Dvāviṃśatyavadānakathā · Chapter 21
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani ekanavate kalpe vipaśvī nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ purusadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca mānuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān / sa bandhumatīrājadhānīm upaniśritya viharati / yāvad vipaśvī samyaksaṃbuddho buddhakāryaṃ kṛtvā indhanakṣayād ivāgnir nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinivṛtaḥ / tato rājñā bandhumatā bhagavataḥ śarīre śarīrapūjāṃ kṛtvā samantayojana ḥ stūpaś catūratnamayaḥ pratiṣṭhāpitaḥ krośam uccatvena / stūpamahaś ca prajñaptaḥ /
yāvad anyatamo gṛhapatis tasmin stūpamahe vartamāne nirgataḥ / tena tasmāt stūpāt sauvarṇa ādarśaḥ patito dṛṣṭaḥ / sa tenāvataṃsakaṃ kārayitvā tatra stūpe āropitaḥ / gandhadhūpapuṣpārcanaṃ kṛtvā pādayor nipatya praṇidhāna ṃ kṛtam / aham apy evaṃvidhānāṃ guṇanāṃ lābhī bhaviṣyāmi / evaṃvidham eva śāstāram ārāgayeyam iti //
bhagavān āha // kiṃ manyadhve bhikṣavo yo ' sau tena kālena tena samayena gṛhapatir āsīd ayaṃ sa suvarṇābhaḥ / yat tena vipaśvinaḥ samyaksaṃbuddhasya stūpe kārāḥ kṛtās tenāsyaivaṃvidho rūpaviśeṣaḥ saṃvṛtto yat praṇidhānaṃ kṛtaṃ tad ihaiva janmany arhattvaṃ sākṣātkṛtam iti //
bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipāka ekāntaśuklānām ekāntaśuklo vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśras tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca ekāntaśukleṣv eva karma sv ābhogaḥ karaṇīya ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam //
idam avocad bhagavān āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitam abhyanandann iti //
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ suvarṇābhāvadāna viṃśatitamaḥ paricchedaḥ //
XXI. vapuṣmānavadāna
athāvocan munīndro 'sau sakyasiṃho guṇākaraḥ /
bhikṣugaṇaṃ samālokya vapuṣmānavadānakam
bhikṣava ūcuḥ //
bhagavan sarvavic chāsta śrutvāsmākaṃ śubhāṃ giram /
yad buddhe kṛtapuṇyānāṃ punar vaktuṃ tvam arhasi
bhagavān āha // śṛṇuta bhikṣavaḥ punar apy ekasmin samaye tatra kapilavastuni mahānagare 'nyatamaḥ śākyaḥ prativasati / sa āḍhyo mahādhano mahāparivāro vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇapratispardhī / tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam / sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati / tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasattvā putro jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gaura atikrānto mānuṣyavarṇam asaṃprāptaś ca divyavarṇaṃ cāsyavapuḥ śūkṣmatvaṅ maheśākhyaḥ prāptocchuddhakāyaś ca / tasya jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpitaṃ kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti //
jñātaya ūcuḥ / yasmād asya divyavapus tasmād bhavatu dārakasya vapuṣmān iti nāmeti //
vapuṣmān dāraka aṣṭābhyo dhātrībhyo datto dvābhyām aṃsadhātrī bhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrī bhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrī bhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrī bhyām / so 'ṣṭābhir dhātrībhir unnīyate vardh y ate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍ enāny aiś cottaptair upakaraṇaviśeṣair āśu vardhate hradastham iva paṅkajam / sa ca śrāddho bhadraḥ kalyāṇāśaya ātmahitaparahitapratipanna ḥ kāruṇiko mahātmā dharmakāmaḥ sarvalokaiś ca pūjyo mānyo ' bhivādyaś ca / tato vapuṣmāṇ yān yān api sa pradeśān gatvā krāmati te te 'sya medhyā bhava n ty evaṃvidhaḥ puṇyamaheśākhyaḥ // yāvad apareṇa samayena nyagrodhārāmaṃ gataḥ // athāsau dadarśa buddhaṃ bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtam aśītyā cānuvyañjanair virājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamam iva ratnaparvataṃ samantato bhadrakaṃ sahadarśanāc cānena bhagavato 'ntike cittaprasāditaḥ prasādajātaś ca bhagavataḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā purastān niṣanṇo dharmaśravaṇāya // tasya bhagavatā āśayānuśaya ṃ dhātu ṃ prakṛtiṃ ca jñātvā tādṛśī catūrāryasatyasaṃprativedhikī ( Dak: 210 ) dharmadeśanā kṛtā / yāṃ śrutvā vapuṣmatā viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñānavajreṇa bhittvā śrotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam / sa dṛṣṭasatyo mātāpitarāv anujñāpya bhagavacchāsane pravajitaḥ / tena yujyamānena ghaṭamānena sarvasaṃsāracakraṃ calācalaṃ viditvā sarvasaṃskāragatīḥ śatanapatanavikiraṇavidhvaṃsanadharmatayā parāhatya sarvakleśaprahāṇād arhattvaṃ sākṣātkṛtam / a r han saṃvṛttas traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāncana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo bhavalābhalobhasatkāraparāṅmukhaḥ sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyo mānyo 'bhivādyaś ca saṃvṛttaḥ //
atha bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuḥ / kāni bhadanta vapuṣmatā karmāṇi kṛtāni yenāsyaivaṃvidha āśrayo 'rhattvaṃ ca prāptam iti //
bhagavān āha / vapuṣmatā bhikṣavaḥ pūrvam anyāsu jātiṣu karmāṇi kṛtāny upacitāni labdhasaṃbhārāṇi pariṇatapratyayāny oghavatpratyupasthitāny
avaśyabhāvīni / vapuṣmatā karmāṇi kṛtāny upacitāni ko 'nyaḥ pratyanubhaviṣyati /
na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitāni bāhye pṛthivīdhātau vipacyante
nābdhātau na tejodhātau na vāyudhātāv api tūpatteṣv eva skandhadhātvāyataneṣu karmāṇi kṛtāni vipacyante śubhāny aśubhāni ca /
na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api /
sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte ' dhvani ekanavate kalpe vipaśyī nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān / sa bandhumatīrājadhānīm upaniśritya viharati / yāvad vipaśyī samyaksaṃbuddhaḥ sakalabuddhakāryaṃ kṛtvā indhanakṣayād ivāgnir nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtaḥ / tato rājñā bandhumatā śarīre śarīrapūjāṃ kṛtvā samantayojanaś catūratnamaya ḥ stūpaḥ pratiṣṭhāpitaḥ krośam uccatvena / tatra ca rājñā bandhumatā saputravargeṇa sāmātyagaṇaparivṛtena stūpamahaḥ kṛtaḥ / yāvad anyatamasmin divase 'nyatamo daridrapuruṣaḥ stūpāṅgaṇaṃ praviṣṭas tatra tena puṣpāṇi mlānāni dṛṣṭāni rajasā varṇaś ca malinīkṛtaḥ / tatas tena buddhaguṇā n a nusmṛtya prasādajātena saṃmārjanīṃ gṛhītvā ( Dak: 212 ) stūpaḥ saṃmṛṣṭo nirmālyaṃ cāpanītam / tato ' pagataraja ṃ stūpa ṃ nirmalaṃ dṛṣṭvā prasādajātaḥ pādayor nipatya praṇidhānaṃ kṛtavān // anenāhaṃ kuśalena cittotpādena evaṃvidhānāṃ guṇānāṃ lābhī bhavisyā mi / evaṃvidham eva śāstāram ārāgayeyam mā virāg ay eyam iti //
bhagavān āha // kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau tena kālena tena samayena daridraḥ puruṣa āsīd ayaṃ sa vapuṣmān / yatas tena stūpaḥ saṃmṛṣṭaḥ tenābhirūpaḥ saṃvṛtto yat praṇidhānaṃ kṛtaṃ teneha janmany arhattvaṃ sākṣātkṛtam iti // bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇām ekāntakṛṣṇo vipākaḥ / ekāntaśuklānām ekāntaśuklo vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ / tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇy apāsya vyatimiśrāṇi ca ekāntaśukleṣv eva karma sv ābhogaḥ karaṇīya ity evaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam //
// bhikṣavaḥ punaś ca śṛṇu ta //
ye ca nirmālyam ākṛṣya śodhayitvātra sarvataḥ /
samupāśritya sevante saṃbuddhabhaktimānasāḥ
nirmuktakleśaśokās te darśanīyāḥ śubhendriyāḥ /
śrīmantaḥ puṇḍarīkāsyā bhaveyur bodhicāriṇa iti
tac chrutvā bhikṣavaḥ sarve tathāgateti saṃpramoditāḥ /
babhūvus te 'pi cātyarthaṃ stūpabhaktiparāyaṇāḥ
Original text: Dvāviṃśatyavadānakathā · Edition: Mamiko Okada: Dvāviṃśatyavadānakathā. Ein mittelalterlicher buddhistische Text zur Spendenfrömmigkeit (Indica et Tibetica 24). Bonn : 1993 · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0