Language

ENहिગુ
Scripture Library

Divyāvadāna · Chapter 7

7.1

iti//
050.019. tato bhagavatā tasya mahājanakāyasya tathāvidhā dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā anekaiḥ prāṇiśatasahasrairmahān viśeṣo 'dhigataḥ/
050.021. kaiścicchrāvakabodhau cittānyutpāditāni, kaiścit pratyekabodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau, kaiścinmūrdhāgatāni, kaiścinmūrdhānaḥ, kaiściduṣṇagatānyāsāditāni, kaiścit satyānulomāḥ kṣāntayaḥ, kaiścitsrotāapattiphalaṃ sākṣātkṛtam, kaiścit sakṛdāgamiphalam, kaiścit sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/
050.023. yadbhūyasā buddhaniṃnā dharmapravaṇāḥ saṃghaprāgbhārā vyavasthāpitāḥ//
050.025. atha anāthapiṇḍado gṛhapatirbhagavantamidamavocat--yadi bhagavānanujānīyāt, atra mahaṃ prajñāyeyam/
050.026. anujānāmi gṛhapate, prajñāpayitavyam/
050.026. tato 'nāthapiṇḍadena gṛhapatinā mahaḥ prajñāpitaḥ/
050.027. toyikāmaha iti saṃjñā saṃvṛttā//
050.028. idamavocadbhagavān/
050.028. āttamanasas te bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
050.029. iti śrīdivyāvadāne indranāmabrāhmaṇāvadānaṃ ṣaṣṭham//
********** Avadāna 7 **********
051.001. div7 nagarāvalambikāvadānam/
051.002. atha bhagavān kośaleṣu janapadeṣu cārikāṃ carañ śrāvastīmanuprāptaḥ/
051.002. śrāvastyāṃ viharati jetavane anāthapiṇḍadasyārāme/
051.003. aśrauṣīdanāthapiṇḍado gṛhapatih--bhagavān kośaleṣu janapadeṣu cārikāṃ carañ śrāvastīmanuprāptaḥ/
051.004. śrāvastyāṃ viharati jetavane anāthapiṇḍadasyārām iti/
051.005. śrutvā ca punaryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
051.005. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
051.006. ekāntaniṣaṇṇamanāthapiṇḍadaṃ gṛhapatiṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
051.007. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
051.008. anāthapiṇḍado gṛhapatih utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṃgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhuktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena iti/
051.010. adhivāsayati bhagavānanāthapiṇḍadasya gṛhapatestūṣṇībhāvena/
051.011. anāthapiṇḍado gṛhapatirbhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavato 'ntikāt prakrānto yena svaniveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
051.013. upasaṃkramya dauvārikaṃ puruṣamāmantrayate--na tāvadbhoḥ puruṣa tīrthyānāṃ praveśo dātavyo yāvad buddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhuktaṃ bhavati/
051.014. tataḥ paścādahaṃ tīrthyānāṃ dāsyāmīti/
051.015. evamāryeti dauvārikaḥ puruṣo 'nāthapiṇḍadasya gṛhapateḥ pratyaśrauṣīt/
051.016. anāthapiṇḍado gṛhapatistāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyabhojanīyaṃ samudānīyaṃ kālyamevotthāya āsanāni prajñapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti/
051.018. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena anāthapiṇḍadasya gṛhapaterbhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
051.020. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
051.020. atha anāthapiṇḍado gṛhapatiḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/
051.022. anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastānniṣaṇṇo dharmaśravaṇāya//
051.025. athāyuṣmān mahākāśyapo 'nyatamasmādāraṇyakācchayanāsanāt dīrghakeśaśmaśrurlūhacīvaro jetavanaṃ gataḥ/
051.026. sa paśyati jetavanaṃ śūnyam/
051.026. tenopadhivārikaḥ pṛṣṭah--kutra buddhapramukho bhikṣusaṃgha iti/
051.027. tena samākhyātam--anāthapiṇḍadena gṛhāpatinopanimantrita iti/
051.027. sa saṃlakṣayati--gacchāmi, tatraiva piṇḍapātaṃ paribhokṣyāmi, buddhapramukhaṃ ca bhikṣusaṃghaṃ paryupāsiṣyāmīti/
051.028. so 'nāthapiṇḍadasya gṛhapater niveśanaṃ gataḥ/
051.029. ato dauvārikena uktah--ārya tiṣṭha, mā pravekṣyasi/
051.030. kasyārthāya? anāthapiṇḍadena gṛhapatinā ājñā dattā--mā tāvat tīrthyānāṃ praveśaṃ dāsyasi, yāvadbuddhapramukhena bhikṣusaṃghena bhuktam/
051.031. tataḥ paścāt tīrthyānāṃ dāsyāmi iti/
051.031. athāyuṣmān mahākāśyapaḥ saṃlakṣayati--tasya me lābhāḥ sulabdhāḥ, yanmāṃ śrāddhā brāhmaṇagṛhapatayaḥ śramaṇaśākyaputrīya<52> iti na jānante/
052.001. gacchāmi, kṛpaṇajanasyānugrahaṃ karomīti viditvā udyānaṃ gataḥ/
052.001. sa saṃlakṣayati--adya mayā kasyānugrahaḥ kartavya iti/
052.002. yāvadanyatamā nagarāvalambikā kuṣṭhābhidrutā sarujārtā pakvagātrā bhikṣāmaṭati/
052.003. sa tasyāḥ sakāśamupasaṃkrāntaḥ/
052.003. tasyāśca bhikṣāyāmāyāsaḥ saṃpannaḥ/
052.004. tayā āyuṣmān mahākāśyapo dṛṣṭaḥ kāyaprāsādikaścittaprāsādikaḥ śāntena īryāpathena/
052.005. sā saṃlakṣayati--nūnaṃ mayā evaṃvidhe dakṣiṇīye kārā kṛtā, yena me iyamevamrūpā samavasthā/
052.005. yadi āryo mahākāśyapo mamāntikādanukampāmupādāya ācāmaṃ pratigṛhṇīyāt, ahamasmai dadyāmiti/
052.007. tata āyuṣmatā mahākāśyapena tasyāścetasā cittamājñāya pātramupanāmitam--yadi te bhagini parityaktam, dīyatāmasmin pātra iti/
052.008. tatastayā cittamabhiprasādya tasmin pātre dattam/
052.009. makṣikā ca patitā/
052.009. sā tāmapanetumārabdhā/
052.009. tasyāstasminnācāme 'ṅguliḥ patitā/
052.009. saṃlakṣayati--kiṃ cāpyāryeṇa mama cittānurakṣayā na cchoritaḥ, api tu na paribhokṣyatīti/
052.010. athāyuṣmatā mahākāśyapena tasyāścetasā cittamājñāya tasyā eva pratyakṣamanyatamaṃ kuḍyamūlaṃ niśritya paribhuktam/
052.012. sa saṃlakṣayati--kiṃ cāpi āryeṇa mama cittānurakṣayā paribhuktam, nānenāhāreṇāhārakṛtyaṃ kariṣyati iti/
052.013. athāyuṣmān mahākāśyapastasyāścittamājñāya tāṃ nagarāvalambikāmidamavocat--bhagini prāmodyamutpādayasi, ahaṃ tvadīyenāhāreṇa rātriṃdivasamatināmayiṣyāmi iti/
052.014. tasyā atīva audbilyamutpannam--mamāryeṇa mahākāśyapena piṇḍapātaḥ pratigṛhīta iti/
052.015. tata āyuṣmatī mahākāśyape cittamabhiprasādya kālaṃ gatā tuṣite devanikāye upapannā/
052.016. sā śakreṇa devendreṇa dṛṣṭā ācāmaṃ pratipādayantī cittamabhiprasādayantī kālaṃ ca kurvāṇā/
052.017. no tu dṛṣṭā kutropapannā iti/

052.018. sa narakān vyavalokayitumārabdho na paśyati, tiryak ca pretaṃ ca manuṣyāṃścāturmahārājikān devāṃstrāyastriṃśān yāvanna paśyati/
052.019. tathā hyadhastāddevānāṃ jñānadarśanaṃ pravartate no tūpariṣṭāt/
052.020. atha śakro devānāmindro yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
052.020. upasaṃkramya gāthābhigītena praśnaṃ papraccha--
052.022. carataḥ piṇḍapātaṃ hi kāśyapasya mahātmanaḥ/
052.023. kutrāsau modaye nārī kāśyapācāmadāyikā

7.2

052.024. bhagavānāha--
052.025. tuṣitā nāma te devāḥ sarvakāmasamṛddhayaḥ/
052.026. yatrāsau modate nārī kāśyapācāmadāyikā

7.3

iti//
052.027. atha śakrasya devānāmindrasyaitadabhavat--ime ca tāvanmanuṣyāḥ puṇyāpuṇyānāmapratyakṣadarśino dānāni dadati, puṇyāni kurvanti/
052.028. ahaṃ pratyakṣadarśanena puṇyānāṃ svapuṇyaphale vyavasthitaḥ kasmāt dānāni na dadāmi, puṇyāni vā na karomi? ayamāryo mahākāśyapo dīnānāthakṛpaṇavanīpakānukampī/
052.030. yannvahamenaṃ piṇḍakena pratipādayeyam/
052.030. iti viditvā kṛpaṇavīthyāṃ gṛhaṃ nirmitavān/
052.031. avacīravicīrakaṃ kākābhilīnakaṃ nātiparamarūpaṃ kuvindaṃ cātmānamabhinimārya udūḍhaśiraskaḥ saṇaśāṭikānivāsitaḥ sphaṭitapāṇipādo vastraṃ vāyitumārabdhah<53>/
053.001. śacī api devakanyā kuvindanaryā veśadhāriṇī tasarikāṃ kartumārabdhā/
053.001. pārśve cāsyā divyā sudhā sajjīkṛtā tiṣṭhati/
053.002. athāyuṣmān mahākāśyapaḥ kṛpaṇānāthavanīpakajanānukampako 'nupūrveṇa tadgṛhamanuprāptaḥ/
053.003. duḥkhitako 'yamiti kṛtvā dvāre sthitena pātraṃ prasāditam/
053.004. śakreṇa devānāmindreṇa divyayā sudhayā pūritam/
053.004. athāyuṣmato mahākāśyapasyaitadabhavat--
053.006. divyaṃ cāsya sudhābhaktamayaṃ ca gṛhavistaraḥ/
053.007. suviruddhamiti kṛtvā jāto me hṛdi saṃśayaḥ

7.4

iti//
053.008. dharmatā hyeṣā--asamanvāhṛtya arhatāṃ jñānadarśanaṃ na pravartate/
053.008. sa samanvāhartuṃ pravṛttaḥ/
053.009. yāvat paśyati śakraṃ devendram/
053.009. sa kathayati--kauśika, kiṃ duḥkhitajanasyāntarāyaṃ karoṣi, yasya te bhagavatā dīrgharātrānugato vicikitsākathaṃkathāśalyaḥ samūla ārūḍho yathāpi tattathāgatenārhatā samyaksambuddhena/
053.011. ārya mahākāśyapa kiṃ duḥkhitajanasyāntarāyaṃ karomi? ime tāvat manuṣyāḥ puṇyānāmapratyakṣadarśino dānāni dadati puṇyāni kurvanti/
053.012. ahaṃ pratyakṣadarśī eva puṇyānāṃ kathaṃ dānāni na dadāmi? nanu coktaṃ bhagavatā--
053.014. karaṇīyāni puṇyāni duḥkhā hyakṛtapuṇyatā/
053.015. kṛtapuṇyāni modante asmimlloke paratra ca

7.5

053.016. tataḥ prabhṛti āyuṣmān mahākāśyapaḥ samanvāhṛtya kulāni piṇḍapātaṃ praveṣṭumārabdhaḥ/
053.017. atha śakro devendra ākāśasthaścāyuṣmato mahākāśyapasya piṇḍapātaṃ carato divyayā sudhayā pātraṃ pūrayati/
053.018. āyuṣmānapi mahākāśyapaḥ pātramadhomukhaṃ karoti/
053.018. annapānaṃ choryate/
053.018. etat prakaraṇaṃ bhikṣavo bhagavata ārocayanti/
053.019. bhagavānāha--tasmādanujānāmi piṇḍopadhānaṃ dhārayitavyamiti//
053.021. sāmantakena śabdo visṛtah--amukayā nagarāvalambikayā āryo mahākāśyapa ācāmena pratipāditaḥ, sā ca tuṣite devanikāye upapannā iti/
053.022. rājñā prasenajitā kauśalena śrutam--amukayā nagarāvalambikayā āryo mahākāśyapa ācāmena pratipāditaḥ/
053.023. sā tuṣite deve upapannā iti/
053.024. śrutvā ca punaryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
053.024. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
053.025. ekāntaniṣaṇṇaṃ rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati, anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
053.027. atha rājā prasenajit kauśala utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavānāryamahākāśyapamuddiśya bhaktaṃ saptāhena iti/
053.029. adhivāsayati bhagavān rājñaḥ prasenajitas tūṣṇībhāvena/
053.030. atha rājā prasenajit kauśalo bhagavatastūṣṇībhāvenādhivāsanāṃ viditvā bhagavato 'ntikāt prakrāntaḥ/
053.031. atha rājā prasenajit kauśalastāmeva rātriṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīyaṃ kālyamevotthāya āsanāni <54>prajñāpya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyata iti/
054.002. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
054.004. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
054.004. atha rājā prasenajit kauśalaḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyabhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/
054.006. anyatamaśca kroḍamallako vṛddhānte cittamabhiprasādayaṃstiṣṭhati--ayaṃ rājā pratyakṣadarśīm eva puṇyānāṃ sve puṇyaphale pratiṣṭhāpito 'tṛpta eva puṇyairdānāni dadāti, puṇyāni karoti/
054.008. atha rājā prasenajit kauśalo 'nekaparyāyeṇa buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ saṃtarpya saṃpravārya bhagavantaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ nīcataramāsanaṃ gṛhītvā bhagavataḥ purastāt niṣaṇṇo dharmaśravaṇāya/
054.011. tato bhagavatā abhihitah--mahārāja, kasya nāṃnā dakṣiṇāmādiśāmi? kiṃ tava, āhosvidyena tavāntikāt prabhūtataraṃ puṇyaṃ prasūtamiti? rājā saṃlakṣayati--māṃ bhagavān piṇḍapātaṃ paribhuṅkte/
054.013. ko 'nyo mamāntikāt prabhūtataraṃ puṇyaṃ prasaviṣyatīti viditvā kathayati--bhagavan yena mamāntikāt prabhūtataraṃ puṇyaṃ prasūtaṃ tasya bhagavān nāṃnā dakṣiṇāmādiśatu iti/
054.014. tato bhagavatā kroḍamallakasya nāṃnā dakṣiṇā ādiṣṭā/
054.015. evam yāvat ṣaḍdivasān/
054.015. tato 'nyadivase rājā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--mama bhagavān piṇḍapātaṃ paribhuṅkte, kroḍamallakasya nāṃnā dakṣiṇāmādiśati iti/
054.017. so 'mātyairdṛṣṭaḥ/
054.017. te kathayanti--kimarthaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthita iti? rājā kathayati--bhavantaḥ, kathaṃ na cintāparastiṣṭhāmi, yatredānīṃ sa bhagavān mama piṇḍapātaṃ paribhuṅkte, kroḍamallakasya nāṃnā dakṣiṇāmāmādiśatīti? tatraiko vṛddho 'mātyaḥ kathayati--alpotsuko bhavatu/
054.020. vayaṃ tathā kariṣyāmo yathā śvo bhagavān devasyaiva nāṃnā dakṣiṇāmādiśatīti/
054.021. taiḥ pauruṣeyāṇāmājñā dattā yataḥ śvo bhavadbhiḥ praṇīta āhāraḥ sajjīkartavyaḥ prabhūtaścaiva samudānayitavyo yathopārdhaṃ bhikṣūṇāṃ pātre patati upārdhaṃ bhūmau iti/
054.023. amātyairaparasmin divase prabhūta āhāraḥ sajjīkṛtaḥ praṇītaśca/
054.023. tataḥ sukhopaniṣaṇṇaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ pariveṣitumārabdhaḥ/
054.024. upārdhaṃ bhikṣūṇāṃ pātre patati, upārdhaṃ bhūmau/
054.025. tataḥ kroḍamallakāḥ pradhāvitāh--bhūmau nipatitaṃ gṛhṇīma iti/
054.025. te pariveṣakair nivāritāḥ/
054.026. tataḥ kroḍamallakaḥ kathayati--yadyasya rājñaḥ prabhūtamannam, svāpateyamasti, santyanye 'pi asmadvidhā duḥkhitakā ākāṅkṣante/
054.027. kimarthaṃ na dīyate? kimanenāparibhogaṃ choritena iti/
054.027. tasya kroḍamallakasya cittavikṣepo jātah--na śakyaṃ tena tathā cittaṃ prasādayitum yathā pūrvam/
054.028. tato rājā buddhapramukhaṃ bhikṣuasaṃghaṃ bhojayitvā na mama nāṃnā dakṣiṇāmādiśatīti viditvā dakṣiṇāmaśrutvaiva praviṣṭaḥ/
054.030. tato bhagavatā rājñaḥ prasenajitaḥ kauśalasya nāṃnā dakṣiṇā ādiṣṭā--
054.031. hastyaśvarathapattiyāyino bhuñjānasya puraṃ sanairgamam/
054.032. paśyasi(?) phalaṃ hi rūṣkikāyā alavaṇikāyāḥ kulmāṣapiṇḍikāyāḥ

Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc