Dvāviṃśatyavadānakathā · Chapter 11
tasmād bhikṣavo mamāntare mama nirvṛte 'nāyake loke idaṃ sūtraṃ deśayitavyam /
śrutvā ca prasādo bhavati prasādajāte tathā kariṣyati tathā ca kṛtvā tatphalaṃ prāpyate dhruvam //
iti dvāviṃśatyavadānakathāyāṃ dhātvavaropaṇakathā daśamaḥ paricchedaḥ //
XI. maṇḍalakathā
atha khalu maitreyo bodhisattvo mahāsattvo dhātvavaropaṇaphalānuśaṃsāṃ śrutvā bhagavantaṃ punar evam āha //
bhagavañ śrotum icchāmi, maṇḍalaṃ sugatasya ca /
kriyate yena pūjārtham, phalaṃ teṣāṃ kathaṃ vibho
bhagavān āha //
bhavati kanakavarṇaḥ sarvarogair vimuktaḥ
suramanujaviśiṣṭaś candravad dīptakāntiḥ /
dhanakanakasamṛddho jāyate rājavaṃśe
sugatavaragṛhe 'smin maṇḍalaṃ yaḥ karoti
iti bhāṣitvā bhagavān tūṣṇībhūtaḥ sthitaḥ / tathānuṣṭhite bhagavān saṃcintayati //
candraprabho bodhisattva ihāgacchatv iti sahacittotpādād bhagavataś candraprabho bodhisattvaś candrāvabhāsalokadhātor antarhitaḥ / tatkṣaṇam eva ṛddhyā vihāyasā āgatya gṛddhakūṭe bhagavataḥ purato niṣaṇṇaḥ // sa bhagavataḥ pādau śirasābhivanditvā, ekānte niṣīdati / sa ca sākṣāc candra iva rūpasaundaryaś candra iva prabhāvirājitaśītaraśmiḥ / samantayojano 'sya tejasāvabhāsitaḥ //
atha sa bodhisattva utthāyāsanād bhagavantaṃ tridhā pradakṣinīkṛtya uttarāsaṅgaṃ kṛtvā dakṣiṇajānumaṇḍalaṃ pṛthivyāṃ pratiṣṭhāpyā yena bhagavāṃs tenāñjaliṃ praṇamya bhagavantam etad avocat // bhagavan kasmin sati bhavapratyayo jāyate / kasya nirodho nirodhāt punar bhavet / kiṃ bhavo nirudhyate //
bhagavān āha // sādhu sādhu candraprabha / bhikṣavaḥ paśya ta yūyam api tathā śṛṇotha / idaṃ sūtraṃ saṃprakāśayiṣye daśabalasamanvāgato ' haṃ caturvaiśāradyaviśārada udārām ārṣabhaṃ parṣadi siṃhanādaṃ nadāmi / yad utāsmin satīdaṃ bhavaty asyotpād ād idam utpadyate / yad utāvidyāpratyayā t saṃskāraḥ, saṃskārapratyayād vijñānaṃ vijñānapratyayān nāmarūpaṃ nāmarūpapratyayāt ṣaḍāyatanaṃ saḍāyatanapratyayāt sparśaḥ sparśapratyayāt tṛṣṇā tṛṣṇāpratyayād upādānam upādānapratyayād bhavo bhavapratyayāj jātir jātipratyayāj jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā ḥ saṃbhavanti / evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya samudayo bhavati / yad utāsmin na satīdaṃ na ( Dak: 113 ) satīdaṃ na bhavati / asya nirodhād idaṃ nirudhyate / yad utāvidyānirodhāt saṃskāranirodhaḥ saṃskāranirodhād vijñānanirodho vijñānanirodhān nāmarūpanirodho nāmarūpanirodhāt ṣaḍāyatananirodhaḥ ṣaḍāyatananirodhāt sparśanirodhaḥ sparśanirodhād vedanānirodho vedanānirodhāt tṛṣṇānirodhas tṛṣṇānirodhād upādānanirodha upādānanirodhād bhavanirodho bhavanirodhāj jātinirodho jātinirodhāj jarāmaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsā nirudhyante / evam asya kevalasya mahato duḥkhaskandhasya nirodho bhavati / svākhyāto me bhikṣavo dharma uttāno vivṛtaś chinnaplotiko yāvad devamanuṣyebhyaḥ samyak saṃprakāśitaḥ //
asmin khalu dharmaparyāye bhāṣyamāṇe candraprabheṇa bodhisattvena aṣṭādaśāveṇikabuddhadharmāḥ pratilabdhā ḥ ṣaṭpāramitā eva pratilabdhā ś ca //
atha khalu bhagavāṃs tasyaiva vyākaraṇam anuprayacchati //
sādhu sādhu kulaputra, asmiṃs tava lokadhātau candraprabho nāma tathāgato 'rhan bhaviṣyatīti //
vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ /
devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ śāstā loke bhaviṣyati
atha sa bodhisattvo bhagavatas tathāgatasya vyākaraṇam anuprāpya prasādajātena bhagavantaṃ tripradakṣiṇīkṛtya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā svabhavanaṃ prakrāntaḥ //
atha khalu bhikṣavas tasya bodhisattvasya abhirūpa ṃ darśanīyaṃ prāsādikaṃ ca dṛṣṭvā bhagavantam eva ūcuḥ // kāni bhadanta candraprabheṇa bodhisattvena karmāṇi kṛtāni, abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ // bhagavān āha //
bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani ekanavatikalpe vipaśvī nāma samyaksaṃbuddho loka udapādi vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ sastā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān bandhumatīṃ rājadhānīm upaśritya viharati sma // tena khalu punaḥ samayena bhagavān vipaśvī samyaksaṃbudhha ihaiva vihārān niṣkramya trāyatriṃśeṣu bhavaneṣu viharati //
atha te janakāyā bhagavantaṃ vinā sthātumano notsahante // tatas te janakāyā bhagavato vipaśvinaḥ śrāvakottama ḥ sunandabhikṣus tam ūcuḥ // kva gacchati bhagavān vipaśvī ciraṃ divasam adṛṣṭvā sarve janakāyā bhagavantaṃ draṣṭum ākāṅkṣamāṇāḥ sthitāḥ //
sunandabhikṣur āha // ihaiva vihāre 'ham ekas tiṣṭhāmi, sa mayāpi darśanaṃ na prāpto bhagavān //
tena khalu punaḥ samayenānyatamaḥ śreṣṭhī mahārddho dharmakāmaḥ śuddhāśayo bhagavantam arcanārthaṃ puṣpadhūpādīni gṛhītvā vipaśyinaḥ
samyaksaṃbuddhasya vihāre praviśati // tatas tena bhagavantam adṛṣṭvā pṛṣṭaḥ /
bhagavān kva gacchati / kutra viharati / aho mandabhāgyasya bhagavān na prāpta iti //
sunando 'pi piṇḍāya prāvikṣat // tatas tena śreṣṭhinā gomayenopalipya maṇḍalākāraṃ kṛtvā bhagavato 'rthe pūjā kṛtā / punas tasya buddhir utpannā // anenaivaṃvidhinā gomayenopalipya maṇḍalam avidhāya kaḥ pūjayiṣyati / tat kasmān mana utsahante śūnyasthāne / ata evam ahaṃ sauvarṇamayaṃ maṇḍalaṃ nirmāpayiṣye / ( Dak: 116 ) tathā kṛte sarve janakāyās tathāgatapūjanāya manaḥprasannatā ṃ bhaveyuḥ // iti cintayitvā sa śreṣṭhī caturasrapramāṇena maṇḍalaṃ karmakareṇa kārayitvā vihāramadhye nirmāpitaḥ // tadanantaraṃ sa śreṣṭhī taṃ nirmāpayitvā vīthim avataran sarvajanakāyān āhūyoktaḥ // ye ye tathāgatārcanābhilāṣajanās tasmin maṇḍale 'rcayitavyāḥ / yāvad bhagavān vipaśvī samyaksaṃbuddho nāgatas tāvad iti // tac chrutvā tataḥ prabhṛti sarve bandhumatījanakāyās taṃ dṛṣṭvā prasādajātā bhagavato 'rthaṃ pūjāṃ kṛtāḥ //
athāpareṇa samayena śreṣṭhī maṇḍalam abhyarcya praṇidhānaṃ kṛtam // anena kuśalamūlena vānaprasthabodhisattvo bhaveyam iti / paścimakathāgate saṃbodhivyākaraṇaṃ pratilabheyam iti praṇidhānaṃ kṛtam // tataḥ sa buddhe bhagavati manaḥ prasādya kālaṃ kṛtvā kauravyarājñaḥ mahiṣī tasyāḥ kukṣāv upapannaḥ // tato navānāṃ māsānām atyayāt putro jāta abhirūpaḥ prāsādiko darśanīyaḥ / yadā jātamātreṇa tasya prabhayā sarvaṃ ( Dak: 117 ) nagaram avabhāsitam / yathā candramoditaḥ śītaraśmis tathā prabhayā sphuṭo 'bhūt // tasya jātau jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vya va sthāpitam / kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti //
amātyā ūcuḥ // yasmād asya prabhā niḥsṛtā tasmād bhavatu dārakasya candraprabha iti vyavasthāpitam //
tato dhātrīvargā bhir unnīyate vardh y ate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍenānyaiś ca taptottaptair upakaraṇaviśeṣair āśu vardhate hradastham iva paṅkajam / yadā candraprabho dārako mahān saṃvṛttaḥ // sa ca bhadra ḥ kalyāṇāśayaḥ prakṛtimedhāvitvāt sarvaśāstravidyādhigame kauśalaḥ śilpajñāne maṇirāge vādyavādite gītasaṃjñāne saṃgītaśāstre dhanuvidyādisaṃpanno 'bhūt //
sa bandhumitrāśritadīnavargān saṃmānanīyān atithīn gurūṃś ca /
prahlādayām āsa tayā samṛddhyā deśān mahāmegha ivābhivarṣan
so 'pareṇa samayena sahāyānucaraiḥ parivṛto rājyakauśalakautūhalaṃ darśituṃ samantato nagarād bhraman lokān paśyati / ke cid vṛddhā ḥ kubjabadhirā indriyahīnā vyādhibhiḥ spṛṣṭās tān paśyati / ke cit sundararūpayauvanamadadarpā garjitās tān paśyati // sa tān dṛṣṭvā tasyaitad abhavat // iha saṃsāre sarvam anartham evam, idaṃ śarīram aśaucapāpākula ṃ rogaśokasthāna ṃ bhayākula ṃ māyānirmitam avīcisadṛśasaṃsārasamudraduḥkham aharniśaṃ pratāpitam / jarāmaraṇanivāraṇopāyaṃ nāsti / tasmāt saṃsārasamudrataraṇopāyam anveṣayeyam iti vicintya rājagṛhaṃ praviśya tūṣṇī ṃ bhūtvā cintayām āsa //
rāgeṇa jāyate lobhaṃ śokaṃ lobhena jāyate /
śokena śoṣayed gātraṃ maraṇaṃ tatra prāpyate
tasmāt sukhaṃ na paśyāmi mānuṣāṇāṃ kadā cana /
īdṛśaṃ duḥkhasaṃsāre ' sukhasaṃjñā vidhīyate
tathāvidhe 'sārake kaḥ sāram ādadyāt //
tataḥ sa candraprabhaḥ pitaraṃ rājānaṃ vijñāpitavān // tāta śṛṇu me vāñchā m / tava śuddhakule jāto 'haṃ kasmai cid bhikṣārthikebhyaḥ śramaṇabrāhmaṇavaṇīpakebhyo dānaṃ dātum icchāmi, tāta mamābhiprāyaṃ śṛṇu //
dānaṃ nāma mahānidhānam anugaṃ caurādyasādhāraṇaṃ
dānaṃ matsaralobhadoṣarajasaḥ prakṣālanaṃ cetasaḥ /
saṃsārādhvapariśramāpanayanaṃ dānaṃ sukhaṃ vāhanaṃ
dānaṃ naikasukhopadhānasumukhaṃ sanmitram ātyantikam
vibhavasamudayaṃ vā dīptim ājñāguṇaṃ vā
tridaśapuranivāsaṃ rūpaśobhāguṇaṃ vā /
yad abhilaṣati sarvaṃ tat samāpnoti dānād
iti parigaṇitārthaḥ ko na dānāni dadyāt
tasmād ahaṃ prārthayāmi //
tato janakaḥ prahasan tam uvāca // aho śuddhaceto durāsada, bālo 'pi dānam eva rocate // punar āha // putra candraprabha kiin bhāṣase / nūnaṃ tava viśaye 'nnagṛhapānagṛha ṃ suvarṇarajatamaṇimuktāsaṃparipūrṇaṃ tat sarvaṃ tavādhīnam / yathecchayā dānaṃ kuruṣvābhiprāyam //
sa āha // tāta sādhu bhadraṃ bhavatu // ity uktvā pitur vācaḥ śirasā nidhāya, śramaṇabrāhmaṇavaṇīpakebhyo dānāni dadāti puṇyāni karoti //
atha tasya dārakasya candraprabhasya saṃsāranairguṇyaṃ bahudoṣayuktaṃ matvā agāramadhyā vasituṃ mano na ramate / vanaprasthaṃ gantumana iti cintitavān //
tasyaitad abhavat //
ayuktam etan mātāpitarāv anivedya kathaṃ gaccheyam / ata eva mātāpitarāv agre nivedya vanaprasthaṃ gaccheyam ity ārocya yena pitā tenopasaṃkrānta upasaṃkramya pitarau cāha // tātānujānīhi me gṛhāvāse bahudoṣajālaṃ matvāhaṃ vānaprastho bhaveyaṃ tat tavājñāṃ dehīti //
evam uktau pitarau sāśruvadanau gadgadakaṇṭham ucchvāsya tam ūcatuḥ // nārhaty atrātmaja nau hṛdaye śokaśalyavraṇam asaṃrūḍham eva udghaṭayituṃ parameṇa duḥkheneti //
tathā kṣamaṃ vetsi gṛhānurāgaṃ śreyaḥpathaṃ vā vanavāsasaukhyam /
asmān anāthān apahāya gehe kasmād vanaṃ vāñchasi gantum ekaḥ
tac chrutvā sa āha // paśyatu deva //
pramādamadakandarpalobhadveṣāspade gṛhe /
tadviruddhasya dharmasya ko 'vakāśaparigrahaḥ
vikṛṣyamāṇo bahubhiḥ kukarmabhiḥ parigrahopārjanarakṣaṇākulaḥ /
aśāntacetā vyasanodayāgamaiḥ kadā gṛhasthaḥ śamamārgam eṣyati
iti sa parigaṇayya niścitātmā praṇayamayāni suhṛdviceṣṭitāni /
anunayamadhurākṣarair vacobhir viṣadam apāsya tapovanaṃ jagāma
sa tatrāpramāṇāni dhyānāni samutpādya divaṃ samabhiruroheti //
kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau tena kālena tena samayena śreṣṭhī āsīt / ayam asau candraprabho bodhisattvo vipaśvinaḥ samyaksaṃbuddhasya vihāre suvarṇamayamaṇḍalaṃ nirmāpitaḥI / tena karmaṇo vipākena kauravyakule rājatvam anubhūya bodhisattvo bhūtvāṣṭādaśāveṇikabuddhadharmā n ṣaṭ pāramitā ḥ pratilabdho 'bhūt / mayāpi saṃbodhau vyākṛtaḥI tena yathā praṇidhānaṃ kṛtaṃ tathābhūt nānyeneti //
( Dak: 122 ) mahāphalānuśaṃsā tathāgātasya maṇḍalasya phalānuśaṃsā //
punaḥ śṛṇotha //
bhavati kanakavarṇaḥ sarvarogair vimuktaḥ
suramanujaviśiṣṭaś candravad dīptakāntiḥ /
dhanakanakasamṛddho jāyate rājavaṃśe
sugatavaragṛhe 'smin maṇḍalaṃ yaḥ karoti
te prāpnuvanti sahasaiva janādhipatyaṃ
dīrghāyuṣo vividharogabhayair vimuktāḥ /
buddhasya ye hi bhuvanatrayapūjitasya
kṛtvā bhavanti kusumaiḥ saha maṇḍalāni
divyaiḥ sukhaiḥ sakalabhogavaraiś ca yuktā
martyā bhavanti kanakādhikacāruvarṇāḥ /
padmānanā ḥ svavikalāṅgaviśālanetrāḥ
puṣpair gaṇasya vividhair vasudhāṃ vicit r ya
Original text: Dvāviṃśatyavadānakathā · Edition: Mamiko Okada: Dvāviṃśatyavadānakathā. Ein mittelalterlicher buddhistische Text zur Spendenfrömmigkeit (Indica et Tibetica 24). Bonn : 1993 · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0