કર્માભિસંસ્કારસમાપત્તયઃ, યાવત્યઃ કર્મવિપાકવિચિત્રતાઃ, તા અપિ પ્રજાનામિ । કુશલમપ્યેષાં કર્મસમાદાનં પ્રજાનામિ । અકુશલમપિ નૈર્યાણિકમપિ અનૈર્યાણિકમપિ નિયતમપિ અનિયતમપિ મિથ્યાત્વનિયતમપિ સાનુશયમપિ નિરનુશયમપિ કુશલમૂલસંપન્નમપિ કુશલમૂલવિપન્નમપિ કુશલમૂલપરિગૃહીતમપિ ( ગ્વ્ 306 ) અકુશલમૂલપરિગૃહીતમપિ કુશલાકુશલપરિગૃહીતમપિ સમુદાનીતકુશલમૂલમપિ અસમુદાનીતપાપધર્મમપિ એષાં કર્મસમાદાનં પ્રજાનામિ ॥
તેષુ ચ અનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમેષુ કલ્પેષુ યે બુદ્ધા ભગવન્તં ઉત્પન્નાઃ, તેષાં નામસમુદ્રાનવતરામિ । તેષાં ચ બુદ્ધાનાં ભગવતાં પ્રથમચિત્તોત્પાદસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । સર્વજ્ઞતાપ્રસ્થાનનયસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । સર્વપ્રણિધિસાગરાભિનિર્હારાનપિ પ્રજાનામિ । પૂર્વબુદ્ધોત્પાદપ્રસ્થાનસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । પૂર્વબુદ્ધપૂજોપસ્થાનપ્રયોગસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । પૂર્વબોધિસત્ત્વચર્યાપરિપૂરિસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । નિર્યાણવ્યૂહસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । તેષાં ચ બુદ્ધાનાં ભગવતાં સત્ત્વપરિપાકવિનયસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । અભિસંબોધિસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । ધર્મચક્રપ્રવર્તનવૃષભિતાવિકુર્વિતાન્યપિ પ્રજાનામિ । સર્વબુદ્ધવિકુર્વિતસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । તેષાં ચ બુદ્ધાનાં ભગવતાં પર્ષન્મણ્ડલવિભક્તીરપિ પ્રજાનામિ । તેષુ ચ પર્ષન્મણ્ડલેષુ યે શ્રાવકાસ્તેષાં નિર્યાણનયમપિ પ્રજાનામિ । પૂર્વકુશલમૂલાન્યપિ પ્રજાનામિ । માર્ગભાવનાનાનાત્વમપિ પ્રજાનામિ । જ્ઞાનપ્રતિલાભસંપદ્વિશુદ્ધપ્રભેદમપિ પ્રજાનામિ । યે ચ તૈસ્તથાગતૈઃ સત્ત્વાઃ પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાસ્તાનપિ પ્રજાનામિ । યાનિ ચ તેષાં પ્રત્યેકબુદ્ધાનાં પૂર્વકુશલમૂલાનિ તાન્યપિ પ્રજાનામિ । યે ચ તેષાં પ્રત્યેકબુદ્ધાનાં પ્રત્યેકબોધ્યધિગમાસ્તાનપિ પ્રજાનામિ । યાનિ ચ તેષાં પ્રત્યેકબુદ્ધાનાં શાન્તવિહારવિકુર્વિતવિમોક્ષમુખાનિ તાન્યપિ પ્રજાનામિ । યાનિ ચ તેષાં પ્રત્યેકબુદ્ધાનાં વિવિધવિકુર્વિતાનિ તાન્યપિ પ્રજાનામિ । યશ્ચ તેષાં પ્રત્યેકબુદ્ધાનાં સત્ત્વપરિપાકસ્તમપિ પ્રજાનામિ । યા ચ તેષાં પ્રત્યેકબુદ્ધાનાં ધર્મદેશના, તામપિ પ્રજાનામિ । યાનિ ચ તેષાં પ્રત્યેકબુદ્ધાનામનન્તસમાધિવિહારવિવિધવિમોક્ષક્રીડિતાનિ તાન્યપિ પ્રજાનામિ । યચ્ચ તેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં પરિનિર્વાણં તદપિ પ્રજાનામિ । યે ચ બુદ્ધાનાં ભગવતાં બોધિસત્ત્વપર્ષન્મણ્ડલસમુદ્રાસ્તાનપિ પ્રજાનામિ । તેષાં ચ બોધિસત્ત્વાનાં પ્રથમકુશલમૂલાવરોપણાન્યપિ પ્રજાનામિ । પ્રથમચિત્તોત્પાદપ્રણિધાનાન્યપિ પ્રજાનામિ । પ્રણિધાનવિમાત્રતામપિ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાનિર્યાણવ્યૂહાભિનિર્હારવિમાત્રતામપિ પ્રજાનામિ
। પારમિતામાર્ગાઙ્ગસંભારવિશુદ્ધિવિમાત્રતામપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વમાર્ગપ્રતિપત્તિવ્યૂહવિમાત્રતામપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમ્યાક્રમણસંભારવિમાત્રતામપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમ્યાક્રમણવેગવિમાત્રતામપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમિસંક્રમસમાધિમણ્ડલવિમાત્રતામપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમ્યાક્રમણવિકુર્વિતાન્યપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમ્યાક્રમણવિહારાનપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમિપ્રતિષ્ઠાનાન્યપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમિભાવનાવિચારાનપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમિપરિશોધનનયાનપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમિસંવાસાનપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમિનિમિત્તાન્યપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમિવશિતામપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વભૂમ્યાક્રમણજ્ઞાનમપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વસંગ્રહજ્ઞાનમપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વપરિપાકજ્ઞાનમપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વવ્યવસ્થાનસંવાસમપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વચર્યામણ્ડલવિસ્તારાનપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વચર્યાવિકુર્વિતાન્યપિ ( ગ્વ્ 307 ) પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વસમાધિસાગરાનપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વવિમોક્ષનયસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । તેષાં ચ બોધિસત્ત્વાનાં પ્રતિચિત્તક્ષણં નાનાસમાધિસમુદ્રપ્રતિલાભાનપિ પ્રજાનામિ । સર્વજ્ઞતાવભાસનપ્રતિલાભાનપિ પ્રજાનામિ । સર્વજ્ઞતાવિદ્યુદાલોકમેઘાનપિ પ્રજાનામિ । બોધિસત્ત્વક્ષાન્તિપ્રતિલાભનયાનપિ પ્રજાનામિ । સર્વજ્ઞતાવગાહનવિક્રમાનપિ પ્રજાનામિ । તેષાં બોધિસત્ત્વાનાં ક્ષેત્રસમુદ્રાનુગમાનપિ પ્રજાનામિ । ધર્મસમુદ્રનયાવતારાનપિ પ્રજાનામિ । સર્વસમુદ્રલક્ષણનાનાત્વમપિ પ્રજાનામિ । સર્વબોધિસત્ત્વવિહારનયવિકુર્વિતાન્યપિ પ્રજાનામિ । નાનાપ્રણિધાનનયસમુદ્રાનપિ પ્રજાનામિ । વિવિધવિકુર્વિતસમુદ્રવિમાત્રતામપિ
પ્રજાનામિ ॥

યથા ચ અહં કુલપુત્ર અસ્યાં લોકધાતૌ અતીતવર્તમાનાન્ કલ્પસમુદ્રાન્ નાનાવિધાનવતરામિ, એવમપરાન્તપરંપરાવ્યવચ્છિન્નાનનાગતાન્ કલ્પસમુદ્રાન્ પ્રજાનામિ । યથા ચ સહાયાં લોકધાતૌ પ્રજાનામિ, તથા સહાલોકધાતુસમવસરણાસુ સર્વલોકધાતુપરંપરાસુ પ્રજાનામિ । યથા ચ સહાલોકધાતુસમવસરણાસુ સર્વલોકધાતુપરંપરાસુ પ્રજાનામિ, એવં સહાલોકધાતુપરમાણુરજોન્તર્ગતાસ્વપિ સર્વલોકધાતુપરંપરાસુ પ્રજાનામિ । યથા ચ સહાલોકધાતુપરમાણુરજોન્તર્ગતાસુ સર્વલોકધાતુપરંપરાસુ પ્રજાનામિ, એવં સહાલોકધાતુદશદિગાનન્તર્યસ્થિતાસ્વપિ લોકધાતુષુ પ્રજાનામિ । યથા ચ સહાલોકધાતુદશદિગાનન્તર્યસ્થિતાસુ સર્વલોકધાતુષુ પ્રજાનામિ, એવં સહાલોકધાતુદશદિગાનન્તર્યપરંપરાસ્થિતાસ્વપિ સર્વલોકધાતુષુ પ્રજાનામિ । યથા ચ સહાલોકધાતુદશદિગાનન્તર્યપરંપરાસ્થિતાસુ સર્વલોકધાતુષુ પ્રજાનામિ, એવં સમન્તદિક્પ્રભાસવૈરોચનલોકધાતુવંશપર્યાપન્નાસ્વપિ સર્વલોકધાતુષુ પ્રજાનામિ । યથા સમન્તદિક્પ્રભાસવૈરોચનલોકધાતુવંશપર્યાપન્નાસ્વપિ લોકધાતુષુ પ્રજાનામિ, એવં સમન્તદિક્પ્રભાસવૈરોચનલોકધાતુવંશદિગાનન્તર્યપરંપરાસ્થિતાસુ સર્વલોકધાતુષુ પ્રજાનામિ । યથા ચાસ્ય સમન્તદિક્પ્રભાસવૈરોચનસ્ય લોકધાતુવંશસ્ય દશદિગાનન્તર્યપરંપરાવસ્થિતાસુ સર્વલોકધાતુષુ પ્રજાનામિ, એવમિહ સર્વાવતિ કુસુમતલગર્ભવ્યૂહાલંકારેષુ લોકધાતુસુમેરુષુ લોકધાતુસમુદ્રાન્તર્ગતેષુ લોકધાતુપ્રસરેષુ પ્રજાનામિ । એવં લોકધાતુનયેષુ લોકધાતુચક્રેષુ લોકધાતુમણ્ડલેષુ લોકધાતુવિભાગેષુ લોકધાતુનદીષુ લોકધાત્વાવર્તેષુ લોકધાતુપરિવર્તેષુ લોકધાતુસુમેરુષુ લોકધાતુસમુદ્ગતેષુ લોકધાતુપદ્મેષુ લોકધાતુવૃક્ષેષુ લોકધાતુખારકેષુ લોકધાતુસંજ્ઞાગતેષ્વપિ પ્રજાનામિ ॥
યથા ચ અસ્મિન્ કુસુમતલગર્ભવ્યૂહાલંકારે લોકધાતુસમુદ્રે પ્રજાનામિ, એવં દશસુ દિક્ષુ અનન્તપર્યન્તેષુ ધર્મધાતુપરમેષુ આકાશધાતુપર્યવસાનેષુ સર્વલોકધાતુસમુદ્રેષુ વૈરોચનસ્ય પૂર્વપ્રણિધાનસાગરાન્ પ્રજાનામિ અવતરામિ અનુસ્મરામિ । પૂર્વયોગસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । પૂર્વસમુદ્રાગમનસાગરાનપ્યવતરામિ । અનન્તમધ્યકલ્પબોધિસત્ત્વચર્યાસંવાસમપ્યવતરામિ । ક્ષેત્રપરિશુદ્ધિનયાનપ્યવતરામિ । સત્ત્વપરિપાકોપાયનયાનપ્યવતરામિ । પૂર્વતથાગતારાગણોપસંક્રમણવિકુર્વિતાનપ્યવતરામિ । પૂર્વતથાગતપૂજોપસ્થાનપ્રયોગનયાનપ્યવતરામિ । પૂર્વતથાગતધર્મદેશનાસંપ્રતીચ્છનનયાનપ્યવતરામિ । ( ગ્વ્ 308 ) પૂર્વબોધિસત્ત્વસમાધિપ્રતિલાભનયાનપ્યવતરામિ । પરિષ્કારવશિતાપ્રતિલાભનયાનપ્યવતરામિ । પૂર્વતથાગતગુણસમુદ્રપ્રતિપત્તિનયાનપ્યવતરામિ । દાનપારમિતાનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । બોધિસત્ત્વશીલવ્રતમણ્ડલપરિશુદ્ધ્યભિનિર્હરણનયાનપ્યવતરામિ । બોધિસત્ત્વક્ષાન્તિપ્રતિલાભનયાનપ્યવતરામિ । બોધિસત્ત્વવીર્યવેગસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । સર્વધ્યાનાઙ્ગપરિનિષ્પત્તિનયસાગરાનપ્યવતરામિ । પ્રજ્ઞામણ્ડલપરિશુદ્ધિનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । સર્વલોકોપપત્તિકાયપ્રતિભાસસંદર્શનોપાયનયાનપ્યવતરામિ । સમન્તભદ્રચર્યાપ્રણિધાનમણ્ડલપરિશુદ્ધિનયાનપ્યવતરામિ । સર્વક્ષેત્રસાગરસ્ફરણતામપ્યવતરામિ । સર્વક્ષેત્રપરિશુદ્ધિનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । સર્વતથાગતજ્ઞાનાવભાસસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । સર્વબુદ્ધબોધ્યાક્રમણવિકુર્વિતસાગરાનપ્યવતરામિ । સર્વતથાગતજ્ઞાનાવભાસપ્રતિલાભનયાનપ્યવતરામિ । સર્વજ્ઞાતાધિગમાવતારનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । અભિસંબોધિવિકુર્વિતસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । ધર્મચક્રપ્રવર્તનવૃષભિતાવિક્રીડિતનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । નાનાપર્ષન્મણ્ડલસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । તેષુ ચ સર્વપર્ષન્મણ્ડલેષુ સર્વબોધિસત્ત્વાનાં પૂર્વકુશલસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । પ્રથમપ્રણિધાનનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । સત્ત્વપરિપાકવિનયોપાયનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । યે ચ ભગવતા પુર્વં બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરતા સત્ત્વસમુદ્રાઃ પરિપાચિતાસ્તાનપ્યવતરામિ । તેષાં ચ બોધિસત્ત્વાનાં પ્રતિચિત્તક્ષણં કુશલમૂલવિવર્ધનોપાયનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । સમાધિપ્રતિલાભનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । ધારણીમુખસમુદ્રપ્રતિલાભનયસાગરાનપ્યવતરામિ । પ્રતિભાનજ્ઞાનમણ્ડલવિશુદ્ધિનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । સર્વબોધિસત્ત્વભૂમ્યાક્રમણવિકુર્વિતનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ
। ચર્યાજાલાભિનિર્હારનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । અનુપૂર્વસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । અનુપૂર્વસમુદાગમદિક્પ્રવેશજ્ઞાનનયસમુદ્રાનપ્યવતરામિ । તેષાં ચ સર્વેન્દ્રિયબલબોધ્યઙ્ગધ્યાનવિમોક્ષસમાધિસમાપત્તિવિકુર્વિતસમુદ્રાનપ્યવતરામિ ॥
યથા ચ ભગવતો વૈરોચનસ્ય સર્વસ્મિન્ ધર્મધાતૌ બોધિસત્ત્વચરિતસમુદ્રાનપ્યવતરામિ પ્રજાનામિ અભિનિર્હરામિ, એવં સર્વતથાગતાનાં દશસુ દિક્ષુ ધર્મધાતુપરમેષ્વાકાશધાતુપર્યવસાનેષુ સર્વલોકધાતુસમુદ્રેષ્વસંભિન્નસર્વબોધિસત્ત્વચરિતસમુદ્રાનપ્યવતરામિ પ્રજાનામિ અભિનિર્હરામિ । એવં સર્વતથાગતાનાં દશસુ દિક્ષુ ધર્મધાતુપરમેષ્વાકાશધાતુપર્યવસાનેષુ સર્વલોકધાતુસમુદ્રેષ્વસંભિન્નસર્વબોધિસત્ત્વચરિતપ્રવેશમનન્તમાયાજાલપ્રવેશમનન્તધર્મધાતુસ્ફરણમનન્તમુખનિર્દેશમપર્યન્તકલ્પાધિષ્ઠાનપ્રવેશનિર્દેશમવતરામિ પ્રજાનામિ અભિનિર્હરામિ । તત્કસ્ય હેતો? એષ હિ કુલપુત્ર અસ્ય સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિનયસાગરવ્યવલોકનવિષયસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય વિષયઃ, યદેતં સમાપન્ના સર્વસત્ત્વચિત્તચરિતનયાન્ પ્રજાનામિ । સર્વસત્ત્વકુશલસંચયાન્ પ્રજાનામિ । સર્વસત્ત્વસંક્લેશવ્યવદાનનયાન્ પ્રજાનામિ । સર્વસત્ત્વકર્મનાનાત્વં પ્રજાનામિ । સર્વશ્રાવકસમાધિદ્વારાણિ પ્રજાનામિ । સર્વશ્રાવકસમાધિભૂમિં પ્રજાનામિ । સર્વપ્રત્યેકબુદ્ધશાન્તવિમોક્ષવિકુર્વિતમવતરામિ । સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિસમુદ્રનયાન્ પ્રજાનામિ । સર્વબોધિસત્ત્વવિમોક્ષનયસાગરાવતારં પ્રજાનામિ । સર્વતથાગતવિમોક્ષનયસાગરાવતારમપિ પ્રજાનામિ ॥

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ગોપાં શાક્યકન્યામેતદવોચત્ - કિયચ્ચિરપ્રતિલબ્ધસ્ત્વયાયમાર્યે બોધિસત્ત્વસમાધિનયસાગરવ્યવલોકનવિષયો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ? આહ - ભૂતપૂર્વં કુલપુત્ર અતીતે ઽધ્વનિ બુદ્ધક્ષેત્રશતપરમાણુરજઃસમાનાં કલ્પાનાં પરેણ અભયંકરા નામ લોકધાતુરભૂત્ । તસ્યાં ખલુ લોકધાતૌ ગતિપ્રવરો નામ કલ્પો ઽભૂત્ । તસ્યાઃ ખલુ પુનર્લોકધાતોર્મધ્યે ક્ષેમાવતી નામ ચાતુર્દ્વીપિકા અભૂત્ । તસ્યાં ખલુ ચાતુર્દ્વીપિકાયાં મધ્યે જમ્બુદ્વીપસ્ય દ્રુમમેરુશ્રીર્નામ રાજધાન્યભૂચ્ચતુરશીતેર્નગરકોટીસહસ્રાણાં પ્રમુખા । સા ખલુ પુનર્દ્રુમમેરુશ્રી રાજધાની । તાનિ ચતુરશીતિનગરકોટીસહસ્રાણિ પ્રત્યેકં નીલવૈડૂર્યભૂમિભાગસંસ્થાપિતાનિ સપ્તરત્નમયપ્રાકારપરિક્ષિપ્તાનિ વિચિત્રવર્ણપ્રભાજાલશુભગન્ધશકટચક્રપ્રમાણોત્પલપદ્મકુમુદપુણ્ડરીકસંછન્નકનકવાલિકાસંસ્તૃતતલગન્ધોદકપરિપૂર્ણસપ્તપરિખાપરિક્ષિપ્તાનિ રત્નમયસપ્તવેદિકાજાલસપ્તતાલપઙ્ક્તિપરિવૃતાનિ સપ્તરત્નમયવૃક્ષમાલાપરિક્ષિપ્તાનિ ઉપરિ મેઘજાલસંછાદિતાનિ રત્નાષ્ટાપદસુવિભક્તવિચિત્રરત્નભક્તિવિરાજિતભૂમિભાગાનિ સિદ્ધગણવિચરિતાનિ અભિજાતપક્ષિસંઘમનોજ્ઞરુતરવિતનિર્ઘોષનિકૂજિતાનિ ઉદ્યાનકોટીશતસહસ્રોપશોભિતાનિ ઋદ્ધિસ્ફીતાનિ પ્રમુદિતનરનારીગણશતસહસ્રાકીર્ણાનિ શુભાભિલષણીયમારુતેરિતાનુપરતપુષ્પવૃષ્ટિસહસ્રાભિપ્રવૃષ્ટાનિ પાર્થિવેન્દ્રશતસહસ્રાધ્યુષિતાનિ । તેષાં ખલુ પુનર્મહાનગરાણાં સર્વરત્નવૃક્ષહેમજાલાલંકારાદિભ્યો વાતસંઘટ્ટિતેભ્યો બહુતૂર્યનિર્ઘોષસમરુતનિશ્ચરિતેભ્યો ઽયમેવંરૂપ આનન્દશબ્દો નિશ્ચરતિ સ્મ - સ્નાત, પિબત, ખાદત, ધર્મં ચરત, બોધિચિત્તમુત્પાદયત, અવિનિવર્તનીયભૂમિવશિતામધિગચ્છત । ભદ્રમસ્તુ વઃ । ઇતિ ॥
તસ્યાં ખલુ દ્રુમમેરુશ્રિયાં રાજધાન્યાં ધનપતિર્નામ રાજા અભૂત્ મણ્ડલિકઃ । તસ્ય ચતુરશીતિસ્ત્રીસહસ્રાણ્યન્તઃપુરમભૂત્ । પઞ્ચ ચ અમાત્યશતાન્યભૂવન્ । રાજ્ઞઃ ખલુ પુનર્ધનપતેઃ પઞ્ચ પુત્રશતાન્યભૂવન્ સર્વેષાં શૂરાણાં વીરાણાં વરાઙ્ગરૂપિણાં પરસૈન્યપ્રમર્દકાનાં પ્રાસાદિકાનાં દર્શનીયાનાં પરમશુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતાનાં । રાજ્ઞઃ ખલુ પુનર્ધનપતેઃ પદ્મશ્રીગર્ભસંભવા નામ અગ્રમહિષી અભૂત્ તેષાં ચતુરશીતેઃ સ્ત્રીસહસ્રાણાં પ્રમુખા । તસ્યાં તેજોધિપતિર્નામ પુત્રો ઽભૂદભિરૂપઃ પ્રાસાદિકો દર્શનીયઃ દ્વાત્રિંશન્મહાપુરુષલક્ષણસમલંકૃતકાયઃ । તસ્યેમાનિ દ્વાત્રિંશન્મહાપુરુષલક્ષણાન્યભૂવન્ । યદુત - સુપ્રતિષ્ઠિતપાણિપાદઃ તેજોધિપતિરાજકુમારો ઽભૂત્ । સમં મહાપૃથિવ્યાં પાદતલાવુત્ક્ષિપતિ, સમં નિક્ષિપતિ, નિક્ષિપંશ્ચ સર્વાવત્પાદતલાભ્યાં સમં મહાપૃથિવીં સંસ્પૃશતિ । પાદતલયોશ્ચાસ્ય ચક્રાણિ જાતાનિ સહસ્રારાણિ સનાભીનિ સનેમિકાનિ સર્વાકારપરિપૂર્ણાનિ સુરુચિરાણિ દર્શનીયાનિ । ઉચ્છઙ્ખપાદતા ચાસ્ય અભિનિર્વૃત્તાભૂત્, સુવ્યક્તપરમોપશોભિતા ઉપરિ પાદચ્છવિકુસુમગર્ભાતિરેકપ્રભાસ્વરા । ઉભે ચાસ્ય હસ્તપાદતલે જાલિની અભૂતાં વિચિત્રસુવિભક્તાચ્છિદ્રાપરિસ્રાવિણી, તદ્યથા ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય હંસરાજસ્ય । આયતપાદપાર્ષ્ણિતા અસ્યાભિનિર્વૃત્તાભૂત્પરિશુદ્ધા પ્રભાસ્વરા સર્વરત્નવર્ણાવભાસપ્રમુક્તા । દીર્ઘા અસ્યાઙ્ગુલયો ઽભૂવન્ વૃત્તાઃ સમાયતસંધયઃ । સ તાઃ સમં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપયામાસ, સમુદ્ધરતિ સ્મ । મૃદૂનિ ચાસ્ય ( ગ્વ્ 310 ) હસ્તપાદતલાન્યભૂવન્ કાચિલિન્દિકાતિરેકસુખસંસ્પર્શાનિ । સ તૈર્યાન્ સ્પૃશતિ સ્ત્રિયં વા પુરુષં વા દારકં વા દારિકાં વા, સર્વે તે પ્રીતિમનસો ઽભૂવન્ પરમસુખસૌમનસ્યસમર્પિતાઃ । એણેયજઙ્ઘતા ચાસ્ય અભિનિર્વૃત્તાભૂત્ । તસ્ય જઙ્ઘે અનુપુર્વસમુદ્ગતે અભૂતાં રચિતે વૃત્તે સુજાતે એણેયસ્યેવ મૃગરજ્ઞઃ । નૈનં કશ્ચિત્સમર્થો ઽનુજવિતુમનપ્રાપ્તું વા, ન ચ વ્રજન્ ક્લમમાપદ્યતે સ્મ । સપ્તોત્સદઃ ખલુ પુનઃ સ તેજોધિપતિરાજકુમારો ઽભૂત્ । તસ્ય દ્વયોઃ પાદયોર્દ્વાવુત્સદૌ જાતાવભૂતાં વૃત્તૌ સુજાતૌ સુપરિપૂર્ણાવદૃશ્યસંધી સુરચિતૌ દર્શનીયૌ, દ્વૌ હસ્તયોર્દ્વાવંસકૂટયોઃ પૃષ્ઠતો ગ્રીવાયામેકઃ । કોશગતબસ્તિગુહ્યતા ચાસ્ય મહાપુરુષલક્ષણમભિનિર્વૃત્તમભૂત્ । સુગુપ્તમસ્ય કોશબસ્તિગુહ્યમભૂન્નિમગ્નં સંછાદિતમ્, તદ્યથા હસ્ત્યાજાનેયસ્ય વા અશ્વાજાનેયસ્ય વા । નાસ્ય કશ્ચિત્સ્ત્રી વા પુરુષો વા દારકો વા દારિકા વા વૃદ્ધો વા મધ્યો વા દહરો વા ગુરુર્વા ગુરુસ્થાનીયો વા નિર્વસનસ્યાપ્યપશ્યદન્યત્ર સ્વપરિભોગેન નૈમિત્તિકેન વા કામોપચિતેન । સિંહપૂર્વાર્ધકાયઃ ખલુ પુનઃ સ તેજોધિપતિરાજકુમારો ઽભૂત્ । અનુપૂર્વોદ્ગતશરીર ઉપવિસ્તીર્ણવૃતોરસ્કો ઽભિજાતમૃગરાજાતિરેકસુસંસ્થિતસમુચ્છ્રયઃ । ચિતાન્તરાંસઃ

ખલુ પુનરભવત્ સૂપચિતશરીરઃ સુવિભક્તસમુચ્છ્રયઃ સર્વકાયસમભાગપ્રતિષ્ઠિતઃ અનૂનગાત્રઃ અનુન્નતગાત્રો ઽપરિણતગાત્રો મણિફલકવિસૃષ્ટાતિરેકદ્યુતિગાત્રઃ । સંવૃત્તસ્કન્ધઃ ખલુ પુનરભવત્ । વૃત્તાવસ્ય સ્કન્ધાવભૂતાં પીનૌ શુભૌ સુપરિપુષ્ટૌ । પ્રલમ્બબાહુતામહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ સ ખલુ પુનરભવત્ । સો ઽનવનમનેનોભાભ્યાં પાણિભ્યાં જાનુમણ્ડલે પરિમાર્જતિ, પરામૃશતિ સમભાગસ્થિતેન શરીરેણ । વૃહદૃજુગાત્રમહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ સ ખલુ પુનરભવત્ સર્વાવરોપેતપરમાણુસમગાત્રઃ પ્રશમગાત્રો ગુરુગાત્રઃ પ્રસન્નગાત્રઃ પ્રહ્લાદગાત્રઃ । કમ્બુગ્રીવતામહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ સ ખલુ પુનરભવત્ અદીનકણ્ઠશ્ચ । તસ્ય યાવત્યો ગ્રીવાસામન્તકેન મુખસામન્તકેન ચ રસહરણ્યઃ, તાઃ સર્વાઃ સમા અભૂવન્ સમન્તાઃ સુપરિપૂર્ણાઃ । સિંહહનુતામહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ સ ખલુ પુનરભવત્, સુનિષ્પીડિતહનુઃ સુપરિપૂર્ણમુખમણ્ડલઃ સુજાતપરિશુદ્ધમુખમણ્ડલઃ સ્વાયતમુખદ્વારો ઽપવિવરઃ । સમચત્વારિંશદ્દન્તતામહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ સ ખલુ પુનરભૂત્ અનૂનદશનઃ । તસ્ય કિંચિદ્ભક્તપરિભોગેષુ એકવારમપિ મુખભક્તં પરિવર્તમાનમસંભિન્નમભ્યવહારમગમત્ અન્તશ એકોદનબિન્દુરપિ । અવિરલાવિષમદન્તતામહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ સ ખલુ પુનરભવત્ । અવિરલા અવિષમા અસ્ય દન્તા અભૂવન્ અચ્છિદ્રસંધયઃ સમાં સુવિભક્તાઃ, યૈરસ્યાહારં પરિભુઞ્જાનસ્ય નાભૂત્સઙ્ગો વા પરિસઙ્ગોપરુદ્વઙ્ગો(?) વા ઉપક્લેદો વા અભિષ્યન્દો વા પર્યવનાહો વા અતિસર્જનં વા । સમદન્તતામહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ ખલુ પુનરભવત્ સમદન્તો નોનદન્તો નાધિકદન્તો નોન્નતદન્તો ન સંનતદન્તો ન સંભિન્નદન્તઃ સમન્તમધ્યદન્તો ઽનુત્સન્નદન્તો અવિનિર્ભિન્નદન્તઃ । સુશુક્લદંષ્ટ્રશ્ચ કુમારો ઽભૂત્ નિરુપક્લેશદષ્ટ્રઃ સુપ્રસન્નદંષ્ટ્રઃ સુપરિશુદ્ધદંષ્ટ્રઃ સુસંસ્થિતવિચિત્રદંષ્ટ્રઃ । સુપ્રભૂતજિહ્વતામહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ ખલુ પુનરભવત્ । ( ગ્વ્ 311 ) પ્રભૂતા ચાસ્ય જિહ્વા અભૂત્ તન્વી મૃદ્વી સુકુમારા કર્મણ્યા કમનીયા લઘુપરિવર્તિની મુખમણ્ડલસંછાદની તથ્યપથ્યાર્થવ્યઞ્જનપદનિરુક્ત્યધિષ્ઠાનસંપ્રયુક્તા । બ્રહ્મસ્વરશ્ચ સ કુમારો ઽભૂદભિરુચિરસ્વરઃ સર્વતૂર્યનિર્નાદગીતવાદ્યઘોષમનોજ્ઞરુતરવિતાલાપસંલાપવાક્કર્મપ્રવ્યાહારઃ । વાક્પથાભિરતિસંજનનીં સર્વલોકાભિનન્દિનીં વાચમુદીરયતિ સ્મ । બ્રહ્માતિરેકેણ સ્વરેણ ચ પર્ષન્મણ્ડલમતિક્રામતિ, સર્વં ચ અનુરવતિ । અભિનીલનેત્રશ્ચ સ કુમારો ઽભૂદચ્છનેત્રઃ પરિશુદ્ધનેત્રઃ પ્રભાસ્વરનેત્રઃ વિપ્રસન્નનેત્રો ઽભિરૂપનેત્રો
દર્શનીયનેત્રઃ સુરુચિરનેત્રઃ પ્રહસિતનેત્રઃ । ગોપક્ષ્મો સ કુમારો ઽભૂત્પદ્મરાગસુવિશુદ્ધચક્ષુરાયતનઃ સમનેત્રરઙ્ગઃ સમસદૃશનેત્રરઙ્ગઃ સુજાતનેત્રરઙ્ગઃ આયતનેત્રરઙ્ગઃ પરિપૂર્ણનેત્રરઙ્ગઃ સુપ્રતિષ્ઠિતનેત્રરઙ્ગઃ । ભ્રુવોન્તરે ચાસ્ય ઊર્ણા જાતાભૂન્મૃદ્વી કર્મણ્યા સુકુમારાકુલસંસ્પર્શા સ્વચ્છા શુદ્ધા પ્રભાસ્વરા હિમગુડિકાતુષારવર્ણા સુશુક્લરશ્મિમણ્ડલપ્રભાવભાસા । મુર્ધ્નિ ચ અસ્યોષ્ણીષમભિનિર્વૃત્તમભૂત્ સુજાતં સમન્તપરિમણ્ડલં મધ્યાભિન્યસ્તકેશાલંકારં કોટીશતસહસ્રપત્રરત્નપદ્મસંદર્શિતં સમન્તાત્સમભાગપ્રતિષ્ઠિતમપરિમિતમહાર્ધ્યતાપ્રધાનમધ્યમ્ । સૂક્ષ્મચ્છવિશ્ચ સ કુમારો ઽભૂત્ । નાસ્ય કાયે રજો વા મલો વા ક્લેદો વા જાલં વા વલી વા શૈથિલ્યં વા ભઙ્ગો વા પ્રસરણં વા વિસરણં વા અસમં વા અસ્થિષત । સુવર્ણવર્ણચ્છવિશ્ચ સ કુમારો ઽભૂજ્જામ્બૂનદહેમનિર્ભાસઃ સમન્તવ્યામપ્રભઃ કાઞ્ચનૈકજ્વાલાપ્રભામણ્ડલોપશોભિતઃ સર્વરોમકૂપપ્રમુક્તગન્ધરશ્મિવિતિમિરપ્રભાસ્વરશરીરાલંકારઃ । એકૈકરોમા ચ સ કુમારો ઽભૂત્ । એકૈકરોમસ્ય એકૈકસ્મિન્ રોમકૂપે રોમ જાતમભૂન્નીલવૈડૂર્યવર્ણપ્રદક્ષિણાવર્તકુણ્ડલજાતં સુપરિસંચિતં સુનિવિષ્ટં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્ । ઊર્ધ્વાઙ્ગરોમા ચ સ કુમારો ઽભૂદવિનિવર્તનીયરોમા અપ્રત્યુદાવર્તનીયરોમા અસંસૃષ્ટરોમા । ઇન્દ્રનીલવર્ણકેશતામહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ । સ કુમારો ઽભૂત્ । તસ્ય નીલાઃ કેશા અભૂવન્ વૈરોચનમણિરત્નનીલવર્ણનિર્ભાસાઃ સ્નિગ્ધા મૃદવઃ સુકુઞ્ચિતાઃ પ્રદક્ષિણાવર્તકુણ્ડલિનઃ સુજાતમૂલા અનુદ્ધતાઃ નિષ્પીડિતા અસંલુલિતાઃ સમસદૃશસ્થાનસંસ્થિતાઃ । ન્યગ્રોધપરિમણ્ડલતામહાપુરુષલક્ષણપ્રતિલબ્ધઃ સ ખલુ પુનઃ તેજોધિપતી રાજકુમારો ઽભૂત્ સમન્તભદ્રપરિમણ્ડલઃ સમન્તભદ્રઃ સમન્તપ્રાસાદિકઃ । સ પુરતો ઽપ્યતૃપ્તિકરચારુદર્શનો ઽભૂત્ । પૃષ્ઠતો ઽપિ દક્ષિણતો ઽપિ વામતો ઽપિ ગચ્છન્નપિ તિષ્ઠન્નપિ નિષણ્ણો ઽપિ ભાષમાણો ઽપિ તૂષ્ણીભૂતો ઽપિ અતૃપ્તિકરમનાપચારુદર્શનો ઽભુત્ । એભિઃ કુલપુત્ર દ્વાત્રિંશતા મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમલંકૃતકાયઃ સ તેજોધિપતી રાજકુમારો ઽભૂત્ સર્વસત્ત્વાપ્રતિકૂલદર્શનઃ સર્વાભિપ્રાયપરિપૂરિકદર્શનઃ સર્વસત્ત્વરતિકરદર્શનઃ ॥
સ ખલુ કુલપુત્ર તેજોધિપતી રાજકુમારો ઽપરેણ સમયેન પિત્રાભ્યનુજ્ઞાતો દ્રુમમેરુશ્રિયો રાજધાન્યા ગન્ધાઙ્કુરપ્રભમેઘં નામોદ્યાનમ્, તત્ર ભૂમિદર્શનાય અભિનિર્યયૌ વિંશત્યા કન્યાસહસ્રૈઃ સાર્ધં મહતા પુણ્યતેજૌતઃશ્રીસૌભાગ્યવિકુર્વિતવ્યૂહેન નરનારીગણૈઃ સમન્તાદભિનન્દ્યમાનો જામ્બૂનદસુવર્ણરથમારુહ્ય મહાવજ્રરત્નચતુશ્ચક્રં નારાયણવજ્રમયદૃઢાક્ષયાક્ષમુત્તમચન્દનસુપરિનિષ્ઠિતપ્રતિષ્ઠિતેષં સર્વગન્ધમણિરાજસુવિભક્તપઞ્જરં સર્વરત્નપુષ્પસુવિચિત્રોપશોભિતવ્યૂહં સર્વરત્નજાલસંછાદિતવ્યૂહં ( ગ્વ્ 312 ) મહામણિરત્નરાજવ્યૂહગર્ભમધ્યપ્રતિષ્ઠાપિતસિંહાસનં પઞ્ચકન્યાશતરત્નસૂત્રદામપરિગૃહીતં ગગનાસક્તવાયુસમજવાજાનેયાશ્વસહસ્રયુક્તમ્ અનુપૂર્વપરિણતચારુદર્શનેન શ્વેતવૈદૂર્યમણિરાજમયચ્છદનેન વિમલાપ્રમાણપ્રભેણ અચિન્ત્યાદ્ભુતસર્વરત્નવિરચનાભક્તિવિન્યાસચિત્રસર્વાકારવ્યૂહોપશોભિતેન નીલવૈદૂર્યમણિરાજોદ્વિદ્ધદણ્ડેન મહતા રત્નચ્છત્રેણ ધ્રિયતા બહુપ્રાણિશતસહસ્રપરિવૃતદિવ્યમધુરમનોજ્ઞનિર્ધોષૈસ્તૂર્યશતસહસ્રૈઃ પ્રવાદ્યમાનૈઃ મહદ્ભિઃ પુષ્પમેઘૈરભિપ્રવર્ષદ્ભિઃ સુરભિદિવ્યગન્ધધૂપઘટિકાનિયુતશતસહસ્રૈઃ પ્રધૂપ્યમાનૈઃ । તસ્ય તથા વ્રજતો ઽષ્ટવર્ત્મા માર્ગઃ સમવસ્થિષત નિમ્નોન્નતવિગતો ઽપગતશર્કરકઠલ્લોત્સદો જાતરૂપરજતસર્વરત્નરાજધાતુસંચિતભૂમિતલપ્રતિષ્ઠાનઃ સુવર્ણવાલિકાસંસ્તીર્ણો વિચિત્રરત્નપુષ્પાભિકીર્ણઃ ઉભયતો રત્નવૃક્ષપઙ્ક્તિસમલંકૃતવિચિત્રરત્નવેદિકાપરિવૃતઃ । ઉપરિ રત્નકિઙ્કિણીજાલસંછન્નો વિવિધરત્નવિતતપ્રતિમણ્ડિતો ઽનેકરત્નધ્વજપતાકાપટ્ટશતસહસ્રાભિપ્રલમ્બિતોપશોભિતવ્યૂહઃ ઉભયતો નાનારત્નવ્યોમકપઙ્ક્તિવિરચિતવ્યૂહઃ ॥

તત્ર કેષુચિદ્રત્નવ્યોમકેષુ વિવિધરત્નપરિપૂર્ણાનિ રત્નભાજનાનિ સ્થાપિતાન્યભૂવન્ યાચનકસંઘપ્રતિપાદનકાર્થમ્ । કેષુચિદ્વ્યોમકેષુ સર્વરત્નાભરણવિધયઃ સ્થાપિતા અલંકારાર્થિનાં યાચકાનામલંકરણાર્થમ્ । કેષુચિદ્વ્યોમકેષુ ચિન્તામણિરત્નાનિ સ્થાપિતાનિ સર્વસત્ત્વાનાં સર્વાભિપ્રાયપરિપૂરણાર્થમ્ । કેષુચિદ્વ્યોમકેષુ સર્વાકારવિવિધાન્નપાનરસપરિપૂર્ણાનિ ભોજનાનિ સ્થાપિતાનિ, યસ્ય યેનાર્થઃ તસ્ય તં પ્રતિપાદનાર્થમ્ । કેષુચિદ્વ્યોમકેષુ સર્વાકારપરમસ્વાદુમનોજ્ઞવર્ણગન્ધરસસ્પર્શાઃ દિવ્યભક્તવિધયઃ સ્થાપિતાઃ । કેષુચિદ્વ્યોમકેષુ વિચિત્રરસાસ્વાદાદિવ્યસર્વફલવિધયઃ સ્થાપિતાઃ । કેષુચિદ્વ્યોમકેષુ વિવિધોજ્જ્વલવિચિત્રરઙ્ગરક્તાનિ નાનાચિત્રભક્તિવિન્યાસવિરાજિતાનિ પરમમહાર્હાણિ સૂક્ષ્માણિ સુકુમારકાન્તવર્ણાનિ દિવ્યવસ્ત્રકોટીશતસહસ્રાણિ સ્થાપિતાનિ વસ્ત્રાર્થિનાં યથાભિપ્રાયપરિભોગાર્થમ્ । કેષુચિદ્વ્યોમકેષુ સર્વાકારવિવિધદિવ્યમનોજ્ઞવર્ણગન્ધાઃ સર્વગન્ધવિધયઃ સ્થાપિતા અભુવન્ વિલેપનાર્થિનાં યથાભિપ્રાયપરિભોગાર્થમ્ । કેષુચિદ્વ્યોમકેષુ સર્વોપકરણરાશયઃ સ્થાપિતા અભૂવન્ સત્ત્વાનાં યથાશયાભિપ્રાયપરિભોગાર્થમ્ । કેષુચિદ્વ્યોમકેષુ નાર્યો ઽભિરૂપાઃ પ્રાસાદિકા દર્શનીયા વિવિધચારુરૂપવેશા વિચિત્રમનોજ્ઞવસ્ત્રસંધિતાઃ સર્વાભરણસ્વલંકૃતા વિવિધવિલેપનભક્તિવિન્યાસપ્રતિમણ્ડિતોપશોભિતશરીરાઃ સર્વસ્ત્રીશિલ્પમાયાકલાવિધિજ્ઞાઃ સ્થાપિતા અભૂવન્ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન તસ્યામેવ દ્રુમમેરુશ્રિયાં રાજધાન્યાં સુદર્શના નામ અગ્રગણિકાભૂદ્રાજપરિભોગ્યા । તસ્યાઃ સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રીર્નામ દારિકાભૂદભિરૂપા પ્રાસાદિકા દર્શનીયા નાતિદીર્ઘા નાતિહ્રસ્વા નાતિસ્થૂલા નાતિકૃશા નાતિગૌરા નાતિશ્યામા અભિનીલનેત્રા અભિનીલકેશી અભિરામવક્ત્રા બ્રહ્મસ્વરા મધુરપ્રિયવાદિની પ્રાજ્ઞા સર્વકલાવિધિજ્ઞા સર્વશાસ્ત્રકોવિદા દક્ષા અનલસા સગૌરવા સપ્રસાદા મૈત્રચિત્તા અપ્રતિઘાતબહુલા અતૃપ્તિકરમનાપદર્શના મન્દરાગદોષમોહા હ્ર્યપત્રાપ્યસંપન્ના માર્દવા ઋજ્વી અશાટ્યા અમાયા ( ગ્વ્ 313 ) વિનીતા । સા માત્રા સાર્ધમનેકકન્યાપરિવૃતા રત્નરથાભિરૂઢા દ્રુમમેરુશ્રિયો રાજધાન્યા નિષ્ક્રમ્ય તેજોધિપતે રાજકુમારસ્ય પુરતઃ તેજોધિપતિં રાજકુમારં પરિમાર્ગયમાણા રાજાજ્ઞાનિયોગાદ્ગચ્છન્તી તેજોધિપતિં રાજકુમારં દૃષ્ટ્વા તીવ્રં રાગચિત્તમુત્પાદયામાસ । સા તેજોધિપતે રાજકુમારસ્યાન્તિકે ઽધિમાત્રં સંજાતસ્નેહાનુબદ્ધા અસ્વતન્ત્રચિત્તા માતરં સુદર્શનામેતદવોચત્ - યત્ખલુ અમ્બ જાનીયાઃ - સચેન્માં તેજોધિપતે રાજકુમારસ્ય ન દાસ્યસિ, મરણં વોપગમિષ્યામિ મરણમાત્રકં વા દુઃખમ્ । સા પ્રાહ - મૈવં દારિકે ચેતનામુત્પાદય । એષ હિ કુમારશ્ચક્રવર્તિલક્ષણસમન્વાગતઃ । સ્થાનમેતદ્વિદ્યતે - યદેષ પિતુર્ધનપતેરત્યયાચ્ચક્રવર્તિરાજ્યમધ્યાવસિષ્યતિ । સ રાજા ભવિષ્યતિ ચક્રવર્તી । તતો ઽસ્ય સ્ત્રીરત્નં પ્રાદુર્ભવિષ્યતિ વૈહાયસંગમમ્ । અપિ તુ ખલુ પુનર્દારિકે ગણિકા વયં સર્વલોકરતિકરાઃ । ન વયમેકસત્ત્વં પ્રતિનિયમેન યાવજ્જીવમુપતિષ્ઠામહે । વયં હિ રાજ્ઞો ધનપતેરાજ્ઞયા તેજોધિપતેઃ કુમારસ્યોપસ્થાનાય નિર્યાતાઃ । મૈનાં ચેતનાં દૃઢીકુરુષ્વ । દુર્લભમેતત્સ્થાનમ્ ॥
તેન ચેહ સમયેન સૂર્યગાત્રપ્રવરો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાન્ । તસ્ય ખલુ પુનર્ગન્ધાઙ્કુરશિખરપ્રભમેઘસ્યોદ્યાનસ્યાન્તરે ધર્મમેઘોદ્ગતપ્રભાસો નામ બોધિમણ્ડો ઽભૂત્ । તત્ર સ ભગવાન્ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્તથાગતઃ પ્રથમસપ્તાહાભિસંબુદ્ધો વ્યાહાર્ષીત્ । સ તયા દારિકયા રથાભિરૂઢયૈવ પ્રચલાયમાનયા સ્વપ્નાન્તરે દૃષ્ટઃ । પ્રતિવિબુદ્ધાયાશ્ચ પુરાણજ્ઞાતિસાલોહિતયા દેવતયા આરોચિતમ્ - એષ દારિકે સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્તથાગતો ધર્મમેઘોદ્ગતપ્રભાસે બોધિમણ્ડે વિહરતિ પ્રથમસપ્તાહાભિસંબુદ્ધો બોધિસત્ત્વગણપરિવૃતો દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગદેવેન્દ્રબ્રહ્માભાસ્વરાકનિષ્ઠદેવગણપુરસ્કૃતઃ । તત્રૈવ ચ સર્વાઃ પૃથ્વીદેવતાઃ સંનિપતિતાઃ । આકાશદેવતા અબ્દેવતા જ્વલનદેવતા વાયુદેવતાઃ સાગરદેવતાઃ નદીદેવતા પર્વતદેવતા રાત્રિદેવતા અરુણોદ્ગતદેવતા વનદેવતા વૃક્ષદેવતા ઔષધિદેવતાઃ સસ્યદેવતા નગરદેવતાઃ પદગામિનીદેવતા બોધિમણ્ડદેવતાઃ શરીરરશ્મિદેવતાઃ સત્ત્વનિકાયદેવતા ગગનદેવતા સર્વદિગ્દેવતાશ્ચ સંનિપતિતાઃ તસ્ય ભગવતઃ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્ય તથાગતસ્ય દર્શનાયેતિ ॥
સા તેન તથાગતદર્શનેન તથાગતગુણશ્રવણેન ચ વિશારદા ભૂત્વા અવકાશપ્રતિલબ્ધા તેજોધિપતે રાજકુમારસ્ય પુરતસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
રૂપવરેણહુ લોકિ વિશિષ્ટા વિશ્રુત સર્વદિશાસુ ગુણેભિઃ ।
પ્રજ્ઞબલેન ન મે સદૃશાસ્તિ સર્વકલારતિમાયવિધિજ્ઞા

પ્રાણશતા બહુ નૈકસહસ્રા યે મમ પ્રેક્ષિષુ રાગવશેન ।
નાપિ ચ રજ્યતિ મહ્ય કુમારા કસ્યચિદન્તિકિ માનસુ લોકે

નો ચ મમ પ્રતિહન્યતિ ચિત્તં નાપ્યનુનીયતિ કુત્રચિ સત્ત્વે ।
નાપિ ચ મે ક્વચિ વૈરુ ન દોષઃ સર્વહિતે ઽભિરતં મમ ચિત્તમ્

યદ મિ ત્વમપિ દૃષ્ટ કુમારો રૂપબલપ્રવરો ગુણધારી ।
તદ ઇન્દ્રિય પ્રીણિત સર્વે પ્રીત મમો વિપુલા ઉપજાતા

શુદ્ધવિરોચનરત્નસુવર્ણા કેશભિનીલ સુવલ્લિત તુભ્યમ્ ।
સુભ્રુલલાટ સુનાસા એષ નિવેદયમી તવ આત્મા

વરલક્ષણધારિ સુતેજા કાઞ્ચનપર્વતસંનિભરૂપઃ ।
પુરતો ન વિરાજમિ તુભ્યં શ્યામકૃતા મષિવિગ્રહતુલ્યા

સ્વભિનીલમહાયતનેત્રા સિંહહન્યો (?) પરિપૂર્ણ સુવક્ત્રઃ ।
ન ચ તે પ્રતિહન્યતિ વાચ્યં અગ્રરુત પ્રતિગૃહ્ણમિ મહ્યમ્

વદને તવ જિહ્વ પ્રભૂતા તામ્રતનૂ વિપુલા રતનાભા ।
વરબ્રહ્મસ્વરાઙ્ગસુઘોષા તોષયસે જગદાલપમાનઃ

વદને સહિતાસ્તવ દન્તા શઙ્ખનિભા વિમલા સુવિભક્તા ।
સ્મિતુ યેહિ વિદર્શયમાનઃ તોષયસે જનતાં નરવીર

તવ લક્ષણશોભન કાયસ્ત્રિંશ દુવેવ પ્રભાસુર શુદ્ધઃ ।
સમલંકૃતુ યેહિ સુરૂપઃ ચક્રધરો ભવિતાસિ નરેન્દ્રા

અથ ખલુ તેજોધિપતી રાજપુત્રઃ સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રિયં દારિકામેતદવોચત્ - કસ્ય ત્વં દારિકે, કો વા તવારક્ષકઃ? ન મમ દારિકે કલ્પતે પરપરિગૃહીતેષુ દારેષુ મમતાં કર્તુમ્ । તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
સુદર્શને રૂપગુણૈરુપેતે સુલક્ષણે પુણ્યવિશુદ્ધકાયે ।
પૃચ્છામિ તે બ્રૂહિ મમૈતમર્થં પરિગ્રહસ્ત્વં વરગાત્રિ કસ્ય

માતા પિતા વા તવ કચ્ચિદસ્તિ ભર્તાપિ વા સ્વામિ પરિગ્રહો વા ।
સત્ત્વો ઽપિ ચાન્યઃ ખલુ યેન સંજ્ઞા કૃતા મમેતિ ત્વયિ સૌમ્યરૂપે

કચ્ચિન્ન હિંસાભિરતં મનસ્તે હરસ્યદત્તં ખલુ મા પરેષામ્ ।
મા કામમિથ્યાચરણે રતિસ્તે મા વા મૃષાદ્ય પ્રસૃતં મનસ્તે

મા મિત્રભેદપ્રસૃતા મતિસ્તે મા મર્મભેદીનિ વચાંસિ વક્ષિ ।
મા તે ઽપરક્ષેષુ ધનેષ્વભિધ્યા વ્યાપાદચિત્તં જનતાસુ ચાપિ

મા દૃષ્ટિકાન્તારપથિ સ્થિતાસિ મા કર્મવંશોદ્ધુરચેતના વા ।
માયાવિની શાઠ્યવશાનુગા વા મા બાધસે ત્વં વિષમેણ લોકમ્

માતાપિતાજ્ઞાતિસુહૃદ્ગુરૂણાં કચ્ચિત્પ્રિયત્વં તવ ગૌરવં વા ।
દરિદ્રભૂતેષુ ચ સંગ્રહાય કચ્ચિત્પ્રદાતું પ્રસૃતં મનસ્તે

પ્રેમાસ્તિ કલ્યાણસુહૃત્સ્વથો વા ધર્મેણ કાલે ચ વદન્તિ યે ત્વામ્ ।
કાયસ્ય ચિત્તસ્ય ચ કલ્યતાં તે કર્મણ્યતાં વા જનયન્તિ સમ્યક્

બુદ્ધેષુ તે ગૌરવમસ્તિ કચ્ચિત્ પ્રેમાપિ વા બુદ્ધસુતેષુ તીવ્રમ્ ।
કચ્ચિત્પ્રજાનાસિ તમગ્રધર્મં યતઃ પ્રસૂતિઃ સુગતાત્મજાનામ્

કચ્ચિત્પરે તિષ્ઠસિ ધર્મવંશે ન ચાપ્યધર્મં ચરિતું મતિસ્તે ।
અનન્તવર્ણે ચ ગુણાર્ણવે તે કચ્ચિત્પરં પ્રેમ ચ ગૌરવં ચ

અનાથભૂતેષુ જનેષુ કચ્ચિત્ મૈત્રં મનસ્તે ઽપરિણાયકેષુ ।
આપાયિકે કર્મણિ ચ પ્રવૃત્તા કચ્ચિદ્ભૃશાર્તા કરુણાયસે ત્વમ્

પરેષુ સંપત્તિમુદીક્ષ્ય ચાગ્રાં કચ્ચિત્પરાં તુષ્ટિમુપૈષિ ચ ત્વમ્ ।
ક્લેશાસ્વતન્ત્રેષુ જનેષુ કચ્ચિત્ પ્રજ્ઞાબલાત્સંજનયસ્યુપેક્ષામ્

અજ્ઞાનસુપ્તાં જનતામુદીક્ષ્ય કચ્ચિદ્દૃઢાં પ્રાર્થયસે ઽગ્રબોધિમ્ ।
કલ્પાનનન્તાન્ ચરમાણ ચર્યાં કચ્ચિન્ન તે પ્રાર્થનયાસ્તિ ખેદઃ

અથ ખલુ સુદર્શના અગ્રગણિકા સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રિયો દારિકાયા માતા તેજોધિપતિં રાજકુમારમેતદવોચત્ - મમૈષા કુમાર દારિકા ઉપપાદુકા પદ્મગર્ભસંભૂતા નાભિનિષ્ક્રાન્તપૂર્વા ગૃહાત્ । તસ્યાં ચ વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
માં ભાષમાણાં શૃણુ રાજપુત્ર યદ્દારિકા તે પરિપૃચ્છતેયમ્ ।
વક્ષ્યે ઽનુપૂર્વ્યા તવ દારિકેયં જાતા યથા સૌમ્ય વિવર્ધિતા ચ

નિશાક્ષયે યત્ર ભવાન્ પ્રસૂતઃ તત્રૈવ જાતા મમ દારિકેયમ્ ।
ઉપપાદુકા નિર્મલપદ્મગર્ભે સર્વાઙ્ગપૂર્ણા સુવિશાલનેત્રા

વસન્તકાલે પ્રવરે ઋતૂનાં સંભૂતસસ્યોષધિસંપ્રરોહે ।
સાલપ્રભોદ્યાનવરે મદીયે ચિરં મયા તત્ર વિનિર્ગતાહમ્

પ્રમુક્તશાખાગ્રવિચિત્રકોશે પ્રફુલ્લવૃક્ષે ઘનમેઘવર્ણે ।
નાનાદ્વિજોન્નાદિતવૃક્ષષણ્ડે વને વિશોકા મુદિતા રમામિ

કન્યાશતૈરષ્ટભિરન્વિતાહં વિભૂષિતાભિઃ સુમનોહરાભિઃ ।
વિચિત્રરત્નામ્બરધારિણીભિઃ ગીતે ચ વાદ્યે ચ સુશિક્ષિતાભિઃ

વિચિત્રગન્ધધ્વજપુણ્ડરીકે વાપીતટે ઽભૂવમહં નિષણ્ણા ।
પુષ્પાભિકીર્ણે ધરણીપ્રદેશે સુશિક્ષિતસ્ત્રીગણસંપ્રપૂર્ણે

તત્રામ્બુમધ્યે ઽથ સહસ્રપત્રં પ્રાદુર્બભૂવોત્તમરત્નપદ્મમ્ ।
વૈડૂર્યદણ્ડં મણિરાજપત્રં વિશુદ્ધજામ્બૂનદકર્ણિકં ચ

સુગન્ધરત્તોત્તમકેસરાઢ્યં જમ્બુધ્વજોદ્ભૂતમહાવભાસમ્ ।
આસંસ્તદા સંશયિતા જનૌઘા રાત્ર્યાં કિમભ્યુદ્ગત એષ સૂર્યઃ

મહારવીન્દ્રાદ્રજનીક્ષયે ઽસ્માત્ પ્રબોધ્યમાનાત્સવિતુઃ પ્રભામિઃ ।
મુક્તો ઽવભાસો મધુરશ્ચ શબ્દસ્તજ્જન્મનઃ પૂર્વનિમિત્તમસ્યાઃ

સ્ત્રીરત્નમેતદ્ધિ મનુષ્યલોકે પ્રાદુર્બભૂવોત્તમશીલશુદ્ધ્યા ।
ન કર્મણો હ્યસ્તિ કૃતસ્ય નાશઃ પૂર્વે સુચીર્ણસ્ય વિપાક એષઃ

સુનીલકેશ્યુત્પલનીલનેત્રા બ્રહ્મસ્વરા કાઞ્ચનશુદ્ધવર્ણા ।
આમુક્તમાલાભરણા સુવેશા પદ્મોદ્ભવા શ્રીરિવ નિર્મલાભા

વિશુદ્ધગાત્રી સમભાગકાયા સંપૂર્ણગાત્રા સુવિભક્તદેહા ।
સુવર્ણબિમ્બં મણિનેવ મૃષ્ટં વિરોચતે સર્વદિશો ઽવભાસ્ય

ગોત્રોદ્ભવશ્ચન્દનરાજગન્ધઃ પ્રવાતિ ચાસ્યાભિદિશઃ સ્ફરિત્વા ।
રુતં ચ દિવ્યં મધુરં રુવત્યા ગન્ધો મુખાદ્વાતિ યથોત્પલસ્ય

સ્મિતં યદૈષા પ્રકરોતિ ચૈવ દિવ્યં તદા તૂર્યરવં વિરૌતિ ।
સ્ત્રીરત્નમેતત્ખલુ જાતુ લોકે ન પ્રાકૃતાનાં વશમભ્યુપૈતિ

મનુષ્યલોકે ન હિ વિદ્યતે ઽસૌ ભર્તા હિ યો ઽસ્યાસ્ત્વદૃતે પરઃ સ્યાત્ ।
સલ્લક્ષણૈશ્ચિત્રિતચારુરૂપઃ કન્યાં પ્રતીચ્છસ્વ યતસ્ત્વમેતામ્

હ્રસ્વા ન ચેયં હિ ન ચાતિદીર્ઘા સ્થૂલા ન ચૈષા ન કૃશાતિમાત્રમ્ ।
ચાપોદરી પીનપયોધરા ચ તવાનુરૂપેયમનિન્દિતાઙ્ગ

સંખ્યાલિપિજ્ઞાનનયે તથૈવ મુદ્રાવિધૌ શાસ્ત્રનયેષ્વભિજ્ઞા ।
શિલ્પાનિ યાવન્તિ ચ સર્વલોકે પારંગતેયં નિખિલેષુ તેષુ

ઇષ્વસ્ત્રવિજ્ઞાન પરં વિધિજ્ઞા સત્ત્વાન યુક્તૌ સુવિનિશ્ચિતા ચ ।
આકર્ષણે શત્રુમનઃપ્રસાદે સર્વત્ર પારં પરમં ગતેયમ્

વિશુદ્ધરત્નોત્તમસર્વગાત્રમુક્તપ્રભામણ્ડલરાજિતેયમ્ ।
સ્વલંકૃતા પૂર્વકૃતૈઃ સ્વપુણ્યૈસ્તવાનુરૂપા પરિચારિકેયમ્

યે વ્યાધયઃ કેચન જીવલોકે તેષાં સમુત્થાનનયે વિધિજ્ઞા ।
તેષામશેષપ્રશમં ચ સંપદ્ભૈષજ્યસમ્યક્પ્રવિચારણે ચ

જમ્બુધ્વજે યે ઽપિ ચ સર્વમન્ત્રનિરુક્તિભેદા નિખિલા જનાનામ્ ।
સર્વત્ર લોકવ્યવહારસંઘૌ ચિત્રે ગતેયં પરમાં ગતિં ચ

સ્વરાઙ્ગનિર્હારનયાશ્ચ યે ઽપિ તેષાં પ્રભેદેષુ નયે પ્રવિષ્ટા ।
ગીતાનિ નૃત્યાનિ ચ યાનિ લોકે તેષ્વપ્યશેષેષુ પરં વિધિજ્ઞા

તૂર્યેષુ વાદ્યેષુ રતિપ્રયોગે હાસ્યે ચ લાસ્યે ચ ગતિં ગતેયમ્ ।
રક્તેષ્વરક્તેષુ નરેષ્વભિજ્ઞા નરાનુનીતા પ્રતિઘાન્વિતા વા

સ્ત્રીણાં રુતાનીહ ચ યાનિ લોકે વિશેષતસ્તાન્યખિલાન્યવૈતિ ।
યે ચાપ્રમેયા વનિતાજનસ્ય દોષા ન તેષાં નિખિલેન સન્તિ

નિરીક્ષિતે ચાર્ધનિરીક્ષિતે ચ અઙ્ગપ્રદાને ઽઙ્ગવિદર્શને ચ ।
નિષ્ઠાં ગતા સર્વકલાસુ ચૈવ મનોરથાનાં પરિપૂરણી તે

અમત્સરા ચેયમનીર્ષુકા ચ ન કામલોલા ન પાનગૃદ્ધા ।
ક્ષેમાર્જવમાર્દવસૂરતા ચ અક્રોધના ચાપરુષા સુવિજ્ઞા

ઉત્થાનશીલાપ્રતિકૂલવાક્યા નિત્યં ગુરૂણામનુવર્તિની ચ ।
સગૌરવા કિંકુશલૈષિણી ચ તવાનુયોગ્યા ચરિતાનુવૃત્તૌ

જીર્ણેષુ વૃદ્ધેષુ ચ રોગવત્સુ દરિદ્રભૂતેષુ સુદુઃખિતેષુ ।
ચક્ષુર્વિહીનેષ્વપરાયણેષુ કારુણ્યમેઘં જનયત્યજસ્રમ્

પરાર્થચિન્તાભિરતા સદૈષા ન ચિન્તયત્યાત્મહિતાનિ ચૈવ ।
સર્વસ્ય લોકસ્ય હિતૈષિણી ચ સ્વલંકૃતા ચિત્તગુણૈરુદારૈઃ

નિત્યાપ્રમત્તા સ્મૃતિસંપ્રજન્યે સ્થિતા નિષણ્ણા શયિતા વ્રજન્તી ।
તૂષ્ણીં પ્રભાષત્યપિ ચ સ્મૃતૈવ લોકસ્ય ચૈવાભિમતા સદૈષા

સમન્તતઃ પુણ્યવતી વિભાતિ સદૈવ ચ પ્રેમકરી જનાનામ્ ।
એતામુદીક્ષન્ન હિ તૃપ્તિમેતિ લોકે ન ચાસ્યાઃ ક્વચિદસ્તિ સક્તિઃ

કલ્યાણમિત્રેષુ સગૌરવેયં ત્વદ્દર્શને નિત્યસમુત્સુકા ચ ।
દીર્ઘાનુદર્શિન્યવિદુષ્ટચેષ્ટા સુમેરુકલ્પસ્થિરશુદ્ધચિત્તા

સદા સ્વપુણ્યૈઃ સમલંકૃતૈષા ન વિદ્યતે ઽસ્યાઃ ક્વચિદપ્યમિત્રમ્ ।
જ્ઞાને ન ચાસ્યાઃ સદૃશાસ્તિ યોષિદેષાનુરૂપા તવ રાજપુત્ર

અથ ખલુ તેજોધિપતી રાજપુત્રો ગન્ધાઙ્કુરશિખરપ્રભમેઘમુદ્યાનં પ્રવિશ્ય સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રિયો દારિકાયા માતુરગ્રગણિકાયાઃ સુદર્શનાયાઃ સમક્ષં સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રિયં દારિકામેતદવોચત્ - અહં ખલુ દારિકે અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંપ્રસ્થિતઃ । તેન મયા અપરિમાણાઃ સર્વજ્ઞતાસંભારાઃ સમુદાનયિતવ્યાઃ । અનન્તમધ્યાન્ કલ્પાન્ બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરતા સર્વપારમિતાઃ પરિશોધયિતવ્યાઃ । અપરાન્તકોટીગતાન્ કલ્પાંસ્તથાગતાઃ પૂજયિતવ્યાઃ । સર્વબુદ્ધશાસનાનિ સંધારયિતવ્યાનિ । સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાણિ પરિશોધયિતવ્યાનિ । સર્વતથાગતવંશા ન વ્યવચ્છેત્તવ્યાઃ । સર્વસત્ત્વવંશાઃ પરિપાચયિતવ્યાઃ । સર્વસત્ત્વસંસારદુઃખાનિ વિનિવર્તયિતવ્યાનિ । અત્યન્તસુખે સત્ત્વાઃ પ્રતિષ્ઠાપયિતવ્યાઃ । સર્વસત્ત્વાનાં જ્ઞાનચક્ષુઃ પરિશોધયિતવ્યમ્ । સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વસમુદાગમે પ્રયોક્તવ્યમ્ । સર્વબોધિસત્ત્વસમતાયાં સ્થાતવ્યમ્ । સર્વબોધિસત્ત્વભૂમયો નિષ્પાદયિતવ્યાઃ । સર્વસત્ત્વધાતુઃ પરિશોધયિતવ્યઃ સર્વસત્ત્વદારિદ્ર્યવ્યવચ્છેદાય સર્વસ્વપરિત્યાગિના ભવિતવ્યમ્ । અપરાન્તકોટીગતાન્ કલ્પાન્ દાનપારમિતાયાં ચરતા અન્નપાનદાનેન સત્ત્વાઃ સંતર્પયિતવ્યાઃ । સર્વોપકરણવસ્તુપરિત્યાગેન સર્વયાચનકસંઘઃ સંતર્પયિતવ્યઃ । તેન મયા સર્વસ્વપરિત્યાગિતાયાં પ્રતિપદ્યમાનેન નાસ્તિ તદાધ્યાત્મિકં બાહ્યં વા વસ્તુ યન્ન પરિત્યક્તવ્યમ્ । તેન મયા પુત્રદુહિતૃભાર્યા દાતવ્યાઃ । ચક્ષુઃશિરોહસ્તપાદસર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગાનિ પરિત્યક્તવ્યાનિ । સા ત્વં મમ તદા પરેષુ પ્રતિપદ્યમાના દાનાન્તરાયં કરિષ્યસિ । પ્રિયેષુ પુત્રેષુ પરિત્યજ્યમાનેષ્વનાત્તમના ભવિષ્યસિ । બહુ કાયિકચૈતસિકં દુઃખં પ્રત્યનુભવિષ્યસિ । મમ સર્વસ્વપરિત્યાગચિત્તે પ્રત્યુપસ્થિતે માત્સર્યચિત્તમુત્પાદયિષ્યસિ । મમાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગાનિ ચ્છિત્ત્વા યાચનકેભ્યઃ પરિત્યજ્યમાનસ્ય દુઃખિતા દુર્મનસ્વિની ભવિષ્યસિ । ભવિષ્યતિ ચ સ કાલો યદહં ત્વાં પરિત્યજ્ય તથાગતશાસને પ્રવ્રજિષ્યામિ । સા ત્વં તસ્મિન્ સમયે ઽનાત્તમના ભવિષ્યસિ ॥
અથ ખલુ તેજોધિપતી રાજપુત્રઃ તસ્યાં વેલાયાં સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રિયં દારિકાં ગાથાભિરધ્યભાષત -
સંબોધિસંભારમહાસમુદ્રા મયાપ્રમેયાઃ પરિપૂરણીયાઃ ।
યતઃ કૃપાં સર્વજગત્સુ કૃત્વા સંપ્રસ્થિતો ઽહં સુચિરાય બોધૌ

કલ્યાર્ણવૈઃ સમ્યગનન્તમધ્યૈઃ વ્યોમાપ્રમાણૈઃ પ્રણિધિર્વિશોધ્યઃ ।
પ્રસ્થાનભૂમેશ્વ તથાગતાનાં કલ્પાનનન્તાન્ પરિકર્મ કાર્યમ્

ત્ર્યધ્વસ્થિતાનાં ચ મયા જિનાનાં સંશિક્ષિતા પારમિતાપથેષુ ।
વિશોધનીયો વરબોધિમાર્ગો નિરુત્તરજ્ઞાનમહાનયેન

ક્ષેત્રાણિ સર્વાણ્યપિ સર્વદિક્ષુ ક્લિષ્ટાનિ શોધ્યાનિ મયાખિલાનિ ।
સર્વાક્ષણા દુર્ગતયશ્ચ સર્વા વ્યાવર્તનીયાઃ ખલુ સર્વલોકે

સર્વે ચ સત્ત્વા નિખિલા વિશોધ્યાઃ ક્લેશાવૃતા મોહતમોન્ધભૂતાઃ ।
પ્રપાચયિત્વા વિવિધૈરુપાયૈઃ સર્વજ્ઞતામાર્ગનયે નિવેશ્યાઃ

ભૂમીરસઙ્ગાશ્ચ મયા વિશોધ્યા કલ્પાર્ણવાશ્ચૈવ જિનાઃ પ્રપૂજ્યાઃ ।
મૈત્રીં ચ સંજન્ય જગત્યશેષે દેયાનિ દાનાન્યખિલાનિ લોકે

સમાગતાન્ યાચનકાનુદીક્ષ્ય સર્વપ્રદાનાભિરતસ્ય નિત્યમ્ ।
મા લીનદીના કૃપણા તદાનીં ભૂયા મમ ત્વં વિસભાગચિત્તા

શિરોર્થિનો મે ઽર્થમુદીક્ષ્ય ધીમાન્ ચર્યામુદારા ચ રતસ્તદાનીમ્ ।
ભવિષ્યસિ ત્વં ભૃશદુઃખતપ્તા શ્રુત્વૈવમર્થં સ્થિતતામુપૈહિ

ત્વં દૌર્મનસ્યં મમ હસ્તપાદચ્છેદાન્ પ્રદાસ્યામ્યાપિ યાચકાનામ્ ।
કટૂનિ વક્ષ્યસ્યબલાર્તરૂપા શ્રુત્વૈતમર્થં પરિચિન્તયસ્વ

પ્રિયાણિ વસ્તૂનિ તથૈવ પુત્રાન્ દાસ્યામિ ચ ત્વામહમર્થિનઃ સન્ ।
શ્રુત્વૈતમર્થં યદિ તે ન સાદઃ સર્વં તથૈવાસ્તુ યથા તવેષ્ટમ્

એવમુક્તે સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રીર્દારિકા તેજોધિપતિં રાજપુત્રમેતદવોચત્ - તથા ભવતુ કુમાર યથા વદસિ । અહં તે યથાકામં કરણીયા યથેચ્છાપરિભોગ્યા યેનકામંગમા સર્વત્રાત્યન્તાનુગામિની નિત્યાનુબદ્ધા સર્વકાર્યોત્સુકા આશયાનુકૂલોપચારા સમ્યક્પરાક્રમા અવિષમપ્રતિપત્તિપ્રયોગોપચારા ભવિષ્યામિ ॥
અથ ખલુ સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રીર્દારિકા તેજોધિપતિં રાજપુત્રં ગાથાભિરધ્યભાષત -
કાયો હિ યન્મે નરકાગ્નિનાયં સંતાપ્યમાનો વિલયં પ્રયાયાત્ ।
જન્માર્ણવાનપ્યહમુત્સહામિ ચર્યાસભાગા પરિચારિકા તે

જાતિષ્વનન્તાસ્વપિ જાતજાતશ્છિદ્યેત કાયો યદિ મે ઽતિમાત્રમ્ ।
તદુત્સહે ઽહં સ્થિરધીરચિત્તા ભર્તા ભવ ત્વં મમ સાધુરૂપ

કલ્પાનનન્તાનપિ ચક્રવાલાઃ કચ્ચિચ્છિરો મે પરિચૂર્ણયેયુઃ ।
આક્લાન્તચિત્તાપિ તદુત્સહે ઽહં સ્વામી ભવ ત્વં મમ સાધ્વચિન્ત્ય

જાત્યન્તરાણ્યપ્યમિતાનિ ચ ત્વં છિત્ત્વાઙ્ગમાત્માનિ પરસ્ય દેહિ ।
ચેતોવશિત્વં મયિ સંનિવેશ્ય દૃઢં પ્રતિષ્ઠાપય માં સ્વધર્મે

અત્યન્તમેવ પ્રતિપાદયામિ કાયં તવેમં નરદેવપુત્ર ।
ચર્યાં ચરન્ કલ્પમહાસમુદ્રાન્ પ્રયચ્છ મામર્થિજનાય હૃષ્ટામ્

સંપ્રસ્થિતસ્ત્વં પ્રવરાગ્રબોધૌ સત્ત્વેષુ સંજન્ય કૃપામનન્તામ્ ।
અશેષસત્ત્વાર્ણવસંગ્રહાય ગૃહ્ણીષ્વ મામપ્યનુકમ્પયાતઃ

ન ભોગહેતોર્ન ધનસ્ય હેતોર્ન કામચર્યારતિસંભવાર્થમ્ ।
ઇચ્છામ્યહં સ્વામિનમગ્રસત્ત્વં સભાગચર્યાચરણાય તુ ત્વામ્

શુદ્ધાભિનીલેક્ષણ મૈત્રચિત્તા યથેક્ષસે ત્વં ખલુ સર્વલોકે ।
આરક્તચિત્તઃ કરુણાયમાનો નિઃસંશયં ત્વં ભવિતા મુનીન્દ્રઃ

યથા ક્રમાત્પ્રક્રમતો મહી તે રત્નોજ્જ્વલા તિષ્ઠતિ નિર્મલેયમ્ ।
સલ્લક્ષણાલંકૃત ચક્રવર્તી નિઃસંશયં ત્વં ભવિતા નૃલોકે

સ્વપ્નાન્તરે ઽપશ્યમહં રજન્યાં સુધર્મમેઘપ્રભબોધિમણ્ડે ।
દ્રુમેન્દ્રમૂલે સુગતં નિષણ્ણં પુરસ્કૃતં બુદ્ધસુતૈરનેકૈઃ

તં સૂર્યગાત્રપ્રવરં જિનેન્દ્રં જામ્બૂનદોત્તપ્તમહાદ્રિકલ્પમ્ ।
સ્વપ્નાન્તરે મુર્ધ્ન્યકરોત્સ મે ઽદ્ય પાણિં પ્રબુદ્ધા મુદિતા તતો ઽહમ્

રતિપ્રભા નામ વિશુદ્ધકાયા પુરાણસાલોહિતદેવતા મે ।
આરોચયત્યેષ તથાગતો ઽસ્મિન્ સંબોધિમણ્ડે વિચરત્યુદારે

અભૂત્પુરા મે ખલુ ચેતનૈવમીક્ષેય તેજોધિપતિં કુમારમ્ ।
આરોચિતં દેવતયા કુમારં ત્વં દ્રક્ષ્યસીત્યદ્ય નિશાન્તરે મે

સ્વપ્નાન્તરે મે સુગતો ઽદ્ય દૃષ્ટઃ ત્વં ચૈવ દૃષ્ટઃ પરિશુદ્ધસત્ત્વઃ ।
સાર્ધં ત્વયાવાપ્તમનોરથાહં તં પૂજયિષ્યામિ મુનીન્દ્રમદ્ય

અથ ખલુ તેજોધિપતી રાજપુત્રઃ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્ય તથાગતસ્ય નામધેયં શ્રુત્વા બુદ્ધદર્શનાવકાશપ્રતિલબ્ધો મહાપ્રીતિપ્રસાદવેગસંજાતઃ સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રિયં દારિકાં ( ગ્વ્ 325 ) પઞ્ચભિર્મણિરત્નશતૈરભ્યવકીર્ય શ્રીગર્ભપ્રભાસં નામ ચૂડામણિરત્નમસ્યાઃ પ્રાદાત્ । અગ્નિવર્ણેન ચૈનાં મહામણિરત્નચિત્રેણ વસ્ત્રરત્નેનાચ્છાદયામાસ । સૈવં સત્કૃતા ન હૃપ્યતિ નોત્પ્લુવતિ ન ચરતિ વા પ્રમાદં વાગમત્ અન્યત્ર કૃતાઞ્જલિપુટા અનિમિષનયના તેજોધિપતેઃ કુમારસ્ય વદનં પ્રેક્ષમાણા સ્થિતાભૂત્ ॥
અથ ખલુ સુદર્શના અગ્રગણિકા તેજોધિપતિં રાજકુમારં ગાથાભિરધ્યભાષત -
દદ્યામિમાં તે ખલુ દારિકાં હમિત્યેવમાસીન્મમ દિર્ઘરાત્રમ્ ।
સેયં પ્રદત્તા તવ ચારુરૂપા સ્વલંકૃતા પુણ્યગુણૈરુપેતા

મનુષ્યલોકે સદૃશી ન કન્યા સંવિદ્યતે ઽસ્યાઃ ક્વચિદુત્તમા યા ।
શીલેન બુદ્ધ્યાથ ગુણૈસ્તથાન્યૈઃ સ્ત્રીણાં વરેયં સ્વલુ સર્વલોકે

પદ્મોદ્ભવેયં ન હિ જાતિવાદઃ સંદૂષણામર્હતિ નિર્મલત્વાત્ ।
અશેષદોષાનુપલિપ્તચિત્તા ચર્યાસભાગા તવ સંબભૂવ

સર્વોત્તમસ્પર્શસુખાવહાનિ ગાત્રાણિ ચાસ્યાઃ પરમં મૃદૂનિ ।
વ્યાધ્યાતુરાઃ સંસ્પરિશેન યેષામરોગતાં તત્ક્ષણમેવ યાન્તિ

યો ઽસ્યાઃ શુભો વાતિ હિ ગાત્રગન્ધો વરાંસ્તદન્યાનભિભૂય ગન્ધાન્ ।
તં ગન્ધમાઘ્રાય વિશુદ્ધશીલપ્રતિષ્ઠિતા સર્વનરા ભવન્તિ

અસ્યા હિ કાયઃ કનકપ્રકાશો વિરોચતે નિર્મલપદ્મગર્ભઃ ।
ક્રુદ્ધા યમુદ્વીક્ષ્ય હિ મૈત્રચિત્તા ભવન્તિ સર્વે નિખિલેન સત્ત્વાઃ

સ્નિગ્ધં વચો ઽસ્યા મધુરં મનોજ્ઞં કાન્તં જનાનાં શ્રવણાભિરામમ્ ।
શ્રુત્વૈવ યદ્દોષતમોવિઘાતિ કર્માશુભં નાભિલષન્તિ કર્તુમ્

શુદ્ધાશયા નિર્મલમાનસેયં સર્વત્ર શાઠ્યં ન હિ વિદ્યતે ઽસ્યાઃ ।
યદ્ભાષતે ચેતસિ તત્તથૈવ યતો જગત્તોષયતિ સ્વરેણ

ન માયયા મોહયતે ચ સત્ત્વાન્ વિલોભયત્યેવ ચ નાર્થહેતોઃ ।
લજ્જાવતી સંવૃતમાનસેયં સગૌરવા વૃદ્ધનવેષુ નિત્યમ્

ન જાતિગોત્રેણ ન રૂપમત્તા તથૈવ નેયં પરિવારમત્તા ।
મદેન માનેન ચ વિપ્રયુક્તા નમ્રા જિનેષુ પ્રણતા સદૈવ

અથ ખલુ તેજોધિપતી રાજપુત્રઃ સપરિવારયા સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રિયા દારિકયા વિંશત્યા કન્યાસહસ્રૈઃ પરિવારેણ ચ સાર્ધં તતો ગન્ધાઙ્કુરશિખરપ્રભમેઘાદુદ્યાનાન્નિષ્ક્રમ્ય યેન ધર્મોદ્ગતપ્રભાસો બોધિમણ્ડો યેન ચ ભગવાન્ સૂર્યગાત્રપ્રવરઃ તથાગતઃ, તેનોપસંક્રાન્તો ઽભૂત્ ભગવતઃ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્ય તથાગતસ્ય દર્શનાય વન્દનાય પૂજનાય પર્યુપાસનાય । સ યાવદ્યાનસ્ય ભૂમિસ્તાવદ્યાનેન ગત્વા યાનાદવતીર્ય પદ્ભ્યામેવ ભગવતઃ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્ય તથાગતસ્યાન્તિકમુપસંક્રામન્ અદ્રાક્ષીત્તેજોધિપતી રાજપુત્રો ભગવન્તં સૂર્યગાત્રપ્રવરં તથાગતર્મહન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં દૂરત એવ પ્રાસાદિકં દર્શનીયં શાન્તેન્દ્રિયં શાન્તમાનસં ગુપ્તેન્દ્રિયં નાગમિવ સુદાન્તં હૃદમિવાચ્છં અનાવિલં વિપ્રસન્નમ્ । દૃષ્ટ્વા ચાસ્ય ચિત્તમભિપ્રસન્નમ્ । પ્રસન્નચિત્તો બુદ્ધદર્શનમહાપ્રીતિપ્રસાદવેગાન્ સંવર્ધયામાસ । મહાપ્રીતિવેગપ્રસાદપ્રામોદ્યપરિસ્ફુટેન ચિત્તેન તં ભગવન્તમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તસ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય સાર્ધં સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રીદારિકાપ્રમુખેન સર્વપરિવારેણ પઞ્ચભિર્મહામણિરત્નપદ્મશતસહસ્રૈઃ તં ભગવન્તમભિચ્છાદયામાસ । પઞ્ચ ચ વિહારશાતાનિ સર્વગન્ધમણિરત્નમયાનિ સર્વમણિરત્નરાજવિચિત્રાણિ તસ્ય ભગવતઃ કારયામાસ । એકૈકં ચ વિહારં પઞ્ચભિર્મહામણિરત્નરાજશતસહસ્રૈઃ પ્રતિમણ્ડયામાસ ॥
અથ ખલુ કુલપુત્ર સ ભગવાન્ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્તથાગતઃ તેજોધિપતે રાજકુમારસ્ય અધ્યાશયં વિદિત્વા સમન્તનેત્રદ્વારપ્રદીપં નામ સૂત્રાન્તં સંપ્રકાશયામાસ । સ તં શ્રુત્વા સર્વધર્મનયેષુ દશ સમાધિમુખસમુદ્રાન્ પ્રત્યલભત । યદુત - સર્વતથાગતપ્રણિધાનસાગરસંભવાવભાસં નામ સમાધિમુખં પ્રત્યલભત । ત્ર્યધ્વાવભાસગર્ભં ચ નામ સમાધિમુખં ( ગ્વ્ 327 ) પ્રત્યલભત । સર્વબુદ્ધમણ્ડલાભિમુખનિર્યાણં ચ નામ સમાધિમુખં પ્રત્યલભત । સર્વસત્ત્વપ્રવરાવભાસપ્રવેશં ચ નામ સમાધિમુખં પ્રત્યલભત । સર્વલોકસમુદયજ્ઞાનાવભાસપ્રતિપન્નં ચ નામ સમાધિમુખં પ્રત્યલભત । સર્વસત્ત્વેન્દ્રિયસમુદ્રાવભાસપ્રદીપં ચ નામ સમાધિમુખં પ્રત્યલભત । સર્વજગત્પરિત્રાણજ્ઞાનમેઘં ચ નામ સમાધિમુખં પ્રત્યલભત । સર્વસત્ત્વજગત્પરિપાકવિનયાભિમુખપ્રદીપં ચ નામ સમાધિમુખં પ્રત્યલભત । સર્વતથાગતધર્મચક્રનિર્ઘોષવિજ્ઞપનં ચ નામ સમાધિમુખં પ્રત્યલભત । સમન્તભદ્રચર્યામણ્ડલપરિશુદ્ધિપ્રણિધિમેઘં ચ નામ સમાધિમુખં પ્રત્યલભત । ઇમાનિ દશ સમાધિમુખાનિ પ્રમુખં કૃત્વા સર્વધર્મનયેષુ દશસમાધિમુખસમુદ્રાન્ પ્રત્યલભત । સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રીશ્ચ દારિકા દુર્યોધનજ્ઞાનસાગરગર્ભં ચ નામ ચિત્તનિધ્યપ્તિં પ્રત્યલભત, અવૈવર્તિકા ચાભૂદનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ॥
અથ ખલુ તેજોધિપતી રાજપુત્રઃ ભગવતઃ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્ય તથાગતસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય તં ભગવન્તમનેકતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રિયા દારિકયા સર્વપરિવારેણ ચ સાર્ધં તસ્ય ભગવતો ઽન્તિકાત્પ્રાક્રામત્ । સ યેન દ્રુમમેરુશ્રી રાજધાની, યેન ચ પિતા રાજા ધનપતિસ્તેનોપજગામ । ઉપેત્ય પિતુર્ધનપતે રાજ્ઞઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય એતમર્થમારોચયામાસ - યત્ખલુ દેવ જાનીયાઃ - સૂર્યગાત્રપ્રવરો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાન્ । ઇહૈવ તવ વિજિતે ધર્મમેઘોદ્ગતપ્રભાસે બોધિમણ્ડે વિહરત્યચિરાભિસંબુદ્ધઃ । અથ ખલુ રાજા ધનપતિસ્તેજોધિપતિં કુમારમેતદવોચત્ - કેન તે કુમાર અયમર્થં આરોચિતો દેવેન વા મનુષ્યેણ વા? સ પ્રાહ - સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રિયા દારિકયેતિ ॥
અથ ખલુ રાજા ધનપતિર્બુદ્ધોત્પાદશ્રવણેન મહાનિધાનપ્રતિલાભસંજ્ઞી સુદુર્લભબુદ્ધરત્નપરિલાભસંજ્ઞી તથાગતદર્શને સર્વદુર્ગતિપ્રપાતભયવિનિવર્તનસંજ્ઞી સર્વક્લેશવ્યાધિપ્રશમનમહાવૈદ્યરાજપ્રતિલાભસંજ્ઞી સર્વસંસારદુઃખપરિમોચકસંજ્ઞી અત્યન્તયોગક્ષેમપ્રતિષ્ઠાપકસંજ્ઞી વિતિમિરજ્ઞાનાલોકદર્શકસંજ્ઞી અવિદ્યાન્ધકારવિધ્વંસનમહોલ્કાપ્રાદુર્ભાવસંજ્ઞી અનાયકસ્ય લોકસ્ય ધર્મનયવિનાયકપ્રતિલાભસંજ્ઞી અપરિણાયકસ્ય સર્વજ્ઞતાયાનપરિણાયકસમુત્પાદસંજ્ઞી મહાપ્રીતિપ્રસાદપ્રામોદ્યપ્રતિલબ્ધો બુદ્ધોત્પાદં શ્રુત્વા ક્ષત્રિયબ્રાહ્મણનૈગમજનપદામાત્યપુરોહિતકુમારકોટ્ટરાજાનો દૌવારિકપાર્ષદ્યાંશ્ચ સંનિપાત્ય બુદ્ધોત્પાદનન્દશબ્દાવેદિનસ્તેજોધિપતેઃ કુમારસ્ય તદ્રાજ્યં ધર્માચ્છાદં પ્રાદાત્ । સ તં કુમારં રાજ્યે ઽભિષિચ્ય સાર્ધં દશભિઃ પ્રાણિસહસ્રૈર્યેન ભગવાન્ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્તથાગતસ્તેનોપજગામ । ઉપેત્ય તસ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય તં ભગવન્તમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તસ્ય ભગવતઃ પુરસ્તાન્ન્યષીદત્ સાર્ધં સ્વકેન પરિવારેણ ॥
અથ ખલુ કુલપુત્ર સ ભગવાન્ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્તથાગતો ધનપતિં રાજાનં સર્વાવચ્ચ પર્ષન્મણ્ડલમવલોક્ય તસ્યાં વેલાયામૂર્ણાકોશાત્સર્વજગચ્ચિત્તપ્રદીપં નામ રશ્મિં પ્રામુઞ્ચત્ । સા દશસુ દિક્ષુ સર્વલોકધાતૂનવભાસ્ય સર્વલોકેન્દ્રાનભિમુખં પરિસંસ્થાપ્ય અચિન્ત્યાનિ બુદ્ધવિકુર્વિતાનિ ( ગ્વ્ 328 ) સંદર્શ્ય બુદ્ધવૈનયિકાનાં સત્ત્વાનામાશયાન્ વિશોધ્ય તસ્યાં વેલાયામચિન્ત્યેન બુદ્ધાધિપતેયેન સર્વલોકાભ્યુદ્ગતેન બુદ્ધકાયેન સર્વસ્વરાઙ્ગસાગરસંપ્રયુક્તેન બુદ્ધઘોષેણ સર્વધર્મવિતિમિરાર્થપ્રદીપં નામ ધારણીમુખં સંપ્રકાશયામાસ બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમધારણીમુખપરિવારમ્ । અથ રાજ્ઞો ધનપતેસ્તદ્ધારણીમુખં શ્રુત્વા સર્વધર્મેષુ મહાન્ ધર્માવભાસઃ પ્રાદુરભૂત્ । તસ્યાં ચ પર્ષદિ જમ્બુદ્વીપપરમાણુરજઃસમાનાં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વધર્મવિતિમિરાર્થપ્રદીપાયા ધારણ્યાઃ પ્રતિલમ્ભો ઽભૂત્ । ષષ્ટેશ્ચ પ્રાણિનિયુતાનામનુપાદાય આસ્રવેભ્યશ્ચિત્તાનિ વિમુક્તાનિ । દશાનાં ચ પ્રાણિસહસ્રાણાં વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્વિશુદ્ધમ્ । અપરિમાણાનામનુત્પન્નપૂર્વમનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પન્નમ્ । દશસુ દિક્ષુ અચિન્ત્યબુદ્ધવિકુર્વિતસંદર્શનેનાનન્તમધ્યઃ સત્ત્વધાતુર્વિનયમગમાત્ ત્રિભિર્યાનૈઃ ॥
રાજ્ઞશ્ચ ધનપતેર્મહાધર્માવભાસપ્રતિલબ્ધસ્ય એતદભવત્ - ન શક્યમગારમધ્યાવસતા ઇમા એવંરૂપા ધર્મા અધિમોક્તુમ્, એવંરૂપં ચ જ્ઞાનં નિષ્પાદયિતુમ્ । યન્ન્વહં ભગવતો ઽન્તિકે પ્રવ્રાજયેયમ્ । અથ ખલુ રાજા ધનપતિસ્તં ભગવન્તમેતદવોચત્ - લભેયાહં ભગવતો ઽન્તિકે પ્રવ્રજ્યામુપસંપદં ભિક્ષુભાવમ્ । આહ - યસ્યેદાનીં મહારાજ કાલં મન્યસે ॥

અથ ખલુ રાજા ધનપતિઃ સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્ય તથાગતસ્યાન્તિકે પ્રાવ્રજત્ સાર્ધં દશભિઃ પ્રાણિસહસ્રૈઃ । તેન અચિરેણ પ્રવ્રજિતેન સર્વધર્મવિતિમિરાર્થપ્રદીપં ધારણીમુખં સપરિવારં નિષ્પાદિતં ભાવિતમ્, તાવન્ત્યેવ ચ સમાધિમુખાનિ પ્રતિલબ્ધાનિ । દશ ચ બોધિસત્ત્વાભિજ્ઞાઃ પ્રતિલબ્ધા । અનન્તમધ્યં ચ પ્રતિસંવિન્નયસાગરામવતીર્ણઃ । અસઙ્ગગોચરા ચ નામ કાયપરિશુદ્ધિઃ દશદિક્તથાગતોપસંક્રમણેષુ પ્રતિલબ્ધા । સ તસ્ય ભગવતો ધર્મચક્રં પ્રતીચ્છિતવાન્ સંધારિતવાન્, કથાપુરુષત્વં ચ કારયામાસ । મહાધર્મભાણકત્વં ચ અકરોત્ । શાસનપરિગ્રહં ચાકાર્ષીત્ । અભિજ્ઞાપ્રતિલાભબલેન ચ સર્વાવતીં લોકધાતું સ્ફરિત્વા યથાશયાનાં સત્ત્વાનાં કાયં સંદર્શ્ય એતં બુદ્ધોત્પાદં પ્રભાવયન્ તાં સર્વતથાગતસમુદયધર્મતામભિદ્યોતયન્ તાં પૂર્વયોગસંપદં સંપ્રકાશયન્ તં બુદ્ધવિકુર્વિતપ્રભાવં સંવર્ણયમાનઃ શાસનપરિગ્રહમકાર્ષીત્ ॥
તેજોધિપતિના ચ રાજપુત્રેણ તત્રૈવ દિવસે પૂર્ણાયાં પૂર્ણમાસ્યાં સપ્ત રત્નાનિ પ્રતિલબ્ધાનિ । તસ્યોપરિપ્રાસાદતલગતસ્ય સ્ત્રીગણપરિવૃતસ્ય પુરસ્તાદપ્રતિહતવેગં નામ શતસહસ્રારં સર્વરત્નસમલંકૃતં દિવ્યં જામ્બૂનદસુવર્ણમયં સમન્તપ્રભં સર્વાકારવરોપેતં મહાચક્રરત્નં પ્રાદુરભૂત્ । વજ્રરત્નગિરિતેજશ્ચ નામ મહાહસ્તિરત્નં પ્રાદુરભૂત્ । નીલગિર્યનિલવેગં ચ નામ અશ્વરત્નં પ્રાદુરભવત્ । આદિત્યગર્ભપ્રભમેઘરાજં ચ નામ મહામણિરત્નં પ્રાદુરભવત્ । સા ચ સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રી દારિકા સ્ત્રીરત્નં પ્રાદુરભવત્ । પ્રભૂતઘનસ્કન્ધં ચ નામ ગૃહપતિરત્નં પ્રાદુરભવત્ । વિમલનેત્રં ચ નામ પરિણાયકરત્નં સપ્તમં પ્રાદુરભવત્ । સ સપ્તરત્નસમન્વાગતો રાજાભવચ્ચક્રવર્તી ચતુર્દ્વીપેશ્વરો ધાર્મિકો ધર્મરાજો વિજિતાવી જનપદસ્થામવીર્યપ્રાપ્તઃ । પૂર્ણં ખલુ પુનરસ્ય સહસ્રં પુત્રાણામભૂચ્છૂરાણાં વીરાણાં વરાઙ્ગરૂપિણાં પરસૈન્યપ્રમર્દકાનામ્ । સ ( ગ્વ્ 329 ) ઇમાં મહાપૃથિવીં સસાગરગિરિપર્યન્તામખિલામકણ્ટકામનીતિકામનુપદ્રવામૃદ્ધાં સ્ફીતાં ક્ષેમાં સુભિક્ષાં રમણીયામાકીર્ણબહુજનમનુષ્યાં ધર્મેણાભિનિર્જિત્ય અધ્યાવસતિ સ્મ ॥
સ તસ્મિન્ જમ્બુદ્વીપે ચતુરશીતિરાજધાનીસહસ્રેષુ એકૈકસ્યાં રાજધાન્યાં પઞ્ચ વિહારશતાનિ કારયામાસ સર્વાકારવરોપેતાનિ સર્વોપભોગપરિભોગોપચારસંપન્નાનિ સર્વોદ્યાનપ્રાસાદચંક્રમનિર્યાણસુખપરિભોગ્યવનરાજીવિભૂષિતાનિ । એકૈકસ્મિંશ્ચ વિહારે તથાગતચૈત્યં કારયામાસ વિપુલોદ્વિદ્ધમત્યન્તરાનેકાકારરત્નવ્યૂહં સર્વમણિરત્નરાજવિચિત્રમ્ । સર્વાસુ ચ તાસુ રાજધાનીષુ તં ભગવન્તં સૂર્યગાત્રપ્રવરં તથાગતં સપરિવારમુપનિમન્ત્રયામાસ નગરપ્રવેશાય । સર્વાસુ રાજધાનીષુ તં તથાગતં સર્વાકારયા અચિન્ત્યયા તથાગતપૂજયા પૂજયન્ પ્રવેશયામાસ । સ બુદ્ધનગરપ્રવેશપ્રાતિહાર્યવિકુર્વિતેન અપ્રમાણાનાં સત્ત્વાનાં કુશલમૂલાનિ સંજનયમાસ । તત્રાપ્રસન્નચિત્તાઃ સત્ત્વાઃ પ્રસાદં પ્રત્યલભન્ત । પ્રસન્નચિત્તાઃ સત્ત્વા બુદ્ધદર્શનપ્રીતિવેગાન્ વિવર્ધયામાસુઃ । પ્રીતિવેગવિવર્ધિતાઃ સત્ત્વા બોધ્યાશયવિશુદ્ધિં પ્રત્યલભન્ત । બોધ્યાશયવિશુદ્ધાઃ સત્ત્વાઃ મહાકરુણાચેતનામુત્પાદયામાસુઃ । સત્ત્વહિતપ્રતિપન્નાઃ સત્ત્વાઃ સર્વબુદ્ધધર્મપર્યેષ્ટ્યભિયુક્તા અભૂવન્ । બુદ્ધધર્મનયવિધિજ્ઞાઃ સત્ત્વાઃ સર્વધર્મસ્વભાવનિધ્યપ્તયે ચિત્તમભિનિર્ણામયામાસુઃ । ધર્મસમતાવતીર્ણાઃ સત્ત્વાઃ ત્ર્યધ્વસમતાવતારાય ચિત્તમભિનિર્ણામયામાસુઃ । ત્ર્યધ્વજ્ઞાનાવભાસપ્રતિલબ્ધાઃ સત્ત્વાઃ સર્વબુદ્ધપરંપરાવિજ્ઞપ્તયે જ્ઞાનાલોકમવક્રામતિ સ્મ । વિચિત્રતથાગતવિજ્ઞપ્ત્યવક્રાન્તાઃ સત્ત્વાઃ સર્વજગત્સંગ્રહાય ચિત્તમભિનિર્ણામયામાસુઃ । સર્વજગત્સંગ્રહપ્રયુક્તાઃ સત્ત્વા બોધિસત્ત્વમાર્ગવિશુદ્ધયે પ્રણિધાનમુત્પાદયામાસુઃ । માર્ગસમતાવતીર્ણાઃ સત્ત્વાઃ સર્વતથાગતધર્મચક્રાભિનિર્હારાય જ્ઞાનાલોકમુત્પાદયામાસુઃ । ધર્મસાગરવિનયાભિમુખા સત્ત્વાઃ સર્વક્ષેત્રજાલસ્વકાયસ્ફરણતાયૈ ચિત્તમભિનિર્ણામયામાસુઃ । ક્ષેત્રસમતાવતીર્ણાઃ સત્ત્વાઃ સર્વસત્ત્વેન્દ્રિયસમુદ્રપરિજ્ઞાયૈ પ્રણિધાનમકાર્ષુઃ । સર્વજગદિન્દ્રિયયથાધિમુક્તિવિચારપ્રયુક્તાઃ સત્ત્વાઃ સર્વજ્ઞતાધિગમાય અધ્યાશયં વિશોધયામાસુઃ । ઇત્યેવંરૂપાણાં સત્ત્વાનામિમામેવંરૂપાર્થસિદ્ધિં સંપ્રવેશ્ય તેજોધિપતી રાજા સર્વાસુ રાજધાનીષુ તં સૂર્યગાત્રપ્રવરં તથાગતં પ્રવેશયામાસ અચિન્ત્યેન બુદ્ધવિકુર્વિતપ્રાતિહાર્યસંદર્શનેન તેષાં સત્ત્વાનાં પરિપાકવિનયાય ॥
તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન તેજોધિપતિર્નામ રાજપુત્રો ઽભૂત્? ન ખલુ પુનસ્ત્વયૈવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અયં સ ભગવાન્ શાક્યમુનિસ્તથાગતસ્તેન કાલેન તેન સમયેન તેજોધિપતિર્નામ રાજપુત્રો ઽભૂત્, યેન તચ્ચક્રવર્તિરાજ્યં પ્રતિલબ્ધમ્, સ ચ સૂર્યગાત્રપ્રવરો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન ધનપતિર્નામ રાજા અભૂત્ તેજોધિપતેઃ કુમારસ્ય પિતા? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । રત્નકુસુમપ્રભો નામ તથાગતસ્તેન કાલેન તેન સમયેન ધનપતિર્નામ રાજા અભૂત્, ય એતર્હિ પૂર્વસ્યાં દિશિ લોકધાતૌ સાગરપરમાણુરજઃસમાનાં લોકધાતુસમુદ્રાણાં પરેણ ધર્મધાતુગગનપ્રતિભાસમેઘનામ્નિ લોકધાતુસમુદ્રે ત્ર્યધ્વપ્રતિભાસમણિરાજસંભવકુલમધ્યમે લોકધાતુવંશે બુદ્ધપ્રભામણ્ડલશ્રીપ્રદીપાયાં લોકધાતૌ સુચન્દ્રકાયપ્રતિભાસધ્વજે બોધિમણ્ડે ( ગ્વ્ 330 ) અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુદ્ધો ઽનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમબોધિસત્ત્વપરિવૃતો ધર્મં દેશયતિ । તેન ચ ભગવતા રત્નકુસુમપ્રભેણ તથાગતેન પૂર્વં બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરતા સર્વધર્મધાતુગગનપ્રતિભાસમેઘો લોકધાતુસમુદ્રઃ પરિશોધિતઃ । યાવન્તશ્ચ તસ્મિન્ લોકધાતુસમુદ્રે તથાગતા ઉત્પન્નાશ્ચ ઉત્પદ્યન્તે ચ ઉત્પત્સ્યન્તે ચ, તે સર્વે ચ ભગવતા રત્નકુસુમપ્રભેણ તથાગતેન પૂર્વબોધિસત્ત્વચર્યાશ્ચરતા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પરિપાચિતાઃ ॥

તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યા સા તેન કાલેન તેન સમયેન પદ્મશ્રીગર્ભસંભવા નામ રાજભાર્યા અભૂત્ તેજોધિપતેઃ કુમારસ્ય માતા ચતુરશીતિસ્ત્રીસહસ્રાણાં પ્રમુખાનામ્? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । એષા સા કુલપુત્ર માયાદેવી ભગવતો માતા બોધિસત્ત્વજનની સમન્તાવભાસાનાવરણવિમોક્ષપ્રતિષ્ઠિતા અસંખ્યેયસર્વતથાગતસમુદ્રાગમપ્રત્યક્ષા સર્વબોધિસત્ત્વજન્મસંદર્શનવિધિજ્ઞા તેન કાલેન તેન સમયેન પદ્મશ્રીગર્ભસંભવા નામ રાજ્ઞો ધનતેરગ્રમહિષ્યભૂત્ । તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યા સા તેન કાલેન તેન સમયેન સુદર્શના નામ અગ્રગણિકા અભૂત્? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । એષા સા સુનેત્રા નામ દણ્ડપાણેઃ શાક્યસ્ય ભાર્યા મમ માતા તેન કાલેન તેન સમયેન સુદર્શના નામ અગ્રગણિકાભૂત્ । તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યા સા તેન કાલેન તેન સમયેન સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રીર્નામ ગણિકાદારિકાભૂત્? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અહં સા તેન કાલેન તેન સમયેન સુચલિતરતિપ્રભાસશ્રીર્ગણિકાદારિકા અભૂત્ । તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન તેજોધિપતે રાજ્ઞઃ પરિવારો ઽભૂત્? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । ઇમે તે બોધિસત્ત્વાઃ સર્વે સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધાનપરિપૂર્યાં ભગવતા પ્રતિષ્ઠાપિતા અસ્મિન્નેવ પર્ષન્મણ્ડલે સંનિષણ્ણાસર્વલોકધાતુપ્રતિભાસપ્રાપ્તેન કાયેન સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિવિહારસંભિન્નેન ચિત્તેન સર્વતથાગતઃ સંમુખભાવવદનવિજ્ઞપ્તેન ચક્ષુષા સર્વતથાગતગગનસ્વરાઙ્ગમેઘચક્રનિગર્જિતનિર્ઘોષવિજ્ઞપ્તેન શ્રોત્રેણ સર્વધર્મવિહારવશવર્તિના આશ્વાસપ્રશ્વાસેન સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાનુચલિતેન નિર્ઘોષેણ સર્વતથાગતપર્ષન્મણ્ડલોપસંક્રમણાપ્રતિપ્રસ્રબ્ધેન બોધિસત્ત્વકાયેન બોધિસત્ત્વયથાશયાભિમુખેન પરિપાકવિનયાનુકૂલેન આત્મભાવાભિનિર્હારેણ અશેષસર્વદિગ્જાલપ્રસૃતેન નાનાગતસર્વકલ્પાવ્યવચ્છિન્નેન સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધાનપરિપૂરિસમુદાગમેન સમન્વાગતા ભગવતઃ પર્ષન્મણ્ડલે સંનિષણ્ણાઃ । સ ખલુ કુલપુત્ર સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્તથાગતસ્તેજોધિપતિના ચક્રવર્તિના ચ મયા ચ યાવજ્જીવમુપસ્થિતો ઽભૂત્ ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ ॥
તસ્ય ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર સૂર્યગાત્રપ્રવરસ્ય તથાગતસ્ય પરિનિર્વૃતસ્યાનન્તરં તસ્યામેવ લોકધાતૌ પ્રસન્નગાત્રો નામ તથાગતો લોક ઉદપાદિ । સો ઽપ્યસ્માભિરારાગિતઃ સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતઃ । તસ્યાનન્તરં સર્વગાત્રજ્ઞાનપ્રતિભાસચન્દ્રો નામ તથાગતો લોક ઉદપાદિ । સો ઽપ્યસ્માભિર્દેવેન્દ્રભૂતૈરારાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં જામ્બૂનદતેજોરાજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં લક્ષણભૂષિતગાત્રો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં વિચિત્રરશ્મિજ્વલનચન્દ્રો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સુવિલોકિતજ્ઞાનકેતુર્નામ તથાગત ( ગ્વ્ 331 ) આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં વિપુલમહાજ્ઞાનરશ્મિરાજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં નારાયણવજ્રવીર્યો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરમપરાજિતજ્ઞાનસ્થામો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સમન્તવિલોકિતજ્ઞાનો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં વિમલશ્રીમેઘો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સિંહવિજૃમ્ભિતપ્રભો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં જ્ઞાનરશ્મિજ્વલનચૂડો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં ગુણરશ્મિધ્વજોનામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં જ્ઞાનભાસ્કરતેજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં રત્નપદ્મપ્રફુલ્લિતગાત્રો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં પુણ્યપ્રદીપધ્વજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં જ્ઞાનરશ્મિમેઘપ્રભો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સમન્તવૈરોચનચન્દ્રો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં આભરણચ્છત્રનિર્ઘોષો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સમન્તજ્ઞાનાલોકવિક્રમસિંહો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં ધર્મધાતુવિષયમતિચન્દ્રો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સત્ત્વગગનચિત્તપ્રતિભાસબિમ્બો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં પ્રશમગન્ધસુનાભો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સમન્તાનુરવિતશાન્તનિર્ઘોષો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સુદૃઢજ્ઞાનરશ્મિજાલબિમ્બસ્કન્ધો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં અમૃતપર્વતપ્રભાતેજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં ધર્મસાગરનિગર્જિતઘોષો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં બુદ્ધગગનપ્રભાસચૂડો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં રશ્મિચન્દ્રો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં રશ્મિચન્દ્રોર્ણમેઘો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સુપરિપૂર્ણજ્ઞાનમુખક્ત્રો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સુવિશુદ્ધજ્ઞાનકુસુમાવભાસો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં રત્નાર્ચિઃપર્વતશ્રીતેજોરાજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં વિપુલગુણજ્યોતિઃપ્રભો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સમાધિમેર્વભ્યુદ્ગતજ્ઞાનો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં રત્નચન્દ્રધ્વજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરમર્ચિર્મણ્ડલગાત્રો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં રત્નાગ્રપ્રભતેજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં સમન્તજ્ઞાનચર્યાવિલમ્બો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં અર્ચિઃસમુદ્રમુખવેગપ્રદીપો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં ધર્મવિમાનનિર્ઘોષરાજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરમસદૃશગુણકીર્તિધ્વજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં પ્રલમ્બબાહુર્નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં પૂર્વપ્રણિધિનિર્માણચન્દ્રો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરમાકાશજ્ઞાનાર્થપ્રદીપો
નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં ધર્મોદ્ગતનભેશ્વરો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં વૈરોચનશ્રીગર્ભરાજો નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં ધર્મનારાયણકેતુર્નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં જ્ઞાનકેતુર્નામ તથાગત આરાગિતઃ । તસ્યાનન્તરં ધર્મસાગરપદ્મો નામ તથાગત આરાગિતઃ । ઇતિ હિ કુલપુત્ર એતાંસ્તથાગતાન્ પ્રમુખાન્ કૃત્વા તસ્યાં લોકધાતૌ ષષ્ટિબુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણ્યુત્પન્નાનિ ( ગ્વ્ 332 ) અભૂવન્, યાન્યસ્માભિરારાગિતાનિ સત્કૃતાનિ ગુરુકૃતાનિ માનિતાનિ પૂજિતાનિ ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ ॥

તેષાં ખલુ કુલપુત્ર ષષ્ટેર્બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણાં સર્વપશ્ચિમો વિપુલધર્માધિમુક્તિસંભવતેજો નામ તથાગત ઉત્પન્નો ઽભૂત્ । તસ્ય ભગવતો નગરે પ્રવિષ્ટસ્ય મયા રાજભાર્યાભૂતયા સાર્ધં સ્વામિના સર્વાકારપૂજામુખં પ્રયુક્તયા તથાગતપૂજયા પૂજાં કૃત્વા સર્વતથાગતોત્પત્તિસંભવપ્રદીપો નામ તથાગતધર્મપર્યાયસ્તસ્ય ભગવતો ઽન્તિકાત્ શ્રુતઃ, યસ્ય સહશ્રવણાન્મયા જ્ઞાનચક્ષુઃ પ્રતિલબ્ધમ્ । એષ ચ સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિનયસાગરવ્યવલોકનવિષયો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધઃ ॥
સા ખલ્વહં કુલપુત્ર એતં વિમોક્ષં ભાવયમાના બુદ્ધક્ષેત્રશતપરમાણુરજઃસમાન્ કલ્પાનાગતાન્ બોધિસત્ત્વેન સાર્ધં બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરમાણા । તેષુ ચ મે બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમેષુ કલ્પેષુ અનન્તમધ્યાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । ક્વચિત્ કલ્પે કલ્પસ્થો ઽપિ એકતથાગત આરાગિતઃ । ક્વચિત્ કલ્પે દ્વૌ તથાગતાવારાગિતૌ । ક્વચિત્ કલ્પે યાવદનભિલાપ્યાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । ક્વચિત્ કલ્પે બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । ન ચ મે જાતુ બોધિસત્ત્વસ્ય કાયો જ્ઞાતઃ - કિંપ્રમાણઃ કીદૃક્સંસ્થાનઃ કીદૃગ્વર્ણઃ । ન કાયકર્મ જ્ઞાતં ન વાક્કર્મ ન મનસ્કર્મ જ્ઞાતં ન જ્ઞાનદર્શનં ન જ્ઞાનગોચરં ન જ્ઞાનસમાધિવિષયો જ્ઞાતઃ । યે ખલુ પુનઃ કુલપુત્ર સત્ત્વા બોધિસત્ત્વં બોધિસત્ત્વચારિકાં ચરન્તં દૃષ્ટ્વા બોધિસત્ત્વસ્યાન્તિકે ઽનુનયચિત્તમુત્પાદયામાસુઃ, નાનાસંકેતૈર્નાનાસંવાસૈશ્ચ પ્રસાદં જનયામાસુઃ, સર્વે તે બોધિસત્ત્વેન લૌકિકલોકોત્તરૈર્વિવિધૈરુપાયૈઃ સંગૃહીતા બોધિસત્ત્વસ્ય પરિવારા ભવન્તિ સ્મ । તે બોધિસત્ત્વસ્ય બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરતઃ પરિવારસંવાસે ન અવૈવર્તિકા ભવન્તિ સ્મ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ॥
સાહં કુલપુત્ર વિપુલધર્માધિમુક્તિસંભવતેજસ્તથાગતસ્ય સહદર્શનાદિમં સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિસાગરવ્યવલોકનવિષયં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં પ્રતિલભ્ય બોધિસત્ત્વેન સાર્ધં બુદ્ધક્ષેત્રશતપરમાણુરજઃસમાન્ કલ્પાનાગતા એતં વિમોક્ષં સંભાવયમાના । યે ચ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમેષુ કલ્પેષુ તથાગતા ઉત્પન્નાઃ, સર્વે તે મયા તથાગતા આરાગિતાઃ પૂજિતા ઉપસ્થિતાઃ । સર્વેષાં ચ મે તેષાં તથાગતાનાં ધર્મદેશના શ્રુતા, શ્રુત્વા ઉદ્ગૃહીતા સંધારિતા । સર્વેષાં ચ મયા તેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતામન્તિકાદેષ વિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધો નાનાનયૈર્વા નાનાસૂત્રાન્તનયનિર્ઘોષૈર્નાનાવિમોક્ષશરીરૈર્નાનાવિમોક્ષદ્વારૈર્નાનાવિમોક્ષવિચારૈર્નાનાધ્વજપ્રવેશૈઃ નાનાબુદ્ધક્ષેત્રસાગરાવતારૈઃ નાનાબુદ્ધદર્શનસમુદ્રવિજ્ઞપ્તિભિઃ નાનાતથાગતપર્ષન્મણ્ડલાવતારૈઃ નાનાબોધિસત્ત્વપ્રણિધાનસાગરનયપથૈઃ નાનાબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રસરૈઃ નાનાબોધિસત્ત્વચર્યાભિનિર્હારૈઃ નાનાબોધિસત્ત્વપ્રસરૈઃ । ન ચ બોધિસત્ત્વસ્ય સમન્તભદ્રવિમોક્ષનયમવતરામિ । તત્કસ્ય હેતોઃ? આકાશતલપ્રવેશાપ્રમાણા હિ કુલપુત્ર સમન્તભદ્રાણાં બોધિસત્ત્વાનાં વિમોક્ષનયાઃ સર્વસત્ત્વસંજ્ઞાગતતલાપ્રમાણાઃ ત્ર્યધ્વપરિવર્તસાગરતલાપ્રમાણા ( ગ્વ્ 333 ) દિક્સમુદ્રતલાપ્રમાણા ધર્મધાતુનયસાગરતલાપ્રમાણાઃ । તથાગતવિષયસમશરીરા હિ કુલપુત્ર સમન્તભદ્રાણાં બોધિસત્ત્વાનાં વિમોક્ષનયાઃ ॥
સા અહં કુલપુત્ર બુદ્ધક્ષેત્રપર્માણુરજઃસમાન્ કલ્પાન્ બોધિસત્ત્વશરીરં પ્રેક્ષમાણા અતૃપ્તૈવ દર્શનેન । તદ્યથાપિ નામ કુલપુત્ર એકાન્તરાગચરિતયોઃ સ્ત્રીપુરુષયોરન્યોન્યસમાગમે સંકેતકૃતયોરપ્રમાણા અયોનિશોમનસિકારપ્રભવાઃ શુભસંજ્ઞાવિતર્કસંમોહસંભવાશ્ચિત્તોત્પાદા ઉત્પદ્યન્તે, એવમેવ કુલપુત્ર મમ બોધિસત્ત્વસ્ય શરીરં પ્રેક્ષમાણાયા એકૈકસ્માદ્રોમવિવરાદનન્તમધ્યાપ્રમાણનિર્દેશા લોકધાતુવંશપ્રસરા નાનાપ્રતિષ્ઠાના નાનાસંધિવ્યૂહા નાનાસંસ્થાના નાનાપર્વતવ્યૂહા નાનાપૃથિવીતલવ્યૂહનિર્દેશા નાનાગગનમેઘસંછન્નાલંકારા નાનાકલ્પનામસંખ્યાનિર્દેશા નાનાબુદ્ધોત્પાદતથાગતવંશપ્રભવા નાનાબોધિમણ્ડાલંકારા નાનાતથાગતધર્મચક્રપ્રવર્તનવિકુર્વિતા નાનાતથાગતપર્ષન્મણ્ડલવ્યૂહા નાનાસૂત્રાન્તનયનિર્દેશનિર્ઘોષા નાનાયાનનયનિર્હારપ્રભવા નાનાપરિશુદ્ધપ્રભાલોકાવભાસા અદૃષ્ટપૂર્વનિમિત્તાઃ પ્રતિચિત્તક્ષણં ચક્ષુષ આભાસમાગચ્છન્તિ । એકૈકસ્માદ્રોમવિવરાદનન્તમધ્યા બુદ્ધસમુદ્રાશ્ચક્ષુષ આભાસમાગચ્છન્તિ । નાનાબોધિમણ્ડાલંકારા નાનાધર્મચક્રપ્રવર્તનવિકુર્વિતા નાનાસૂત્રાન્તનિર્ઘોષવિકુર્વિતાઃ અપ્રતિસ્રબ્ધયોગેન પ્રતિચિત્તક્ષણં ચક્ષુષ આભાસમાગચ્છન્તિ । એકૈકસ્માદ્રોમવિવરાદનન્તમધ્યાઃ સત્ત્વસમુદ્રા નાનાભવનારામપર્વતવિમાનનદીસમુદ્રનિલયા નાનારૂપકાયા નાનાપરિભોગવિષયા નાનાચારયોગચારપ્રયોગા નાનેન્દ્રિયપરિનિષ્પત્તિસંસ્થાનાઃ પ્રતિચિત્તક્ષણં ચક્ષુષ આભાસમાગચ્છન્તિ । એકૈકસ્માદ્રોમવિવરાદનન્તમધ્યાસ્ત્ર્યધ્વસાગરપ્રવેશનયા અવભાસમાગચ્છન્તિ । અનન્તમધ્યા બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનસમુદ્રા વિશુધ્યન્તે । અનન્તમધ્યા બોધિસત્ત્વભૂમિચર્યાવિમાત્રતાસમુદ્રા આભાસમાગચ્છન્તિ । અનન્તમધ્યા બોધિસત્ત્વપારમિતાનયસાગરપરિશુદ્ધયો ઽવભાસમાગચ્છન્તિ । અનન્તમધ્યા બોધિસત્ત્વપૂર્વયોગસમુદ્રા આભાસમાગચ્છન્તિ । અનન્તમધ્યા બુદ્ધક્ષેત્રપરિશોધનનયસમુદ્રા આભાસમાગચ્છન્તિ । અનન્તમધ્યા બોધિસત્ત્વમહામૈત્રીનયસમુદ્રાઃ સર્વસત્ત્વમહામૈત્રીનયસમુદ્રાઃ સર્વસત્ત્વપરિપાકવિનયપરાક્રમપ્રયોગસાગરા અવક્રામન્તિ । અનન્તમધ્યા બોધિસત્ત્વમહાકરુણામેઘનયસાગરાઃ સંભવન્તિ । અનન્તમધ્યા બોધિસત્ત્વમહાપ્રીતિવેગસાગરા વિવર્ધન્તે । પ્રતિચિત્તક્ષણમનન્તમધ્યાઃ સર્વસત્ત્વસંગ્રહપ્રયોગસાગરા નિષ્પદ્યન્તે ॥
સા અહં કુલપુત્ર તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રશતપરમાણુરજઃસમેષુ કલ્પેષુ બોધિસત્ત્વસ્ય એકૈકસ્માદ્રોમવિવરાત્પ્રતિચિત્તક્ષણમનન્તમધ્યાન્ ધર્મનયસાગરાનવતરમાણા પર્યન્તં નાધિગચ્છામિ । ન ચ અવતીર્ણપૂર્વમવતરામિ । ન પ્રતિલબ્ધપૂર્વં પ્રતિલભે યાવદન્તઃપુરમધ્યગતસ્યાપ્યહં કુલપુત્ર સર્વાર્થસિદ્ધસ્ય સ્ત્રીગણપરિવૃતસ્ય નાનાવિમોક્ષનયસાગરાવતારૈઃ । એકૈકસ્માદ્રોમવિવરાદનન્તમધ્યાંસ્ત્ર્યધ્વનયસાગરાનવતારામિ ધર્મધાત્વવતારનયસમુદ્રાવતારેણ ॥

એતમહં કુલપુત્ર સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિસાગરવ્યવલોકનવિષયં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં પ્રજાનામિ, સમાપદ્યે । કિં મયા શક્યં બોધિસત્ત્વાનામનન્તમધ્યોપાયનયસાગરપ્રસૃતાનાં સર્વસત્ત્વસમસદૃશસંસ્થાનસંસ્થિતકાયવિજ્ઞપ્તિસંદર્શકાનાં સર્વજગદાશયાનુકૂલચર્યાસંદર્શકાનામ્ ( ગ્વ્ 334 ) અનન્તમધ્યવર્ણનિર્મિતમેઘસમુદ્રસર્વરોમમુખપ્રમુઞ્ચકાનાં સર્વશરીરધર્મતાસ્વભાવપ્રકૃતિપરિશુદ્ધાનામાકાશલક્ષણજગત્પ્રકૃત્યવબોધનિર્વિકલ્પાનાં સર્વત્રાનુગતબુદ્ધિવિનિશ્ચયતથાગતસમવિકુર્વિતપરમાણામ્ અનન્તમધ્યવિમોક્ષવિષયવિકુર્વિતનિર્યાતાનાં વિપુલધર્મધાતુચિત્તોત્પાદપ્રવેશવિહારવશવર્તિનાં સમન્તમુખસર્વધર્મભૂમિવિમોક્ષસાગરવિક્રીડિતાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્, નિખિલાન્ વા ગુણનિધીન્ સંદર્શયિતુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇહૈવ ભગવતો વૈરોચનસ્ય પાદમૂલે વિવિધરત્નવ્યૂહમહામણિરાજપદ્મગર્ભાસનનિષણ્ણા બોધિસત્ત્વજનેત્રી માયા નામ દેવી । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વા બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્તો ઽનુપલિપ્તા ભવન્તિ સર્વલોકધર્મમલૈઃ । અપ્રતિપ્રસ્રબ્ધા ભવન્તિ તથાગતપૂજાપ્રયોગેષુ । અવૈવર્તિકા ભવન્તિ સર્વબોધિસત્ત્વકર્માન્તેભ્યઃ । સર્વાવરણવિગતા ભવન્તિ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષાવતારેષુ । અપરપ્રત્યયા ભવન્તિ સર્વબોધિસત્ત્વવિહારેષુ । સંમુખીભાવગતા ભવન્તિ સર્વતથાગતાનામ્ । ન વિવર્તન્તે સર્વસત્ત્વસંગ્રહપ્રયોગેભ્યઃ, ન નિવર્તન્તે ઽપરાન્તકોટીગતકલ્પસર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસંવાસેભ્યઃ । ન પ્રત્યુદાવર્તન્તે મહાયાનપ્રણિધાનાત્ । ન સંસીદન્તિ જગત્કુશલમૂલસંધારણવિવર્ધનતયા ॥
અથ ખલુ ગોપા શાક્યકન્યા એતમેવ વિમોક્ષમુખનયં સંદર્શયન્તી બુદ્ધાધિષ્ઠાનેન તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
સંબોધિચર્યાચરણપ્રયુક્તં પશ્યન્તિ સત્ત્વાઃ ખલુ યે ઽગ્રસત્ત્વમ્ ।
પ્રસન્નચિત્તાઃ પ્રતિઘાતિનો વા વ્રજન્તિ તે સંગ્રહમસ્ય સર્વે

યાવન્તિ હિ ક્ષેત્રશતે રજાંસિ સ્મરામિ કલ્પાનિહ તાવતો ઽહમ્ ।
મેરુપ્રભાભૂદ્વરલોકધાતુસ્તતઃ પરં વ્યૂહસનામ્નિ કલ્પે

ષડ્વિંશતિઃ કોટ્યયુતાનિ તસ્મિન્ સહસ્રસંખ્યા હ્યભવન્મુનીનામ્ ।
તેષામભૂદ્યશ્ચરમો મુનીન્દ્રો ધર્મધ્વજો નામ જગત્પ્રદીપઃ

શ્રીતેજનામા નૃપતિસ્તદાનીં તસ્મિન્ મુનીન્દ્રે પરિનિર્વૃતે ઽથ ।
જમ્બુધ્વજે ઽસ્મિન્નિહતારિચક્રઃ સો ઽવ્યાહતાજ્ઞઃ પરમેશ્વરો ઽભૂત્

શૂરાણિ વીરાણ્યથ રૂપવન્તિ પઞ્ચાભવન્ પુત્રશતાનિ તસ્ય ।
સર્વાઙ્ગસંપૂર્ણવિશુદ્ધકાયાન્યનુત્તમશ્રીપ્રતિમણ્ડિતાનિ

રાજા સપુત્રઃ સુગતે પ્રસન્નઃ પૂજામકાર્ષીદ્વિપુલાં જિનસ્ય ।
નિત્યં ચ સદ્ધર્મપરિગ્રહો ઽસૌ ધર્માભિયુક્તો ઽભવદપ્રકમ્પ્યઃ

સુરશ્મિનામા ચ નૃપસ્ય તસ્ય વિશુદ્ધસત્ત્વો ઽયમભૂત્કુમારઃ ।
સુદર્શનીયશ્ચ મનોજ્ઞરૂપઃ ત્રિંશદ્વરાલંકૃતલક્ષણાઙ્ગઃ

રાજ્યં પરિત્યજ્ય નૃણાં સ પઞ્ચકોટીવૃતઃ પ્રવ્રજિતસ્તદાનીમ્ ।
સ પ્રવ્રજિત્વા દૃઢવીર્યયુક્તઃ સંધારયામાસ જિનસ્ય ધર્મમ્

દ્રુમાવતી નામ પુરી વૃતાભૂત્ કોટીસહસ્રૈર્નગરોત્તમાનામ્ ।
આસીદ્વનં તત્ર વિચિત્રશાખં પ્રશાન્તનિર્ઘોષમનુત્તરશ્રિયમ્

યતઃ સુરશ્મિર્વિજહાર તસ્મિન્ વિશારદો ધીપ્રતિભાનશુદ્ધઃ ।
સ દ્યોતયામાસ જિનસ્ય ધર્મં સંક્લિષ્ટસત્ત્વૌઘવિશોધનાય

પિણ્ડાય ધીમાન્ સ પુરં વિવેશ પ્રાસાદિકેર્યાપથશાન્તવેષઃ ।
અનુત્ક્ષિપ્તચક્ષુઃ સ્મૃતિમાન્ પ્રજાનન્ ગમ્ભીરચેષ્ટઃ સ્થિરધીરગામી

નન્દીધ્વજો ઽભૂત્પ્રવરઃ પુરાણાં શ્રેષ્ઠી તદાનીં સુવિઘુષ્ટકીર્તિઃ ।
તસ્યાહમાસં દુહિતા મનાપા ભાનુપ્રભા નામ સુચારુરૂપા

દ્વારે ઽથ તસ્યોત્તરમન્દિરસ્ય દૃષ્ટો મયાભૂત્સગણઃ સુરશ્મિઃ ।
પ્રાસાદિકો લક્ષણચિત્રિતાઙ્ગઃ તત્રાભવન્મે સુમહાન્ પ્રસાદઃ

યદા ગૃહદ્વારગતો મમાભૂત્ પાત્રે પ્રદત્તો ઽસ્ય મણિસ્તદા મે ।
મુક્ત્વા ચ સર્વાભરણાનિ મૈત્રચિત્તાનુનીતાહમદાત્તદાસ્મૈ

સરાગચિત્તેન વિધાય પૂજાં સુરશ્મિકેતોઃ સુગતાત્મજસ્ય ।
અર્ધતૃતીયાનિ શતાનિ નાગાં કલ્પોત્તમાયાં ખલુ જાત્વપાયાન્

દેવેષુ દેવેન્દ્રકુલેષુ જાતા નરેન્દ્રપુત્રી મનુજેષુ ચાહમ્ ।
અનન્તવર્ણેન સમુચ્છ્રયેણ સર્વત્ર ચાદાત્સહદર્શનં મે

અર્ધતૃતીયેષુ ગતેષુ કલ્પશતેષુ જાતાસ્મ્યભયંકરાણામ્ ।
સુદર્શનાયા ગણિકોત્તમાયાઃ સંચાલિતાખ્યા દુહિતા તદાનીમ્

દૃષ્ટ્વાથ તેજોધિપતિં કુમારં પૂજામકાર્ષં મુદિતાહમસ્ય ।
આત્માનમસ્યૈવ નિવેદયિત્વા ભૂતાસ્મિ વશ્યા ખલુ તસ્ય ભાર્યા

સંપૂજિતસ્તેન મયા સહાભૂત્ સ સૂર્યગાત્રપ્રવરો મહર્ષિઃ ।
પ્રસન્નયા ચૈવ તમીક્ષ્ય બુદ્ધમુત્પાદિતં મે વરબોધિચિત્તમ્

પૂર્ણા જિનાનાં ખલુ ષષ્ટિકોટ્યસ્તત્રૈવ કલ્પે સુસમુત્થિતાનામ્ ।
બભૂવ તેષાં ચરમો જિનાનાં બુદ્ધસ્તદાનીમધિમુક્તિતેજાઃ

તસ્મિન્ વિશુદ્ધં મમ ધર્મચક્ષુર્ધર્મસ્વભાવશ્ચ મયાવબુદ્ધઃ ।
અયોનિશો ઽત્યન્તવિકલ્પ શાન્તા લબ્ધાવભાસાસ્મ્યભવં તતો ઽર્વાક્

સમાધિભૂમિં ચ વિલોકયામિ તતઃપ્રભૃત્યેવ જિનૌરસાનામ્ ।
ક્ષેત્રાર્ણવાનેકમનઃક્ષણેન ચિન્તાવ્યતીતાંશ્ચ દિશામિ દિક્ષુ

નાનાવિશુદ્ધાનિ ચ સર્વદિક્ષુ ક્ષેત્રાણિ પશ્યામ્યમિતાદ્ભુતાનિ ।
દૃષ્ટ્વા મનસ્તેષુ ન સજ્જતે મે ક્લિષ્ટેષુ નૈવ પ્રતિહન્યતે ચ

ક્ષેત્રેષુ તેષ્વેવ ચ બોધિમણ્ડે પશ્યામિ બુદ્ધાન્ નિખિલેષ્વશેષાન્ ।
પ્રભાસમુદ્રાનમિતાંશ્ચ તેષાં એકેન ચિત્તેન વિલોકયામિ

તથૈવ તેષાં ચ પર્ષત્સમુદ્રાંશ્ચિત્તક્ષણેનાવતરામ્યસઙ્ગાન્ ।
તેષાં સમાધીનખિલાનવૈમિ સર્વાન્ વિમોક્ષાનપિ ચાપ્રમેયાન્

ચર્યાં ચ તેષાં વિપુલાં ધરેમિ ભૂમીનયાંશ્ચાવતરામ્યશેષાન્ ।
પ્રણિધ્યસંખ્યેયમહાસમુદ્રાન્ પ્રતિક્ષણં ચાવતરામ્યનન્તાન્

સંપ્રેક્ષતી સત્પુરુષસ્ય કાયં કલ્પાનનન્તાંશ્ચરતી ચ ચર્યામ્ ।
એકૈકરોમ્નો ઽસ્ય વિકુર્વિતાનાં નૈવેહ પર્યન્તમુપૈમિ જાતુ

સંખ્યાવ્યતીતાનપિ ચૈવ રોમ્નિ ક્ષેત્રોદધીનપ્યવલોકયામિ ।
સમારુતસ્કન્ધમહાજલૌઘાનગ્નિપ્રપૂર્ણાન્ પૃથિવીશરીરાન્

નાનાપ્રતિષ્ઠાનવિકલ્પરૂપાન્ વિચિત્રસંસ્થાનનયપ્રવેશાન્ ।
નાનાવિધાન્ ધાતુશરીરભેદૈરનન્તમધ્યાકૃતવિગ્રહાંશ્ચ

ક્ષેત્રોદધિષ્વમિતેષ્વલાપ્યાન્ ધાતૂન્ પૃથગ્ યાનવલોકયામિ ।
ધર્માભિધાનૈર્જનતાં વિનીતાં તેષ્વેવ પશ્યામિ જિનાન્ પ્રયુક્તાન્

ન કાયકર્માસ્ય મયાવબુદ્ધં ન વાગ્ન ચિત્તં ન તયોશ્ચ કર્મ ।
ઋદ્ધિર્ન નૈવાસ્ય પૃથગ્વિકુર્વા કલ્પાંશ્ચરન્ત્યા વિપુલાં સુચર્યામ્

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ગોપાયાઃ શાક્યકન્યાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ગોપાં શાક્યકન્યામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય ગોપાયાઃ શાક્યકન્યાયા અન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ

44 માયા ।
અથ ખલુ સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય માયાયા દેવ્યાઃ સકાશં ગમનાભિમુખસ્ય બુદ્ધગોચરવિચારજ્ઞાનપ્રતિપન્નસ્ય એતદભવત્ - કેનોપાયેન મયા શક્યં સર્વલોકોચ્ચલિતષડાયતનાનામપ્રતિષ્ઠિતાનાં કલ્યાણમિત્રાણાં સર્વસઙ્ગસમતિક્રાન્તકાયાનામસઙ્ગગતિગામિનીપ્રતિપદાપ્રતિપન્નાનાં ધર્મકાયસુવિશુદ્ધાનાં કાયકર્મમાયાસુનિર્મિતશરીરાણાં જ્ઞાનમાયાગતલોકવિચારાણાં પ્રણિધિરૂપકાયાનાં બુદ્ધાધિષ્ઠાનમનોમયશરીરાણામનુત્પન્નાનિરુદ્ધકાયાનામસત્યામૃષકાયાનામસંક્રાન્તવિનષ્ટકાયાનામસંભવાવિભવકાયાનામ્ અલક્ષણૈકલક્ષણકાયાનામ્ । અદ્વયસંઙ્ગવિનિર્મુક્તકાયાનામ્, અનાલયનિલયકાયાનામ્, અનક્ષતકાયાનાં પ્રતિભાસસમનિર્વિકલ્પકાયાનાં સ્વપ્નસમવિચારકાયાનામ્, આદર્શમણ્ડલસમસદૃશાક્રાન્તકાયાનાં દિક્સમપ્રશાન્તપ્રતિષ્ઠકાયાનાં સર્વદિક્સ્ફરણનિર્માણકાયાનાં ત્ર્યધ્વાસંભિન્નકાયાનામશરીરચિત્તનિર્વિકલ્પકાયાનાં સર્વલોકચક્ષુષ્પથસમતિક્રાન્તકાયાનાં સમન્તભદ્રચક્ષુઃપ્રસરવિજ્ઞેયવિનયકાયાનામ્ અસઙ્ગગગનગોચરાણાં કલ્યાણમિત્રાણાં દર્શનમારાગયિતું સંમુખીભાવતામનુપ્રાપ્તું સમવધાનં ચાપ્તું નિમિત્તં ચોદ્ગ્રહીતું ઘોષમણ્ડલં વા વિજ્ઞાતું મન્ત્રવ્યવચારાન્ વા આજ્ઞાતુમનુશાસનીં ચોદ્ગ્રહીતુમ્ ॥
તમેવં ચિન્તામનસિકારપ્રયુક્તં રત્નનેત્રા નામ નગરદેવતા ગગનદેવતાગણપરિવૃતા ગગનતલગતમાત્માનમુપદર્શ્ય નાનાવિભૂષણવિભૂષિતશરીરા અનેકાકારવર્ણદિવ્યકુસુમપુટપરિગૃહીતા સંમુખમભ્યવકીરમાણા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - ચિત્તનગરપરિપાલનપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વસંસારવિષયરત્યસંવસનતયા । ચિત્તનગરાલંકારપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં દશતથાગતબલાધ્યાનલમ્બનતયા । ચિત્તનગરપરિશોધનપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યમીર્ષ્યામાત્સર્યશાઠ્યાપનયનતયા । ચિત્તનગરસંતાપપ્રશમાભિયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વધર્મનિધ્યપ્ત્યા । ચિત્તનગરવિવર્ધનાભિયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વજ્ઞતાસંભારમહાવીર્યવેગવિવર્ધનતયા । ચિત્તનગરભવનકોશવ્યૂહારક્ષાપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વસમાધિસમાપત્તિધ્યાનવિમોક્ષવિપુલધર્મવિનયમાનવિહારવશવર્તિતયા । ચિત્તનગરાવભાસપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વતથાગતપર્ષન્મણ્ડલસમુદયસમન્તભૂમિપ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિલમ્ભપ્રતીચ્છનતયા । ચિત્તનગરોપસ્તમ્ભપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વતથાગતસંભવોપાયમાર્ગસ્વચિત્તનગરસમવસરણતયા । ચિત્તનગરદૃઢપ્રાકારાભિનિર્હારપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધાનાભિનિર્હારચિત્તવિશુદ્ધયે । ચિત્તનગરદુર્યોધનદુરાસદતાભિનિર્હારપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વક્લેશમારકાયિકપાપમિત્રમારચક્રાનવમૃદ્યતયા । ચિત્તનગરાવભાસનપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વસત્ત્વતથાગતજ્ઞાનાવભાસપ્રતિપદ્યમાનતયા । ચિત્તનગરાભિનિષ્યન્દનપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વતથાગતધર્મમેઘસંપ્રતીચ્છનતયા । ચિત્તનગરોપસ્તમ્ભનપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વતથાગતપુણ્યસમુદ્રસ્વચિત્તાશયસંપ્રતીચ્છનતયા । ચિત્તનગરપ્રવિસ્તરણપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં મહામૈત્રીસર્વજગત્ફરણતયા । ચિત્તનગરસંપ્રતિચ્છાદનપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં વિપુલધર્મચ્છત્રસર્વાકુશલધર્મપ્રતિપક્ષાભિનિર્હરણતયા । ( ગ્વ્ 340 ) ચિત્તનગરપ્રતિસ્યન્દનપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં વિપુલમહાકરુણાસર્વજગદનુકમ્પનતયા । ચિત્તનગરદ્વારવિવરણપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યમાધ્યાત્મિકવાહ્યવસ્તુસર્વજગત્સંપ્રાપણતયા । ચિત્તનગરવિશોધનપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વસંસારવિષયરતિપરાઙ્ભુખતયા । ચિત્તનગરદૃઢસ્થામાભિનિર્હારપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વાકુશલધર્મસ્વસંતત્યસંભવનતયા । ચિત્તનગરવીર્યપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વજ્ઞતાસંભારસમાર્જનવીર્યાભિનિર્વર્તનતયા
। ચિત્તનગરપ્રભાસનપ્રયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વત્ર્યધ્વતથાગતમણ્ડલસ્મૃત્યવભાસનતયા । ચિત્તનગરવિચયવિધિજ્ઞેન તે કુલપુત્ર સર્વતથાગતધર્મચક્રસૂત્રાન્તવિવિધધર્મદ્વારપ્રવિચયશ્રુતાભિજ્ઞતયા । ચિત્તનગરનિયામવિધિજ્ઞેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વજગદભિમુખસર્વજ્ઞતાદ્વારમાર્ગવિવિધસંદર્શનતયા । ચિત્તનગરાધિષ્ઠાનવિધિજ્ઞેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વત્ર્યધ્વતથાગતપ્રણિધાનનિર્હારવિશુદ્ધયે । ચિત્તનગરસંભારબલવિવર્ધનવિધિજ્ઞેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વધર્મધાતુવિપુલપુણ્યજ્ઞાનસંભારવિવર્ધનતયા । ચિત્તનગરસમન્તપ્રભાસપ્રમુઞ્ચનવિધિજ્ઞેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વસત્ત્વચિત્તાશયેન્દ્રિયાધિમુક્તિસંક્લેશવ્યવદાનજ્ઞાનાભિજ્ઞતયા । ચિત્તનગરવશવર્તનવિધિજ્ઞેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વધર્મધાતુનયસમવસરણતયા । ચિત્તનગરપ્રભાસ્વરાભિયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વતથાગતસ્મૃત્યવભાસનતયા । ચિત્તનગરસ્વભાવપરિજ્ઞાભિયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યમશરીરસર્વધર્મનયપ્રતિવિધ્યનતયા । ચિત્તનગરમાયોપમપ્રત્યવેક્ષણાભિયુક્તેન તે કુલપુત્ર ભવિતવ્યં સર્વજ્ઞતાધર્મનગરગમનતયા । એવં ચિત્તનગરપરિશુદ્ધ્યભિયુક્તેન તે કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વેન શક્યં સર્વકુશલસમાર્જનમનુપ્રાપ્તુમ્ । તત્કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ બોધિસત્ત્વસ્ય એવં ચિત્તનગરપરિશુદ્ધસ્ય સર્વાવરણાનિ પુરતો ન સંતિષ્ઠન્તે બુદ્ધદર્શનાવરણં વા ધર્મશ્રવણાવરણં વા તથાગતપૂજોપસ્થાનાવરણં વા સત્ત્વસંગ્રહપ્રયોગાવરણં વા બુદ્ધક્ષેત્રપરિશુદ્ધ્યાવરણં વા । સર્વાવરણવિગતેન હિ કુલપુત્ર ચિત્તાધ્યાશયેન કલ્યાણમિત્રપર્યેષ્ટ્યભિયુક્તસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય અલ્પકૃચ્છ્રેણ કલ્યાણમિત્રાણ્યાભાસમાગચ્છન્તિ । કલ્યાણમિત્રાધીના ચ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં સર્વજ્ઞતા ॥

તત્ર ધર્મપદ્મશ્રીકુશલા શરીરકાયિકદેવતા હ્રીશ્રીમઞ્જરિપ્રભાવા અપરિમાણદેવતાગણપરિવૃતા માયાયા દેવ્યા વર્ણમુદીરયમાણા બોધિમણ્ડાન્નિષ્ક્રમ્ય સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્યાભિમુખં ગગનતલે સ્થિત્વા સ્વકસ્વકેભ્યો ઽનેકરત્નવર્ણાનિ રશ્મિજાલાનિ અનેકગન્ધધૂપવિમલાર્ચિર્વર્ણાનિ ચિત્તાશયપ્રસાદનવર્ણાનિ ચિત્તપ્રીતિવેગવિવર્ધનવર્ણાનિ કાયપરિદાહપ્રહ્લાદનવર્ણાનિ કાયપરિશુદ્ધિસંદર્શનવર્ણાનિ અસઙ્ગકાયવિક્રમસંભવવિષયાણિ રશ્મિજાલાનિ પ્રામુઞ્ચત્ । તાનિ વિપુલાનિ ક્ષેત્રાણ્યવભાસ્ય સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય સર્વત્રાનુગતં સમન્તાભિમુખં સર્વતથાગતકાયં સંદર્શયિત્વા સર્વાવન્તં લોકં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય મૂર્ધસંધૌ નિપતન્તિ સ્મ । તાનિ મૂર્ધાનમુપાદાય સર્વરોમકૂપેષ્વનુપ્રવિશ્ય અનુપ્રસરન્તિ સ્મ । સમનન્તરસ્પૃષ્ટશ્ચ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકસ્તાભિર્દેવતારશ્મિભિઃ, અથ તાવદેવ વિરજઃપ્રભાસં નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યત્ સર્વતમોન્ધકારેણ સાર્ધં ન સંવસતિ । વિતિમિરં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેન સત્ત્વસ્વભાવમવતરતિ । ( ગ્વ્ 341 ) વિરજઃપતિં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેન ચ સર્વધર્મસ્વભાવમણ્ડલં વ્યવલોકયતિ । વિશુદ્ધગતિં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેન સર્વક્ષેત્રપ્રકૃતિં વ્યવલોકયતિ । વૈરોચનપ્રભં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેન તથાગતધર્મશરીરં વ્યવલોકયતિ । વિશુદ્ધગતિં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેનાચિન્ત્યાં તથાગતરૂપકાયપરિનિષ્પત્તિં વ્યવલોકયતિ । સમન્તપ્રભં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેનાચિન્ત્યાં તથાગતરૂપકાયપરિનિષ્પત્તિભક્તિં વ્યવલોકયતિ । અસઙ્ગપ્રભં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેન સર્વક્ષેત્રસાગરપ્રસરલોકધાતુસંભવવિભક્તિં વ્યવલોકયતિ । સમન્તાવભાસં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેન સર્વતથાગતધર્મેષુ સૂત્રાન્તનયનિર્હારદિશં વ્યવલોકયતિ । સમન્તવિષયં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેનાનન્તમધ્યબુદ્ધવિકુર્વિતસત્ત્વવિનયાધિષ્ઠાનં વ્યવલોકયતિ । સમન્તદર્શં ચ નામ ચક્ષુઃ પ્રતિલેભે, યેન સર્વક્ષેત્રસમુત્પત્તિપ્રસૃતં
બુદ્ધોત્પાદં વ્યવલોકયતિ ॥
અથ ખલુ સુનેત્રો નામ રાક્ષસેન્દ્રો બોધિસત્ત્વસંગીતિપ્રાસાદદ્વારપાલો દશાનાં રાક્ષસસહસ્રાણાં પ્રમુખઃ સભાર્યઃ સપુત્રઃ સસ્વજનપરિવારઃ સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં નાનાવર્ણમનોજ્ઞગન્ધૈઃ કુસુમૈરભ્યવકીર્ય એવમાહ - દશભિઃ કુલપુત્ર ધર્મૈઃ સમન્વાગતો બોધિસત્ત્વ આસન્નો ભવતિ સર્વકલ્યાણમિત્રાણામ્ । કતમૈર્દશભિઃ? યદુત માયાશાઠ્યાપગતેન સુપરિશુદ્ધેનાશયેન, સર્વજગત્પરિગ્રહાસંભિન્નયા મહાકરુણયા, સર્વસત્ત્વનિઃસત્ત્વસ્વભાવનિધ્યપ્ત્યા પ્રત્યવેક્ષયા, સર્વજ્ઞતાગમનાવૈવર્ત્યેનાધ્યાશયબલેન, તથાગતમણ્ડલાભિમુખેનાધિમુક્તિબલેન, સર્વધર્મસ્વભાવવિમલવિશુદ્ધેન ચક્ષુષા, સર્વસત્ત્વમણ્ડલાસંભિન્નયા મહામૈત્ર્યા, સર્વાવરણવિકિરણેન જ્ઞાનાલોકેન, સર્વસંસારદુઃખપ્રતિપક્ષચ્છત્રભૂતેન મહાધર્મમેઘેન, સર્વધર્મધાતુશ્રોત્રસમન્તપ્રસૃતેન કલ્યાણમિત્રગમનાભિમુખેન જ્ઞાનચક્ષુષા । એભિઃ કુલપુત્ર દશભિર્ધર્મૈઃ સમન્વાગતો બોધિસત્ત્વ આસન્નો ભવતિ સર્વકલ્યાણમિત્રાણામ્ । દશભિશ્ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખૈર્વ્યવલોકયન્ બોધિસત્ત્વઃ સંમુખીભાવં પ્રતિલભતે સર્વકલ્યાણમિત્રાણામ્ । કતમૈર્દશભિઃ? યદુત ધર્મગગનવિરજોવિચારમણ્ડલેન ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન, સર્વદિક્સમુદ્રાભિમુખચક્ષુષા ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન, સર્વારમ્બણાવિકલ્પાવિચારેણ ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન, સર્વદિક્તથાગતમેઘસંભવેન ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન, સર્વજ્ઞજ્ઞાનપુણ્યસમુદ્રોપચયગર્ભેણ ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન, સર્વચિત્તોત્પાદાવિરહિતકલ્યાણમિત્રસંભવાસન્નેન ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન, સર્વતથાગતગુણકલ્યાણમિત્રસુખસંભવેન ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન, સર્વકલ્યાણમિત્રાત્યન્તાવિપ્રવાસેન ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન, સર્વકલ્યાણમિત્રસમતાસદાસમન્તોપસંક્રમણપ્રયોગેન ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન, સર્વકલ્યાણમિત્રોપાયચરિતેષ્વક્લાન્તપ્રયોગેન ચ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખેન । એભિઃ કુલપુત્ર દશભિઃ સમાધિનિધ્યપ્તિમુખૈઃ
સમન્વાગતો બોધિસત્ત્વઃ સંમુખીભાવં પ્રતિલભતે સર્વકલ્યાણમિત્રાણામ્ । સર્વતથાગતધર્મચક્રકલ્યાણમિત્રમુખનિર્ઘોષં ચ નામ સમાધિવિમોક્ષં ( ગ્વ્ 342 ) પ્રતિલભતે, યત્ર પ્રતિપદ્યમાનો બોધિસત્ત્વો ઽસંભિન્નાં સર્વબુદ્ધસમતામવતરતિ, અસંભિન્નાનિ ચ સર્વત્રાનુગતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ પ્રતિલભતે ॥
એવમુક્તે સુનેત્રેણ રાક્ષસેન્દ્રેણ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ગગનતલમવલોક્ય એવમાહ - સાધુ સાધુ આર્ય, અનુકમ્પકો ઽસ્માકમનુગ્રહપ્રવૃત્તઃ કલ્યાણમિત્રાણાં દર્શયિતા । તત્સાધ્વમસ્માકં સમ્યગુપાયમુખમુપદિશન્ કથં પરિક્રમાતિ? કતમાં દિશમભિમુખં નિર્જવામિ? કસ્મિન્નધિષ્ઠાને પરિમાર્ગયામિ? કતમદારમ્બણમુપનિધ્યાયામિ કલ્યાણમિત્રદર્શનાય? આહ - તેન હિ કુલપુત્ર સમન્તદિક્પ્રણિપતિતેન શરીરેણ સર્વારમ્બણેન કલ્યાણમિત્રસ્મૃત્યુપનિબદ્ધેનાશયેન સમન્તનિર્જવેન સમાધ્યનુગમેન સ્વપ્નોપમેન ચિત્તજવેન પ્રતિભાસોપમેન મનઃશરીરવિચારગમનેન કલ્યાણમિત્રસકાશમુપસંક્રમિતવ્યમ્ ॥

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યથાનુશિષ્ટઃ સુનેત્રેણ રાક્ષસેન્દ્રેણ પ્રતિપદ્યમાનો ઽદ્રાક્ષીત્પુરતો ધરણિતલાન્મહારત્નપદ્મસમુદ્ગતં સર્વવજ્રશરીરદણ્ડં સર્વજગત્સાગરમણિરાજગર્ભં સર્વમણિરાજપત્રપઙ્ક્તિવૈરોચનમણિરાજકર્કટિકાં સર્વરત્નવર્ણગન્ધમણિરાજકેસરમસંખ્યેયરત્નજાલસંછાદિતમ્ । તસ્યાં ચ મહારત્નરાજપદ્મકર્કટિકાયાં ધર્મધાતુદિક્સમવસરણગર્ભં નામ કૂટાગારમપશ્યચ્ચિત્રં દર્શનીયં વજ્રવૈરોચનધરણિતલસંસ્થાનં સર્વમણિરાજમયપરિપૂર્ણસ્તમ્ભસહસ્રોપશોભિતં સર્વરત્નસંઘટ્ટિતાયામં જામ્બૂનદવિમલકનકદિવ્યવિન્યસ્તપટ્ટમસંખ્યેયનાનામુક્તાહારજાલોપનિબદ્ધં મણિરત્નરાજવિચિત્રભક્તિવિન્યાસં જમ્બૂધ્વજમણિરત્નસમન્તવ્યૂહમસંખ્યેયરત્નવેદિકાપરિવૃતં સમન્તદિગ્મણિરાજસોપાનસુવિભક્તમ્ । તસ્ય કૂટાગારસ્ય મધ્યે ચિન્તારાજમણિરત્નપદ્મગર્ભમાસનમદ્રાક્ષીત્ સર્વલોકેન્દ્રસંસ્થાનમણિવિગ્રહબિમ્બપ્રતિષ્ઠિતં સર્વમણિરત્નવિગ્રહવર્ણમિન્દ્રધ્વજપ્રદ્યોતસંસ્થાનં વજ્રમણિચક્રભૂમિતલપ્રતિષ્ઠિતં નાનામણિરાજપઙ્ક્તિવ્યૂહમનેકરત્નવેદિકાપરિવૃતં જ્યોતિર્ધ્વજમણિરાજસુપ્રત્યર્પિતં નાનારત્નવ્યૂહોપશોભિતં દિવ્યાતિક્રાન્તમણિરાજવસ્ત્રસુપ્રજ્ઞપ્તમનેકવર્ણવિચિત્રવસ્ત્રરત્નસુસંસ્કૃતં સર્વરત્નવસ્ત્રવિતાનવિતતગગનાલંકારં સર્વરત્નજાલસંછાદિતં સમન્તદિક્સુવિભક્તવજ્રધ્વજનિર્ઘોષં સર્વરત્નપટ્ટધ્વજસુસમીરિતવિદ્યોતિતં સર્વગન્ધમણિરાજધ્વજવિન્યસ્તસમતાલંકારં સર્વપુષ્પધૂપવિચિત્રકુસુમૌઘસંપ્રવર્ષણં સર્વરત્નકિઙ્કિણીધ્વજસુસમીરિતશ્રવણમનઃસુખમધુરનિર્ઘોષં નાનારત્નભવનમુખદ્વારપ્રયુક્તં નાનારત્નમણિવિગ્રહમુખાનેકવર્ણગન્ધોદકપ્રવૃદ્ધવૈરોચનમણિરાજવિગ્રહગજેન્દ્રમુખપદ્મજાલપ્રયુક્તં નાનાવજ્રસિંહમુખાનન્તવર્ણધૂપમેઘપ્રયુક્તં બ્રહ્મસંસ્થાનવૈરોચનમણિરાજમુખમહામૈત્રીનયબ્રહ્મઘોષનિર્નાદપ્રમુક્તં નાનારત્નરજતમુખશુક્લપક્ષોદ્દ્યોતનમધુરનિર્નાદરુતવર્ણં ત્ર્યધ્વબુદ્ધનામકનકઘણ્ટામાલામધુરરુતપ્રમુક્તનિર્ઘોષં સર્વબુદ્ધધર્મચક્રમહામણિરાજઘણ્ટામાલામનોજ્ઞરુતરવણં સર્વબોધિસત્ત્વપ્રણિધિનાનાવજ્રઘણ્ટાનિશ્ચરિતનિર્ઘોષં ચન્દ્રધ્વજમણિરાજપઙ્ક્તિસર્વબુદ્ધપ્રતિભાસનિચિતનામનિર્નાદવિજ્ઞપનં શુદ્ધગર્ભમણિરાજપઙ્ક્તિ સર્વત્ર્યધ્વતથાગતજન્મપરંપરાપ્રતિભાસવિજ્ઞપનમાદિત્યગર્ભમણિરાજપઙ્ક્તિ સર્વવિકુર્વિતપ્રતિપત્ત્યાકાશધાતુપરમદશદિક્સર્વબુદ્ધક્ષેત્રવિધિપથરશ્મિસંદર્શનમ્ અવભાસધ્વજમણિરાજપઙ્ક્તિ
( ગ્વ્ 343 ) સર્વતથાગતપ્રભામણ્ડલાવભાસપ્રમુઞ્ચનવૈરોચનમણિરાજપઙ્ક્તિ સર્વજગદિન્દ્રસદૃશનિર્માણમેઘતથાગતપૂજોપસ્થાનપ્રમુઞ્ચનં ચિન્તામણિરાજપઙ્ક્તિ સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વવિકુર્વિતપ્રતિક્ષણસર્વધર્મધાતુસ્ફરણં મેરુધ્વજમણિરાજપઙ્ક્તિ સર્વદેવેન્દ્રભવનમેઘાપ્સરોરુતનિગર્જિતનિર્ઘોષં સર્વારમ્બણતથાગતસ્તુતિમેઘપ્રમુઞ્ચનાચિન્ત્યગુણવર્ણનિર્દેશં ચ તદાસનમદ્રાક્ષીત્ અચિન્ત્યરત્નવ્યૂહાસનપરિવારમ્ ॥
તસ્મિંશ્ચાસને માયાદેવીં નિષણ્ણામદ્રાક્ષીત્ ત્રૈલોક્યસમતિક્રાન્તેન રૂપેણ, સર્વલોકાભિમુખેન સર્વભવગત્યુદ્ગતેન રૂપેણ, યથાશયજગદ્વિજ્ઞપ્તેન સર્વલોકાનુપલિપ્તેન રૂપેણ, વિપુલપુણ્યસંભૂતેન સર્વજગત્સદૃશેન રૂપેણ, સર્વસત્ત્વસુખોપદર્શનેન સર્વજગત્પરિપાકવિનયાનુકૂલેન રૂપેણ, સર્વસત્ત્વાભિમુખપ્રલમ્બિતેન સર્વકાલગગનજગદ્વિજ્ઞપ્ત્યસંભિન્નેન રૂપેણ, સર્વજગન્નિષ્ઠાવિજ્ઞપ્ત્યાધિષ્ઠાનેન અગતિકેન રૂપેણ, સર્વલોકગતિકેન રૂપેણ, સર્વલોકગતિનિરુદ્ધેન અનાગતિકેન રૂપેણ, સર્વજગદસંભૂતેન અનુત્પન્નેન રૂપેણ, અનુત્પત્તિસમધર્મનિરતેન અનિરુદ્ધેન રૂપેણ, સર્વલોકવ્યવહારપરમેણ અસત્યેન રૂપેણ, યથાવત્પ્રતિલબ્ધેન અમૃષેણ રૂપેણ, યથાલોકવિજ્ઞપ્તેન અક્રાન્તેન રૂપેણ, ચ્યુત્યુપપત્તિવિનિવૃતેન અવિનષ્ટેન રૂપેણ, ધર્મધાતુપ્રકૃત્યવિનાશેન અલક્ષણેન રૂપેણ, ત્ર્યધ્વવાક્પથપરમેણ એકલક્ષણેન રૂપેણ, અલક્ષણસુલક્ષણનિર્યાતેન પ્રતિભાસકલ્પેન રૂપેણ, સર્વજગચ્ચિત્તયથાશયવિજ્ઞપ્તેન માયાકલ્પેન રૂપેણ, જ્ઞાનમાયાપરિનિષ્પન્નેન મરીચિકલ્પેન રૂપેણ, પ્રતિક્ષણજગત્સંજ્ઞાધિષ્ઠાનપરમેણ ચ્છાયોપમેન રૂપેણ, પ્રણિધાનસર્વજગદનુબદ્ધેન સ્વપ્નોપમેન રૂપેણ, યથાશયજગદ્વિજ્ઞપ્ત્યસંભિન્નેન સર્વધર્મધાતુપરમેણ રૂપેણ, આકાશધાતુપ્રકૃતિપરિશુદ્ધેન મહાકરુણાનિર્યાતેન રૂપેણ, સત્ત્વવંશપરિપાલનપ્રયુક્તેન અસઙ્ગમુખનિર્યાતેન રૂપેણ, પ્રતિક્ષણધર્મધાતુસ્ફરણેન અનન્તમધ્યેન રૂપેણ, અનાવિલસર્વજગન્નિશ્રિતેન અપ્રમાણેન રૂપેણ, સર્વવાક્પથસમતિક્રાન્તેન સુપ્રતિષ્ઠિતેન રૂપેણ, સર્વજગદ્વિનયાધિષ્ઠાનનિર્વૃત્તેન અનધિષ્ઠિતેન રૂપેણ, અધિષ્ઠાનજગત્કાયપ્રયુક્તેન અસંવૃતેન રૂપેણ, પ્રણિધાનમાયાપરિનિષ્પન્નેન અનભિભૂતેન રૂપેણ, સર્વલોકાભ્યુદ્ગતેન અયથાવતેન રૂપેણ, શમથાલોકવિજ્ઞપ્તેન અસંભવેન રૂપેણ, યથાકર્મજગદનુબદ્ધેન ચિન્તામણિરાજકલ્પેન રૂપેણ, યથાશયસર્વસત્ત્વાભિપ્રાયપરિપૂર્ણપ્રણિધિપરિપૂર્ણેન અવિકલ્પેન રૂપેણ, સર્વજગત્પરિકલ્પોપસ્થિતેન અધિકલ્પેન રૂપેણ, સર્વજગદ્વિજ્ઞપ્ત્યકલ્પેન
અધિષ્ઠાનેન રૂપેણ, સંસારાવિનિવૃત્તિપરમેણ વિશુદ્ધેન રૂપેણ તથતાસમનિર્વિકલ્પેન । ઇત્યેવંપ્રકારેણ રૂપેણ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો માયાદેવીમદ્રાક્ષીદરૂપેણ રૂપપ્રતિભાસેન અવેદનેન રૂપેણ લોકદુઃખવેદનાપ્રશાન્તિપરમેણ, સર્વસત્ત્વસંજ્ઞાગતોચ્ચાલિતેન રૂપેણ પરસત્ત્વસંજ્ઞાગતવિજ્ઞપ્તેન, અનભિસંસ્કારધર્મતાનિર્યાતેન રૂપેણ માયાગતકર્મવિનિવૃત્તેન, વિજ્ઞાનવિષયસમતિક્રાન્તેન રૂપેણ બોધિસત્ત્વપ્રણિધિજ્ઞાનસંભવેન, અસ્વભાવેન રૂપેણ સર્વજગદ્વાક્પથપરમેણ શરીરેણ, સંસારે સંતાપનિરુદ્ધેન રૂપેણ ધર્મકાયપરમશીતીભાવોપગતેન યથાશયજગદ્રૂપકાયસંદર્શનીં સત્ત્વાશયવશેન સર્વજગત્સદૃશં સર્વજગદ્રૂપકાયાતિરેકં રૂપકાયં સંદર્શયમાનામ્ । ( ગ્વ્ 344 ) તત્ર કેચિત્સત્ત્વા મારકન્યારૂપેણ મારકન્યાતિરેકરૂપાં માયાદેવીમદ્રાક્ષુઃ । કેચિત્સત્ત્વા વશવર્ત્યપ્સરોતિરેકરૂપાં કેચિત્સુનિર્મિતાપ્સરોતિરેકરૂપાં કેચિત્સંતુષિતાપ્સરોતિરેકરૂપાં કેચિત્સુયામાપ્સરોતિરેકરૂપાં કેચિત્ર્ત્રાયસ્ત્રિંશાપ્સરોતિરેકરૂપાં કેચિચ્ચાતુર્મહારાજિકાપ્સરોતિરેકરૂપાં કેચિત્કુમ્ભાણ્ડેન્દ્રકન્યાતિરેકરૂપાં કેચિન્મહોરગેન્દ્રકન્યાતિરેકરૂપાં । કેચિત્સત્ત્વા મનુષ્યેન્દ્રકન્યાતિરેકરૂપાં માયાદેવીમપશ્યન્ ॥

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સર્વજગદ્રૂપસંજ્ઞાપગતઃ પરસત્ત્વાશયાનવતરન્ સર્વસત્ત્વચિત્તાશયગતેષુ માયાદેવીમપશ્યત્ સર્વજગદુપજીવ્યપુણ્યાં સર્વજ્ઞતાપુણ્યોપચિતશરીરામસંભિન્નદાનપારમિતાપ્રયોગાં સર્વજગત્સમતાપ્રતિપન્નાં મહાકરુણાગોષ્ઠસર્વસત્ત્વસમવસરણાં સર્વતથાગતગુણપ્રતિપત્તિનિર્યાતાં સર્વક્ષાન્તિનયસાગરાવતીર્ણાં સર્વજ્ઞતાવીર્યવેગવિવર્ધિતચેતનાં સર્વધર્મમણ્ડલપરિશુદ્ધ્યવિવર્ત્યવીર્યાં સર્વધર્મસ્વભાવનિધ્યપ્તિનિર્યાતાં સર્વધ્યાનાઙ્ગનયનિષ્પત્તિચિત્તામસંભિન્નધ્યાનાઙ્ગવિષયાસાધારણતથાગતધ્યાનમણ્ડલાવભાસપ્રતિલબ્ધાં સર્વસત્ત્વક્લેશસાગરોચ્છોષણનિશ્ચયનાનાનિધ્યપ્તિપરમાં સર્વતથાગતધર્મચક્રપ્રવિચયવિધિજ્ઞાં સર્વધર્મનયસમુદ્રવ્યવચારણપ્રજ્ઞાં સર્વતથાગતાદર્શનાવિતૃપ્તાં ત્ર્યધ્વતથાગતપરંપરાવ્યવલોકનાપ્રતિપ્રસ્રબ્ધાં સર્વબુદ્ધદર્શનદ્વારાભિમુખાં સર્વતથાગતસમુદાગમમાર્ગપરિશુદ્ધિવિમાત્રતાવિધિજ્ઞાં સર્વતથાગતગગનગોચરાં સર્વસત્ત્વસંગ્રહોપાયવિધિજ્ઞામનન્તમધ્યયથાશયજગત્પરિપાકવિનયપ્રતિભાસપ્રાપ્તાં સર્વબુદ્ધકાયવિશુદ્ધિવિમાત્રતાવતીર્ણાં સર્વક્ષેત્રસાગરપરિશુદ્ધિપ્રણિધાનસમન્વાગતાં સર્વસત્ત્વધાતુવિનયાધિષ્ઠાનપર્યવસાનપ્રણિધાનપરિશુદ્ધાં સર્વતથાગતવિષયપૂજાસ્ફરણચિત્તાં સર્વબોધિસત્ત્વવિકુર્વિતવીર્યનિર્યાતામનુત્તરધર્મકાયપરિશુદ્ધામનન્તરૂપકાયસંદર્શનીં સર્વમારબલપ્રમર્દનીં વિપુલકુશલમૂલબલોપપન્નાં ધર્મબલસંજાતબુદ્ધિબુદ્ધબલાવભાસપ્રતિલબ્ધાં સર્વબોધિસત્ત્વશિતાબલપરિનિષ્પન્નાં સર્વજ્ઞતાવેગબલસંજાતાં સર્વતથાગતજ્ઞાનવિદ્યુદવભાસિતપ્રજ્ઞામનન્તમધ્યસત્ત્વચિત્તસમુદ્રવિચરણજ્ઞાનાં વિપુલજગદાશયાવતીર્ણાં પરસત્ત્વેન્દ્રિયવિમાત્રતાજ્ઞાનનયવિધિજ્ઞામનન્તસત્ત્વાધિમુક્તિવિમાત્રતાજ્ઞાનકૌશલ્યાનુગતાં દશદિગપ્રમાણક્ષેત્રસમુદ્રકાયસ્ફરણાં સર્વલોકધાતુવિમાત્રતાજ્ઞાનનયવિધિજ્ઞાં સર્વક્ષેત્રસંભેદવિધિજ્ઞાનનયકૌશલ્યાનુગતાં સર્વદિક્સાગરપ્રસૃતજ્ઞાનદર્શનાં સર્વાધ્વસાગરાનુપ્રસૃતબુદ્ધિં સર્વબુદ્ધસાગરાભિમુખપ્રણિપતિતકાયાં સર્વબુદ્ધધર્મમેઘસમુદ્રસંપ્રતીચ્છનાભિમુખચિત્તાં સર્વતથાગતગુણપ્રતિપૂરણપ્રતિપત્તિનિર્યાણપ્રયુક્તાં સર્વબોધિસંભારસંભવાનુપ્રસૃતબુદ્ધિં સર્વબોધિસત્ત્વપ્રસ્થાનવિચારવિક્રાન્તાં સર્વબોધિચિત્તોત્પાદાઙ્ગપરિનિષ્પન્નાં સર્વસત્ત્વપરિપાલનપ્રયુક્તાં સર્વબુદ્ધવર્ણમેઘાલોકપ્રભાવનાં સર્વબોધિસત્ત્વજિનજનેત્રીપ્રણિધાનનિર્યાતામ્ । એતત્પ્રમુખૈર્જમ્બુદ્વીપપરમાણુરજઃસમૈર્દર્શનનયૈઃ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો
માયાદેવીમપશ્યત્ । સ તાં દૃષ્ટ્વા યત્પ્રમાણા માયાદેવી તત્પ્રમાણં સ્વકાયમધિષ્ઠાય સમન્તદિગભિમુખાં માયાદેવીં સર્વત્રાનુગતેન કાયેન પ્રણિપતિતઃ । તસ્ય પ્રણિપતમાનસ્ય અનન્તમધ્યાનિ સમાધિમુખાનિ અવક્રાન્તાનિ । સ તાનિ સમાધિમુખાનિ વ્યવલોક્ય અનિમિત્તીકૃત્વા પ્રભાવયિત્વા સારીકૃત્વા અનુસ્મૃત્ય સ્ફરિત્વા પ્રસરિત્વા અવલોકયિત્વા વિપુલીકૃત્વા અભિનિર્હૃત્ય મુદ્રયિત્વા તેભ્યઃ સમાધિમુખેભ્યો વ્યુત્થાય ( ગ્વ્ 345 ) માયાદેવીં સપરિવારાં સભવનાસનાં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - અહમાર્યે મઞ્જુશ્રિયા કુમારભૂતેન અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદ્ય કલ્યાણમિત્રપર્યુપાસનેન સમાદાપિતમ્ । સો ઽહં કલ્યાણમિત્રં પર્યુપાસમાનો ઽનુપૂર્વેણ યાવત્તવ સકાશમુપસંક્રાન્તઃ । તદ્વદતુ મે આર્યા - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષમાણઃ પરિનિષ્પન્નો ભવતિ સર્વજ્ઞતાયામ્ । સા અવોચત્ - અહં કુલપુત્ર મહાપ્રણિધાનજ્ઞાનમાયાગતવ્યૂહસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભિની । સાહં કુલપુત્ર અનેન વિમોક્ષેણ સમન્વાગતા યાવન્તિ ઇહ લોકધાતુસમુદ્રે ભગવતો વૈરોચનસ્ય સર્વલોકધાતુષુ સર્વજમ્બુદ્વીપેષુ ચરમભવિકબોધિસત્ત્વજન્મવિકુર્વિતાનિ પ્રવર્તન્તે, સર્વેષાં ચ તેષાં ચરમભવિકાનાં બોધિસત્ત્વાનામહં જનની । સર્વે તે બોધિસત્ત્વા મમ કુક્ષૌ સંભવન્તિ । મમ દક્ષિણાત્પાર્શ્વાન્નિષ્ક્રમન્તિ । ઇહૈવ તાવદહં કુલપુત્ર ભાગવત્યાં ચાતુર્દ્વીપિકાયાં કપિલવસ્તુનિ મહાનગરે રાજ્ઞઃ શુદ્ધોદનસ્ય કુલબદ્ધકલ્પેન સિદ્ધાર્થં બોધિસત્ત્વં જનિત્રવતી મહતાચિન્ત્યેન બોધિસત્ત્વજન્મવિકુર્વિતેન ॥
સા ખલ્વહં કુલપુત્ર તદા રાજ્ઞઃ શુદ્ધોદનસ્ય ગૃહગતા ભવામિ । અથ બોધિસત્ત્વસ્ય તુષિતભવનાચ્ચ્યવનકાલસમયે પ્રત્યુપસ્થિતે સર્વરોમમુખેભ્ય એકૈકસ્માદ્રોમમુખાદનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાઃ સર્વબોધિસત્ત્વજનનીગુણનયવ્યૂહાઃ સર્વતથાગતજનનીગુણમણ્ડલપ્રભવપ્રભાસા નામ રશ્મયો નિશ્ચરિત્વા સર્વાવન્તં લોકધાતુમવભાસ્ય મમ શરીરે નિપત્ય મૂર્ધાનમુપાદાય સર્વરોમકૂપેષ્વનુપ્રાવિશન્ । સમનન્તરપ્રવિષ્ટાભિશ્ચ કુલપુત્ર તાભિર્બોધિસત્ત્વરશ્મિભિરનેકનામધેયાભિર્નાનાબોધિસત્ત્વજનનીવિકુર્વિતવ્યૂહપ્રમુઞ્ચનીભિઃ, અથ તાવદેવ મમ કાયે બોધિસત્ત્વરશ્મિમુખમણ્ડલાભિવિજ્ઞપ્તાઃ સર્વબોધિસત્ત્વજન્મવિકુર્વિતનયવ્યૂહાઃ સંદૃશ્યન્તે સ્મ અન્તર્ગતેન પરિવારેણ । સમનન્તરપ્રવિષ્ટાભિશ્ચ કુલપુત્ર મમ કાયે તાભિર્બોધિસત્ત્વરશ્મિભિઃ, અથ તાવદેવ યેષાં બોધિસત્ત્વાનાં તાનિ બોધિસત્ત્વરશ્મિમુખમણ્ડલાનિ વિજ્ઞપ્તાનિ જન્મનયવિકુર્વિતાનિ પ્રવર્તન્તે, સર્વે તે મમ ચક્ષુષ આભાસમગમન્, યદુત બોધિમણ્ડવરાગ્રગતા બુદ્ધસિંહાસનનિષણ્ણા બોધિસત્ત્વપર્ષન્મણ્ડલપરિવૃતા લોકેન્દ્રાભિપૂજિતા ધર્મચક્રં પ્રવર્તયમાનાઃ । યે ચ તૈસ્તથાગતૈઃ પૂર્વબોધિસત્ત્વચર્યાં ચરદ્ભિસ્તથાગતા આરાગિતાઃ, તે ઽપિ સર્વે મમ ચક્ષુષ આભાસમગમન્ । પ્રથમચિત્તોત્પાદજન્મવિકુર્વિતાઃ સાભિસંબોધિધર્મચક્રપ્રવર્તનપરિનિર્વાણવિકુર્વિતાઃ સર્વબુદ્ધક્ષેત્રવિશુદ્ધવ્યૂહાઃ, યાનિ ચ તેષાં તથાગતાનાં નિર્માણમણ્ડલાનિ પ્રતિચિત્તક્ષણં સર્વધર્મધાતું સ્ફરન્તિ, તાન્યપિ સર્વાણિ મમ ચક્ષુષ આભાસમગમન્ । તસ્યા મમ કુલપુત્ર કાયે તાભિર્બોધિસત્ત્વરશ્મિભિરનુપ્રવિષ્ટાભિઃ સર્વજગદભ્યુદ્ગતઃ કાયઃ સંસ્થિતો ઽભૂત્, આકાશધાતુવિપુલશ્ચ કુક્ષિઃ, ન ચ મનુષ્યાશ્રયપ્રમાણાદતિક્રાન્તઃ । યાવન્તશ્ચ દશસુ દિક્ષુ બોધિસત્ત્વગર્ભાવાસભવનવ્યૂહાઃ, તે સર્વે મમ કાયે ઽન્તર્ગતા અનુપ્રવિષ્ટાઃ સર્વે સંદૃશ્યન્તે ॥
સમનન્તરપ્રાદુર્ભૂતસ્ય ચ મમ કુલપુત્ર કાયે બોધિસત્ત્વગર્ભાવાસભવનવ્યૂહપરિભોગસ્ય, અથ તાવદેવ બોધિસત્ત્વઃ સાર્ધં દશબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમૈર્બોધિસત્ત્વૈરેકપ્રણિધાનૈઃ સભાગચરિતૈરેકકુશલમૂલૈર્ ( ગ્વ્ 346 )

એકવ્યૂહૈરેકવિમોક્ષવિહારિભિરેકજ્ઞાનભૂમિસંવાસિભિરેકવિકુર્વિતનિર્યાતૈરેકપ્રણિધાનસમુદાગતૈરેકચર્યાનિર્યાતૈર્ધર્મકાયપરિશુદ્ધૈરનન્તમધ્યરૂપકાયાધિષ્ઠાનૈઃ સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધિવિકુર્વિતનિર્યાતૈર્નાગેન્દ્રગર્ભમણિકૂટાગારગતૈઃ સાગરનાગરાજપૂર્વંગમૈરશીત્યા નાગેન્દ્રસહસ્રૈઃ સર્વલોકેન્દ્રસહસ્રૈશ્ચાભિપૂજ્યમાનો મહતા બોધિસત્ત્વવિકુર્વિતેન સર્વતુષિતભવનચ્યુતિસંદર્શનેન એકૈકસ્માત્તુષિતભવનાત્ સર્વલોકધાતુપ્રસૃતચાતુર્દ્વીપોપપત્તિપ્રતિલાભસંદર્શનેન અચિન્ત્યસત્ત્વપરિપાકોપાયકૌશલ્યાનુગતેન પ્રમત્તસર્વસત્ત્વસંચોદનેન સર્વાભિનિવેશોચ્ચાલનેન મહારશ્મિજાલપ્રમુઞ્ચનેન સર્વલોકાન્ધકારવિધમનેન સર્વાપાયદુઃખવ્યુપશમનેન સર્વનિરયગતિનિવર્તનેન સર્વસત્ત્વપૂર્વકર્મસંચોદનેન સર્વસત્ત્વધાતુપરિત્રાયણેન સર્વસત્ત્વાભિમુખકાયસંદર્શનેન તુષિતભવનાચ્ચ્યુત્વા સાર્ધં સપરિવારેણ મમ કુક્ષૌ પ્રાવિશત્ ॥
તે સર્વે મમ કુક્ષૌ ત્રિસાહસ્રલોકધાતુવિપુલેન યાવદનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમલોકધાતુવિપુલેન આક્રમવિક્રમેણ અનુવિચરન્તિ સ્મ । સર્વાણિ ચ દશસુ દિક્ષુ સર્વલોકધાતુપ્રસરેષુ સર્વતથાગતપાદમૂલેષુ સર્વબોધિસત્ત્વપર્ષન્મણ્ડલાનિ પ્રતિચિત્તક્ષણમનભિલાપ્યાનિ મમ કુક્ષૌ સમવસરન્તિ સ્મ બોધિસત્ત્વગર્ભાવાસવિકુર્વિતં દ્રષ્ટુમ્ । ચત્વારશ્ચ મહારાજાઃ શક્રસુયામસંતુષિતસુનિર્મિતવશવર્તિનશ્ચ દેવેન્દ્રાઃ બ્રહ્મેન્દ્રાશ્ચ ગર્ભાવાસોપગતબોધિસત્ત્વમુપસંક્રામન્તિ સ્મ દર્શનાય વન્દનાય પર્યુપાસનાય ધર્મશ્રવણાય સાંકથ્યાનુભાવનાય । ન ચાયં મમ કુક્ષિસ્તાવન્તિ પર્ષન્મણ્ડલાનિ પ્રતીચ્છન્ વિપુલીભવતિ । ન ચાસ્માન્મનુષ્યાશ્રયાદયં મમ કાયો વિશિષ્ટતરઃ સંતિષ્ઠતે । તાનિ ચ તાવન્તિ પર્ષન્મણ્ડલાનિ સંપ્રતીચ્છતિ । સર્વે ચ તે દેવમનુષ્યા નાનાબોધિસત્ત્વપરિભોગપરિશુદ્ધિવ્યૂહાનપશ્યન્ । તત્કસ્ય હેતોઃ? યથાપિ તદસ્યૈવ મહાપ્રણિધાનમાયાગતસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય સુભાષિતત્વાત્ ॥
યથા ચાહં કુલપુત્ર અસ્યાં ભાગવત્યાં ચાતુર્દ્વીપિકાયાં જમ્બુદ્વીપે બોધિસત્ત્વં કુક્ષિણા સંપ્રતીચ્છામિ, એવં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સર્વચાતુર્દ્વીપિકાજમ્બુદ્વીપેષુ સંપ્રતીચ્છામિ અનેન ચ વિકુર્વિતવ્યૂહેન । ન ચાયં મમ કાયો દ્વયીભવતિ નાદ્વયીભવતિ, ન ચૈકત્વે સંતિષ્ઠતે ન બહુત્વે, યથાપિ નામ તદસ્યૈવ મહાપ્રણિધાનજ્ઞાનમાયાગતસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય સુભાષિતત્વાત્ । યથા ચાહં કુલપુત્ર અસ્ય ભગવતો વૈરોચનસ્ય માતા અભૂવમ્, તથા પૂર્વકાણામપિ તથાગતાનામનન્તમધ્યાનાં માતા અભૂવમ્ । યત્ર બોધિસત્ત્વો લોક ઉપપાદુક ઉપાપદ્યત પદ્મગર્ભે, તત્રાહં નલિનીદેવતા ભૂત્વા બોધિસત્ત્વં સંપ્રતીચ્છામિ । લોકશ્ચ માં બોધિસત્ત્વજનનીતિ સંજાનાતિ । યત્રોત્સઙ્ગે પ્રાદુર્બભૂવ, તત્રાહમસ્ય જનન્યભૂવમ્ । યત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે પ્રાદુર્ભવતિ, તત્રાહં બોધિમણ્ડદેવતા ભવામિ । ઇતિ હિ કુલપુત્ર યાવદ્ભિરુપાયમુખૈશ્ચરમભવિકા બોધિસત્ત્વા લોક ઉપપત્તિં સંદર્શયન્તિ, તાવદ્ભિરુપાયમુખૈરહં બોધિસત્ત્વજનની ભવામિ ॥
યથા અહં કુલપુત્ર ઇહ લોકધાતૌ અસ્ય ભગવતઃ સર્વબોધિસત્ત્વજન્મવિકુર્વિતસંદર્શનેષુ જનેત્ર્યભૂવમ્, તથા ભગવતઃ ક્રકુચ્છન્દસ્યાપિ તથાગતસ્ય, કનકમુનેઃ, કાશ્યપસ્ય તથાગતસ્ય ( ગ્વ્ 347 ) જનેત્ર્યભૂવમ્ । તથા સર્વેષાં ભદ્રકલ્પિકાનામનાગતાનાં તથાગતાનાં જનેત્રી ભવિષ્યામિ । તદ્યથા મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય તુષિતભવનગતસ્ય ચ્યુતિસંદર્શનકાલે પ્રવૃત્તે સર્વબોધિસત્ત્વોપપત્તિસંભવગર્ભસંવાસવિકુર્વિતસંદર્શનપ્રભાસાયાં રશ્મ્યામુત્સૃષ્ટાયાં પ્રભાસિતેષુ સર્વધર્મધાતુનયતલેષુ યાવન્તિ મમ ધર્મધાતુનયતલાનિ ચક્ષુષો ઽવભાસમાગમિષ્યન્તિ, યેષુ મૈત્રેયેણ બોધિસત્ત્વેન મનુષ્યલોકે મનુષ્યેન્દ્રકુલેષુ જન્મોપપત્તિસંદર્શનેન સત્ત્વા વિનયિતવ્યાઃ, તેષ્વહં સર્વત્ર બોધિસત્ત્વજનની ભવિષ્યામિ । યથા ચ મૈત્રેયસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય, તથા સિંહસ્ય યો મૈત્રેયસ્યાનન્તરમનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંભોત્સ્યતે, તથા પ્રદ્યોતસ્ય કેતોઃ સુનેત્રસ્ય કુસુમસ્ય કુસુમશ્રિયઃ તિષ્યસ્ય પુષ્યસ્ય સુમનસો વજ્રસ્ય વિરજસઃ ચન્દ્રોલ્કાધારિણો યશસો વજ્રશુદ્ધસ્ય એકાર્થદર્શિનો સિતાઙ્ગસ્ય પારંગતસ્ય રત્નાર્ચિઃપર્વતસ્ય મહોલ્કાધારિણઃ પદ્મોત્તરસ્ય વિઘુષ્ટશબ્દસ્ય અપરિમિતગુણધર્મસ્ય દીપશ્રિયો વિભૂષિતાઙ્ગસ્ય સુપ્રયાણસ્ય મૈત્રશ્રિયો નિર્મિતસ્યાનિકેતસ્ય જ્વલિતતેજસો ઽનન્તઘોષસ્ય અનિનેમસ્ય અનિનેત્રસ્ય વિમતિવિકિરણસ્ય પરિશુદ્ધસ્ય સુવિશાલાભસ્ય યશઃશુદ્ધોદિતસ્ય મેઘશ્રિયો વિચિત્રભૂતસ્ય સર્વરત્નવિચિત્રવર્ણમણિકુણ્ડલસ્ય સાગરમતેઃ શુભરત્નસ્ય અનિહતમલ્લસ્ય પરિપૂર્ણમનોરથસ્ય મહેશ્વરસ્ય ઇન્દ્રશ્રિયો ઽગ્નિશ્રિયઃ ચન્દનમેઘસ્ય સિતવિશાલાક્ષસ્ય શ્રેષ્ઠમતેર્વિભાવિતમતેરવરોપણરાજસ્યોત્તાપનરાજમતેર્વિભૂષિતસ્ય વિભૂતેઃ કેશરનન્દિન ઈશ્વરદેવસ્ય ઈશ્વરસ્ય ઉષ્ણીષશ્રિયો વજ્રજ્ઞાનપર્વતસ્ય શ્રીગર્ભસ્ય કનકજાલકાયવિભૂષિતસ્ય સુવિભક્તસ્ય ઈશ્વરદેવસ્ય મહેન્દ્રદેવસ્ય અનિલશ્રિયો વિશુદ્ધનન્દિનો ઽર્ચિષ્મતો વરુણશ્રિયો વિશુદ્ધમતેરગ્રયાનસ્ય નિહિતગુણોદિતસ્ય અરિગુપ્તસ્ય વાક્યનુદસ્ય વશીભૂતસ્ય ગુણતેજસ્ય વૈરોચનકેતોર્વિભવગન્ધસ્ય વિભાવનગન્ધસ્ય વિભક્તાઙ્ગસ્ય સુવિશાખસ્ય સર્વગન્ધાર્ચિમુખસ્ય વજ્રમણિવિચિત્રસ્ય પ્રહસિતનેત્રસ્ય નિહતરાગરજસઃ પ્રવૃદ્ધકાયરાજસ્ય વાસુદેવસ્ય ઉદારદેવસ્ય નિરોધનિમ્નસ્ય વિબુદ્ધેર્ધૂતરજસઃ અર્ચિર્મહેન્દ્રસ્ય ઉપશમવતો

વિશાખદેવસ્ય વજ્રગિરો જ્ઞાનાર્ચિજ્વલિતશરીરસ્ય ક્ષેમંકરસ્ય ઔપગમસ્ય શાર્દૂલસ્ય પરિપૂર્ણશુભસ્ય રુચિરભદ્રયશસઃ પરાક્રમવિક્રમસ્ય પરમાર્થવિક્રામિણઃ શાન્તરશ્મેરેકોત્તરસ્ય ગમ્ભીરેશ્વરસ્ય ભૂમિમતેરસિતસ્ય ઘોષશ્રિયો વિશિષ્ટસ્ય વિભૂતપતેર્વિભૂતભૂતસ્ય વૈદ્યોત્તમસ્ય ગુણચન્દ્રસ્ય પ્રહર્ષિતતેજસો ગુણસંચયસ્ય ચન્દ્રોદ્ગતસ્ય ભાસ્કરદેવસ્ય ભીષ્મયશસો રશ્મિમુખસ્ય શાલેન્દ્રસ્કધસ્ય યશસઃ ઔષધિરાજસ્ય રત્નવરસ્ય વજ્રમતેઃ સિતશ્રિયો નિર્ઘૌતાલયસ્ય મણિરાજસ્ય મહાયશસો વેગધારિણો ઽમિતાભસ્ય મહાસનાર્ચિષો મોહધર્મેશ્વરસ્ય નિહતધીરસ્ય દેવશુદ્ધસ્ય દૃઢપ્રભસ્ય વિશ્વામિત્રસ્ય વિમુક્તિઘોષસ્ય વિનર્દિતરાજસ્ય વાક્યચ્છેદસ્ય ચમ્પકવિમલપ્રભસ્ય અનવદ્યસ્ય વિશિષ્ટચન્દ્રસ્ય ઉલ્કાધારિણો વિચિત્રગાત્રસ્ય અનભિલાપ્યોદ્ગતસ્ય જગન્મિત્રસ્ય પ્રભૂતરશ્મેઃ સ્વરાઙ્ગશૂરસ્ય કરુણાવૃક્ષસ્ય ધૃતમતિતેજસઃ કુન્દશ્રિયો ઽર્ચિશ્ચન્દ્રસ્ય અનિહિતમતેરનુનયવિગતસ્ય અનિલમ્ભમતેરુપચિતસ્કન્ધસ્ય અપાયપ્રમથનસ્ય અદીનકુસુમસ્ય સિંહવિનર્દિતસ્ય અનિહાનાર્થસ્ય અનાવરણદર્શિનઃ પરગણમથનસ્ય અનિલનેમસ્ય અકમ્પિતસાગરસ્ય શોભનસાગરસ્ય ( ગ્વ્ 348 ) અપરાજિતમેરોરનિલયજ્ઞાનસ્ય અનન્તાસનસ્ય અયુધિષ્ઠિરસ્ય ચર્યાગતસ્ય ઉત્તરદત્તસ્ય અત્યન્તચન્દ્રમસો ઽનુગ્રહચન્દ્રસ્ય અચલસ્કન્ધસ્ય અગ્રસાનુમતેરનુગ્રહમતેરભ્યુદ્ધરસ્ય અર્ચિતનમસ્યાનુપગમનામ્નો નિહતતેજસો વિશ્વવર્ણસ્ય અનિમિત્તપ્રજ્ઞસ્ય અચલદેવસ્ય અચિન્ત્યશ્રિયો વિમોક્ષચન્દ્રસ્ય અનુત્તરરાજસ્ય ચન્દ્રસ્કન્ધાર્ચિતબ્રહ્મણો ઽકમ્પ્યનેત્રસ્ય અનુનયગાત્રસ્ય અભ્યુદ્ગતકર્મણો ઽનુધર્મમતેરનુત્તરશ્રિયો બ્રહ્મદેવસ્ય અચિન્ત્યગુણાનુત્તરધર્મગોચરસ્ય અપર્યન્તભદ્રસ્ય અનુરૂપસ્વરસ્ય અભ્યુચ્ચદેવસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય । ઇતિ હિ કુલપુત્ર એતાન્ મૈત્રેયપ્રમુખાનનાગતાંસ્તથાગતાન્ પ્રમુખાન્ કૃત્વા સર્વેષાં ભદ્રકલ્પિકાનાં તથાગતાનામર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનામહમેવ જનની ભવિષ્યામિ અસ્યાં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રાયાં લોકધાતૌ । યથા ચ ઇહ લોકધાતૌ, તથા દશસુ દિક્ષુ અપરિમાણેષુ લોકધાતુષુ અનન્તમધ્યાન્ ધર્મધાતુનયાનવતરમાણા યથા ચ મૈત્રેયસ્ય તથાગતસ્ય અનભિલાપ્યૈર્ગુણવિશેષૈર્જનની ભવિષ્યામિ, એવમનભિલાપ્યગુણવિશેષૈઃ સિંહસ્ય એવં યાવદ્રોચમસ્ય તથાગતસ્ય જનની ભવિષ્યામિ । યથા ચ ભદ્રકલ્પિકાનાં તથાગતાનામ્, એવમસ્મિન્ સર્વાવતિ કુસુમતલગર્ભવ્યૂહાલંકારે લોકધાતુસમુદ્રે સર્વલોકધાતુવંશેષુ સર્વલોકધાતુપ્રસરેષુ સર્વલોકધાતુષુ સર્વજમ્બુદ્વીપેષ્વપરાન્તકોટીગતાન્ કલ્પાન્ સમન્તભદ્રાયાં બોધિસત્ત્વચર્યાયાં ચરમાણા સર્વકલ્પેષુ સર્વસત્ત્વપરિપાકવિનયમધિષ્ઠાય સર્વેષામનાગતાનાં તથાગતાનાં બોધિસત્ત્વભૂતાનાં
જનની ભવિષ્યામિ ॥
એવમુક્તે સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો માયાદેવીમેતદવોચત્ - કિયચ્ચિરપ્રતિલબ્ધસ્ત્વયા અયમાર્યે મહાપ્રણિધાનજ્ઞાનમાયાગતવ્યૂહો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ? આહ - ભૂતપૂર્વં કુલપુત્ર અતીતે ઽધ્વનિ અચિન્ત્યાનાં ચિત્તવિષયસમતિક્રાન્તાનામભિજાતબોધિસત્ત્વચક્ષુષ્પથવિજ્ઞપ્તાનાં વિજ્ઞાનગણનાસમતિક્રાન્તાનાં પરેણ શુભપ્રભો નામ કલ્પો ઽભૂત્ । તસ્મિન્ ખલુ પુનઃ શુભપ્રભે કલ્પે મેરૂદ્ગતશ્રીર્નામ લોકધાતુરભૂદ્વિશુદ્ધસંક્લિષ્ટાનેકરત્નમયી સચક્રવાલસુમેરુસાગરા પઞ્ચગતિપ્રચારા ચિત્રા દર્શનીયા । તસ્યાં ખલુ મેરૂદ્ગતશ્રિયાં લોકધાતૌ દશ ચાતુર્દ્વીપિકકોટીશતાન્યભૂવન્ । તેષાં ખલુ દશાનાં ચાતુર્દ્વીપિકકોટીશતાનાં મધ્યે સિંહધ્વજાગ્રતેજો નામ મધ્યમા ચાતુર્દ્વીપિકાભૂત્, યસ્યામશીતિરાજધાનીકોટીશતાન્યભૂવન્ । તેષાં ખલુ અશીતીનાં રાજધાનીકોતીશતાનાં મધ્યે ધ્વજાગ્રવતી નામ મધ્યમરાજધાન્યભૂત્ । તસ્યાં મહાતેજઃપરાક્રમો નામ રાજા અભૂચ્ચક્રવર્તી । તસ્યાં ખલુ પુનર્ધ્વજાગ્રવત્યાં રાજધાન્યાં ચિત્રમઞ્જરિપ્રભાસો નામ બોધિમણ્ડો ઽભૂત્ । તત્ર નેત્રશ્રીર્નામ બોધિમણ્ડદેવતા અભૂત્ । તસ્મિન્ ખલુ પુનશ્ચિત્રમઞ્જરિપ્રભાસે બોધિમણ્ડે વિમલધ્વજો નામ બોધિસત્ત્વો નિષણ્ણો ઽભૂત્ સર્વજ્ઞતાધર્માધિગમાય । તસ્ય સર્વજ્ઞતાધર્માધિગમાન્તરાયાય સુવર્ણપ્રભો નામ મારો મહાસૈન્યપરિવારો ઽન્તર્ધિતકાય ઉપક્રાન્તો ઽભૂત્ । સ ચ મહાતેજઃપરાક્રમશ્ચક્રવર્તી બોધિસત્ત્વવશિતાપ્રતિલબ્ધો ઽભૂત્ મહર્દ્ધિવિકુર્વિતનિર્યાતઃ । સ તતો મહાસૈન્યાદ્વિપુલતરમુગ્રતરં ચ મહાન્તં બલકાયમભિનિર્માય તં બોધિમણ્ડં સમન્તાદનુપરિવારયામાસ મારસૈન્યપરાજયાય । તેન હિ મહતી મારસેના ( ગ્વ્ 349 ) વિકીર્ણા । તેન ચ ભગવતા વિમલધ્વજેન તથાગતેન અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિરભિસંબુદ્ધા । અથ ખલુ નેત્રશ્રીબોધિમણ્ડદેવતા મહાતેજઃપરાક્રમસ્ય ચક્રવર્તિનો ઽન્તિકે પુત્રસંજ્ઞામુત્પાદ્ય તસ્ય તથાગતસ્ય ચરણયોઃ પ્રણિપત્ય પ્રણિધાનમકાર્ષીત્ - યત્ર યત્રાહં ભગવન્ ઉત્પદ્યેયમ્, તત્ર તત્રૈષ મે મહાતેજઃપરાક્રમશ્ચક્રવર્તી પુત્રો ભવેત્ । યદા ચૈષો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુધ્યેત, તદાપ્યહમેતસ્ય જનની ભવેયમ્ । સૈવં પ્રણિધાનં કૃત્વા તસ્મિન્નેવ ચિત્રમઞ્જરિપ્રભાસે બોધિમણ્ડે તસ્મિન્નેવ શુભપ્રભે કલ્પે દશ નયુતાનિ તથાગતાનામારાગયામાસ ॥

તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યા સા તેન કાલેન તેન સમયેન નેત્રશ્રીર્નામ બોધિમણ્ડદેવતા અભૂત્? ન ખલુ પુનસ્તે કુલપુત્ર એવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અહં સા તેન કાલેન તેન સમયેન નેત્રશ્રીર્નામ બોધિમણ્ડદેવતા અભૂવમ્ । તત્કિં મન્યસે કુલપુત્ર - અન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન મહાતેજઃપરાક્રમો નામ ચક્રવર્ત્યભૂદ્બોધિસત્ત્વવશિતાપ્રતિલબ્ધો મહર્દ્ધિકવિકુર્વિતનિર્યાતો યેન સા મહતી મારસેના વિકીર્ણા? ન ખલ્વેવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અયં સ ભગવાન્ વૈરોચનસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ તેન કાલેન તેન સમયેન મહાતેજઃપરાક્રમો નામ રાજા ચક્રવર્ત્યભૂત્ । સા અહં કુલપુત્ર તત ઉપાદાય યત્રતત્રોપપન્નાઃ, સર્વત્ર એષ મમ પુત્રત્વમુપાગતઃ સર્વબુદ્ધક્ષેત્રેષુ બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરન્ સર્વગતિમુખેષુ સર્વોપપત્તિમુખેષુ સર્વકુશલમૂલમુખેષુ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાવિચારપરાક્રમેષુ સર્વજાતકનયેષુ સર્વદેવેન્દ્રજન્મસુ સર્વલોકેન્દ્રગતેષુ સર્વેશ્વરભૂમિષુ સર્વગતિપ્રભાગેષુ । યત્ર યત્રોપપદ્યતે સત્ત્વપરિપાકહેતોઃ, સર્વત્ર અહમેવાસ્ય જનન્યભૂવમ્ । ચરમે ચ ભવે ઽસ્ય અહમેવ સર્વત્રાનુગતા જનન્યભૂવમ્ । સર્વબોધિસત્ત્વજન્મમુખેષુ ક્ષણે ક્ષણે યાવન્તિ બોધિસત્ત્વજન્મવિકુર્વિતાન્યાદર્શયામાસ, સર્વત્રાહમેવાસ્ય માતા અભૂવમ્ । અતીતાનામપિ તથાગતાનામ્, અનન્તમધ્યાનામપરિમાણાનામહં જનન્યભૂવમ્ । પ્રત્યુત્પન્નાનામપિ દશસુ દિક્ષુ અનન્તમધ્યાનામપરિમાણાનાં તથાગતાનામહમેવ જનનીત્વં પ્રત્યનુભવામિ । યાવતાં ચ તથાગતાનામહં ચરમે ભવે બોધિસત્ત્વમાતા અભૂવમ્, સર્વેષાં ચ તેષાં તથાગતાનાં નાભિમણ્ડલેભ્યો રશ્મયો નિશ્ચરિત્વા મહાકાયમાસનં ચાવભાસયામાસુઃ । એતમહં કુલપુત્ર મહાપ્રણિધાનજ્ઞાનમાયાગતવ્યૂહં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં પ્રજાનામિ । કિં મયા શક્યં મહાકરુણાગર્ભાણાં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વજ્ઞતાપરિપાકવિનયાપરિતૃપ્તકુક્ષીણાં સર્વતથાગતવિકુર્વિતરોમમુખનિર્યાતનિદર્શનવશવર્તિના ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇયમિહૈવ ત્રિદશેન્દ્રભવને સુરેન્દ્રાભા નામ દેવકન્યા સ્મૃતિમતો દેવપુત્રસ્ય દુહિતા । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપતવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો માયાયા દેવ્યાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય માયાદેવીમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય માયાદેવ્યા અન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

45 સુરેન્દ્રાભા ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન ત્રિદશેન્દ્રભવનં યેન ચ સુરેન્દ્રાભા દેવકન્યા સ્મૃતિમતો દેવપુત્રસ્ય દુહિતા, તેનોપજગામ । ઉપેત્ય સુરેન્દ્રાભાયા દેવકન્યાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય સુરેન્દ્રાભાં દેવકન્યામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સુરેન્દ્રાભાયા દેવકન્યાયાઃ પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વ એવમાહ - મયા આર્યે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યા બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદસ્વ મે દેવતે કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
એવમુક્તે સુરેન્દ્રાભા નામ દેવકન્યા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - અહં કુલપુત્ર અસઙ્ગસ્મૃતિવિશુદ્ધવ્યૂહસ્ય બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભિની । સા અહં કુલપુત્ર અભિજાનામિ - ઉત્પલકો નામ કલ્પો ઽભૂત્ । તત્ર મે ગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । અભિનિષ્ક્રામતાં ચૈષામારક્ષા કૃતા, પૂજા કૃતા, આરામાશ્ચ કૃતાઃ પરિભોગાય । યશ્ચ તૈર્બુદ્ધૈર્ભગવદ્ભિર્બોધિસત્ત્વભૂતૈર્માતુઃ કુક્ષિગતૈર્જાયમાનૈઃ સપ્ત પદાનિ પ્રક્રામદ્ભિર્મહાસિંહનાદં નદદ્ભિઃ કુમારભૂમિસ્થિતૈરન્તઃપુરમધ્યગતૈર્વા અભિનિષ્ક્રામદ્ભિર્વા બોધિમભિસંબુધ્યમાનૈર્વા ધર્મચક્રં પ્રવર્તયમાનૈઃ સર્વબુદ્ધવિકુર્વિતં વા સંદર્શયદ્ભિઃ સત્ત્વપરિપાકવિનયઃ કૃતઃ, તત્સર્વં પ્રથમચિત્તોત્પાદાય યાવત્સદ્ધર્મપર્યન્તનિષ્ઠં પ્રજાનામિ સ્મરામિ અનુસ્મરામિ ધારયામિ સંધારયામિ ઉપધારયામિ અનુસરામિ । સુભૂતિર્નામ કલ્પો ઽભૂત્ । તત્ર મે દશ ગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । સુભગો નામ કલ્પો ઽભૂત્તત્ર મે બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । અનિલમ્ભો નામ કલ્પો ઽભૂત્, તત્ર મે ચતુરશીતિર્બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણ્યારાગિતાનિ । સુપ્રભો નામ કલ્પો ઽભૂત્ તત્ર મે જમ્બુદ્વીપપરમાણુરજઃસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । અતુલપ્રભો નામ કલ્પો ઽભૂત્, તત્ર મે વિંશતિગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । ઉત્તપ્તશ્રીર્નામ કલ્પોભૂત્, તત્ર મે ગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । સૂર્યોદયો નામ કલ્પો ઽભૂત્, તત્ર મે ઽશીતિગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । જયંગમો નામ કલ્પો ઽભૂત્, તત્ર મે ષષ્ટિગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । સુચન્દ્રો નામ કલ્પો ઽભૂત્, તત્ર મે સપ્તતિર્ગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાસ્તથાગતા આરાગિતાઃ । ઇતિ હિ કુલપુત્ર અનેનોપાયેન ગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાન્ કલ્પાનનુસ્મરામિ, યદહં સતતસમિતમવિરહિતાભૂવં તથાગતૈરર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈઃ । સર્વેષાં ચ મે તેષાં તથાગતાનામન્તિકાદયમસઙ્ગસ્મૃતિવિશુદ્ધવ્યૂહો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ શ્રુતઃ । શ્રુત્વા ચ આરાગિતઃ યથોક્તં ચ પ્રતિપન્નઃ । એવં ચાહં વિમોક્ષં સતતસમિતમનુપ્રવિષ્ટા યચ્ચ તેષાં સર્વતથાગતાનાં બોધિસત્ત્વભૂમિમુપાદાય યાવત્સદ્ધર્મસ્થિતિપર્યન્તનિષ્ઠં બુદ્ધવિકુર્વિતં તત્સર્વમનેન અસઙ્ગસ્મૃતિવિશુદ્ધવ્યૂહેન બોધિસત્ત્વવિમોક્ષેણાનુસ્મરામિ ધારયામિ સંધારયામિ ઉપધારયામિ
અનુસ્મરામિ । એતમહં કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં જાનામિ । કિં મયા શક્યં બોધિસત્ત્વાનાં વિગતતમોન્ધકારાણાં સંસારરાત્રિપ્રભાવિતાનાં ( ગ્વ્ 351 ) વિગતનિવરણાનામનિદ્રાગમાનાં વિગતસ્ત્યાનમિદ્ધાનાં પ્રસ્રબ્ધકાયસંસ્કારાણાં સર્વધર્મસ્વભાવાનુબોધસુવિશુદ્ધાનાં દશબલવિશુદ્ધિબોધયિતૄણાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, કપિલવસ્તુનિ મહાનગરે વિશ્વામિત્રો નામ દારકાચાર્યઃ પ્રતિવસતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતો ઽચિન્ત્યકુશલમૂલવેગસંવર્ધિતઃ સુરેન્દ્રાભાયા દેવકન્યાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય સુરેન્દ્રાભાં દેવકન્યામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય સુરેન્દ્રાભાયા દેવકન્યાયા અન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

46 વિશ્વામિત્રઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ત્રિદશેન્દ્રભવનાદવતીર્ય અનુપૂર્વેણ યેન કપિલવસ્તુનિ મહાનગરે વિશ્વામિત્રો દારકાચાર્યસ્તેનોપજગામ । ઉપેત્ય વિશ્વામિત્રસ્ય દારકાચાર્યસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય વિશ્વામિત્રં દારકાચાર્યમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વિશ્વામિત્રસ્ય દારકાચાર્યસ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । એવમુક્તે વિશ્વામિત્રો દારકાચાર્યઃ સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - અયં કુલપુત્ર શિલ્પાભિજ્ઞો નામ શ્રેષ્ઠિદારકો બોધિસત્ત્વાલ્લિપિજ્ઞાનં શિક્ષિતઃ । એતમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ । એષ તે નિર્દેક્ષ્યતિ યથા બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, યથા પ્રતિપત્તવ્યમ્

47 શિલ્પાભિજ્ઞઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન શિલ્પાભિજ્ઞો શ્રેષ્ઠિદારકસ્તેનોપસંક્રમ્ય શિલ્પાભિજ્ઞસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય શિલ્પાભિજ્ઞસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
સો ઽવોચત્ - અહં કુલપુત્ર શિલ્પાભિજ્ઞાવતો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભી । તસ્ય મે કુલપુત્ર માતૃકાં વાચયમાનસ્ય અકારમક્ષરં પરિકીર્તયતો બોધિસત્ત્વાનુભાવેન અસંભિન્નવિષયં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । રકારં પરિકીર્તયતો ઽનન્તતલસંભેદં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । પકારં પરિકીર્તયતો ધર્મધાતુતલસંભેદં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ચકારં પરિકીર્તયતઃ સમન્તચક્રવિભક્તિચ્છેદનં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । નકારં પરિકીર્તયતો ઽનિલયપ્રતિલબ્ધં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । લકારં પરિકીર્તયતો વિગતાનાલયવિમલં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । દકારં પરિકીર્તયતો ઽવૈવર્ત્યપ્રયોગં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । બકારં પરિકીર્તયતો વજ્રમણ્ડલં નામ પ્રજ્ઞાપારભિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ડકારં પરિકીર્તયતઃ સમન્તચક્રં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । સકારં પરિકીર્તયતઃ સાગરગર્ભં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । વકારં પરિકીર્તયતઃ સમન્તવિરૂઢવિઠપનં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । તકારં પરિકીર્તયતો જ્યોતિર્મણ્ડલં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । યકારં પરિકીર્તયતઃ સંભેદકૂટં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ષ્ટકારં પરિકીર્તયતઃ સમન્તદાહપ્રશમનપ્રભાસં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । કકારં પરિકીર્તયતો ઽસંભિન્નમેઘં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ષકારં પરિકીર્તયતો અભિમુખપ્રવર્ષણપ્રલમ્બં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । મકારં પરિકીર્તયતો મહાવેગવિચિત્રવેગશિખરં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ગકારં પરિકીર્તયતઃ સમન્તતલવિઠપનં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । થકારં પરિકીર્તયતઃ તથતાસંભેદગર્ભં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । જકારં પરિકીર્તયતો જગત્સંસારવિશુદ્ધિવિગાહનં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । સ્વકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વબુદ્ધસ્મૃતિવ્યૂહં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ધકારં પરિકીર્તયતો ધર્મમણ્ડલવિચારવિચયં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । શકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વબુદ્ધાનુશાસનીચક્રરોચં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ખકારં પરિકીર્તયતો ઽભિસંસ્કારહેતુભૂમિજ્ઞાનગર્ભં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ક્ષકારં પરિકીર્તયતઃ કર્મનિશાન્તસાગરકોશવિચયં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । સ્તકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વક્લેશવિકિરણવિશુદ્ધિપ્રભં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ઞકારં પરિકીર્તયતો લોકસંભવવિજ્ઞપ્તિમુખં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । થકારં પરિકીર્તયતઃ સંસારપ્રતિચક્રજ્ઞાનમણ્ડલં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુઇખમવક્રાન્તમ્ । ભકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વભવનમણ્ડલવિજ્ઞપ્તિવ્યૂહં ( ગ્વ્ 354 ) નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । છકારં પરિકીર્તયત ઉપચયગર્ભપ્રયોગં ચારિત્રચ્છત્રમણ્ડલભેદં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । સ્મકારં પરિકીર્તયતઃ
સવર્બુદ્ધદશર્નદિગભિમુખાવર્તં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । હ્વકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વસત્ત્વાભવ્યાવલોકનબલસંજાતગર્ભં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ત્સકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વગુણસાગરપ્રતિપત્ત્યવતારવિગાહનં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ઘકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વધર્મમેઘસંધારણદૃઢસાગરગર્ભં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ઠકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વબુદ્ધપ્રણિધાનદિગભિમુખગમનં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ણકારં પરિકીર્તયતઃ ચક્રાક્ષરાકારકોટિવચનં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ફકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વસત્ત્વપરિપાકકોટીગતમણ્ડલં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । સ્કકારં પરિકીર્તયતો ભૂમિગર્ભાસઙ્ગપ્રતિસંવિત્પ્રભાચક્રસ્ફરણં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । સ્યકારં પરિકીર્તયતઃ સર્વબુદ્ધધર્મનિર્દેશવિષયં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । શ્ચકારં પરિકીર્તયતઃ સત્ત્વગગનધર્મઘનનિગર્જિતનિર્નાદસ્ફરણં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ટકારં પરિકિર્તયતઃ સત્ત્વાર્થનૈરાત્મ્યકાર્યાત્યન્તપરિનિષ્ઠાપ્રદીપં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ । ઢકારં પરિકીર્તયતો ધર્મચક્રસંભેદગર્ભં નામ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખમવક્રાન્તમ્ ॥
ઇતિ હિ કુલપુત્ર મમ માતૃકાં વાચયત એતાનિ દ્વાચત્વારિંશત્ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખપ્રમુખાન્યપ્રમેયાસંખ્યેયાનિ પ્રજ્ઞાપારમિતામુખાન્યાવક્રાન્તાનિ । એતસ્ય અહં કુલપુત્ર શિલ્પાભિજ્ઞાવતો બોધિસત્ત્વવિમોક્ષસ્ય લાભી । એતમહં જાનામિ । કિં મયા શક્યં સર્વલૌકિકલોકોત્તરશિલ્પસ્થાનપારમિતાપ્રાપ્તાનાં બોધિસત્ત્વાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વ વક્તુમ્? યથા સર્વશિલ્પસ્થાનપ્રવેશેષુ સર્વલિપિસંખ્યાગણનાનિક્ષેપપ્રવેશેષુ સર્વમન્ત્રૌષધિવિધિજ્ઞાનપ્રયોગપ્રતિવેધેષુ સર્વભૂતગ્રહજ્યોતિષાપસ્મારકાખોર્દવેતાલપ્રતિષ્ઠાનેષુ સત્ત્વધાતુચિકિત્સાભૈષજ્યસંયોગજ્ઞાનેષુ ધાતુતન્ત્રસંયોગપ્રયોગેષુ સુવર્ણમણિમુક્તાવૈડૂર્યશઙ્ખશિલાપ્રવાલલોહિતકમુસારગલ્વકેશરશ્રીગર્ભાશ્મગર્ભસર્વરત્નસંભવોત્પત્તિગોત્રાકરમૂલ્યજ્ઞાનેષુ ઉદ્યાનતપોવનગ્રામનગરનિગમરાષ્ટ્રરાજધાન્યભિનિર્હારેષુ મૃગચક્રાઙ્કવિદ્યાસર્વલક્ષણનિમિત્તભૂમિચાલદિગ્દાહોલ્કાપાતક્ષેમાક્ષેમસુભિક્ષદુર્ભિક્ષસર્વલૌકિકાવર્તનિવર્તપ્રવેશેષુ સર્વલોકોત્તરધર્મવિભક્તિસૂચનાદિનિર્દેશપ્રવેશતત્ત્વાનુગમજ્ઞાનેષુ નાસ્ત્યાવરણં વા વિમર્શો વા વિમતિર્વા સંદેહો વા સંશયો વા સંમોહો વા ધંધાયિતત્વં વા વ્યાબાધિકં વા અવસાદનં વા અજ્ઞાનં વા અનભિસમયો વા ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇયમિહૈવ મગધવિષયે કેવલકે જનપદે વર્તનકે નગરે ભદ્રોત્તમા નામોપાસિકા પ્રતિવસતિ । તામુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥

અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ શિલ્પાભિજ્ઞસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય શિલ્પાભિજ્ઞં શ્રેષ્ઠિદારકમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય શિલ્પાભિજ્ઞસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્યાન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

48 ભદ્રોત્તમા ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન કેવલકે જનપદે વર્તનકં નગરમ્, યેન ચ ભદ્રોત્તમોપાસિકા, તેનોપજગામ । ઉપેત્ય ભદ્રોત્તમાયા ઉપાસિકાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ભદ્રોત્તમામુપાસિકામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભદ્રોત્તમાયા ઉપાસિકાયાઃ પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્યે અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યા બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યા - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
સા અવોચત્ - અહં કુલપુત્ર અનાલયમણ્ડલં નામ ધર્મપર્યાયં જાનામિ દેશયામિ । અધિષ્ઠાનશ્ચ મે સમાધિઃ પ્રતિલબ્ધઃ । ન તત્ર સમાધૌ કસ્યચિદ્ધર્મસ્યાધિષ્ઠાનમ્ । તત્ર સર્વજ્ઞતાચક્ષુઃ પ્રવર્તતે ઽધિષ્ઠાનં સર્વજ્ઞતાશ્રોત્રમ્ । અધિષ્ઠાનં સર્વજ્ઞતાઘ્રાણમ્, અધિષ્ઠાનં સર્વજ્ઞતાજિહ્વા, અધિષ્ઠાનઃ સર્વજ્ઞતાકાયઃ, અધિષ્ઠાનં તત્ર સર્વજ્ઞતામનઃ પ્રવર્તતે, અધિષ્ઠાના સર્વજ્ઞતોર્મિઃ, અધિષ્ઠાના સર્વજ્ઞતાવિદ્યુત્, અધિષ્ઠાનાઃ સર્વજ્ઞતાવેગાઃ પ્રવર્તન્તે જગદ્રોચનામણ્ડલાઃ । એતમહં કુલપુત્ર, અનાલયમણ્ડલં ધર્મપર્યાયં જાનામિ । કિં મયા શક્યમસઙ્ગબોધિસત્ત્વચર્યા સકલા જ્ઞાતુમ્?
ગચ્છ કુલપુત્ર દક્ષિણાપથે । તત્ર ભરુકચ્છં નામ નગરમ્ । તત્ર મુક્તાસારો નામ હૈરણ્યકઃ પ્રતિવસતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ભદ્રોત્તમાયા ઉપાસિકાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ભદ્રોત્તમામુપાસિકામનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય ભદ્રોત્તમાયા ઉપાસિકાયા અન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

49 મુક્તાસારઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽનુપૂર્વેણ દક્ષિણાપથં ગત્વા યેન ભરુકચ્છે નગરે મુક્તાસારો હૈરણ્યકઃ, તેનોપસંક્રમ્ય મુક્તાસારહૈરણ્યકસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
સો ઽવોચત્ - અહં કુલપુત્ર અસઙ્ગસ્મૃતિવ્યૂહં નામ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં જાનામિ । અપ્રતિપ્રસ્રબ્ધા ચ મે દશસુ દિક્ષુ સર્વતથાગતપાદમૂલેષુ ધર્મપર્યેષ્ટિઃ । એતમહં કુલપુત્ર અસઙ્ગસ્મૃતિવ્યૂહં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં જાનામિ, પ્રજાનામિ । કિં મયા શક્યં બોધિસત્ત્વાનામચ્છમ્ભિતસિંહનાદનાદિનાં મહાપુણ્યજ્ઞાનપ્રતિષ્ઠિતાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, અયમિહૈવ ભરુકચ્છે નગરે સુચન્દ્રો નામ ગૃહપતિઃ પ્રતિવસતિ । તદવભાસિતમસ્ય ગૃહમ્ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મુક્તાસારસ્ય હૈરણ્યકસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય મુક્તાસારં હૈરણ્યકમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય મુક્તાસારસ્ય હૈરણ્યકસ્યાન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

50 સુચન્દ્રઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો યેન સુચન્દ્રો ગૃહપતિઃ, તેનોપસંક્રમ્ય સુચન્દ્રસ્ય ગૃહપતેઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતી । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
આહ - મયા કુલપુત્ર વિમલજ્ઞાનપ્રભો નામ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધઃ । એતમહં કુલપુત્ર વિમલજ્ઞાનપ્રભં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં જાનામિ । કિં મયા શક્યમપ્રમાણવિમોક્ષપ્રતિલબ્ધાનાં બોધિસત્ત્વાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇદમિહૈવ દક્ષિણાપથે રોરુકં નામ નગરમ્ । તત્ર અજિતસેનો નામ ગૃહપતિઃ પ્રતિવસતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સુચન્દ્રસ્ય ગૃહપતેઃ પાદુઅ શિરસાભિવન્દ્ય સુચન્દ્રં ગૃહપતિમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય સુચન્દ્રસ્ય ગૃહપતેરન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

51 અજિતસેનઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽનુપૂર્વેણ રોરુકં નગરં ગત્વા યેન અજિતસેનો નામ ગૃહપતિસ્તેનોપસંક્રમ્ય અજિતસેનસ્ય ગૃહપતેઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાતીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
આહ - મયા કુલપુત્ર અક્ષયલક્ષણો નામ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધઃ, યસ્ય સહપ્રતિલમ્ભાદક્ષયબુદ્ધદર્શનનિધાનપ્રતિલાભો ભવતિ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર ઇયમિહૈવ દક્ષિણાપથે ધર્મગ્રામે શિવરાગ્રો નામ બ્રાહ્મણઃ પ્રતિવસતિ । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽજિતસેનસ્ય ગૃહપતેઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય અજિતસેનં ગૃહપતિમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય અજિતસેનસ્ય ગૃહપતેરન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

52 શિવરાગ્રઃ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽનુપૂર્વેણ ધર્મગ્રામં ગત્વા યેન શિવરાગ્રો બ્રાહ્મણઃ, તેનોપસંક્રમ્ય શિવરાગ્રસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્ય અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યો બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દદાદીતિ । તદ્વદતુ મે આર્યઃ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
સો ઽવોચત્ - અહં કુલપુત્ર સત્યાધિષ્ઠાનેન ચરામિ । યેન સત્યેન સત્યવચનેન ત્ર્યધ્વસુ ન કશ્ચિદ્બોધિસત્ત્વો ઽનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેર્વિવૃત્તઃ, ન વિવર્તતે, ન વિવર્તિષ્યતિ, તેન સત્યવચનાધિષ્ઠાનેન ઇદં ચ મે કાર્યં સ્મૃધ્યત્વિતિ । તન્મે યથાભિપ્રાયં સર્વં સમૃધ્યતિ । એતેનાહં કુલપુત્ર સત્યવચનાધિષ્ઠાનેન સર્વકાર્યાણિ સાધયામિ । એતમહં કુલપુત્ર સત્યાધિષ્ઠાનં જાનામિ । કિં મયા શક્યં સત્યાનુપરિવર્તની વાક્પ્રતિલબ્ધાનાં બોધિસત્ત્વાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
ગચ્છ કુલપુત્ર, ઇયમિહૈવ દક્ષિણાપથે સુમનામુખં નામ નગરમ્ । તત્ર શ્રીસંભવો નામ દારકઃ પ્રતિવસતિ, શ્રીમતિશ્ચ નામ દારિકા । તાવુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મહાધર્મગૌરવમુત્પાદ્ય શિવરાગ્રસ્ય બ્રાહ્મણસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય શિવરાગ્રં બ્રાહ્મણમનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃપુનરવલોક્ય શિવરાગ્રસ્ય બ્રાહ્મણસ્યાન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ

53 શ્રીસંભવઃ શ્રીમતિશ્ચ ।
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો ઽનુપૂર્વેણ સુમનામુખનગરં ગત્વા યેન શ્રીસંભવો દારકઃ શ્રીમતિશ્ચ દારિકા । તાવુપક્રમ્ય તયોઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતઃ પ્રાઞ્જલિઃ સ્થિત્વા એવમાહ - મયા આર્યૌ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદિતમ્ । ન ચ જાનામિ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । શ્રુતં ચ મે આર્યૌ બોધિસત્ત્વાનામવવાદાનુશાસનીં દત્ત ઇતિ । તદ્વદતાં મે આર્યૌ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્, કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્ ॥
અથ ખલુ શ્રીસંભવો દારકઃ શ્રીમતિશ્ચ દારિકા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચતામ્ - ઇહ આવાભ્યાં કુલપુત્ર માયાગતો નામ બોધિસત્ત્વવિમોક્ષઃ પ્રતિલબ્ધઃ સાક્ષાત્કૃતઃ । તાવાવાં કુલપુત્ર અનેન વિમોક્ષેણ સમન્વાગતૌ માયાગતં સર્વલોકં પશ્યાવો હેતુપ્રત્યયમાયાસંભૂતમ્ । માયાગતાન્ સર્વસત્ત્વાન્ વિજાનીવઃ । કર્મક્લેશમાયાજ્ઞાનેન માયાગતં સર્વજગત્પશ્યાવઃ । અવિદ્યાભવતૃષ્ણામાયાસંભવાન્ માયાગતાન્ સર્વધર્માન્ પશ્યાવઃ । અન્યોન્યપ્રત્યયમાયાનિર્વૃત્તં માયાગતં સર્વત્રૈધાતુકં પશ્યાવઃ અભિનિર્હૃતમચિન્ત્યવિષયમાયાબોધિવિપર્યાસમાયાસંભૂતમ્ । માયાગતાન્ સર્વસત્ત્વાન્ ચ્યુત્યુપપત્તિજાતિજરામરણશોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસાન્ પશ્યાવઃ । અસદ્ભૂતસંકલ્પમાયાજનિતાનિ માયાજનિતાનિ સર્વક્ષેત્રાણિ પશ્યાવઃ । સંજ્ઞાચિત્તદૃષ્ટિવિપર્યાસમાયાભાવદ્રવ્યસંજ્ઞાસંમોહપ્રભવાન્ માયાગતાન્ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાન્ પશ્યાવઃ । જ્ઞાનપ્રહાણમાયાસંકલ્પજનિતાં માયાગતાં સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધાનસત્ત્વપરિપાકવિનયપરંપરાં પ્રજાનીવઃ । માયાનિર્હારાભિનિર્વૃત્તનિર્મિતચર્યાવિનયમાયાસ્વભાવાન્ માયાગતં સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વમણ્ડલં પશ્યાવઃ પ્રણિધાનજ્ઞાનમાયાભિનિર્હૃતમચિન્ત્યવિષયમાયાસ્વભાવમ્ । એતમાવાં કુલપુત્ર માયાગતં બોધિસત્ત્વવિમોક્ષં પ્રજાનીવઃ । કિમાવાભ્યાં શક્યમનન્તકર્મમાયાવિઠપજાલાનુગતાનાં બોધિસત્ત્વાનાં ચર્યાં જ્ઞાતું ગુણાન્ વા વક્તુમ્ ॥
અથ ખલુ શ્રીસંભવો દારકઃ શ્રીમતિશ્ચ દારિકા સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમચિન્ત્યેન કુશલમૂલવેગેન અભિષ્યન્દયિત્વા સ્વં ચ વિમોક્ષવિષયં શ્રાવ્ય એતદવોચતામ્ - ગચ્છ કુલપુત્ર, અયમિહૈવ દક્ષિણાપથે સમુદ્રકચ્છો નામ દિગ્મુખપ્રત્યુદ્દેશઃ । તત્ર મહાવ્યૂહં નામોદ્યાનમ્ । તત્ર વૈરોચનવ્યૂહાલંકારગર્ભો નામ મહાકૂટાગારો બોધિસત્ત્વકુશલમૂલવિપાકાભિનિર્વૃતો બોધિસત્ત્વચેતનામનસિકારસંભૂતો બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનસમુદ્ગતો બોધિસત્ત્વવશિતાસમુત્થિતો બોધિસત્ત્વાભિજ્ઞાનબલાભિનિર્મિતો બોધિસત્ત્વોપાયકૌશલ્યસંભૂતો બોધિસત્ત્વપુણ્યજ્ઞાનબલપરિનિષ્પન્નો બોધિસત્ત્વમહાકરુણાસત્ત્વવિનયસંદર્શનો બોધિસત્ત્વાધિષ્ઠાનવ્યૂહોપચિતો બોધિસત્ત્વાચિન્ત્યવિમોક્ષવિહારાલંકારઃ । તત્ર મૈત્રેયો નામ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ પ્રતિવસતિ જન્મભૂમિકાનાં મનુષ્યાણામનુગ્રહાય । માતાપિતૃજ્ઞાતિસંબન્ધિનાં પરિપાકાય । તત્રોપપન્નાનાં સભાગચરિતાનાં સત્ત્વાનાં મહાયાનદૃઢીકરણાય । તદન્યેષામપિ સત્ત્વાનાં યથાભૂમિષુ કુશલમૂલપરિપાચનાય । સ્વસ્ય ચ વિમોક્ષનયાવતારસ્ય સંદર્શનાય । ( ગ્વ્ 361 ) સર્વત્રાનુગતાં ચ બોધિસત્ત્વોપપત્તિવશિતાં પ્રભાવયન્ સર્વસત્ત્વજન્મસંદર્શનાભિમુખતયા ચ સત્ત્વપરિપાકારિઞ્ચનતાયૈ । સર્વજગત્પરિગ્રહજુગુપ્સનતયા ચ બોધિસત્ત્વમહાકરુણાબલોદ્ભાવનાય । સર્વનિકેતસ્થાનોચ્ચલિતં ચ બોધિસત્ત્વવિહારમવબોધનાય । અનિકેતપરમં ચ સર્વભવોપત્તિસંવાસસંદર્શનાય । તમુપસંક્રમ્ય પરિપૃચ્છ - કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યા પરિપ્રષ્ટવ્યા, કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વમાર્ગઃ પરિશોધયિતવ્યઃ, કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વશિક્ષાસુ પ્રતિપત્તવ્યમ્, કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિચિત્તં પ્રતિશોધયિતવ્યમ્, કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનમભિનિર્હર્તવ્યમ્, કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વસંભારાઃ સમુત્થાપયિતવ્યાઃ, કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વભૂમય આક્રમિતવ્યાઃ, કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વપારમિતાઃ પરિપૂરયિતવ્યાઃ, કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વક્ષાન્તયો ઽવતરિતવ્યાઃ, કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વપ્રતિપત્તિગુણેષુ સ્થાતવ્યમ્, કથં બોધિસત્ત્વેન કલ્યાણમિત્રાણિ
પર્યુપાસિતવ્યાનિ । તત્કસ્ય હેતોઃ? સ હિ કુલપુત્ર મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો ઽવતીર્ણઃ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસુ ગતિંગતઃ । સર્વબોધિસત્ત્વચિત્તાશયેષુ સો ઽનુપ્રવિષ્ટઃ । સર્વસત્ત્વચર્યાસુ સો ઽભિમુખઃ સર્વસત્ત્વપરિપાકવિનયેષુ । તેન પરિપૂરિતાઃ સર્વપારમિતાઃ । સુપ્રતિષ્ઠિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વભૂમિષુ । તેન પ્રતિલબ્ધાઃ સર્વબોધિસત્ત્વક્ષાન્તયઃ । સો ઽવક્રાન્તો બોધિસત્ત્વનિયામમ્ । તેન પ્રતીષ્ટાનિ સર્વવ્યાકરણાનિ । સ વિક્રીડિતઃ સર્વબોધિસત્ત્વવિમોક્ષેષુ । તેન સંધારિતાનિ સર્વબુદ્ધાધિષ્ઠાનાનિ । સો ઽભિષિક્તઃ સર્વતથાગતૈઃ સર્વજ્ઞજ્ઞાનવિષયાભિષેકેણ । સ તે કુલપુત્ર કલ્યાણમિત્રો ઽભિષ્યન્દયિષ્યતિ સર્વકુશલમૂલાનિ વિવર્ધયિષ્યતિ । બોધિચિત્તોત્પાદં દૃઢીકરિષ્યતિ । અધ્યાશયધાતુમુત્તાપયિષ્યતિ । સર્વકુશલમૂલાનિ વિવર્ધયિષ્યતિ । બોધિસત્ત્વેન્દ્રિયવેગાન્ સંદર્શયિષ્યતિ । અનાવરણધર્મદિશં પ્રવેશયિષ્યતિ । સમન્તભદ્રભૂમ્યનુગમે નિવેશયિષ્યતિ । સર્વબોધિસત્ત્વપ્રણિધાનનિર્યાણમુખેષુ સંવર્ણયિષ્યતિ । સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રણિધાનગુણપરિનિષ્પત્તિમાખ્યાસ્યતિ સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાશ્રવણપર્યાયદ્વારમ્ । ન ચ તે કુલપુત્ર એકકુશલમૂલતન્મયેન ભવિતવ્યં નૈકધર્મમુખાલોકાવભાસપરમેણ નૈકચર્યાપરિસંતુષ્ટેન નૈકપ્રણિધાનાભિનિર્હારપરમેણ નૈકવ્યાકરણેન, ન નિષ્ઠાપ્રતિપ્રસ્રબ્ધેન, ન ત્રિક્ષાન્ત્યવતારપરમસંજ્ઞિના, ન ષટ્પારમિતાપરિપૂરિપ્રસ્રબ્ધેન, ન દશભૂમિપ્રતિલાભનિષ્ઠાગતેન, ન પ્રામાણિકબુદ્ધક્ષેત્રપરિગ્રહપરિશુદ્ધિપ્રણિધાનેન, ન પ્રમાણીકૃતકલ્યાણમિત્રારાગણપર્યુપાસનસંતુષ્ટેન ભવિતવ્યમ્ । તત્કસ્ય હેતોઃ? અપ્રમાણાનિ હિ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વેન કુશલમૂલાનિ સમુદાનેતવ્યાનિ । અપ્રમાણા બોધિસત્ત્વસંભારા ઉત્થાપયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા બોધિચિત્તહેતવઃ સમાર્જયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા નયાઃ શિક્ષિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાઃ સત્ત્વધાતુઃ પરિનિર્વાપયિતવ્યઃ

। અપ્રમાણા સત્ત્વાશયધાતુરનુપ્રવેષ્ટવ્યા । અપ્રમાણાનિ સત્ત્વેન્દ્રિયાણિ પરિજ્ઞાતવ્યાનિ । અપ્રમાણા સત્ત્વવિમુક્તિરનુવર્તયિતવ્યા । અપ્રમાણાઃ સત્ત્વધાતુચર્યા અનુબોધ્યવ્યાઃ । અપ્રમાણસત્ત્વવિનયઃ કર્તવ્યઃ । અપ્રમાણાઃ ક્લેશાનુશયાઃ સમુદ્ધાટયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ કર્માવરણાનિ પરિશોધયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણાનિ દૃષ્ટિગતાનિ ( ગ્વ્ 362 ) નિવર્તયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણાશ્ચિત્તસંક્લેશા અપનયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાશ્ચિત્તવિશુદ્ધય ઉત્પાદયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા દુઃખશલ્યાઃ સમુદ્ધારયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણઃ સત્ત્વતૃષ્ણાર્ણવઃ સમુચ્છોષિતવ્યઃ । અપ્રમાણમવિદ્યાન્ધકારં વિધમિતવ્યમ્ । અપ્રમાણાઃ પર્વતાઃ પ્રપાતયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ સંસારબન્ધનાનિ નિર્હારયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણો જન્મસમુદ્રઃ શોષયિતવ્યઃ । અપ્રમાણો ભવૌઘસ્તરિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાઃ સત્ત્વાઃ કામપઙ્કસક્તા અભ્યુદ્ધર્તવ્યાઃ । અપ્રમાણાસ્ત્રૈધાતુકપુરનિરુદ્ધાઃ સત્ત્વા નિષ્ક્રામયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાઃ સત્ત્વા આર્યમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા રાગદ્વેષમોહાઃ પ્રશમયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા મારપાશાઃ સમતિક્રમયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ મારકર્માણિ વિનિવર્તયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણો બોધિસત્ત્વાધ્યાશયધાતુઃ પરિશોધયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા બોધિસત્ત્વપ્રયોગા વિવર્ધયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ બોધિસત્ત્વેન્દ્રિયાણિ સંજનયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણા બોધિસત્ત્વાધિમુક્તયો વિશોધયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા બોધિસત્ત્વસમતા અવતારયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણો બોધિસત્ત્વચર્યાવિશેષો ઽનુસર્તવ્યઃ । અપ્રમાણા બોધિસત્ત્વગુણાઃ પરિશોધયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા બોધિસત્ત્વચારિત્રચર્યાઃ પ્રતિપૂરયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ લોકચારિત્રાણ્યનુવર્તયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણા લોકાનુવર્તનાઃ સંદર્શયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણં શ્રદ્ધાબલં સંજનયિતવ્યામ્ । અપ્રમાણં વીર્યબલમુપસ્તમ્ભયિતવ્યમ્ । અપ્રમાણં સ્મૃતિબલં પરિશોધયિતવ્યમ્ । અપ્રમાણં સમાધિબલં પરિશોધયિતવ્યમ્ । અપ્રમાણં પ્રજ્ઞાબલમુત્પાદયિતવ્યમ્ । અપ્રમાણમધિમુક્તિબલં દૃઢીકર્તવ્યમ્ । અપ્રમાણં પુણ્યબલં સમુપાર્જયિતવ્યમ્ । અપ્રમાણં જ્ઞાનબલં વિવર્ધયિતવ્યમ્ । અપ્રમાણં બોધિસત્ત્વબલં સમુત્થાપયિતવ્યમ્ । અપ્રમાણં બુદ્ધબલં પરિપૂરયિતવ્યમ્ । અપ્રમાણાનિ ધર્મમુખાનિ પ્રવિચેતવ્યાનિ । અપ્રમાણા ધર્મદિશઃ પ્રવેષ્ટવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ ધર્મદ્વારાણિ પરિશોધયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણા ધર્માલોકાઃ સંજનયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણો ધર્માવભાસઃ કર્તવ્યઃ । અપ્રમાણા ઇન્દ્રિયવંશા અવભાસયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાઃ ક્લેશવ્યાધયઃ પરિશોધયિતવ્યાઃ
। અપ્રમાણાનિ ધર્મભૈષજ્યાનિ સમુદાનેતવ્યાનિ । અપ્રમાણઃ ક્લેશવ્યાધ્યાતુરઃ સત્ત્વધાતુઃ ચિકિત્સિતવ્યઃ । અપ્રમાણા અમૃતસંભારાઃ સમુદાનેતવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણ્યાક્રમિતવ્યાનિ । અપ્રમાણાસ્તથાગતાઃ પૂજયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ બોધિસત્ત્વપર્ષન્મણ્ડલાન્યવગાહયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણાનિ તથાગતશાસનાનિ સંધારયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણાનિ સત્ત્વદ્રોહિણ્યાનિ સોઢવ્યાનિ । અપ્રમાણા અક્ષણાપાયપથાઃ સમુચ્છેત્તવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ સત્ત્વસુખાન્યુપસંહર્તવ્યાનિ । અપ્રમાણાઃ સત્ત્વસંગ્રહાઃ કર્તવ્યાઃ । અપ્રમાણાનિ ધારણીમુખાનિ પરિશોધયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણાનિ પ્રણિધાનમુખાન્યભિનિર્હર્તવ્યાનિ । અપ્રમાણાનિ મહામૈત્રીમહાકરુણાબલાનિ પરિભાવયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણાનિ ધર્મપર્યેષ્ટ્યભિયોગાનિ ન પ્રતિપ્રસ્રમ્ભયિતવ્યાનિ । અપ્રમાણાનિ નિધ્યપ્તિબલાન્યનુસર્તવ્યાનિ । અપ્રમાણા અભિજ્ઞાભિનિર્હારા ઉત્પાદયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા વિદ્યાજ્ઞાનાલોકા વિશોધયિતવ્યાઃ । અપ્રમાણા સત્ત્વગતિરનુગન્તવ્યા । અપ્રમાણા ભવોત્પત્તિઃ ( ગ્વ્ 363 ) પરિગ્રહીતવ્યાઃ । અપ્રમાણા કાયવિભક્તિઃ સંદર્શયિતવ્યા । અપ્રમાણા મન્ત્રવિભક્તિઃ પરિજ્ઞાતવ્યા । અપ્રમાણાઃ સત્ત્વચિત્તવિમાત્રતા અનુપ્રવેષ્ટવ્યાઃ । વિસ્તીર્ણો બોધિસત્ત્વગોચરો ઽનુપ્રવેષ્ટવ્યઃ । વિપુલં બોધિસત્ત્વભવનમનુવિચરિતવ્યમ્ । ગમ્ભીરો બોધિસત્ત્વવિહારો વ્યવલોકયિતવ્યઃ । દુરનુબોધો બોધિસત્ત્વવિષયો ઽનુબોદ્ધવ્યઃ । દુર્ગમા બોધિસત્ત્વગતિર્ગન્તવ્યા । દુરાસદા બોધિસત્ત્વવેગાઃ સંધારયિતવ્યાઃ । દુરવક્રામો બોધિસત્ત્વનિયામો ઽવક્રમિતવ્યઃ । વિચિત્રા બોધિસત્ત્વચર્યા અનુબોદ્ધવ્યા । સર્વત્રાનુગતં બોધિસત્ત્વવિકુર્વણં સંદર્શયિતવ્યમ્ । અભિસંભિન્ના બોધિસત્ત્વેન ધર્મમેઘાઃ સંપ્રત્યેષ્ટવ્યાઃ । અનન્તમધ્યં બોધિસત્ત્વચર્યાજાલં પ્રવિસ્તરિતવ્યમ્ । અપર્યન્તા બોધિસત્ત્વેન પારમિતાઃ પરિપૂરયિતવ્યાઃ । અપ્રમેયાણિ બોધિસત્ત્વેન વ્યાકરણાનિ સંપ્રત્યેષ્ટવ્યાનિ । અસંખ્યેયાનિ બોધિસત્ત્વેન ક્ષાન્તિમુખાન્યવતર્તવ્યાનિ । અસંખ્યેયા બોધિસત્ત્વેન ભૂમયઃ પરિશોધયિતવ્યાઃ । અસમન્તાનિ બોધિસત્ત્વેન ધર્મમુખાનિ પર્યવદાપયિતવ્યાનિ । અનભિલાપ્યાનિ બોધિસત્ત્વેન બુદ્ધક્ષેત્રાણિ પરિશોધયિતવ્યાનિ । અપર્યન્તાન્ બોધિસત્ત્વેન કલ્પાન્ સંનાહઃ સંનદ્ધવ્યઃ । અમાપ્યા બોધિસત્ત્વેન તથાગતાઃ પૂજયિતવ્યાઃ
। અચિન્ત્યા બોધિસત્ત્વેન પ્રણિધાનાભિનિર્હારા અભિનિર્હર્તવ્યાઃ । સંક્ષિપ્તેન કુલપુત્ર સર્વસત્ત્વસમોક્તા બોધિસત્ત્વાનાં ચર્યા સત્ત્વપરિપાચનતયા । સર્વકલ્પસમોક્તા સર્વકલ્પસંવસનતયા । સર્વોપપત્તિસમોક્તા સર્વત્રજન્મસંદર્શનેન । સર્વાધ્વસમોક્તા ત્ર્યધ્વજ્ઞાનાનુબોધાય । સર્વધર્મસમોક્તા તત્પ્રતિપત્ત્યા । સર્વક્ષેત્રસમોક્તા તત્પરિશોધનેન । સર્વપ્રણિધાનસમોક્તા તત્પરિપૂરણતયા । સર્વબુદ્ધસમોક્તા તત્પૂજાભિનિર્હારેણ । સર્વબોધિસત્ત્વસમોક્તા તત્પ્રણિધાનૈકત્વેન । સર્વકલ્યાણમિત્રસમોક્તા બોધિસત્ત્વાનાં ચર્યા તદારાગણતયા ॥

તસ્માત્તર્હિ કુલપુત્ર ન તે પરિખેદ ઉત્પાદયિતવ્યઃ કલ્યાણમિત્રપરિમાર્ગણાસુ । ન પરિતૃપ્તિરુત્પાદયિતવ્યા કલ્યાણમિત્રસંદર્શનેષુ । ન પરિતુષ્ટિરાપત્તવ્યા કલ્યાણમિત્રપરિપૃચ્છાસુ । નાશયો વિનિવર્તયિતવ્યઃ કલ્યાણમિત્રસંસર્ગેષુ । ન પ્રયોગઃ પ્રતિપ્રસ્રમ્ભયિતવ્યઃ કલ્યાણમિત્રગૌરવોપસ્થાનેષુ । ન વિલોમગ્રાહિણા ભવિતવ્યં કલ્યાણમિત્રાવવાદાનુશાસનીષુ । ન સંશય ઉત્પાદયિતવ્યઃ કલ્યાણમિત્રગુણપ્રતિલાભેષુ । ન વિચિકિત્સા કરણીયા કલ્યાણમિત્રનિર્યાણમુખસંદર્શનેષુ । ન દોષોત્પાદનં કરણીયં કલ્યાણમિત્રોપાયસંધિલોકાનુવર્તનપ્રતિચારેષુ । ન કાયચિત્તવિનિવર્તનં કરણીયં કલ્યાણમિત્રપ્રસાદવિવર્ધનેષુ । તત્કસ્ય હેતોઃ? કલ્યાણમિત્રાધીનાઃ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાઃશ્રવાઃ । કલ્યાણમિત્રપ્રભવાઃ સર્વબોધિસત્ત્વગુણપરિનિષ્પત્તયઃ । કલ્યાણમિત્રપ્રભવાણિ સર્વબોધિસત્ત્વપ્રણિધાનસ્રોતાંસિ । કલ્યાણમિત્રજનિતાનિ સર્વબોધિસત્ત્વકુશલમૂલાનિ । કલ્યાણમિત્રોત્થાપિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વસંભારાઃ । કલ્યાણમિત્રનિર્યાતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વધર્મમુખાલોકાઃ । કલ્યાણમિત્રસંભૂતાઃ સર્વબોધિનિર્યાણમુખવિશુદ્ધયઃ । કલ્યાણમિત્રપ્રતિબદ્ધાઃ સર્વબોધિસત્ત્વશિક્ષાપ્રતિપત્તયઃ । કલ્યાણમિત્રપ્રતિષ્ઠિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વગુણધર્માઃ । કલ્યાણમિત્રમૂલાઃ સર્વબોધિસત્ત્વાધ્યાશયપરિશુદ્ધયઃ । ( ગ્વ્ 364 ) કલ્યાણમિત્રસંજાતા સર્વબોધિસત્ત્વચિત્તોત્પાદદૃઢતા । કલ્યાણમિત્રનેત્રિકાઃ સર્વબોધિસત્ત્વસમુદ્રધારણીપ્રતીભાનમુખાલોકાઃ । કલ્યાણમિત્રસંધારિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વવિશુદ્ધિમુખકોશાઃ । કલ્યાણમિત્રસંજનિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વજ્ઞાનાલોકાઃ । કલ્યાણમિત્રહસ્તગતા સર્વબોધિસત્ત્વપ્રણિધાનવૈશેષિકતા । કલ્યાણમિત્રપ્રધાન એકોતીભાવઃ । કલ્યાણમિત્રગોત્રાઃ સર્વબોધિસત્ત્વસમુદાગમવૈશેષિકશ્રદ્ધાઃ । કલ્યાણમિત્રકોશગતાનિ
સર્વબોધિસત્ત્વગુહ્યસ્થાનાનિ । કલ્યાણમિત્રાકરાઃ સર્વબોધિસત્ત્વધર્માકરાઃ । કલ્યાણમિત્રવિવર્ધિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વેન્દ્રિયવેગાઙ્કુરાઃ । કલ્યાણમિત્રવિવર્ધિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વજ્ઞાનસાગરાઃ । કલ્યાણમિત્રપ્રતિપાલિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વનિધાનકોશાઃ । કલ્યાણમિત્રરક્ષિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વપુણ્યોપચયાઃ । કલ્યાણમિત્રજનિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વજન્મવિશુદ્ધયઃ । કલ્યાણમિત્રમુખાગતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વધર્મમેઘાઃ । કલ્યાણમિત્રકોષ્ઠગતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વનિર્યાણપથપ્રવેશાઃ । કલ્યાણમિત્રારાધનપ્રતિલબ્ધા સર્વબુદ્ધબોધિઃ । કલ્યાણમિત્રસંગૃહીતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાઃ । કલ્યાણમિત્રોદ્દ્યોતિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વગુણોદ્ભાવનાઃ । કલ્યાણમિત્રસંદર્શિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વદિગનુગમાઃ । કલ્યાણમિત્રસંવર્ણિતા સર્વબોધિસત્ત્વચિત્તાધ્યાશયમહાત્મતા । કલ્યાણમિત્રસંભૂતં બોધિસત્ત્વાનાં મહામૈત્રીબલમ્ । કલ્યાણમિત્રસંજનિતં બોધિસત્ત્વાનાં મહાકરુણાબલમ્ । કલ્યાણમિત્રસંગૃહીતાનિ સર્વબોધિસત્ત્વાધિપત્યાનિ । કલ્યાણમિત્રસંજનિતાનિ સર્વબોધ્યઙ્ગાનિ । કલ્યાણમિત્રસંભવાઃ સર્વબોધિસત્ત્વહિતોપસંહારાઃ । કલ્યાણમિત્રસંધારિતાઃ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વા ન પતન્તિ દુર્ગતિષુ । કલ્યાણમિત્રપરિગૃહીતા બોધિસત્ત્વા ન નિવર્તન્તે મહાયાનાત્ । કલ્યાણમિત્રસમન્વાહૃતા બોધિસત્ત્વા નાતિક્રામન્તિ બોધિસત્ત્વશિક્ષામ્ । કલ્યાણમિત્રસ્વારક્ષિતા બોધિસત્ત્વા ન ગચ્છન્તિ પાપમિત્રવશમ્ । કલ્યાણમિત્રપરિપાલિતા બોધિસત્ત્વા ન પરિહીયન્તે બોધિસત્ત્વધર્મેભ્યઃ । કલ્યાણમિત્રસંગૃહીતા બોધિસત્ત્વા અતિક્રામન્તિ પૃથગ્જનભૂમિમ્ । કલ્યાણમિત્રાનુશિક્ષિતા બોધિસત્ત્વા નાવક્રામન્તિ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધનિપાતમ્ । કલ્યાણમિત્રપ્રતિચ્છન્ના બોધિસત્ત્વા અભ્યુદ્ગતા ભવન્તિ લોકાત્ । કલ્યાણમિત્રસંવર્ધિતા બોધિસત્ત્વા અનુપલિપ્તા ભવન્તિ
લોકધર્મૈઃ । કલ્યાણમિત્રપર્યુપાસિતા બોધિસત્ત્વા અસંપ્રમોષચારિણો ભવન્તિ સર્વચર્યાસુ । કલ્યાણમિત્રોત્થાપિતા બોધિસત્ત્વા ન નિવર્તન્તે સર્વારમ્ભેભ્યઃ । કલ્યાણમિત્રપરિગૃહીતા બોધિસત્ત્વા દુર્ધર્ષા ભવન્તિ કર્મક્લેશૈઃ । કલ્યાણમિત્રબલોપસ્તબ્ધા બોધિસત્ત્વા અનવમર્દ્યા ભવન્તિ સર્વમારૈઃ । કલ્યાણમિત્રોપનિશ્રયવિહારિણો બોધિસત્ત્વા વિવર્ધન્તે સર્વબોધ્યઙ્ગૈઃ । તત્કસ્ય હેતોઃ? વિશોધકાનિ કુલપુત્ર કલ્યાણમિત્રાણ્યાવરણીયાનાં વિનિવર્તકાનિ । કલ્યાણમિત્રાણ્યપાયેભ્યઃ સંબોધનાનિ । કલ્યાણમિત્રાણ્યકરણીયાનાં સંનિવારકાનિ પ્રમાદસ્થાનેભ્યઃ । વિધમિતારો ઽવિદ્યાન્ધકારસ્ય । નિર્દારયિતારો દૃષ્ટિબન્ધનાનામ્ । નિષ્ક્રામયિતારઃ સંસારાત્ । ઉત્ખાટયિતારો લોકનિકેતાત્ । નિર્મોચયિતારો મારપશેભ્યઃ । સમાબૃંહયિતારો દુઃશલ્યાનામ્ । પરિમોચયિતારઃ અજ્ઞાનગહનાત્ । સમતિક્રામયિતારો દૃષ્ટિકાન્તારાત્ । ઉત્તારયિતારો ભવૌઘેભ્યઃ । ઉદ્ધર્તારઃ કામપઙ્કાત્ । વિનિવર્તયિતારઃ ( ગ્વ્ 365 ) કુમાર્ગાત્ । સંદર્શયિતારો બોધિસત્ત્વમાર્ગસ્ય । નિયોજયિતારો બોધિસત્ત્વસમાદાનેન । પ્રતિષ્ઠાપયિતારઃ પ્રતિપત્તિષુ । પ્રણેતારઃ સર્વજ્ઞતાગમનદિશમ્ । વિશોધયિતારઃ પ્રજ્ઞાચક્ષુષઃ । વિવર્ધયિતારો બોધિચિત્તસ્ય । સંજનયિતારો મહાકરુણાયાઃ । આખ્યાતારઃ ચર્યાયાઃ । અવવાદિતારઃ પારમિતાસુ । પ્રતિયાપયિતારઃ ભૂમિષુ । વિભજિતારઃ ક્ષાન્તીનામ્ । સંભાવયિતારઃ સર્વકુશલમૂલાનામ્ । ઉત્થાપયિતારઃ સર્વસંભારાણામ્ । દાતારઃ સર્વબોધિસત્ત્વગુણાનામ્ । સંપ્રાપયિતારઃ સર્વબુદ્ધપાદમૂલેષુ । સંદર્શયિતારઃ સર્વગુણેષુ । સમાદાપયિતારઃ અર્થેષુ । સમુત્તેજયિતારઃ પ્રતિપત્તિષુ । નિદર્શયિતારો નિર્યાણમુખાનામ્ । આરક્ષિતારઃ પ્રણાશપથેભ્યઃ । અવભાસયિતારો ધર્માલોકમુખાનામ્ । અભિપ્રવર્ષયિતારો ધર્મશ્રવણમેઘાનામ્ । નાશયિતારઃ સર્વક્લેશાનામ્ । વિનિવર્તયિતારઃ સર્વદૃષ્ટિકૃતાનામ્ । નિવેશયિતારઃ સર્વબુદ્ધધર્મેષુ ॥
અપિ ચ કુલપુત્ર માતૃભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ બુદ્ધકુલેષુ જનયિત્રીણિ । પિતૃભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ વિપુલહિતોપસંહરણતયા । ધાત્રીભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ સર્વપાપારક્ષણતયા । આચાર્યભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ બોધિસત્ત્વશિક્ષાનુબોધનતયા । દૈશિકભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ પારમિતામાર્ગાવતરણતયા । વૈદ્યભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ ક્લેશવ્યાધિપરિમોચનતયા । હિમવત્પર્વતભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ જ્ઞાનૌષધિવિવર્ધનતયા । શૂરભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ સર્વભયારક્ષણતયા । દાશભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ સંભારમહૌઘોત્તરણતયા । કર્ણધારભૂતાનિ કલ્યાણમિત્રાણિ સર્વજ્ઞજ્ઞાનરત્નદ્વીપસંપ્રાપણતયા ॥

તસ્માત્તર્હિ કુલપુત્ર એવં મનસિકારાત્ પ્રતિપ્રસ્રબ્ધેન કલ્યાણમિત્રાણ્યુપસંક્રમિતવ્યાનિ પૃથિવીસમચિત્તેન સર્વભારવહનાપરિણમનતયા । વજ્રસમચિત્તેનાભેદ્યાશયતયા । ચક્રવાલસમચિત્તેન સર્વદુઃખાસંપ્રવેધનતયા । સમચિત્તેન યથેષ્ટાજ્ઞાકરણતયા । શિષ્યસમચિત્તેન સર્વાજ્ઞાવિલોમનતયા । લોકદાસસમચિત્તેન સર્વકર્મસમાદાનાવિજુગુપ્સનતયા । ધાત્રીસમચિત્તેન સર્વક્લેશાપરિતમનતયા । ભૃત્યસમચિત્તેન કિંકરણીપ્રદક્ષિણગ્રાહતયા । રજોપહરણસમચિત્તેન માનાતિમાનવિવર્જનતયા । પૂર્ણચન્દ્રસમચિત્તેન કાલાકાલાનામાવમનતયા । આજાનેયાશ્વસમચિત્તેન સર્વખટુકતાવિવર્જનતયા । યાનસમચિત્તેન ગુરુભારવહનતયા । નાગસમચિત્તેન દાન્તાજાનેયચિત્તતયા । શૈલસમચિત્તેન અચલાકમ્પ્યતયા । શ્વસમચિત્તેન અક્રોધનતયા । ચણ્ડાલકુમારકસમચિત્તેન નિર્માનનિરહંકારતયા । છિન્નવિષાણર્ષભસમચિત્તેન સર્વદર્પવિગતેન । અન્તેવાસિસમચિત્તેનાનતિમાનતયા । નૌસમચિત્તેન ગમનાગમનાપરિખિન્નતયા । સેતુસંક્રમચિત્તેન કલ્યાણમિત્રાજ્ઞોત્તરણતયા । સુપુત્રસમચિત્તેન કલ્યાણમિત્રમુખોદીક્ષણતયા । રાજકુમારસમચિત્તેન ધર્મરાજાજ્ઞાપ્રતિવહનતયા ॥
આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર આતુરસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષુ વૈદ્યસંજ્ઞા, અનુશાસનીષુ ભૈષજ્યસંજ્ઞા, પ્રતિપત્તિષુ વ્યાધિનિર્ઘાતનસંજ્ઞા । આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર અધ્વગતસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષુ દૈશિકસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, અનુશાસનીષુ માર્ગસંજ્ઞા, પ્રતિપત્તિષુ ( ગ્વ્ 366 ) ક્ષેત્રદિગ્ગમનસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા । આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર પારગસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષુ નાવિકસંજ્ઞા, અનુશાસનીષુ તીર્થસંજ્ઞા, પ્રતિપત્તિષુ નૌસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા । આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર કર્ષકસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષુ ભુજગેન્દ્રસંજ્ઞા, અનુશાસનીષુ વર્ષસંજ્ઞા, પ્રતિપત્તિષુ શસ્યનિષ્પત્તિસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા । આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર દરિદ્રસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષુ વૈશ્રવણસંજ્ઞા, અનુશાસનીષુ ધનસંજ્ઞા, પ્રતિપત્તિષુ દારિદ્ર્યાપનયનસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા । આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર અન્તેવાસિકસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષ્વાચાર્યસંજ્ઞા, અનુશાસનીષુ શિલ્પસંજ્ઞા, પ્રતિપત્તિષ્વધિગમનસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા । આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર અભીરુસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષુ શૂરસંજ્ઞા, અનુશાસનીષુ પ્રહરણસંજ્ઞા, પ્રતિપત્તિષુ શત્રુનિર્ઘાતનસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા । આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર વણિક્સંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષુ કર્ણધારસંજ્ઞા, અનુશાસનીષુ રત્નસંજ્ઞા, પ્રતિપત્તિષુ રત્નગ્રહણસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા । આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર સત્પુત્રસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષુ માતાપિતૃસંજ્ઞા, અનુશાસનીષુ કુલવૃત્તિસંજ્ઞા, પ્રતિપત્તિષુ વૃત્ત્યવિપ્રણાશસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા । આત્મનિ ચ તે કુલપુત્ર રાજકુમારસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા, કલ્યાણમિત્રેષુ ધર્મરાજાગ્રામાત્યસંજ્ઞા, અનુશાસનીષુ રાજશિક્ષા, પ્રતિપત્તિષુ જ્ઞાનરાજમકુટાલંકારધર્મપટ્ટશિરોબન્ધનધર્મરાજનગરવ્યવલોકનસંજ્ઞોત્પાદયિતવ્યા । એવં ચિત્તસંજ્ઞામનસિકારપરિભાવિતેન કુલપુત્ર કલ્યાણમિત્રાણ્યુપસંક્રમિતવ્યાનિ
। તત્કસ્ય હેતોઃ? એવં કલ્યાણમિત્રાધ્યાશયપરિશુદ્ધા હિ કુલપુત્ર બોધિસત્ત્વાઃ કલ્યાણમિત્રાજ્ઞાસુ પ્રતિપદ્યમાના વિવર્ધન્તે સર્વકુશલમૂલૈઃ હિમવત્સંનિશ્રિતા ઇવ તૃણગુલ્મૌષધિવનસ્પતયઃ । ભાજનીભવન્તિ સર્વબુદ્ધધર્માણાં મહાસાગર ઇવ જલસ્ય । આકરીભવન્તિ સર્વગુણાનાં મહાસમુદ્ર ઇવ રત્નાનામ્ । ઉત્તાપયન્તિ બોધિચિત્તં સુવર્ણમિવાગ્નિસંતાપે । અભ્યુદ્ગતા ભવન્તિ લોકાત્, સુમેરુરિવ સાગરાત્ । અનુપલિપ્તા ભવન્તિ લોકધર્મૈઃ, પદ્મમિવ જલેન્ । સંવસન્તિ સર્વદુશ્ચરિતૈઃ, મહાસાગર ઇવ પૂતિકુણપેન । વિવર્ધન્તે શુક્લધર્મૈઃ, ચન્દ્ર ઇવ શુક્લપક્ષે । અવભાસયન્તિ ધર્મધાતું સૂર્ય ઇવ જમ્બુદ્વીપમ્ । પ્રવર્ધયન્તિ બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનશરીરાણિ કુમારકા ઇવ માતૃપિતૃનિશ્રિતાઃ । સંક્ષિપ્તેન કુલપુત્ર કલ્યાણમિત્રાનુશાસનીષુ પ્રતિપન્ના બોધિસત્ત્વા દશાનભિલાપ્યગુણકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પ્રતિગૃહ્ણન્તિ । દશાધ્યાશયકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પરિશોધયન્તિ । દશ બોધિસત્ત્વેન્દ્રિયકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ વિવર્ધયન્તિ । દશાધિષ્ઠાનકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ વિશોધયન્તિ । ચરણીયધર્માસંખ્યેયશતસહસ્રાણિ પરિશોધયન્તિ । દશ મારાસંખ્યેયશતસહસ્રાણિ સમતિક્રામન્તિ । દશ ધર્મમુખદ્વારાસંખ્યેયશતસહસ્રાણિ પ્રતિવસન્તિ । દશસંભારવિશુદ્ધિમુખાસંખ્યેયકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પરિપૂરયન્તિ । દશ ચર્યાસંખ્યેયશતસહસ્રાણિ પરિપૂરયન્તિ । દશ ચર્યાસંખ્યેયશતસહસ્રાણિ પર્યવદાપયન્તિ । દશ મહાપ્રણિધાનાસંખ્યેયશતસહસ્રાણ્યભિનિર્હરન્તિ । સંક્ષિપ્તેન કુલપુત્ર સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાઃ સર્વબોધિસત્ત્વપારમિતાઃ સર્વબોધિસત્ત્વભૂમયઃ સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિમુખાનિ સર્વબોધિસત્ત્વાભિજ્ઞાજ્ઞાનવિકુર્વિતાનિ સર્વબોધિસત્ત્વધારણીપ્રતિભાનાલોકાઃ, ( ગ્વ્ 367 ) સર્વબોધિસત્ત્વપરિણમનાજ્ઞાનાભિજ્ઞાપ્રમાણતાઃ, સર્વબોધિસત્ત્વપ્રણિધાનાભિનિર્હારાઃ, સર્વબુદ્ધધર્મપ્રતિલમ્ભપરિનિષ્પત્તયઃ
કલ્યાણમિત્રાધીનાઃ કલ્યાણમિત્રમૂલાઃ કલ્યાણમિત્રપ્રભવાઃ કલ્યાણમિત્રયોનિકાઃ કલ્યાણમિત્રાયદ્વારાઃ કલ્યાણમિત્રસંજાતાઃ કલ્યાણમિત્રસંવર્ધિતાઃ કલ્યાણમિત્રપ્રતિષ્ઠાનાઃ કલ્યાણમિત્રહેતુકાઃ કલ્યાણમિત્રપ્રભૂતાઃ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ ઇમામેવંરૂપાં કલ્યાણમિત્રાગુણવર્ણાનુશાસનીં બોધિસત્ત્વચર્યાપ્રમાણતાં બુદ્ધધર્મવિસ્તીર્ણતાં ચ શ્રુત્વા તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતઃ શ્રીસંભવસ્ય દારકસ્ય શ્રીમત્યાશ્ચ દારિકાયાઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય શ્રીસંભવં દારકં શ્રીમતીં દારિકાં ચ અનેકશતસહસ્રકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનઃ પુનરવલોક્ય શ્રીસંભવસ્ય દારકસ્ય શ્રીમત્યાશ્ચ દારિકાયા અન્તિકાત્પ્રક્રાન્તઃ