Language

ENहिગુ
Scripture Library

Divyāvadāna · Chapter 4

4.1

037.008. enaṃ ca yūpamādāya śaṅkhasya rājña upanāmayiṣyanti/
037.008. śaṅkho 'pi rājā brahmāyuṣe brāhmaṇāyānupradāsyati/
037.009. brahmāyurapi brāhmaṇo maitreyāya māṇavāyānupradāsyati/
037.009. maitreyo 'pi māṇavasteṣāṃ māṇavakānāmanupradāsyati/
037.010. tataste māṇavakāstam yūpaṃ khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ chittvā bhājayiṣyanti/
037.011. tato maitreyo māṇavakastasya yūpasyānityatāṃ dṛṣṭvā tenaiva saṃvegena vanaṃ saṃśrayiṣyati/
037.011. yasminneva divase vanaṃ saṃśrayiṣyati, tasminneva divase maitreyāṃśena sphuritvā anuttaraṃ jñānamadhigamiṣyati/
037.013. tasya maitreyaḥ samyaksambuddha iti saṃjñā bhaviṣyati/
037.013. yasminneva divase maitreyaḥ samyaksambuddho 'nuttarajñānamadhigamiṣyati, tasminneva divase śaṅkhasya rājñaḥ saptaratnānyantardhāsyante/
037.014. śaṅkho 'pi rājā aśītikoṭṭarājasahasraparivāro maitreyaṃ samyaksambuddhaṃ pravrajitamanupravrajiṣyati/
037.015. yadapyasya strīratnaṃ viśākhā nāma, sāpi aśītistrīsahasraparivārā maitreyaṃ samyaksambuddhaṃ pravrajitamanupravrajiṣyati/
037.017. tato maitreyaḥ samyaksambuddho 'śītibhikṣukoṭiparivāro yena gurupādakaḥ parvatastenopasaṃkramiṣyati, yatra kāśyapasya bhikṣorasthasaṃghāto 'vikopitastiṣṭhati/
037.018. gurupādakaparvato maitreyāya samyaksambuddhāya vivaramanupradāsyati/
037.019. yato maitreyaḥ samyaksambuddhaḥ kāśyapasya bhikṣoravikopitamasthisaṃghātaṃ dakṣiṇena pāṇinā gṛhītvā vāme pāṇau pratiṣṭhāpya evaṃ śrāvakāṇāṃ dharmaṃ deśayiṣyati--yo 'sau bhikṣavo varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma śāstā loka utpannastasyāyaṃ śrāvakaḥ kāśyapo nāṃnā alpecchānāṃ saṃtuṣṭānāṃ dhūtaguṇavādināmagro, nirdiṣṭaḥ/
037.022. śākyamuneḥ parinirvṛtasyānena śāsanasaṃgītiḥ kṛtā iti/
037.023. te dṛṣṭvā saṃvegamāpatsyante--kathamidānīmīdṛśenātmabhāvenedṛśā guṇagaṇā adhigatā iti/
037.024. te tenaiva saṃvegenārhattvaṃ sākṣātkariṣyanti/
037.025. ṣaṇṇavatikoṭyo 'rhatāṃ bhaviṣyanti dhūtaguṇasākṣātkṛtāḥ/
037.025. yaṃ ca saṃvegamāpatsyante, tatrāsau yūpo vilayaṃ gamiṣyati//
037.027. ko bhadanta hetuḥ kaḥ pratyayo dvayo ratnayoryugapalloke prādurbhāvāya? bhagavānāha--praṇidhānavaśāt/
037.028. kutra bhagavan praṇidhānaṃ kṛtam?
037.029. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani madhyadeśe vāsavo nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
037.030. tasya sadāpuṣpaphalā vṛkṣāḥ/
037.030. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati/
037.031. atīva śasyasampattirbhavati/
037.031. uttarāpathe dhanasaṃmato nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
037.033. tasyāpi sadāpuṣpaphalā vṛkṣāḥ/
037.033. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchatīti/
037.033. atīva <38>śasyasampattirbhavati/
038.001. yāvadapareṇa samayena vāsavasya rājñaḥ putro jāto ratnapratyuptayā śikhayā/
038.002. tasya vistareṇa jātimahaṃ kṛtvā ratnaśikhīti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/
038.002. so 'pareṇa samayena jīrṇāturamṛtaṃsaṃdarśanādudvigno vanaṃ saṃśritaḥ/
038.003. yasminneva divase vanaṃ saṃśritastasminneva divase 'nuttaraṃ jñānamadhigatam/
038.004. tasya ratnaśikhī samyaksambuddha iti saṃjñodapādi/
038.004. athāpareṇa samayena dhanasaṃmato rājā upariprāsādatalagato 'mātyagaṇaparivṛtastiṣṭhati/
038.005. so 'mātyānāmantrayate--bhavataḥ, kasyacidanyasyāpi rājño rājyamevamṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca/
038.007. sadāpuṣpaphalā vṛkṣāḥ/
038.007. devaḥ kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchatīti/
038.008. atīva śasyasampattirbhavati yathā asmākamiti? madhyadeśād vaṇijaḥ paṇyamādāyottarāpathaṃ gatāḥ/
038.009. te kathayanti--asti deva madhyadeśe vāsavo nāma rājā iti/
038.009. sahaśravaṇādeva dhanasaṃmatasya rājño 'marṣa utpannaḥ/
038.010. sa saṃjātāmarṣo 'mātyānāmantrayate--saṃnāhayantu bhavantaścatruaṅgaṃ balakāyam/
038.011. rāṣṭrāpamardanamasya kariṣyāma iti/
038.011. tato dhanasaṃmato rājā caturaṅgaṃ balakāyaṃ saṃnāhya hastikāyamaśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ madhyadeśamāgatya gaṅgāyā dakṣiṇe kūle 'vasthitaḥ/
038.013. aśrauṣīdvāsavo rājā--dhanasaṃmato rājā catruaṅgaṃ balakāyaṃ saṃnāhya hastikāyamaśvakāyaṃ rathakāyaṃ pattikāyaṃ madhyadeśamāgatya gaṅgāyā dakṣiṇe kūle 'vasthita iti/
038.014. śrutvā ca punaḥ so 'pi caturaṅgaṃ balakāyaṃ saṃnāhya hastikāyamaśvakāyaṃ rathakāyaṃ patikāyaṃ gaṅgāyā uttare kūle 'vasthitaḥ/
038.016. atha ratnaśikhī samyaksambuddhastayorvinayakālaṃ jñātvā nadyā gaṅgāyāstīre rātriṃ vāsamupagataḥ/
038.017. ratnaśikhinā samyaksambuddhena laukikaṃ cittamutpāditam/
038.017. dharmatā khalu yadā buddhā bhagavanto laukikaṃ cittamutpādayanti, tasmin samaye śakrabrahmādayo devā bhagavataścetasā cittamājānanti/
038.019. atha śakrabrahmādayo devā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntāḥ/
038.020. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇāḥ/
038.020. teṣāṃ varṇānubhāvena mahānudārāvabhāsaḥ saṃvṛttaḥ/
038.021. dhanasaṃmatena rājñā dṛṣṭaḥ/
038.021. dṛṣṭvā ca punaramātyān pṛcchati--kimayaṃ bhavanto vāsavasya rājño vijite mahānudārāvabhāsah? te kathayanti--deva, vāsavasya rājño vijite mahānudārāvabhāsah? te kathayanti--deva, vāsavasya rājño vijite ratnaśikhī nāma samyaksambuddhah utpannaḥ/
038.023. tasya śakrabrahmādayo devā darśanāyopasaṃkramanti/
038.024. tenaivodārāvabhāsaḥ saṃvṛttaḥ/
038.024. maharddhiko 'sau mahānubhāvaḥ/
038.024. tasyāyamanubhāva iti/
038.025. dhanasaṃmato rājā kathayati--bhavantaḥ, yasya vijite īdṛśaṃ dvipādakaṃ puṇyakṣetramutpannam, yaṃ śakrabrahmādayo 'pi devā darśanāyopasaṃkrāmanti, tasyāhaṃ kīdṛśamanarthaṃ kariṣyāmi? tena tasya dūto 'nupreṣitaḥ/
038.027. vayasya, āgaccha/
038.027. na te 'haṃ kiṃcit kāriṣyāmi iti/
038.027. puṇyamaheśākhyastvam, yasya vijite dvipādakaṃ puṇyakṣetraṃ ratnaśikhī samyaksambuddho 'yam/
038.028. śakrabrahmādayo devā darśanāyopasaṃkrāmanti/
038.029. kiṃ tu kaṇṭhāśleṣaṃ te datvā gamiṣyāmi/
038.029. evamāvayoḥ parasparaṃ cittasaumanasyaṃ bhavatīti/
038.030. vāsavo rājā viśvāsaṃ na gacchati/
038.030. sa yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/
038.031. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/

038.032. ekāntaniṣaṇṇo vāsavo rājā ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--<39>mama bhadanta dhanasaṃmatena rājñā saṃdiṣṭam--priyavayasaya āgaccha, na te 'haṃ kiṃcit kariṣyāmi/
039.002. kaṇḍhā kaṇḍhāśleṣaṃ śleṣaṃ datva agamiṣyāmi/
039.002. evamāvayoḥ parasparaṃ cittasaumanasyaṃ bhavatīti/
039.002. tatra mayā kathaṃ pratipattavyam? ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ kathayati--gaccha mahārāja, śobhanaṃ bhaviṣyati/
039.004. bhagavan, kiṃ mayā tasya pādayor nipatitavyam? mahārāja, balaśreṣṭhā hi rājānaḥ/
039.004. nipatitavyam/
039.005. atha vāsavo rājā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā utthāyāsanāt prakrāntaḥ/
039.006. yena dhanasaṃmato rājā tenopasaṃkrāntaḥ/
039.006. upasaṃkramya dhanasaṃmatasya rājñaḥ pādayor nipatitaḥ/
039.007. tato dhanasaṃmatena rājñā kaṇḍhe śleṣaṃ dattvā viśvāsamutpādya preṣitaḥ//
039.008. atha vāsavo rājā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/
039.008. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
039.009. ekāntaniṣaṇṇo vāsavo rājā ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--kasya bhadanta sarve rājānaḥ pādayor nipatanti? rājño mahārāja cakravartinaḥ/
039.011. atha vāsavo rājā utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena ratnaśikhī tathāgataḥ samyaksambuddhastenāñjaliṃ praṇamya ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
039.013. atha vāsavo rājā tāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñāpya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam, yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate iti/
039.016. atha ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣusaṃghaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena rājño vāsavasya bhaktabhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
039.018. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
039.018. atha rājā vāsavo ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ sukhopaniṣaṇṇaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ saṃtarpayati saṃpravārayati/
039.020. anekaparyāyeṇa śucinā khādanīyena bhojanīyena svahastaṃ samatarpya saṃpravārya bhagavantaṃ ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartumārabdhah--anenāhaṃ bhadanta kuśalamūlena rājā syāṃ cakravartīti/
039.023. tatsamanantaraṃ ca śaṅkha āpūritaḥ/
039.023. tato ratnaśikhī samyaksambuddho vāsavaṃ rājānamidamavocat--bhaviṣyasi mahārāja aśītivarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ śaṅkho nāma rājā cakravartīti/
039.024. tata uccaśabdo mahāśabdo jātaḥ/
039.025. dhanasaṃmato rājā kolāhalaśabdaṃ śrutvā amātyān pṛcchati--kimeṣa bhavanto vāsavasya rājño vijite kolāhalaśabdaḥ śrūyate iti? tairāgamya niveditam--deva, ratnaśikhinā samyaksambuddhena vāsavo rājā cakravartirājye vyākṛta iti janakāyo hṛṣṭatuṣṭapramuditaḥ/
039.028. tena kolāhalaśabdo jāta iti/
039.028. atha dhanasaṃmato rājā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenopasaṃkrāntaḥ/
039.029. upasaṃkramya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
039.030. ekāntaniṣaṇṇo dhanasaṃmato rājā ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--kasya bhadanta sarve cakravartinaḥ pādayor nipatanti? tathāgatasya mahārāja arhataḥ samyaksambuddhasya/
039.032. atha dhanasaṃmato rājā utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena ratnaśikhī samyaksambuddhastenāñjalim<40> praṇamya ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhamidamavocat--adhivāsayatu me bhagavāñ śvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
040.002. adhivāsayati ratnaśikhī samyaksambuddho dhanasaṃmatasya rājño 'pi tūṣṇībhāvena/
040.003. atha dhanasaṃmato rājā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya tūṣṇībhāvenādhivāsanaṃ viditvā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya pādau śirasā vanditvā ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasyāntikāt prakrāntaḥ//
040.006. atha dhanasaṃmato rājā tāmeva rātriṃ śuci praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kālyamevotthāya āsanāni prajñapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya ratnaśikhinaḥ samyaksambuddhasya dūtena kālamārocayati--samayo bhadanta, sajjaṃ bhaktam, yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate iti/
040.009. atha ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena dhanasaṃmatasya rājño bhaktābhisārastenopasaṃkrāntaḥ/
040.010. upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
040.011. atha dhanasaṃmato rājā sukhopaniṣaṇṇaṃ ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ tatpramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ viditvā śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastena saṃtarpayati saṃpravārayati/
040.013. anekaparyāyeṇa śucinā praṇītena khādanīyena bhojanīyena svahastena saṃtarpya saṃpravārya ratnaśikhinaṃ samyaksambuddhaṃ bhuktavantaṃ viditvā dhautahastamapanītapātraṃ pādayor nipatya sarvamimaṃ lokaṃ maitreṇāṃśena sphuritvā praṇidhānaṃ kartumarabdhah--anenāhaṃ kuśalamūlena śāstā loke bhaveyaṃ tathāgato 'rhan samyaksambuddha iti/
040.016. ratnaśikhī samyaksambuddhaḥ kathayati--bhaviṣyasi tvaṃ mahārāja aśītivarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ maitreyo nāma tathāgato 'rhan samyakasmbuddha iti/
040.018. tatpraṇidhānavaśād dvayo ratnayorloke prādurbhāvo bhaviṣyati//
040.019. idamavocadbhagavān/
040.019. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
040.020. iti śrīdivyāvadāne maitreyāvadānaṃ tṛtīyam//
********** Avadāna 4 **********
041.001. div4 brāhmaṇadārikāvadānam/
041.002. bhagavān nyagrodhikāmanuprāptaḥ/
041.002. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya nyagrodhikāṃ piṇḍāya prāvikṣat/
041.002. kapilavastuno brāhmaṇasya dārikā nyagrodhikāyāṃ niviṣṭā/
041.003. adrākṣīt sā brāhmaṇadārikā bhagavantaṃ dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtamaśītyānuvyañjanairvirājitagātraṃ vyāmaprabhālaṃkṛtaṃ sūryasahasrātirekaprabhaṃ jaṅgamamiva ratnaparvataṃ samantato bhadrakam/
041.005. sahadarśanādasyā etadabhavat--ayaṃ sa bhagavāñ śākyakulanandanaścakravartikulād rājyamapahāya sphītamantaḥpuraṃ sphītāni ca kośakoṣṭhāgārāṇi pravrajita idānīṃ bhikṣāmaṭate/
041.006. yadi mamāntikātsaktukabhikṣāṃ pratigṛhṇīyāt, ahamasmai dadyāmiti/

041.007. tato bhagavatā tasyāścetasā cittamājñāya pātramupanāmitam--yadi te bhagini parityaktam, ākīryatāmasmin pātra iti/
041.008. tato bhūyasyā mātrayā tasyāḥ prasāda utpannaḥ/
041.009. jānāti me bhagavāṃścetasā cittamiti viditvā tīvreṇa prasādena bhagavate saktubhikṣāṃ dattavatī/
041.010. tato bhagavatā smitamupadarśitam/
041.010. dharmatā khalu yasmin samaye buddhā bhagavantaḥ smitaṃ prāviṣkurvanti, tasmin samaye nīlapītalohitāvadātāḥ puṣparāgapadmarāgavajravaiḍūryamusāragalvārkalohitakādakṣiṇāvartaśaṅkhaśilāpravālajātarūparajatavarṇā arciṣo mukhānniścārya kāścidadhastādgacchanti, kāścidupariṣṭādgacchanti/
041.013. yā adhastādgacchanti, tāḥ saṃjīvaṃ kālasūtraṃ saṃghātaṃ rauravaṃ mahārauravaṃ tapanaṃ pratāpanamavīcimarbudaṃ nirarbudamaṭaṭaṃ hahava huhuvamutpalaṃ padmaṃ mahāpadmamavīciparyantān narakān gatvā ye uṣṇanarakāsteṣu śītībhūtvā nipatanti, ye śītanarakāsteṣūṣṇībhūtvā nipatanti/
041.016. tenānugatāsteṣāṃ sattvānāṃ tasmin kṣaṇe kāraṇāviśeṣāḥ, te pratiprasrabhyante/
041.017. teṣāmevaṃ bhavati--kiṃ nu vayaṃ bhavantam itaścyutā āhosvidanyatropapannā iti/
041.018. teṣāṃ prasādasaṃjananārthaṃ bhagavānnirmitam {darśanam} visarjayati/
041.019. teṣāṃ nirmitaṃ dṛṣṭvaivaṃ bhavati--na hyeva vayaṃ bhavanta itaścyutāḥ, nāpyanyatropapannā iti/
041.020. te nirmite cittamabhiprasādya tannarakavedanīyaṃ karma kṣapayitvā devamanuṣyeṣu pratisaṃdhiṃ gṛhṇanti, yatra satyānāṃ bhājanabhūtā bhavanti/
041.022. yā upariṣṭādgacchanti, tāścāturmahārājikān devān gatvā trāyastriṃśān yāmāṃstuṣitān nirmāṇaratīn paranirmitavaśavartino devān brahmakāyikān brahmapurohitān mahābrahmaṇaḥ parīttābhānapramāṇābhānābhāsvarān parīttaśubhānapramāṇaśubhāñ śubhakṛtsnānanabhrakān puṇyaprasavān bṛhatphalānabhṛhānatapān sudṛśān sudarśānakaniṣṭhaparyantān devān gatvā anityaṃ duḥkhaṃ śūnyamanātmetyudghoṣayanti/
041.026. gāthādvayaṃ ca bhāṣante--
041.027. ārabhadhvaṃ niṣkrāmata yujyadhvaṃ buddhaśāsane/
041.028. dhunīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāramiva kuñjaraḥ

4.2

041.029. yo hyasmin dharmavinaye apramattaścariṣyati/
041.030. prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyati

4.3

042.001. <42>atha tā arciṣastrisāhasramahāsāhasraṃ lokadhātumanvāhiṇḍya bhagavantameva pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhā gacchanti/
042.002. tadyadi bhagavānatītaṃ vyākartukāmo bhavati, pṛṣṭhato 'ntardhīyante/
042.003. anāgataṃ vyākartukāmo bhavati, purastādantardhīyante/
042.003. narakopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādatale 'ntardhīyante/
042.004. tiryagupapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pārṣṇyāmantardhīyante/
042.004. pretopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, pādāṅguṣṭhe 'ntardhīyante/
042.005. manuṣyopapattiṃ vyākartukāmo bhavati, jānunorantardhīyante/
042.006. balacakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, vāme karatale 'ntardhīyante/
042.006. cakravartirājyaṃ vyākartukāmo bhavati, dakṣiṇe karatale 'ntardhīyante/
042.007. śrāvakabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, āsye 'ntardhīyante/
042.008. pratyekabodhiṃ vyākartukāmo bhavati, ūrṇāyāmantardhīyante/
042.008. yadi anuttarāṃ samyaksambodhiṃ vyākartukāmo bhavati, uṣṇīṣe 'ntardhīyante//
042.010. atha tā arciṣo bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtyorṇāyāmantarhitāḥ/
042.010. athāyuṣmānānandaḥ kṛtakarapuṭo bhagavantaṃ papraccha--
042.012. nānāvidho raṅgasahasracitro vaktrāntarānniṣkramitaḥ kalāpaḥ/
042.014. avabhāsitā yena diśaḥ samantāt divākareṇodayatā yathaiva

4.4

042.016. gāthādvayaṃ ca bhāṣate--
042.017. vigatodbhavā dainyamadaprahīṇā buddhā jagatyuttamahetubhūtāḥ/
042.019. nākāraṇaṃ śaṅkhamṛṇālagauraṃ smitamupadarśayanti jinā jitārayaḥ

4.5

042.021. tatkālaṃ svayamadhigamya dhīra buddhyā śrotṛrṇāṃ śramaṇa jinendra kāṅkṣitānām/
042.023. dhīrābhirmunivṛṣa vāgbhiruttamābhirutpannaṃ vyapanaya saṃśayaṃ śubhābhiḥ

4.6

042.025. nākasmāllavaṇajalādrirājadhairyāḥ saṃbuddhāḥ smitamupadarśayanti nāthāḥ/
042.027. yasyārthe smitamupadarśayanti dhīrāstaṃ śrotuṃ samabhilaṣanti te janaughāḥ

4.7

iti/
042.029. bhagavānāha--evametadānanda, evametat/
042.029. nāhetupratyayamānanda tathāgatā arhantaḥ samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/
042.030. samyaksambuddhāḥ smitaṃ prāviṣkurvanti/
042.030. dṛṣṭā tavaiṣā sā ānanda brāhmaṇadārikā, yayā <43>prasādajātayā mahyaṃ saktubhikṣānupradattā ? dṛṣṭā bhadanta/
043.001. asāvānanda brāhmaṇadārikā anena kuśalamūlena trayodaśa kalpān vinipātaṃ na gamiṣyati/
043.002. kiṃ tarhi devāṃśca manuṣyāṃśca saṃvācyasaṃsṛtya paścime bhave paścime nikete paścime samucchraye paścima ātmabhāvapratilambhe suparṇihito nāma pratyekabuddho bhaviṣyati/
043.004. sāmantakena śabdo visṛtah--amukayā brāhmaṇadārikā prasādajātayā bhagavate saktubhikṣā pratipāditā, sā bhagavatā pratyekāyāṃ bodhau vyākṛteti/
043.006. tasyāśca svāmī puṣpasamidhāmarthāyāraṇyaṃ gataḥ/
043.006. tena śrutaṃ mama patnyā śramaṇāya gautamāya saktubhikṣā pratipāditā, sā ca śramaṇena gautamena pratyekāyāṃ bodhau vyākṛtā iti/
043.008. śrutvā punaḥ saṃjātāmarṣo yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
043.008. bhagavatā sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃmodanīṃ saṃrañjanīṃ vividhāṃ kathāṃ vyatisārya bhagavantamidamavocat--agamadbhavān gautamo 'smākaṃ niveśanam? agamaṃ brāhmaṇa/
043.010. satyaṃ bhavate tayā mama patnyā saktubhikṣā pratipāditā, sā ca tvayā pratyekāyāṃ bodhau vyākṛtā iti? satyaṃ brāhmaṇa/
043.011. tvaṃ gautama cakravartirājyamapahāya pravrajitaḥ/
043.011. kathaṃ nāma tvametarhi saktubhikṣāhetoḥ saṃprajānan mṛṣāvādaṃ saṃbhāṣase, kaste śraddhāsyati iyatpramāṇasya bījasyetat phalamiti? tena hi brāhmaṇa tvameva prakṣyāmi, yathā te kṣamate tathaivaṃ vyākuru/
043.014. kiṃ manyase brāhmaṇa asti kaścittvayā āścaryādbhuto dharmo dṛṣṭah? tiṣṭhantu tāvat bho gautama anye āścaryādbhutā dharmāḥ/
043.015. yo mayā asyāmeva nyagrodhikāyāmāścaryādbhuto dharmo dṛṣṭaḥ, sa tāvacchrūyatām/
043.016. asyāṃ bho gautama nyagrodhikāyāṃ pūrveṇa nyagrodho vṛkṣo yasya nāṃneyaṃ nyagrodhikā, tasyādhastāt pañca śakaṭaśatāni asaṃsaktāni tiṣṭhanti anyonyāsambādhamānāni/
043.018. kiyatpramāṇaṃ tasya nyagrodhasya phalam? kiyat tāvat? kedāramātram/
043.018. no bho gautama kiliñjamātram/
043.019. tailikacakramātram/
043.019. śakaṭacakramātram/
043.019. gopiṭakamātram/
043.019. bilvamātram/
043.020. kapitthamātram? no bho gautama sarṣapacatuṣṭayabhāgamātram/
043.020. kaste śraddhāsyati iyatpramāṇasya bījasyāyaṃ mahāvṛkṣo nirvṛtta iti? śraddadhātu me bhavān gautamo mā vā/
043.021. naitat pratyakṣaṃ kṣetram/
043.022. tāvadbho gautama nirupahataṃ snigdhamadhuramṛttikāpradeśaṃ bījaṃ ca navasāraṃ sukhāropitam/
043.023. kālena ca kālaṃ devo vṛṣyate, tenāyaṃ mahānyagrodhavṛkṣo 'bhinirvṛttaḥ/
043.023. atha bhagavānasminnutpanne gāthāṃ bhāṣate--
043.025. yathā kṣetre ca bījena pratyakṣastvamiha dvija/
043.026. evaṃ karmavipākeṣu pratyakṣā hi tathāgatāḥ

4.8

043.027. yathā tvayā brāhmaṇa dṛṣametadalpaṃ ca bījaṃ sumahāṃśca vṛkṣaḥ/
043.029. evaṃ mayā brāhmaṇa dṛṣṭametat alpaṃ ca bījaṃ mahatī ca saṃpat

4.9

iti//
043.031. tato bhagavatā mukhāt jihvāṃ nir namayya sarvaṃ mukhamaṇḍalamācchāditam yāvat keśaparyantamupādāya, sa ca brāhmaṇo 'bhihitah--kiṃ manyase brāhmaṇa yasya mukhāt jihvāṃ niścārya sarvam <44>mukhamaṇḍalamācchādayati, api tvasau cakravartirājyaśatasahasrahetorapi saṃprajānan mṛṣāvadāṃ bhāṣeta? no bho gautama/
044.002. tato 'nveva gāthāṃ bhāṣate--
044.003. apyeva hi syādanṛtābhidhāyinī mameha jihvārjavasatyavāditā/
044.005. tadevametanna yathā hi brāhmaṇa tathāgato 'smītyavagantumarhasi

Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc