દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 8

055.001. <55>અથાયુષ્માનાનન્દો ભગવન્તમિદમવોચત્--બહુશો બહુશો ભદન્ત ભગવતા રાજ્ઞઃ પ્રસેનજિતઃ કૌશલસ્ય નિવેશને ભુક્ત્વા નાંના દક્ષિણામાદિષ્ટા।
055.002. નાભિજાનામિ કદાચિદેવમ્રૂપાં દક્ષિણામાદિષ્ટપૂર્વામ્।
055.003. ભગવાનાહ--ઇચ્છસિ ત્વમાનન્દ રાજ્ઞઃ પ્રસેનજિતઃ કૌશલસ્યાલવણિકાં કુલ્માષપિણ્ડકામારભ્ય કર્મપ્લોતિં શ્રોતુમ્? એતસ્ય ભગવન્ કાલઃ, એતસ્ય સુગત સમયઃ।
055.005. અયં ભગવાન્ રાજ્ઞઃ પ્રસેનજિતઃ કૌશલસ્યાલવણિકાં કુલ્માષપિણ્ડકામારભ્ય કર્મપ્લોતિં વર્ણયેત્, ભગવતઃ શ્રુત્વા ભિક્ષવો ધારયિષ્યન્તિ ઇતિ।
055.006. તત્ર ભગવાન્ ભિક્ષૂનામન્ત્રયતે સ્મ--
055.007. ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽન્યતમસ્મિન્ કર્પટકે ગૃહપતિઃ પ્રતિવસતિ।
055.007. તેન સદૃશાત્ કુલાત્ કલત્રમાનીતમ્।
055.008. સ તયા સાર્ધં ક્રીડતિ રમતે પરિચારયતિ।
055.008. તસ્ય ક્રીડતો રમમાણસ્ય પરિચારયતઃ પુત્રો જાતઃ।
055.009. સ ઉન્નીતો વર્ધિતઃ પટુઃ સંવૃત્તઃ।
055.009. યાવદસૌ ગૃહપતિઃ પત્નીમામન્ત્રયતે--ભદ્ર, જાતો ઽસ્માકમૃણહારકો ધનહારકશ્ચ।
055.010. ગચ્છામિ પણ્યમાદાય દેશાન્તરમિતિ।
055.011. સા કથયતિ--આર્યપુત્ર, એતત્ કુરુષ્વ ઇતિ।
055.011. સ પણ્યમાદાય દેશાન્તરં ગતઃ।
055.011. તત્રૈવાનયેન વ્યસનમાપન્નઃ।
055.012. અલ્પપરિચ્છદો ઽસૌ ગૃહપતિઃ।
055.012. તસ્ય ગૃહપતેર્ધનજાતં પરિક્ષીણમ્।
055.012. સો ઽસ્ય પુત્રો દુઃખિતો જાતઃ।
055.013. તસ્ય ગૃહપતેર્વયસ્યકઃ।
055.013. તેન તસ્ય દારકસ્ય માતા અભિહિતા--અયં તવ પુત્રઃ ક્ષેત્રં રક્ષતુ, અહમસ્ય સુખં ભુક્તેન યોગોદ્વહનં કરિષ્યામિ।
055.014. એવં ભવતુ।
055.015. સ તસ્ય ક્ષેત્રં રક્ષિતુમારબ્ધઃ।
055.015. સ તસ્ય સુખં ભક્તકેન યોગોદ્વહનં કર્તુમારબ્ધઃ।
055.015. યાવદપરેણ સમયેન પર્વણી પ્રત્યુપસ્થિતા।
055.016. તસ્ય દારકસ્ય માતા સંલક્ષયતિ--અદ્ય ગૃહપતિપત્ની સુહૃત્સમ્બન્ધિબાન્ધવાઃ સહ શ્રમણબ્રાહ્મણભોજનેન વ્યગ્રા ભવિષ્યતિ।
055.017. ગચ્છામિ સાનુકાલં તસ્ય દારકસ્ય ભક્તં નયામિ ઇતિ।
055.018. સા સાનુકાલં ગત્વા ગૃહપતિપત્ન્યા એતમર્થં નિવેશયતિ।
055.018. સા રુષિતા કથયતિ--ન તાવચ્છ્રમણબ્રાહ્મણેભ્યો દદામિ જ્ઞાતીનાં વા, તાવત્ પ્રેષ્યમનુષ્યાય દદામિ? અદ્ય તાવત્ તિષ્ઠતુ, શ્વો દ્વિગુણં દાસ્યામીતિ।
055.020. તતસ્તસ્ય દારકસ્ય માતા સંલક્ષયતિ--મા મે પુત્રો બુભુક્ષિતકઃ સ્થાસ્યતીતિ।
055.021. તયા આત્મનો ઽર્થે ઽલવણિકા કુલ્માષપિણ્ડકા સંપાદિતા।
055.022. સા તામાદાય ગતા।
055.022. તેન દારકેણ દૂરત એવ દૃષ્ટા।
055.022. સ કથયતિ--અમ્બ, અસ્તિ કિંચિન્મૃષ્ટં મૃષ્ટમ્? સા કથયતિ--પુત્ર, યદેવ પ્રાતિદૈવસિકં તદપ્યદ્ય નાસ્તિ।
055.023. મયા આત્મનો ઽર્થે ઽલવણિકા કુલ્માષપિણ્ડિકા સાધિતા।
055.024. તામહં ગૃહીત્વા આગતા।
055.024. એતાં પરિભુઙ્ક્ષ્વેતિ।
055.025. સ કથયતિ--સ્થાપયિત્વા ગચ્છસ્વેતિ।
055.025. સા સ્થાપયિત્વા પ્રક્રાન્તા॥
055.026. અસતિ બુદ્ધાનામુત્પાદે પ્રત્યેકબુદ્ધા લોકે ઉત્પદ્યન્તે હીનદીનાનુકમ્પકાઃ પ્રન્તશયનાસનભક્તા એકદક્ષિણીયા લોકસ્ય।
055.027. યાવદન્યતમઃ પ્રત્યેકબુદ્ધસ્તત્પ્રદેશમનુપ્રાપ્તઃ।
055.027. સ તેન દૃષ્ટઃ કાયપ્રાસાદિકશ્ચિત્રપ્રાસાદિકશ્ચ શાન્તેર્યાપથવર્તી।
055.028. સ સંલક્ષયતિ--નૂનં મયા એવંવિધે સદ્ભૂતે દક્ષિણીયે કારા ન કૃતા, યેન મે ઈદૃશી સમવસ્થા।
055.029. યદ્યયં મમાન્તિકાદલવણિકાં કુલ્માષપિણ્ડિકાં પ્રતિગૃહ્ણીયાત્, અહમસ્મૈ દદ્યામિતિ।
055.030. તતો ઽસૌ પ્રત્યેકબુદ્ધસ્તસ્ય દરિદ્રપુરુષસ્ય ચેતસા ચિત્તમાજ્ઞાય પાત્રં પ્રસારિતવાન્--ભદ્રમુખ, સચેત્તે પરિત્યક્તમ્, દીયતામસ્મિન્ પાત્ર ઇતિ।
055.032. તતસ્તેન તીવ્રેણ પ્રસાદેન સા અલવણિકા કુલ્માષપિણ્ડકા તસ્મૈ પ્રત્યેકબુદ્ધાય પ્રતિપાદિતા॥
056.001. <56>કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ દરિદ્રપુરુષઃ, એષ એવાસૌ રાજા પ્રસેનજિત્ કૌશલસ્તેન કાલેન તેન સમયેન।
056.002. યદનેન પ્રત્યેકબુદ્ધાયાલવણિકા કુલ્માષપિણ્ડકા પ્રતિપાદિતા, તેન કર્મણા ષટ્કૃત્વો દેવેષુ ત્રાયસ્ત્રિંશેષુ રાજ્યૈશ્વર્યાધિપત્યં કારિતવાન્, ષટ્કૃત્વો ઽસ્યામેવ શ્રાવસ્ત્યાં રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધ્નાભિષિક્તઃ, તેનૈવ ચ કર્મણા અવશેષેણ એતર્હિ રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધ્નાભિષિક્તઃ સંવૃત્તઃ।
056.005. સો ઽસ્ય તમહં સંધાય કથયામિ--
056.006. હસ્ત્યશ્વરથપત્તિયાયિનો ભુઞ્જાનસ્ય પુરં સનૈર્ગમનમ્।
056.007. પશ્યસિ ફલં હિ રૂક્ષિકાયા અલવણિકાયા કુલ્માષપિણ્ડકાયાઃ॥ ઇતિ।
056.008. સામન્તકેન શબ્દો વિસૃતહ્--ભગવતા રાજ્ઞઃ પ્રસેનજિતો ઽલવણિકાં કુલ્માષપિણ્ડકામારભ્ય કર્મપ્લોતિર્વ્યાકૃતા ઇતિ।
056.009. રાજ્ઞાપિ પ્રસેનજિતા શ્રુતમ્।
056.009. સ યેન ભગવાંસેતેનોપસંક્રાન્તઃ।
056.010. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે નિષણ્ણઃ।
056.010. એકાન્તનિષણ્ણં રાજાનં પ્રસેનજિતં કૌશલં ભગવાન્ ધર્મ્યયા કથયા સંદરશ્યતિ સમાદાપયતિ સમુત્તેજયતિ સંપ્રહર્ષયતિ।
056.012. અનેકપર્યાયેણ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય તૂષ્ણીમ્।
056.012. અથ રાજા પ્રસેનજિત્ કૌશલ ઉત્થાયાસનાદેકાંસમુત્તેરાસઙ્ગં કૃત્વા ભગવન્તમિદમવોચત્--અધિવાસયતુ મે ભગવાંસ્ ત્રૈમાસીં ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ સાર્ધં સંઘેનેતિ।
056.015. અધિવાસયતિ ભગવાન્ રાજ્ઞઃ પ્રસેનજિતઃ કૌશલસ્ય તૂષ્ણીભાવેન।
056.015. તતો રાજ્ઞા પ્રસેનજિતા કૌશલેન બુદ્ધમુખાય ભિક્ષુસંઘાય ત્રૈમાસ્યં શતરસં ભોજનં દત્તમ્।
056.016. એકૈકશ્ચ ભિક્ષુઃ શતસહસ્રેણ વસ્ત્રેણાચ્છાદિતઃ।
056.017. તૈલસ્ય ચ કુમ્ભકોટિં સમુદાનીય દીપમાલા અભ્યુદ્યતો દાતુમ્।
056.018. તત્ર ભક્તે પૂજાયાં ચ મહાન્ કોલાહલો જાતઃ।
056.018. યાવદન્યતમા નગરાવલમ્બિકા અતીવ દુઃખિતા।
056.019. તયા ક્રોડમલ્લકેન ભિક્ષામટન્ત્યા ઉચ્ચશબ્ધઃ શ્રુતઃ।
056.019. શ્રુત્વા ચ પુનઃ પૃચ્છતિ--ભવન્તઃ, કિમેષ ઉચ્ચશબ્દો મહાશબ્દ ઇતિ।
056.020. અપરૈઃ સમાખ્યાતમ્--રાજ્ઞા પ્રસેનજિતા કૌશલેન બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુઅસ્ંઘસ્ત્રૈમાસ્યં ભોજિતઃ, એકૈકશ્ચ ભિક્ષુઃ શતસહસ્રેણ વસ્ત્રેણ આચ્છાદિતઃ, તૈલસ્ય કુમ્ભકોટિં ચ સમુદાનીય દીપમાલા અભ્યુદ્યતો દાતુમિતિ।
056.022. તતસ્તસ્યા નગરાવલમ્બિકાયા એતદભવત્--અયં તાવદ્રાજા પ્રસેનજિત્ કૌશલઃ પુણ્યૈરતૃપ્તો ઽદ્યાપિ દાનાનિ દદાતિ, પુણ્યાનિ કરોતિ।
056.024. યન્ન્વહમપિ કુતશ્ચિત્ સમુદાનીય ભગવતઃ પ્રદીપં દદ્યામિતિ।
056.024. તયા ખણ્ડમલ્લકે તૈલસ્ય સ્તોકમ્ યાચયિત્વા પ્રદીપં પ્રજ્વાલ્ય ભગવતશ્ચઙ્ક્રમે દત્તઃ।
056.025. પાદયોર્ નિપત્ય પ્રણિધાનં કૃતમ્--અનેનાહં કુશલમૂલેન યથાયં ભગવાઞ્ શાક્યમુનિર્વર્ષશતાયુષિ પ્રજાયાં શાક્યમુનિર્ નામ શાસ્તા લોક ઉત્પન્નઃ, એવમહમપિ વર્ષશતાયુષિ પ્રજાયાં શાક્યમુનિરેવ શાસ્તા ભવેયમ્।

056.028. યથા ચાસ્ય દારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનાગ્રયુગં ભદ્રયુગમાનન્દો ભિક્ષુરુપસ્થાયકઃ, શુદ્ધોદનઃ પિતા, માતા મહામાયા, રાહુલભદ્રઃ કુમારઃ પુત્રઃ।
056.029. યથાયં ભગવાન્ ધાતુવિભાગં કૃત્વા પરિનિર્વાસ્યતિ, એવમહમપિ ધાતુવિભાગં કૃત્વા પરિનિર્વાપયેયમિતિ।
056.030. યાવત્ સર્વે તે દીપા નૈર્વાણાઃ।
056.031. સ તયા પ્રજ્વલિતઃ પ્રદીપઃ પ્રજ્વલત્યેવ।
056.031. ધર્મતા ખલુ બુદ્ધાનાં ભગવતામ્--ન તાવદુપસ્થાયકાઃ પ્રતિસમ્લીયન્તે ન યાવદ્બુદ્ધા ભગવન્તઃ પ્રતિસમ્લીના ઇતિ।
056.032. અથાયુષ્માનાનન્દઃ સંલક્ષયતિ--અસ્થાનમનવકાશો યદ્બુદ્ધા ભગવન્ત આલોકે શય્યાં કલ્પયન્તિ।
056.033. યન્ન્વહં દીપમ્ <57>નિર્વાપયેયમિતિ।
057.001. સ હસ્તેન નિર્વાપયિતુમારબ્ધો ન શક્નોતિ।
057.001. તતશ્ચીવરકર્ણિકેન, તતો વ્યજનેન, તથાપિ ન શક્નોતિ નિર્વાપયિતુમ્।
057.002. તત્ર ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે--કિમેતદાનન્દેતિ।
057.003. સ કથયતિ--ભગવન્, મમ બુદ્ધિરુત્પના--અસ્થાનમનવકાશો યદ્બુદ્ધા ભગવન્ત આલોકે શય્યાં કલ્પયન્તિ।
057.004. યન્ન્વહં દીપં નિર્વાપયેયમિતિ।
057.004. સો ઽહં હસ્તેન નિર્વાપયિતુમારબ્ધો ન શક્નોમિ, તતશ્ચીવરકર્ણિકેન, તતો વ્યજનેન, તથાપિ ન શક્નોમીતિ।
057.005. ભગવાનાહ--ખેદમાનન્દ આપત્સ્યસે।
057.006. યદિ વૈરમ્ભકા અપિ વાયવો વાયેયુઃ, તે ઽપિ ન શક્નુયુર્ નિર્વાપયિતું પ્રાગેવ હસ્તગતશ્ચીવરકર્ણિકો વ્યજનં વા।
057.007. તથા હિ--અયં પ્રદીપસ્તયા દારિકયા મહતા ચિત્તાભિસંસ્કારેણ પ્રજ્વલિતઃ।
057.008. અપિ તુ આનન્દ ભવિષ્યત્યસૌ દારિકા વર્ષશતાયુષિ પ્રજાયાં શાક્યમુનિર્ નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધઃ।
057.009. શારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનૌ તસ્યાગ્રયુગં ભદ્રયુગમ્, આનન્દો ભિક્ષુરુપાસકઃ, શુદ્ધોદનઃ પિતા, મહામાયા માતા, કપિલવસ્તુ નગરમ્, રાહુલભદ્રઃ કુમારઃ પુત્રઃ।
057.011. સાપિ ધાતુવિભાગં કૃત્વા પરિનિર્વાસ્યતીતિ॥
057.012. ઇદમવોચદ્ભગવાન્।
057.012. આત્તમનસસ્તે ચ ભિક્ષવો ભગવતો ભાષિતમભ્યનન્દન્॥
057.013. ઇતિ શ્રીદિવ્યાવદાને નગરાવલમ્બિકાવદાનં સપ્તમમ્॥
********** અવદાન 8 **********
058.001 દિવ્8 સુપિર્યાવદાન
058.002. બુદ્ધો ભવાઞ્ શ્રાવસ્ત્યાં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડદસ્યારામે સત્કૃતો ગુરુકૃતો માનિતઃ પૂજિતો રાજભી રાજમાત્રૈર્ધનિભિઃ પૌરૈર્બ્રાહ્મણૈર્ગૃહપતિભિઃ શ્રેષ્ઠિભિઃ સાર્થવાહૈર્દેવૈર્ નાગૈર્યક્ષૈરસુરૈર્ગરુડૈઃ કિન્નરૈર્મહોરગૈરિતિ દેવનાગયક્ષાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાભ્યર્ચિતો બુદ્ધો ભગવાંલ્ લાભી ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણાં સશ્રાવકસંઘઃ।
058.005. તત્ર ખલુ વર્ષાવાસં ભગવાનુપગ્તો જેતવને અનાથપિણ્ડદસ્યારામે।
058.006. અથ તદૈવ પ્રવારણાયાં પ્રત્યુપસ્થિતાયાં સંબહુલાઃ શ્ર્તાવસ્તીનિવાસિનો વણિજો યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તાઃ।
058.007. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તો નિષણ્ણાહ્
058.008. એકાન્તનિષણ્ણાન્ સંબહુલાઞ્ શ્રાવસ્તીનિવાસિનો વણિજો ભગવાન્ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શયતિ સમાદાપયતિ સમુત્તેજયતિ સંપ્રહર્ષયતિ।
058.010. અનેકપર્યાયેણ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય તૂષ્ણીમ્।
058.011. અથ સંબહુલાઃ।
058.011. શ્રાવસ્તીનિવાસિનો વણિજો ભગવતો ભાષિતમભિનન્દ્યાનુમોદ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રકાન્તાઃ, યેનાયુષ્માનાનન્દસ્તેનોપસંક્રાન્તાઃ।
058.012. ઉપસંક્રમ્યાયુષ્મત આનન્દસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા એકાન્તે નિષણ્ણાઃ।
058.013. સંબહુલાઞ્ શ્રાવસ્તીનિવાસિનો વણિજ આયુષ્માનાનન્દો ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શયતિ સમાદાપયતિ સમુત્તેજયતિ સંપ્રહર્ષયતિ।
058.015. અનેકપર્યાયેણ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય તૂષ્ણીમ્।
058.016. અથ તે વણિજ ઉત્થાયાસનેભ્યહ્ એકાંસમુત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા યેનાયુષ્માનાનન્દસ્તેનાન્ઞ્જલિં પ્રણમ્ય આયુષ્મન્તમાનન્દમિદમવોચન્ -- કિંચિત્તે આર્યાનન્દ શ્રુતં વર્ષોષિતો ભગવાન્ કતમેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરિષ્યતીતિ, યદ્વયં તદ્યાત્રિકં ભાણ્ડં સમુદાનીમહે ? ધર્મતા ચૈષા ષણ્મહાનગરનિવાસિનો વણિજો યસ્યાં દિશિ બુદ્ધા ભગવન્તો ગન્તુકામા ભવન્તિ, તદ્યાત્રિકભાણ્ડં સમુદાનયન્તિ।
058.020. સ કથયતિ -- બુદ્ધં ભગવન્તં કિં ન પૃચ્છથ ? દુરાસદા હિ બુદ્ધા ભગવન્તો દુષ્પ્રસહાઃ।
058.021. ન શક્નુમો વયં ભગવન્તં પ્રષ્ટુમ્।
058.021. મમાપિ ભવન્તો દુરાસદા હિ બુદ્ધા ભગવન્તો દુષ્પ્રસહાઃ।
058.022. અહમપિ ન શક્નોમિ ભગવન્તં પ્રષ્ટુમ્।
058.022. યદિ ભદન્તાનન્દસ્યાપિ દુરાસદા બુદ્ધા ભગવન્તો દુષ્પ્રસહાઃ, કથં ભદન્તાનન્દો જાનીતે ઽમુકાં દિશં ભગવાન્ ગમિષ્યતીતિ ? નિમિત્તેન વા ભવન્તઃ પરિકથયા વા।
058.024. કથં નિમિત્તેન ? યાં દિશં ભગવાન્ ગન્તુકામસ્તતો ઽભિમુખો નિષીદતિ, એવં નિમિત્તેન।
058.025. કથં પરિકથયા ? તેષાં જનપદાનાં વર્ણં ભાષતે, એવં પરિકથયા।
058.026. કુતોમુખો ભદન્તાનન્દ ભગવાન્ નિષીદતિ, કતમેષાં ચ જનપદાનાં વર્ણં ભાષતે ? મગધાભિમુખો ભવન્તો ભગવાન્ નિષીદતિ, માગધકાનાં જનપદાનાં વર્ણં ભાષતે।
058.027. અપિ તુ ભવન્તો ઽષ્ટાદશાનુશંસા બુદ્ધચારિકાયામ્।
058.028. કતમે ઽષ્ટાદશ ? નાગ્નિભ્યં નોદકભ્યં ન સિંહભ્યં ન વ્યાઘ્રભ્યં ન દ્વીપિતરક્ષુપરચક્રભ્યં ન ચૌરભયં ન ગુલ્મતરપણ્યાતિયાત્રાભ્યં ન મનુષ્યામનુષ્યભયમ્।
058.030. કાલેન ચ કાલં દિવ્યાનિ રૂપાણિ દૃશ્યન્તે, દિવ્યાઃ શબ્દાઃ શ્રૂયન્તે, ઉદારાશ્ ચાવભાસાઃ પ્રજ્ઞ્ન્યાયન્તે, આત્મવ્યાકરણાનિ ચ શ્રૂયન્તે, ધર્મસમ્ભોગ આમિષસમ્ભોગોઽ।
058.031. પાબાધા ચ બુદ્ધચન્દ્રિકા॥
059.001. <059>અથ સંબહુલાઃ શ્રાવસ્તીનિવાસિનો વણિજહ્ આયુષ્મતહ્ આનન્દસ્ય ભાષિતમભિનન્દ્યાનુમોદ્ય આયુષ્મત આનન્દસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ઉત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તાઃ।
059.003. ધર્તા ખલુ બુદ્ધા ભગવન્તો જીવન્તો ધ્રિયન્તો યાપયન્તો મહાકરુણયા સંચોદ્યમાનાઃ પરાનુગ્રહપ્રવૃત્તાઃ કાલેન કાલમરણ્યચારિકાં ચરન્તિ, નદીચારિકાં પર્વતચારિકાં શ્મશાનચારિકાં જનપદ ચારિકાં ચરન્તિ।
059.005. અસ્મિંસ્ત્વર્થે બુદ્ધો ભગવાન્ મગધેષુ જનપદચારિકાં ચર્તુકામસ્તદેવ પ્રવારણાં પ્રવારયિત્વા આયુષ્મન્તમાનદામામન્ત્રયતે સ્મ -- ગચ્છ આનન્દ, ભિક્ષૂણામારોચય ઇતઃ સપ્તમે દિવસે તથાગતો મગધેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચારિષ્યતિ।
059.007. યો યુષ્માકમ્ ઉત્સહતે તથાગતેન સાર્ધં જનપદચારિકાં ચર્તુમ્, સ ચીવરકર્મ કરોતુ।
059.008. એવં ભદન્તેત્યાયુષ્માનાનન્દો ભગવતઃ પ્રતિશ્રુત્ય ભિક્ષૂણામારોચયતિ -- ભગવાનાયુષ્યન્ત ઇતઃ સપ્તમે દિવસે મગધેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરિષ્યતિ।
059.009. યો યુષ્માકમુત્સહતે ભગવતા સાર્ધં મગધેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચર્તુમ્, સ ચીવરકર્મ કરોતુ।

059.011. અથ ભગવાન્ ભિક્ષુગણપરિવૃતો ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતઃ સંબહુલૈશ્ચ શ્રાવસ્તીનિવાસિભિર્વણિગ્બ્રાહ્મણગૃહપતિભિઃ સાર્ધં મગધેષુ જનપદેષુ ચારિકાં પ્રક્રાન્તઃ॥
059.013. અથ સંબહુલાશ્ચ શ્રાવસ્તીનિવાસિનો વણિજો યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તાઃ।
059.013. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્તમિદમવોચન્ -- અધિવાસયત્વસ્માકં ભગવાન્ યાવચ્ચ શ્રાવસ્તી યાવચ્ચ રાજગૃહમ્, અત્રાન્તરા ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન।
059.016. અધિવાસયતિ ભગવાન્ સંબહુલાનાં શ્રાવસ્તીનિવાસિનાં વણિજાં તૂષ્ણીભાવેન।
059.017. અથ સંબહુલાઃ શ્રાવસ્તીનિવાસિનો વણિજો ભગવતસ્તૂષ્ણીભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તાઃ॥
059.019. અથ સંપ્રસ્થિતે બુદ્ધે ભગવતિ અન્તરા ચ શ્રાવસ્તીમન્તરા ચ રાજગૃહમ્, અત્રાન્તરાન્મહાટવ્યાં ચૌરસહસ્રં પ્રતિવસતિ।
059.020. અદ્રાક્ષીત્તચ્ચૌરસહસ્રં ભગવન્તં સાર્થપરિવૃતં ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતમ્।
059.021. દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પરસ્પરં કથયન્તિ -- ગચ્ચતુ ભગવાન્ સશ્રાવકસંઘઃ।
059.021. શેષં સાર્થં મુષિ ષ્યામઃ।
059.022. ઇત્યનુવિચિન્ત્ય સર્વે જવેન પ્રસૃતા યેન સાર્થઃ।
059.022. ભગવતા અભિહિતહ્ -- કિમેતદ્ભવન્તઃ સમારબ્ધમ્ ? ચૌરાઃ કથયન્તિ -- વયં સ્મો ભદન્ત ચૌરા અટવીચરાઃ।
059.023. નાસમાકં કૃષિર્ ન વાણિજ્યા ન ગૌરક્ષ્યમ્।
059.024. અનેનોપક્રમેણ જીવિકાં કલ્પયામઃ।
059.024. ગચ્છતુ ભગવાન્ સશ્રાવકસંઘઃ।
059.024. શેષં સાર્થં મુષિષ્યામઃ।
059.025. ભગવાનાહ -- મમૈષ સાર્થઃ સંનિશ્રિતઃ।
059.025. અપિ તુ સકલસ્ય સાર્થસ્ય પરિગણય્ય સુવર્ણં ગૃહ્ણીધ્વમ્।
059.026. તથા ભવત્વિતિ ચૌરસહસ્રેણ પ્રતિજ્ઞ્નાતમ્।
059.026. અસ્મિન્ સાર્થે યે ઉપાસકા વિણિજસ્તૈઃ કૃત્સ્નસ્ય સાર્થસ્ય મૂલ્યં ગણય્ય ચૌરાણાં નિવેદિતમ્ ઇયન્તિ શતાનિ સહસ્રાણિ ચેતિ।
059.028. તતસ્તેષાં ચૌરાણાં સાર્થનિષ્ક્રયાર્થં ભગવતા નિધાનં દર્શિતમ્।
059.029. તતસ્તેન ચૌરસહસ્રેણ સાર્થમૂલ્યપ્રમાણં સુવર્ણં ગૃહીતમ્, અવશિષ્ટં તત્રૈવાન્તર્હિતમ્।
059.029. એવં ભગવતા સાર્થશ્ચૌરસહસ્રાત્ પ્રતિમોક્ષિતઃ॥
059.031. અનુપૂર્વેણ ભગવાન્ રાજગૃહમનુપ્રાપ્તઃ।
059.031. પુનરપિ ભગવાન્ સાર્થપરિવૃતો ભિક્ષુસંઘ પુરસ્કૃતો રાજગૃહાત્ શ્રાવસ્તીં સંપ્રસ્થિતઃ।
059.032. તથૈવ ચૌરસહસ્રસકાશાત્ સાર્થો નિષ્ક્રીતઃ।
060.001. <60>એવં દ્વિત્રિચતુષ્પન્ઞ્ચષડ્વારાંશ્ચ ચૈરસહસ્રસકાશાદાગમનગમનેન સાર્થઃ પરિત્રાતો મૂલ્યં ચાનુપ્રદત્તમ્।
060.002. સપ્તં તુ ચારં ભગવાન્ સાર્થરહિતો ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતઃ શાવસ્ત્યા રાજગૃહં સંપ્રસ્થિતઃ।
060.003. અદ્રાક્ષીચ્ચૌરસહસ્રં બુદ્ધં ભગવન્તં સાર્થવિરહિતં ભિક્ષુસંઘપરિવૃતમ્।
060.003. દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પરસ્પરં સંલપન્તિ -- ભગવાન્ ગચ્છતુ, ભિક્ષુસંઘં મુષિષ્યાંઃ।
060.004. તત્કસ્ય હેતોહ્ ? એષો હિ ભગવાન્ સુવર્ણપ્રદઃ।
060.005. ઇત્યુક્ત્વા સર્વજવેન પ્રધાવિતા ભિક્ષૂન્ મુષિતુમારબ્ધાઃ।
060.005. ભગવતા ચાભિહિતાહ્ -- વત્સાઃ, મમ એતે શ્રાવકાઃ।
060.006. ચૌરાઃ કથયન્તિ -- જાનાસ્યેવ ભગવાન્ -- વયં ચૌરા અટવીચરાઃ।
060.007. નાસ્માકં કૃષિર્ ન વણિજ્યા ન ગૌરક્ષ્યમ્।
060.007. અનેન વયં જીવિકાં કલ્પયામઃ।
060.008. તતો ભગવતા ચૌરાણાં મહાનિધાનં દર્શિતમ્, એવં ચોક્તાહ્ -- વત્સાઃ, યાવદાપ્તં ધનં ગૃહ્ણીથેતિ।
060.009. તતસ્તેન ચૌરસહસ્રેણ તસ્માન્મહાનિધાનાદ્યાવદાપ્તં સુવર્ણમાદત્તમ્, અવશિષ્ટં તત્રૈવાન્તર્હિતમ્।
060.010. અથ ભગવાંસ્તચ્ચૌરસહસ્રમ્ યાવદાપ્તં ધનેન સંતર્પયિત્વા તતો ઽનુપૂર્વેણ રાજગૃહમનુપ્રાપ્તઃ।
060.011. તતસ્તેષાં ચૌરાણાં બુદ્ધિરુત્પન્ના -- યા કાચિદસ્માકં શ્રીસૌભાગ્યસમ્પત્, સર્વાસૌ બુદ્ધં ભગવન્તમાગમ્ય।
060.012. યન્નુ વયં ભગવન્તં સશ્રાવકસંઘમસ્મિન્ પ્રદેશે ભોજયેમ ઇતિ।
060.012. અત્રાન્તરે નાસ્તિ કિંચિદ્બુદ્ધાનાં ભગવતાં મહાકારુણિકાનામેકરક્ષાણામેકવીરાણામદ્વયવાદિનાં શમથવિપશ્યનાવિહારિણાં ત્રિવિધદમથવસ્તુકુશલાનાં ચતુરૃદ્ધિપાદચરણતલસુપ્રિતિષ્ઠિતાનાં ચતુરોઘોત્તીર્ણાનાં ચતુર્ષુ સંગ્રહવસ્તુષુ દીર્ઘરાત્રકૃતપરિચયાનાં દશબલબલિનાં ચતુર્વૈશારદ્યવિશારદાનામુદારાર્ષભસમ્યક્સિંહનાદનાદિનાં પન્ઞ્ચાઙ્ગવિપ્રહીણાનાં પન્ઞ્ચસ્કન્ધ વિમોચકાનાં પન્ઞ્ચગતિસમતિક્રાન્તાનાં ષડાયતનભેદકાનાં સંઘાતવિહારિણાં ષટ્પારમિતાપરિપૂર્ણયશસાં
સપ્તબોધ્યઙ્ગકુસુમાઢ્યાનાં સપ્તસમાધિપરિષ્કારદાયકાનામાર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગદેશિકાનામાર્યમાર્ગપુદ્ગલનાયકાનાં નવાનુપૂર્વસમાપત્તિકુશલાનાં નવસમ્યોજનવિસમ્યોજનકાનાં દશદિક્પરિપૂર્ણયશસાં દશશતવશવર્તિપ્રતિવિશિષ્તાનાં ત્રીરાત્રેસ્ત્રિર્દિવસસ્ય ષટ્કૃત્વો રાત્રિંદિવસેન બુદ્ધચક્ષુષા લોકમ્
વ્યવલોકયન્તિકસ્યાનવરોપિતાનિ કુશલમૂલાન્યવરોપયામિ, કસ્યાવરોપિતાનિ વિવર્ધયામિ, કઃ કૃચ્છ્રપ્રાપ્તઃ, કઃ સંકટપ્રાપ્તઃ, કઃ સંબાધપ્રાપ્તઃ, કઃ કૃચ્છ્રસંકટસમ્બાધપ્રાપ્તઃ, કં કૃચ્છ્રસંકટસમ્બાધાત્ પરિમોચયામિ, કો ઽપાયનિંનઃ, કો ઽપાયપ્રવણઃ, કો ઽપાયપ્રાગ્ભારઃ, કમહમપાયાદ્ વ્યુત્થાપ્ય સ્વર્ગે મોક્ષફલે ચ પ્રતિષ્ઠાપયામિ, કસ્ય કામપઙ્કનિમગ્નસ્ય હસ્તોદ્ધારમનુપ્રયચ્છામિ, કસ્ય બુદ્ધોત્પાદવિભૂષિતં લોકં સફલીકરોમિ, કમાર્યધનવિરહિતમાર્યધનૈશ્વર્યાધિપત્યે પ્રતિષ્ટાપયેયમ્, કો હીયતે કો વર્ધતે।
060.027. અપ્યેવાતિક્રમેદ્વેલાં સાગરો મકરાલયઃ।
060.028. ન તુ વૈનેયવત્સાનાં બુદ્ધો વેલામતિક્રમેત્

060.029. યથા હિ માતા પ્રિયમેકપુત્રકં હ્યવેક્ષતે રક્ષતિ ચાસ્ય જીવિતમ્।
060.031. તથૈવ વૈનેયજનં તથગતો હ્યવેક્ષતે રક્ષતિ ચાસ્ય સંતતિમ્

061.001. <61>સર્વજ્ઞ્નસંતાનનિવાસિની હિ કારુણ્યધેનુર્મૃગયત્યખિન્ના।
061.003. વૈનેયવત્સાન્ ભવદુઃખનષ્ટાન્ વત્સાન્ પ્રણષ્ટનિવ વત્સલા ગૌઃ

061.005. તતો ભગવાંસ્તેષાં ચૌરાણાં વૈનેયકાલમપેક્ષ્ય રાજગૃહાદનુપૂર્વેણ ભિક્ષુગણપરિવૃતો ભિક્ષુગણપુરસ્કૃતો દાન્તો દાન્તપરિવારઃ શાન્તઃ શાન્તપરિવારશ્ચન્દનશ્ચન્દનપરિવારો મુક્તો મુક્તપરિવાર આશ્વસ્ત આશ્વસ્તપરિવારઃ પૂર્વવત્ યાવન્મહાકરુણયા સમન્વાગતસ્ તાં સાલાટવીમનુપ્રાપ્તઃ।
061.008. અદ્રાક્ષીત્તચ્ચૌરસહસ્રં બુદ્ધં ભગવન્તં સશ્રાવકસંઘં દૂરાદેવાગચ્છન્તમ્।
061.008. દૃષ્ટ્વા ચ પુનશ્ચિત્તાન્યભિપ્રસાદ્ય યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
061.009. ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદયોર્ નિપત્ય ભગવન્તમિદમવોદ્ચન્ -- અધિવાસયતુ અસ્માકં ભગવાઞ્ શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન।
061.011. અધિવાસયતિ ભગવાંસ્તસ્ય ચૌરસસ્રસ્ય તૂષ્ણીભાવેન।
061.011. અથ ચૌરસહસ્રં ભગવતસ્તૂષ્ણીભાવેનાધિવાસનાં વિદિત્વા ભગવતોઽન્તિકાન્ પ્રક્રાન્તમ્॥
061.013. અથ તચ્ચૌરસહસ્રં તામેવ રાત્રિં શુચિ પ્રણીતં ખાદનીયભોજનીયં સમુદાનીય કાલ્યમેવોત્થાય આસનાનિ પ્રજ્ઞ્નપ્ય ઉદકમણીન્ પ્રતિષ્ઠાપ્ય, ભગવતો દૂતેન કાલમારોચયતિ -- સમયો ભદન્ત, સજ્જં ભક્તમ્ યસ્યેદાનીં ભગવાન્ કાલં મન્યસે।
061.015. અથ ભગવાન્ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય ભિક્ષુગણપરિવૃતો ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતો યેન તસ્ય ચૌરસહસ્રસ્ય ભક્તાભિસારસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
061.017. અથ તચ્ચૌરસહસ્રં બુદ્ધપ્રમુખસ્ય ભિક્ષુસંઘસ્ય ચન્દનોદકેન પાદૌ પ્રક્ષાલયામાસ।
061.018. અથ ભગવાન્ પ્રક્ષાલિતપાણિપાદઃ પુરસ્તાદ્ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞ્નપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ।
061.019. નિષણ્ણં બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં વિદિત્વા શુચિના પ્રણીતેન ખાદનીયભોજનીયેન સ્વહસ્તં સંતર્પ્ય સંપ્રવાર્ય ભગવન્તં ભુક્તવન્તં વિદિત્વા ધૌતહસ્તમપનીતપાત્રં નીચતરાણ્યાસનાનિ ગૃહીત્વા ભગવતઃ પુરસ્તાન્નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય।
061.019. અથ ભગવતા તેષામાશયાનુશયં વિદિત્વા ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞ્નાત્વા તાદૃશી ધર્મદેશના કૃતા, યાં શ્રુત્વા તેન ચૌરસહસ્રેણ તસ્મિન્નેવાસને નિષણ્ણેન વિંશતિશિખરસમુદ્ગતં સત્કાયદૃષ્ટિશૈલં જ્ઞ્નાનવજ્રેણ ભિત્ત્વા સ્રોતાપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્।
061.024. દૃષ્ટસત્યાશ્ચ કથયન્તિ -- ઇદમસ્માકં ભદન્ત ન માત્રા કૃતં ન પિત્રા કૃતં ન રાજ્ઞ્ના ન દેવતાભિર્ ન પૂર્વપ્રેતૈર્ ન શ્રમણબ્રાહ્મણૈર્ નેષ્ટૈર્ ન સ્વજનબન્ધુવર્ગેણ યદસ્માભિર્ભગવન્તં કલ્યાણમિત્રમાગમ્ય।
061.025. ઉદ્ધૃતો નરકતિર્યક્પ્રેતેભ્યઃ પાદઃ, પ્રતિષ્ઠાપિતા દેવમનુષ્યેષુ, પર્યન્તીકૃતઃ સંસારઃ, ઉચ્છોષિતા રુધિરાશ્રુસમુદ્રાઃ, ઉત્તીર્ણા અશ્રુસાગરાઃ, લઙ્ઘિતા અસ્થિપર્વતાઃ।
061.027. લભેમ વયં ભદન્ત સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદં ભિક્ષુભાવમ્।
061.028. ચરેમ વયં ભગવતો ઽન્તિકે બ્રહ્મચર્યમ્।
061.028. તતો ભગવતા બ્રહ્મેણ સ્વરેણાભિહિતાહ્ -- એત વત્સાઃ, ચરત બ્રહ્મચર્યમ્।
061.029. વાચાવસાને ભગવતો મુણ્ડાઃ સંવૃત્તસ્ત્રૈધાતુકવીતરાગાઃ સમલોષ્ટકાન્ઞ્ચના આકાશપાણિતલસમચિત્તા વાસીચન્દનકલ્પા વિદ્યાવિદારિતાણ્ડકોશા વિદ્યાભિજ્ઞ્નાપ્રતિસંવિત્પ્રાપ્તા ભવલાભલોભસત્કારપરાન્મુખાઃ।
061.031. સેન્દ્રોપેન્દ્રાણાં દેવાનાં પૂજ્યા માન્યા અભિવાદ્યાશ્ચ સંવૃત્તાઃ॥
062.001. <62>ભિક્ષવઃ સંશયજાતાઃ સર્વસંશયચ્છેત્તારં બુદ્ધં ભગવન્તં પપ્રચ્છુહ્ -- પશ્ય ભદન્ત ભગવતા ઇદં ચૌરસહસ્રં સપ્તવારં ધનેન સંતર્પયિત્વા અત્યન્તનિષ્ઠે ઽનુત્તરે યોગક્ષેમે નિર્વાણે પ્રતિષ્ઠાપિતમ્।
062.003. ભગવાનાહ -- ન ભિક્ષવ એતર્હિ, યથા અતીતે ઽપ્યધ્વનિ મયા અસ્યૈવ ચૌરસહસ્રસ્ય સકાશાદનેકભાણ્ડસહસ્રઃ સાર્થો નિષ્ક્રીતઃ, ન ચ શકિતાઃ સંતર્પયિતુમ્।
062.004. તતો મયા અનેકૈર્દુષ્કરશતસહસ્રૈર્દેવમનુષ્યદુષ્પ્રાપ્યાં શક્રબ્રહ્માદ્યૈરપિ દુરધિગમાં બદરદ્વીપયાત્રાં વર્ષશતેન સાધયિત્વા એતદેવ ચૌરસહસ્રમારભ્ય કૃત્સ્નો જામ્બુદ્વીપઃ સુવર્ણરજતવૈડૂર્યસ્ફટિકાદ્યૈ રત્નવિશેષૈર્મનોરથેપ્સિતૈશ્ચોપકરણવિશેષૈઃ સંતર્પયિત્વા દશભિઃ કુશલૈઃ કર્મપથૈઃ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ।
062.007. તચ્છ્રુણુત -- ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો ઽતીતે ઽધ્વનિ અસ્મિન્નેવ જમ્બુદ્વીપે વારાણસ્યાં નગર્યાં બ્રહ્મદત્તો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ સ્મ ઋદ્ધં ચ ક્ષેમં ચ સુભિક્ષં ચ આકીર્ણબહુજનમનુષ્યં ચ પ્રશાન્તકલિકલહડિમ્બડમરતસ્કરદુર્ભિક્ષરોગાપગતમ્।
062.010. પ્રિયમિવૈકપુત્રકમિવ રાજ્યં કારયતિ।
062.010. તેન ખલુ સમયેન વારાણસ્યાં પ્રિયસેનો નામ સાર્થવાહઃ પ્રતિવસતિ આઢ્યો મહાધનો મહાભોગો વૈશ્રવણધનપ્રતિસ્પર્ધી।
062.012. તેન સદૃશાત્ કુલાત્ કલત્રમાનીતમ્।
062.012. સ તયા સાર્ધં ક્રીડતે રમતે પરિચારયતિ।
062.013. અથ અન્યતમ ઉદારપુણ્યમહેશાખ્યઃ સત્ત્વો ઽન્યતમસ્માત્ પ્રણીતાદ્દેવનિકાયાચ્ચયુત્વા તસ્યાઃ પ્રજાપત્યાઃ કુક્ષિમવક્રાન્તઃ।
062.014. પન્ઞ્ચાવેણીયા ધર્મા ઇહૈકત્યે પણ્ડિતજાતીયે માતૃગ્રામે।
062.015. કતમે પન્ઞ્ચ? રક્તં પુરુષં જાનાતિ, કાલં જાનાતિ ઋતું જાનાતિ, ગર્ભમવક્રાન્તં જાનાતિ, યસ્યાઃ સકાશાદ્ગર્ભો ઽવક્રામતિ તં જાનાતિ, દારકં જાનાતિ દારિકાં જાનાતિ।
062.017. સચેદ્દારકો ભવતિ, દક્ષિણં કુક્ષિં નિશ્રિત્ય તિષ્ઠતિ।
062.017. સચેદ્દારિકા ભવતિ, વામં કુક્ષિંનિશ્રિત્ય તિષ્ઠતિ।
062.018. સા આત્તમનાઃ સ્વામિન આરોચયતિ -- દિષ્ટ્યા આર્યપુત્ર વર્ધસ્વ, આપન્નસત્ત્વાસ્મિ સંવૃત્તા।
062.019. યથા ચ મે દક્ષિણં કુક્ષિં નિશ્રિત્ય તિષ્ઠતિ, નિયતં દારકો ભવિષ્યતિ।
062.020. સો ઽપ્યાત્તમનાત્તમના ઉદાનમુદાનયતિ -- અપ્યેવાહં ચિરકાલાભિલષિતં પુત્રમુખં પશ્યેયમ્।
062.021. જાતો મે સ્યાન્નાવજાતઃ।
062.021. કૃત્યાનિ મે કુર્યાત્।
062.021. ભૃતઃ પ્રતિભરેત્।
062.021. દાયાદ્યં પ્રતિપદ્યેત।
062.022. કુલવંશો મે ચિરષ્ઠિતિકઃ સ્યાત્।
062.022. અસ્માકં ચાપ્યતીતકાલગતાનામુદ્દિશ્ય દાનાનિ દત્વા પુણ્યાનિ કૃત્વા નાંના દક્ષિણામાદિશેત્ -- ઇદં તયોર્યત્રતત્રોપપન્નયોર્ગચ્છતોરનુગચ્છત્વિતિ।
062.024. આપન્નસત્ત્વાં ચૈનાં વિદિત્વા ઉપરિપ્રાસાદતલગતામયન્ત્રિતાં ધારયતિ -- ઉષ્ણ ઉષ્ણોપકરણૈઃ શીતે શીતોપકરણૈર્વૈદ્યપ્રજ્ઞ્નપ્તૈરાહારૈર્ નાતિશીતૈર્ નાત્યુષ્ણૈર્ નાતિતિક્તૈર્ નાત્યમ્લૈર્ નાતિલવણૈર્ નાતિમધુરૈર્ નાતિકટુકૈર્ નાતિકષાયૈસ્તિક્તામ્લલવણમધુરકટુકકષાયવિવર્જિતૈરાહારૈઃ।
062.026. હારાર્ધહારવિભૂષિતગાત્રીમપ્સરસમિવ નન્દનવનચારિણીં મન્ઞ્ચાન્મન્ઞ્ચં પીઠાત્પીઠમનવતરન્તીમધરિમાં ભૂમિમ્।
062.027. ન ચાસ્યાકિંચિદમનોજ્ઞ્નશબ્દશ્રવણમ્ યાવદેવ ગર્ભસ્ય પરિપાકાય।
062.028. સા અષ્ટાનાં વા નવાનાં વા માસાનામત્યયાત્ પ્રસૂતા।
062.029. દારકો જાતો ઽભિરૂપો દર્શનીયઃ પ્રાસાદિકો ગૌરઃ કનકવર્ણશ્છત્રાકારશિરાઃ પ્રલમ્બબાહુર્વિસ્તીર્ણલલાટઃ સંગતભ્રૂસ્તુઙ્ગનાસો દૃઢકઠિનશરીરો મહાનગ્નબલઃ।

062.031. તસ્ય જ્ઞ્નાતયઃ સંગમ્ય સમાગમ્ય ત્રીણિ સપ્તકાન્યેકવિંશતિરાત્રિંદિવસાનિ તસ્ય જાતસ્ય જાતો મહં કૃત્વા નામધેયં વ્યવસ્થાપયન્તિ -- કિં ભવતુ દારકસ્ય નામ? અયં દારકઃ પ્રિયસેનસ્ય <63>સર્થવાહસ્ય પુત્રઃ।
063.001. તદ્ભવતુ દારકસ્ય નામ સુપ્રિય ઇતિ।
063.001. સુપ્રિયો દારકો ઽષ્ટાભ્યો ધાત્રીભ્ય ઉપન્યસ્તો દ્વાભ્યાં ક્ષીરધાત્રીભ્યાં દ્વાભ્યામંસધાત્રીભ્યાં દ્વાભ્યાં મલધાત્રીભ્યાં ક્રીડનિકાભ્યાં ધાત્રીભ્યામ્।
063.003. સો ઽષ્ટાભિર્ધાત્રીભુરુન્નીયતે વર્ધ્યતે ક્ષીરેણ દધ્ના નવનીતેન સર્પિષા સર્પિમણ્ડેન અન્યૈષ્ચોત્તપ્તોત્તપૈરુપકરણવિશેષૈઃ।
063.004. આશુ વર્ધતે હ્રદસ્થમિવ પઙ્કજમ્॥
063.005. યદા મહાન્ સંવૃત્તસ્તદા લિપ્યામુપન્યસ્તઃ।
063.005. સંખ્યાયાં ગણનાયાં મુદ્રાયામુદ્ધારે ન્યાસે
063.006. નિક્ષેપે હસ્તિપરીક્ષાયામશ્વપરીક્ષાયાં રત્નપરીક્ષાયાં દારુપરીક્ષાયાં વસ્ત્રપરીક્ષાયાં પુરુષપરીક્ષાયાં સ્ત્રીપરીક્ષાયામ્।
063.007. નાનાપણ્યપરીક્ષાસુ પર્યવદાતઃ સર્વશાસ્ત્રજ્ઞ્નઃ સરવકલાભિજ્ઞ્નઃ સર્વશિલ્પજ્ઞ્નઃ સર્વભૂતરુતજ્ઞ્નઃ સર્વગતિગતિજ્ઞ્નહ્ ઉદ્ધટ્ટકો વાચકઃ પણ્ડિતઃ પટુપ્રચારઃ પરમતીક્ષ્ણનિશિતબુદ્ધિઃ સંવૃત્તો ઽગ્નિકલ્પ ઇવ જ્ઞ્નાનેન।
063.009. સ યાનિ તાનિ રાજ્ઞ્નાં ક્ષત્રિયાણાં મૂર્ધ્નાભિષિક્તાનાં જનપદૈશ્વર્યસ્થામવીર્યમનુપ્રાપ્તાનાં મહાન્તં પૃથિવીમણ્ડલમભિનિર્જિત્યાધ્યાવસતાં પૃથગ્ભવન્તિ શિલ્પસ્થાનકર્મસ્થાનાનિ, તદ્યથા હસ્તિગ્રીવાયામ્ અશ્વપૃષ્ઠે રથે ત્સરુધનુઃષુ ઉપયાને નિર્યાણે ઽઙ્કુશગ્રહે તોમરગ્રહે છેદ્યે ભેદ્યે મુષ્ટિબન્ધે પદબન્ધે દૂરવેધે શબ્દવેધેઽક્ષુણ્ણવેધે મર્મવેધે દૃઢપ્રહારિતાયામ્।
063.013. પન્ઞ્ચસુ સ્થાનેષુ કૃતાવી સંવૃત્તઃ।
063.013. ધર્મતા ચૈષા -- ન તાવત્ પુત્રસ્ય નામ નિર્ગચ્છતિ યાવત્ પિતા ધ્રિયતે।
063.014. અથાપરેણ સમયેન પ્રિયસેનઃ સાર્થવાહો ગ્લાનીભૂતઃ।
063.014. સ મૂલગણ્ડપુત્રપુષ્પફલભૈષજ્યૈરુપસ્થીયમાનો હીયત એવ।
063.016. સર્વે ક્ષયાન્તા નિચયાઃ પતનાન્તાઃ સમુચ્છ્રયાઃ।
063.017. સમ્યોગા વિપ્રયોગાન્તા મરણાન્તં ચ જીવિતમ્