Language

ENहिગુ
Scripture Library

Divyāvadāna · Chapter 8

8.1

055.001. <55>athāyuṣmānānando bhagavantamidamavocat--bahuśo bahuśo bhadanta bhagavatā rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya niveśane bhuktvā nāṃnā dakṣiṇāmādiṣṭā/
055.002. nābhijānāmi kadācidevamrūpāṃ dakṣiṇāmādiṣṭapūrvām/
055.003. bhagavānāha--icchasi tvamānanda rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasyālavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotiṃ śrotum? etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugata samayaḥ/
055.005. ayaṃ bhagavān rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasyālavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotiṃ varṇayet, bhagavataḥ śrutvā bhikṣavo dhārayiṣyanti iti/
055.006. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--
055.007. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatamasmin karpaṭake gṛhapatiḥ prativasati/
055.007. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/
055.008. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/
055.008. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ putro jātaḥ/
055.009. sa unnīto vardhitaḥ paṭuḥ saṃvṛttaḥ/
055.009. yāvadasau gṛhapatiḥ patnīmāmantrayate--bhadra, jāto 'smākamṛṇahārako dhanahārakaśca/
055.010. gacchāmi paṇyamādāya deśāntaramiti/
055.011. sā kathayati--āryaputra, etat kuruṣva iti/
055.011. sa paṇyamādāya deśāntaraṃ gataḥ/
055.011. tatraivānayena vyasanamāpannaḥ/
055.012. alpaparicchado 'sau gṛhapatiḥ/
055.012. tasya gṛhapaterdhanajātaṃ parikṣīṇam/
055.012. so 'sya putro duḥkhito jātaḥ/
055.013. tasya gṛhapatervayasyakaḥ/
055.013. tena tasya dārakasya mātā abhihitā--ayaṃ tava putraḥ kṣetraṃ rakṣatu, ahamasya sukhaṃ bhuktena yogodvahanaṃ kariṣyāmi/
055.014. evaṃ bhavatu/
055.015. sa tasya kṣetraṃ rakṣitumārabdhaḥ/
055.015. sa tasya sukhaṃ bhaktakena yogodvahanaṃ kartumārabdhaḥ/
055.015. yāvadapareṇa samayena parvaṇī pratyupasthitā/
055.016. tasya dārakasya mātā saṃlakṣayati--adya gṛhapatipatnī suhṛtsambandhibāndhavāḥ saha śramaṇabrāhmaṇabhojanena vyagrā bhaviṣyati/
055.017. gacchāmi sānukālaṃ tasya dārakasya bhaktaṃ nayāmi iti/
055.018. sā sānukālaṃ gatvā gṛhapatipatnyā etamarthaṃ niveśayati/
055.018. sā ruṣitā kathayati--na tāvacchramaṇabrāhmaṇebhyo dadāmi jñātīnāṃ vā, tāvat preṣyamanuṣyāya dadāmi? adya tāvat tiṣṭhatu, śvo dviguṇaṃ dāsyāmīti/
055.020. tatastasya dārakasya mātā saṃlakṣayati--mā me putro bubhukṣitakaḥ sthāsyatīti/
055.021. tayā ātmano 'rthe 'lavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā saṃpāditā/
055.022. sā tāmādāya gatā/
055.022. tena dārakeṇa dūrata eva dṛṣṭā/
055.022. sa kathayati--amba, asti kiṃcinmṛṣṭaṃ mṛṣṭam? sā kathayati--putra, yadeva prātidaivasikaṃ tadapyadya nāsti/
055.023. mayā ātmano 'rthe 'lavaṇikā kulmāṣapiṇḍikā sādhitā/
055.024. tāmahaṃ gṛhītvā āgatā/
055.024. etāṃ paribhuṅkṣveti/
055.025. sa kathayati--sthāpayitvā gacchasveti/
055.025. sā sthāpayitvā prakrāntā//
055.026. asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loke utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prantaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasya/
055.027. yāvadanyatamaḥ pratyekabuddhastatpradeśamanuprāptaḥ/
055.027. sa tena dṛṣṭaḥ kāyaprāsādikaścitraprāsādikaśca śānteryāpathavartī/
055.028. sa saṃlakṣayati--nūnaṃ mayā evaṃvidhe sadbhūte dakṣiṇīye kārā na kṛtā, yena me īdṛśī samavasthā/
055.029. yadyayaṃ mamāntikādalavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍikāṃ pratigṛhṇīyāt, ahamasmai dadyāmiti/
055.030. tato 'sau pratyekabuddhastasya daridrapuruṣasya cetasā cittamājñāya pātraṃ prasāritavān--bhadramukha, sacette parityaktam, dīyatāmasmin pātra iti/
055.032. tatastena tīvreṇa prasādena sā alavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā tasmai pratyekabuddhāya pratipāditā//
056.001. <56>kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau daridrapuruṣaḥ, eṣa evāsau rājā prasenajit kauśalastena kālena tena samayena/
056.002. yadanena pratyekabuddhāyālavaṇikā kulmāṣapiṇḍakā pratipāditā, tena karmaṇā ṣaṭkṛtvo deveṣu trāyastriṃśeṣu rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritavān, ṣaṭkṛtvo 'syāmeva śrāvastyāṃ rājā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ, tenaiva ca karmaṇā avaśeṣeṇa etarhi rājā kṣatriyo mūrdhnābhiṣiktaḥ saṃvṛttaḥ/
056.005. so 'sya tamahaṃ saṃdhāya kathayāmi--
056.006. hastyaśvarathapattiyāyino bhuñjānasya puraṃ sanairgamanam/
056.007. paśyasi phalaṃ hi rūkṣikāyā alavaṇikāyā kulmāṣapiṇḍakāyāḥ// iti/
056.008. sāmantakena śabdo visṛtah--bhagavatā rājñaḥ prasenajito 'lavaṇikāṃ kulmāṣapiṇḍakāmārabhya karmaplotirvyākṛtā iti/
056.009. rājñāpi prasenajitā śrutam/
056.009. sa yena bhagavāṃsetenopasaṃkrāntaḥ/
056.010. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
056.010. ekāntaniṣaṇṇaṃ rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdaraśyati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
056.012. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
056.012. atha rājā prasenajit kauśala utthāyāsanādekāṃsamutterāsaṅgaṃ kṛtvā bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāṃs traimāsīṃ cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ saṃgheneti/
056.015. adhivāsayati bhagavān rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya tūṣṇībhāvena/
056.015. tato rājñā prasenajitā kauśalena buddhamukhāya bhikṣusaṃghāya traimāsyaṃ śatarasaṃ bhojanaṃ dattam/
056.016. ekaikaśca bhikṣuḥ śatasahasreṇa vastreṇācchāditaḥ/
056.017. tailasya ca kumbhakoṭiṃ samudānīya dīpamālā abhyudyato dātum/
056.018. tatra bhakte pūjāyāṃ ca mahān kolāhalo jātaḥ/
056.018. yāvadanyatamā nagarāvalambikā atīva duḥkhitā/
056.019. tayā kroḍamallakena bhikṣāmaṭantyā uccaśabdhaḥ śrutaḥ/
056.019. śrutvā ca punaḥ pṛcchati--bhavantaḥ, kimeṣa uccaśabdo mahāśabda iti/
056.020. aparaiḥ samākhyātam--rājñā prasenajitā kauśalena buddhapramukho bhikṣuasṃghastraimāsyaṃ bhojitaḥ, ekaikaśca bhikṣuḥ śatasahasreṇa vastreṇa ācchāditaḥ, tailasya kumbhakoṭiṃ ca samudānīya dīpamālā abhyudyato dātumiti/
056.022. tatastasyā nagarāvalambikāyā etadabhavat--ayaṃ tāvadrājā prasenajit kauśalaḥ puṇyairatṛpto 'dyāpi dānāni dadāti, puṇyāni karoti/
056.024. yannvahamapi kutaścit samudānīya bhagavataḥ pradīpaṃ dadyāmiti/
056.024. tayā khaṇḍamallake tailasya stokam yācayitvā pradīpaṃ prajvālya bhagavataścaṅkrame dattaḥ/
056.025. pādayor nipatya praṇidhānaṃ kṛtam--anenāhaṃ kuśalamūlena yathāyaṃ bhagavāñ śākyamunirvarṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma śāstā loka utpannaḥ, evamahamapi varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunireva śāstā bhaveyam/

056.028. yathā cāsya dāriputramaudgalyāyanāgrayugaṃ bhadrayugamānando bhikṣurupasthāyakaḥ, śuddhodanaḥ pitā, mātā mahāmāyā, rāhulabhadraḥ kumāraḥ putraḥ/
056.029. yathāyaṃ bhagavān dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāsyati, evamahamapi dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāpayeyamiti/
056.030. yāvat sarve te dīpā nairvāṇāḥ/
056.031. sa tayā prajvalitaḥ pradīpaḥ prajvalatyeva/
056.031. dharmatā khalu buddhānāṃ bhagavatām--na tāvadupasthāyakāḥ pratisamlīyante na yāvadbuddhā bhagavantaḥ pratisamlīnā iti/
056.032. athāyuṣmānānandaḥ saṃlakṣayati--asthānamanavakāśo yadbuddhā bhagavanta āloke śayyāṃ kalpayanti/
056.033. yannvahaṃ dīpam <57>nirvāpayeyamiti/
057.001. sa hastena nirvāpayitumārabdho na śaknoti/
057.001. tataścīvarakarṇikena, tato vyajanena, tathāpi na śaknoti nirvāpayitum/
057.002. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--kimetadānandeti/
057.003. sa kathayati--bhagavan, mama buddhirutpanā--asthānamanavakāśo yadbuddhā bhagavanta āloke śayyāṃ kalpayanti/
057.004. yannvahaṃ dīpaṃ nirvāpayeyamiti/
057.004. so 'haṃ hastena nirvāpayitumārabdho na śaknomi, tataścīvarakarṇikena, tato vyajanena, tathāpi na śaknomīti/
057.005. bhagavānāha--khedamānanda āpatsyase/
057.006. yadi vairambhakā api vāyavo vāyeyuḥ, te 'pi na śaknuyur nirvāpayituṃ prāgeva hastagataścīvarakarṇiko vyajanaṃ vā/
057.007. tathā hi--ayaṃ pradīpastayā dārikayā mahatā cittābhisaṃskāreṇa prajvalitaḥ/
057.008. api tu ānanda bhaviṣyatyasau dārikā varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksambuddhaḥ/
057.009. śāriputramaudgalyāyanau tasyāgrayugaṃ bhadrayugam, ānando bhikṣurupāsakaḥ, śuddhodanaḥ pitā, mahāmāyā mātā, kapilavastu nagaram, rāhulabhadraḥ kumāraḥ putraḥ/
057.011. sāpi dhātuvibhāgaṃ kṛtvā parinirvāsyatīti//
057.012. idamavocadbhagavān/
057.012. āttamanasaste ca bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
057.013. iti śrīdivyāvadāne nagarāvalambikāvadānaṃ saptamam//
********** Avadāna 8 **********
058.001 div8 supiryāvadāna
058.002. buddho bhavāñ śrāvastyāṃ viharati jetavane anāthapiṇḍadasyārāme satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājamātrairdhanibhiḥ paurairbrāhmaṇairgṛhapatibhiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhairdevair nāgairyakṣairasurairgaruḍaiḥ kinnarairmahoragairiti devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavāṃl lābhī cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ/
058.005. tatra khalu varṣāvāsaṃ bhagavānupagto jetavane anāthapiṇḍadasyārāme/
058.006. atha tadaiva pravāraṇāyāṃ pratyupasthitāyāṃ saṃbahulāḥ śrtāvastīnivāsino vaṇijo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ/
058.007. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānto niṣaṇṇāh
058.008. ekāntaniṣaṇṇān saṃbahulāñ śrāvastīnivāsino vaṇijo bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
058.010. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
058.011. atha saṃbahulāḥ/
058.011. śrāvastīnivāsino vaṇijo bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakāntāḥ, yenāyuṣmānānandastenopasaṃkrāntāḥ/
058.012. upasaṃkramyāyuṣmata ānandasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇāḥ/
058.013. saṃbahulāñ śrāvastīnivāsino vaṇija āyuṣmānānando dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
058.015. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
058.016. atha te vaṇija utthāyāsanebhyah ekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yenāyuṣmānānandastenānñjaliṃ praṇamya āyuṣmantamānandamidamavocan -- kiṃcitte āryānanda śrutaṃ varṣoṣito bhagavān katameṣu janapadeṣu cārikāṃ cariṣyatīti, yadvayaṃ tadyātrikaṃ bhāṇḍaṃ samudānīmahe ? dharmatā caiṣā ṣaṇmahānagaranivāsino vaṇijo yasyāṃ diśi buddhā bhagavanto gantukāmā bhavanti, tadyātrikabhāṇḍaṃ samudānayanti/
058.020. sa kathayati -- buddhaṃ bhagavantaṃ kiṃ na pṛcchatha ? durāsadā hi buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ/
058.021. na śaknumo vayaṃ bhagavantaṃ praṣṭum/
058.021. mamāpi bhavanto durāsadā hi buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ/
058.022. ahamapi na śaknomi bhagavantaṃ praṣṭum/
058.022. yadi bhadantānandasyāpi durāsadā buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ, kathaṃ bhadantānando jānīte 'mukāṃ diśaṃ bhagavān gamiṣyatīti ? nimittena vā bhavantaḥ parikathayā vā/
058.024. kathaṃ nimittena ? yāṃ diśaṃ bhagavān gantukāmastato 'bhimukho niṣīdati, evaṃ nimittena/
058.025. kathaṃ parikathayā ? teṣāṃ janapadānāṃ varṇaṃ bhāṣate, evaṃ parikathayā/
058.026. kutomukho bhadantānanda bhagavān niṣīdati, katameṣāṃ ca janapadānāṃ varṇaṃ bhāṣate ? magadhābhimukho bhavanto bhagavān niṣīdati, māgadhakānāṃ janapadānāṃ varṇaṃ bhāṣate/
058.027. api tu bhavanto 'ṣṭādaśānuśaṃsā buddhacārikāyām/
058.028. katame 'ṣṭādaśa ? nāgnibhyaṃ nodakabhyaṃ na siṃhabhyaṃ na vyāghrabhyaṃ na dvīpitarakṣuparacakrabhyaṃ na caurabhayaṃ na gulmatarapaṇyātiyātrābhyaṃ na manuṣyāmanuṣyabhayam/
058.030. kālena ca kālaṃ divyāni rūpāṇi dṛśyante, divyāḥ śabdāḥ śrūyante, udārāś cāvabhāsāḥ prajñnyāyante, ātmavyākaraṇāni ca śrūyante, dharmasambhoga āmiṣasambhogo'/
058.031. pābādhā ca buddhacandrikā//
059.001. <059>atha saṃbahulāḥ śrāvastīnivāsino vaṇijah āyuṣmatah ānandasya bhāṣitamabhinandyānumodya āyuṣmata ānandasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntāḥ/
059.003. dhartā khalu buddhā bhagavanto jīvanto dhriyanto yāpayanto mahākaruṇayā saṃcodyamānāḥ parānugrahapravṛttāḥ kālena kālamaraṇyacārikāṃ caranti, nadīcārikāṃ parvatacārikāṃ śmaśānacārikāṃ janapada cārikāṃ caranti/
059.005. asmiṃstvarthe buddho bhagavān magadheṣu janapadacārikāṃ cartukāmastadeva pravāraṇāṃ pravārayitvā āyuṣmantamānadāmāmantrayate sma -- gaccha ānanda, bhikṣūṇāmārocaya itaḥ saptame divase tathāgato magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ cāriṣyati/
059.007. yo yuṣmākam utsahate tathāgatena sārdhaṃ janapadacārikāṃ cartum, sa cīvarakarma karotu/
059.008. evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya bhikṣūṇāmārocayati -- bhagavānāyuṣyanta itaḥ saptame divase magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ cariṣyati/
059.009. yo yuṣmākamutsahate bhagavatā sārdhaṃ magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ cartum, sa cīvarakarma karotu/

059.011. atha bhagavān bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛtaḥ saṃbahulaiśca śrāvastīnivāsibhirvaṇigbrāhmaṇagṛhapatibhiḥ sārdhaṃ magadheṣu janapadeṣu cārikāṃ prakrāntaḥ//
059.013. atha saṃbahulāśca śrāvastīnivāsino vaṇijo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntāḥ/
059.013. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantamidamavocan -- adhivāsayatvasmākaṃ bhagavān yāvacca śrāvastī yāvacca rājagṛham, atrāntarā cīvarapiṇḍapātaśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
059.016. adhivāsayati bhagavān saṃbahulānāṃ śrāvastīnivāsināṃ vaṇijāṃ tūṣṇībhāvena/
059.017. atha saṃbahulāḥ śrāvastīnivāsino vaṇijo bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntāḥ//
059.019. atha saṃprasthite buddhe bhagavati antarā ca śrāvastīmantarā ca rājagṛham, atrāntarānmahāṭavyāṃ caurasahasraṃ prativasati/
059.020. adrākṣīttaccaurasahasraṃ bhagavantaṃ sārthaparivṛtaṃ bhikṣusaṃghapuraskṛtam/
059.021. dṛṣṭvā ca punaḥ parasparaṃ kathayanti -- gaccatu bhagavān saśrāvakasaṃghaḥ/
059.021. śeṣaṃ sārthaṃ muṣi ṣyāmaḥ/
059.022. ityanuvicintya sarve javena prasṛtā yena sārthaḥ/
059.022. bhagavatā abhihitah -- kimetadbhavantaḥ samārabdham ? caurāḥ kathayanti -- vayaṃ smo bhadanta caurā aṭavīcarāḥ/
059.023. nāsamākaṃ kṛṣir na vāṇijyā na gaurakṣyam/
059.024. anenopakrameṇa jīvikāṃ kalpayāmaḥ/
059.024. gacchatu bhagavān saśrāvakasaṃghaḥ/
059.024. śeṣaṃ sārthaṃ muṣiṣyāmaḥ/
059.025. bhagavānāha -- mamaiṣa sārthaḥ saṃniśritaḥ/
059.025. api tu sakalasya sārthasya parigaṇayya suvarṇaṃ gṛhṇīdhvam/
059.026. tathā bhavatviti caurasahasreṇa pratijñnātam/
059.026. asmin sārthe ye upāsakā viṇijastaiḥ kṛtsnasya sārthasya mūlyaṃ gaṇayya caurāṇāṃ niveditam iyanti śatāni sahasrāṇi ceti/
059.028. tatasteṣāṃ caurāṇāṃ sārthaniṣkrayārthaṃ bhagavatā nidhānaṃ darśitam/
059.029. tatastena caurasahasreṇa sārthamūlyapramāṇaṃ suvarṇaṃ gṛhītam, avaśiṣṭaṃ tatraivāntarhitam/
059.029. evaṃ bhagavatā sārthaścaurasahasrāt pratimokṣitaḥ//
059.031. anupūrveṇa bhagavān rājagṛhamanuprāptaḥ/
059.031. punarapi bhagavān sārthaparivṛto bhikṣusaṃgha puraskṛto rājagṛhāt śrāvastīṃ saṃprasthitaḥ/
059.032. tathaiva caurasahasrasakāśāt sārtho niṣkrītaḥ/
060.001. <60>evaṃ dvitricatuṣpanñcaṣaḍvārāṃśca cairasahasrasakāśādāgamanagamanena sārthaḥ paritrāto mūlyaṃ cānupradattam/
060.002. saptaṃ tu cāraṃ bhagavān sārtharahito bhikṣusaṃghapuraskṛtaḥ śāvastyā rājagṛhaṃ saṃprasthitaḥ/
060.003. adrākṣīccaurasahasraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ sārthavirahitaṃ bhikṣusaṃghaparivṛtam/
060.003. dṛṣṭvā ca punaḥ parasparaṃ saṃlapanti -- bhagavān gacchatu, bhikṣusaṃghaṃ muṣiṣyāṃḥ/
060.004. tatkasya hetoh ? eṣo hi bhagavān suvarṇapradaḥ/
060.005. ityuktvā sarvajavena pradhāvitā bhikṣūn muṣitumārabdhāḥ/
060.005. bhagavatā cābhihitāh -- vatsāḥ, mama ete śrāvakāḥ/
060.006. caurāḥ kathayanti -- jānāsyeva bhagavān -- vayaṃ caurā aṭavīcarāḥ/
060.007. nāsmākaṃ kṛṣir na vaṇijyā na gaurakṣyam/
060.007. anena vayaṃ jīvikāṃ kalpayāmaḥ/
060.008. tato bhagavatā caurāṇāṃ mahānidhānaṃ darśitam, evaṃ coktāh -- vatsāḥ, yāvadāptaṃ dhanaṃ gṛhṇītheti/
060.009. tatastena caurasahasreṇa tasmānmahānidhānādyāvadāptaṃ suvarṇamādattam, avaśiṣṭaṃ tatraivāntarhitam/
060.010. atha bhagavāṃstaccaurasahasram yāvadāptaṃ dhanena saṃtarpayitvā tato 'nupūrveṇa rājagṛhamanuprāptaḥ/
060.011. tatasteṣāṃ caurāṇāṃ buddhirutpannā -- yā kācidasmākaṃ śrīsaubhāgyasampat, sarvāsau buddhaṃ bhagavantamāgamya/
060.012. yannu vayaṃ bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghamasmin pradeśe bhojayema iti/
060.012. atrāntare nāsti kiṃcidbuddhānāṃ bhagavatāṃ mahākāruṇikānāmekarakṣāṇāmekavīrāṇāmadvayavādināṃ śamathavipaśyanāvihāriṇāṃ trividhadamathavastukuśalānāṃ caturṛddhipādacaraṇatalasupritiṣṭhitānāṃ caturoghottīrṇānāṃ caturṣu saṃgrahavastuṣu dīrgharātrakṛtaparicayānāṃ daśabalabalināṃ caturvaiśāradyaviśāradānāmudārārṣabhasamyaksiṃhanādanādināṃ panñcāṅgaviprahīṇānāṃ panñcaskandha vimocakānāṃ panñcagatisamatikrāntānāṃ ṣaḍāyatanabhedakānāṃ saṃghātavihāriṇāṃ ṣaṭpāramitāparipūrṇayaśasāṃ
saptabodhyaṅgakusumāḍhyānāṃ saptasamādhipariṣkāradāyakānāmāryāṣṭāṅgamārgadeśikānāmāryamārgapudgalanāyakānāṃ navānupūrvasamāpattikuśalānāṃ navasamyojanavisamyojanakānāṃ daśadikparipūrṇayaśasāṃ daśaśatavaśavartiprativiśiṣtānāṃ trīrātrestrirdivasasya ṣaṭkṛtvo rātriṃdivasena buddhacakṣuṣā lokam
vyavalokayantikasyānavaropitāni kuśalamūlānyavaropayāmi, kasyāvaropitāni vivardhayāmi, kaḥ kṛcchraprāptaḥ, kaḥ saṃkaṭaprāptaḥ, kaḥ saṃbādhaprāptaḥ, kaḥ kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptaḥ, kaṃ kṛcchrasaṃkaṭasambādhāt parimocayāmi, ko 'pāyaniṃnaḥ, ko 'pāyapravaṇaḥ, ko 'pāyaprāgbhāraḥ, kamahamapāyād vyutthāpya svarge mokṣaphale ca pratiṣṭhāpayāmi, kasya kāmapaṅkanimagnasya hastoddhāramanuprayacchāmi, kasya buddhotpādavibhūṣitaṃ lokaṃ saphalīkaromi, kamāryadhanavirahitamāryadhanaiśvaryādhipatye pratiṣṭāpayeyam, ko hīyate ko vardhate/
060.027. apyevātikramedvelāṃ sāgaro makarālayaḥ/
060.028. na tu vaineyavatsānāṃ buddho velāmatikramet

8.2

060.029. yathā hi mātā priyamekaputrakaṃ hyavekṣate rakṣati cāsya jīvitam/
060.031. tathaiva vaineyajanaṃ tathagato hyavekṣate rakṣati cāsya saṃtatim

8.3

061.001. <61>sarvajñnasaṃtānanivāsinī hi kāruṇyadhenurmṛgayatyakhinnā/
061.003. vaineyavatsān bhavaduḥkhanaṣṭān vatsān praṇaṣṭaniva vatsalā gauḥ

8.4

061.005. tato bhagavāṃsteṣāṃ caurāṇāṃ vaineyakālamapekṣya rājagṛhādanupūrveṇa bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣugaṇapuraskṛto dānto dāntaparivāraḥ śāntaḥ śāntaparivāraścandanaścandanaparivāro mukto muktaparivāra āśvasta āśvastaparivāraḥ pūrvavat yāvanmahākaruṇayā samanvāgatas tāṃ sālāṭavīmanuprāptaḥ/
061.008. adrākṣīttaccaurasahasraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ saśrāvakasaṃghaṃ dūrādevāgacchantam/
061.008. dṛṣṭvā ca punaścittānyabhiprasādya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
061.009. upasaṃkramya bhagavataḥ pādayor nipatya bhagavantamidamavodcan -- adhivāsayatu asmākaṃ bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
061.011. adhivāsayati bhagavāṃstasya caurasasrasya tūṣṇībhāvena/
061.011. atha caurasahasraṃ bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato'ntikān prakrāntam//
061.013. atha taccaurasahasraṃ tāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyabhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñnapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya, bhagavato dūtena kālamārocayati -- samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyase/
061.015. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena tasya caurasahasrasya bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
061.017. atha taccaurasahasraṃ buddhapramukhasya bhikṣusaṃghasya candanodakena pādau prakṣālayāmāsa/
061.018. atha bhagavān prakṣālitapāṇipādaḥ purastādbhikṣusaṃghasya prajñnapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
061.019. niṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcatarāṇyāsanāni gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇā dharmaśravaṇāya/
061.019. atha bhagavatā teṣāmāśayānuśayaṃ viditvā dhātuṃ prakṛtiṃ ca jñnātvā tādṛśī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā tena caurasahasreṇa tasminnevāsane niṣaṇṇena viṃśatiśikharasamudgataṃ satkāyadṛṣṭiśailaṃ jñnānavajreṇa bhittvā srotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam/
061.024. dṛṣṭasatyāśca kathayanti -- idamasmākaṃ bhadanta na mātrā kṛtaṃ na pitrā kṛtaṃ na rājñnā na devatābhir na pūrvapretair na śramaṇabrāhmaṇair neṣṭair na svajanabandhuvargeṇa yadasmābhirbhagavantaṃ kalyāṇamitramāgamya/
061.025. uddhṛto narakatiryakpretebhyaḥ pādaḥ, pratiṣṭhāpitā devamanuṣyeṣu, paryantīkṛtaḥ saṃsāraḥ, ucchoṣitā rudhirāśrusamudrāḥ, uttīrṇā aśrusāgarāḥ, laṅghitā asthiparvatāḥ/
061.027. labhema vayaṃ bhadanta svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/
061.028. carema vayaṃ bhagavato 'ntike brahmacaryam/
061.028. tato bhagavatā brahmeṇa svareṇābhihitāh -- eta vatsāḥ, carata brahmacaryam/
061.029. vācāvasāne bhagavato muṇḍāḥ saṃvṛttastraidhātukavītarāgāḥ samaloṣṭakānñcanā ākāśapāṇitalasamacittā vāsīcandanakalpā vidyāvidāritāṇḍakośā vidyābhijñnāpratisaṃvitprāptā bhavalābhalobhasatkāraparānmukhāḥ/
061.031. sendropendrāṇāṃ devānāṃ pūjyā mānyā abhivādyāśca saṃvṛttāḥ//
062.001. <62>bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh -- paśya bhadanta bhagavatā idaṃ caurasahasraṃ saptavāraṃ dhanena saṃtarpayitvā atyantaniṣṭhe 'nuttare yogakṣeme nirvāṇe pratiṣṭhāpitam/
062.003. bhagavānāha -- na bhikṣava etarhi, yathā atīte 'pyadhvani mayā asyaiva caurasahasrasya sakāśādanekabhāṇḍasahasraḥ sārtho niṣkrītaḥ, na ca śakitāḥ saṃtarpayitum/
062.004. tato mayā anekairduṣkaraśatasahasrairdevamanuṣyaduṣprāpyāṃ śakrabrahmādyairapi duradhigamāṃ badaradvīpayātrāṃ varṣaśatena sādhayitvā etadeva caurasahasramārabhya kṛtsno jāmbudvīpaḥ suvarṇarajatavaiḍūryasphaṭikādyai ratnaviśeṣairmanorathepsitaiścopakaraṇaviśeṣaiḥ saṃtarpayitvā daśabhiḥ kuśalaiḥ karmapathaiḥ pratiṣṭhāpitaḥ/
062.007. tacchruṇuta -- bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani asminneva jambudvīpe vārāṇasyāṃ nagaryāṃ brahmadatto nāma rājā rājyaṃ kārayati sma ṛddhaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca praśāntakalikalahaḍimbaḍamarataskaradurbhikṣarogāpagatam/
062.010. priyamivaikaputrakamiva rājyaṃ kārayati/
062.010. tena khalu samayena vārāṇasyāṃ priyaseno nāma sārthavāhaḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogo vaiśravaṇadhanapratispardhī/
062.012. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/
062.012. sa tayā sārdhaṃ krīḍate ramate paricārayati/
062.013. atha anyatama udārapuṇyamaheśākhyaḥ sattvo 'nyatamasmāt praṇītāddevanikāyāccayutvā tasyāḥ prajāpatyāḥ kukṣimavakrāntaḥ/
062.014. panñcāveṇīyā dharmā ihaikatye paṇḍitajātīye mātṛgrāme/
062.015. katame panñca? raktaṃ puruṣaṃ jānāti, kālaṃ jānāti ṛtuṃ jānāti, garbhamavakrāntaṃ jānāti, yasyāḥ sakāśādgarbho 'vakrāmati taṃ jānāti, dārakaṃ jānāti dārikāṃ jānāti/
062.017. saceddārako bhavati, dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati/
062.017. saceddārikā bhavati, vāmaṃ kukṣiṃniśritya tiṣṭhati/
062.018. sā āttamanāḥ svāmina ārocayati -- diṣṭyā āryaputra vardhasva, āpannasattvāsmi saṃvṛttā/
062.019. yathā ca me dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati, niyataṃ dārako bhaviṣyati/
062.020. so 'pyāttamanāttamanā udānamudānayati -- apyevāhaṃ cirakālābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeyam/
062.021. jāto me syānnāvajātaḥ/
062.021. kṛtyāni me kuryāt/
062.021. bhṛtaḥ pratibharet/
062.021. dāyādyaṃ pratipadyeta/
062.022. kulavaṃśo me ciraṣṭhitikaḥ syāt/
062.022. asmākaṃ cāpyatītakālagatānāmuddiśya dānāni datvā puṇyāni kṛtvā nāṃnā dakṣiṇāmādiśet -- idaṃ tayoryatratatropapannayorgacchatoranugacchatviti/
062.024. āpannasattvāṃ caināṃ viditvā upariprāsādatalagatāmayantritāṃ dhārayati -- uṣṇa uṣṇopakaraṇaiḥ śīte śītopakaraṇairvaidyaprajñnaptairāhārair nātiśītair nātyuṣṇair nātitiktair nātyamlair nātilavaṇair nātimadhurair nātikaṭukair nātikaṣāyaistiktāmlalavaṇamadhurakaṭukakaṣāyavivarjitairāhāraiḥ/
062.026. hārārdhahāravibhūṣitagātrīmapsarasamiva nandanavanacāriṇīṃ manñcānmanñcaṃ pīṭhātpīṭhamanavatarantīmadharimāṃ bhūmim/
062.027. na cāsyākiṃcidamanojñnaśabdaśravaṇam yāvadeva garbhasya paripākāya/
062.028. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/
062.029. dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ kanakavarṇaśchatrākāraśirāḥ pralambabāhurvistīrṇalalāṭaḥ saṃgatabhrūstuṅganāso dṛḍhakaṭhinaśarīro mahānagnabalaḥ/

062.031. tasya jñnātayaḥ saṃgamya samāgamya trīṇi saptakānyekaviṃśatirātriṃdivasāni tasya jātasya jāto mahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpayanti -- kiṃ bhavatu dārakasya nāma? ayaṃ dārakaḥ priyasenasya <63>sarthavāhasya putraḥ/
063.001. tadbhavatu dārakasya nāma supriya iti/
063.001. supriyo dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhya upanyasto dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāmaṃsadhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām/
063.003. so 'ṣṭābhirdhātrībhurunnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarpiṣā sarpimaṇḍena anyaiṣcottaptottapairupakaraṇaviśeṣaiḥ/
063.004. āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam//
063.005. yadā mahān saṃvṛttastadā lipyāmupanyastaḥ/
063.005. saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse
063.006. nikṣepe hastiparīkṣāyāmaśvaparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyāṃ dāruparīkṣāyāṃ vastraparīkṣāyāṃ puruṣaparīkṣāyāṃ strīparīkṣāyām/
063.007. nānāpaṇyaparīkṣāsu paryavadātaḥ sarvaśāstrajñnaḥ saravakalābhijñnaḥ sarvaśilpajñnaḥ sarvabhūtarutajñnaḥ sarvagatigatijñnah uddhaṭṭako vācakaḥ paṇḍitaḥ paṭupracāraḥ paramatīkṣṇaniśitabuddhiḥ saṃvṛtto 'gnikalpa iva jñnānena/
063.009. sa yāni tāni rājñnāṃ kṣatriyāṇāṃ mūrdhnābhiṣiktānāṃ janapadaiśvaryasthāmavīryamanuprāptānāṃ mahāntaṃ pṛthivīmaṇḍalamabhinirjityādhyāvasatāṃ pṛthagbhavanti śilpasthānakarmasthānāni, tadyathā hastigrīvāyām aśvapṛṣṭhe rathe tsarudhanuḥṣu upayāne niryāṇe 'ṅkuśagrahe tomaragrahe chedye bhedye muṣṭibandhe padabandhe dūravedhe śabdavedhe'kṣuṇṇavedhe marmavedhe dṛḍHaprahāritāyām/
063.013. panñcasu sthāneṣu kṛtāvī saṃvṛttaḥ/
063.013. dharmatā caiṣā -- na tāvat putrasya nāma nirgacchati yāvat pitā dhriyate/
063.014. athāpareṇa samayena priyasenaḥ sārthavāho glānībhūtaḥ/
063.014. sa mūlagaṇḍaputrapuṣpaphalabhaiṣajyairupasthīyamāno hīyata eva/
063.016. sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ/
063.017. samyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ ca jīvitam

Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc