Language

ENहिગુ
Scripture Library

Divyāvadāna · Chapter 3

3.1

033.009. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'sminneva bhadrakalpe viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma samyaksambuddho loka udapādi vidyācaraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ manuṣyāṇāṃ ca/
033.011. buddho bhagavān vārāṇasīṃ nagarīmupaniśritya viharati/
033.012. tasyāyaṃ śāsane pravrajitaḥ/
033.012. tripiṭakasaṃghasya ca dharmavaiyāvṛtyaṃ karoti/
033.012. yāvadanyatamasyārhata upadhivāraḥ prāptaḥ/
033.013. sa vihāraṃ saṃmarṣṭumārabdhaḥ/
033.013. vāyunetaścāmutaśca saṃkāro nīyate/
033.013. sa saṃlakṣayati--tiṣṭhatu tāvad yāvadvāyurupaśamaṃ gacchatīti/
033.014. vaiyāvṛtyakareṇāsaṃmṛṣṭo vihāro dṛṣṭaḥ/
033.015. tena tīvreṇa paryavasthānena kharavākkarma niścāritam--kasya dāsīputrasyopadhivāra iti/
033.015. tena arhatā śrutam/
033.015. sa saṃlakṣayati--paryavasthito 'yam/
033.016. tiṣṭhatu tāvat/
033.016. paścāt saṃjñāpayiṣyāmīti/
033.017. yadā asya paryavasthānaṃ vigataṃ tadā tasya sakāśamupasaṃkramya kathayati--jānīṣe tvaṃ ko 'hamiti? sa kathayati--jāne tvaṃ kāśyapasya samyaksambuddhasya śāsane pravrajito 'hamapīti/
033.018. sa kathayati--yadyapyevaṃ tathāpi tu yanmayā pravrajya caraṇīyaṃ tatkṛtamahaṃ sakalabandhanābaddhaḥ/
033.019. kharaṃ te vākkarma niścāritam/
033.020. atyayamatyayato deśaya/
033.020. apyevaitatkarma tanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gacchediti/
033.021. tenātyayamatyayato deśitam/
033.021. yattena naraka upapadya dāsīputreṇa bhavitavyam, tannarake nopapannaḥ/
033.022. pañca tu janmaśatāni dāsyāḥ kukṣau upapannaḥ/
033.022. yāvadetarhyapi carame bhave dāsyā eva kukṣau upapannaḥ/
033.023. yat saṃghasyopasthānaṃ kṛtam, tenāḍhye mahādhane mahābhoge kule jātaḥ/
033.024. yattatra paṭhitaṃ svādhyāyitaṃ skandhakauśalaṃ ca kṛtam, tena mama śāsane pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/
033.025. iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāṃ karmaṇāmekāntaśuklo vipākaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/
033.027. tasmāt tarhi bhikṣava ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/
033.028. ityevaṃ vo bhikṣavaḥ śikṣitavyam//
033.029. idamavocadbhagavān/
033.029. āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandanniti//
033.030. iti śrīdivyāvadāne pūrṇāvadānaṃ dvitīyam//
********** Avadāna 3 **********
034.001. div3 maitreyāvadānam/
034.002. yadā rājñā bhāgadhena ajātaśatruṇā vaidehīputreṇa naukramo mātāpitrormāpitastadā vaiśālakairlicchavibhirbhagavato 'rthe naukramo māpitaḥ/
034.003. nāgāḥ saṃlakṣayanti--vayaṃ vinipatitaśarīrā yannu vayaṃ phaṇasaṃkrameṇa bhagavantaṃ nadī{dīm} gaṅgāmuttārayema iti/
034.004. taiḥ phaṇasaṃkramo māpitaḥ/
034.005. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--rājagṛhāt śrāvastīṃ gantum yo yuṣmākaṃ bhikṣava utsahate rājño māgadhasyājātaśatrorvaidehīputrasya nausaṃkrameṇa nadīgaṅgāmuttartum, sa tena taratu, yo vā bhikṣavo vaiśālakānāṃ licchavīnāṃ nausaṃkrameṇa, so 'pi tenottararu/
034.007. ahamapi āyuṣmatā ānandena bhikṣuṇā sārdhaṃ nāgānāṃ phaṇasaṃkrameṇa nadīṃ gaṅgāmuttariṣyāmi/
034.008. tatra kecit rājño māgadhasyājātaśatrorvaidehīputrasya nausaṃkrameṇottīrṇāḥ, kecit vaiśālikānāṃ licchavīnāṃ nausaṃkrameṇa/
034.010. bhagavānapi āyuṣmatā ānandena sārdhaṃ nāgānāṃ phaṇasaṃkrameṇottīrṇaḥ/
034.010. athānyatamopāsakastasyāṃ velāyāṃ gāthāṃ bhāṣate--
034.012. ye tarantyarṇavaṃ saraḥ setuṃ kṛtvā visṛjya palvalāni/
034.013. kolaṃ hi janāḥ prabandhitā uttīrṇā medhāvino janāḥ

3.2

034.014. uttīrṇo bhagavān buddho brāhmaṇastiṣṭhati sthale/
034.015. bhikṣavo 'tra parisnānti kolaṃ badhnanti śrāvakāḥ

3.3

034.016. kiṃ kuryādudapānena āpaścet sarvato yadi/
034.017. chittveha mūlaṃ tṛṣṇāyāḥ kasya paryeṣaṇāṃ caret

3.4

iti//
034.018. adrākṣīdbhagavānanyatamasmin bhūbhāge unnatonnataṃ pṛthivīpradeśam/
034.018. dṛṣṭvā ca punarāyuṣmantamāmantrayate--icchasi tvamānanda yo 'sau yūya ūrdhvaṃ vyāmasahasraṃ tiryak ṣoḍaśapravedho nānāratnavicitro vitaḥ, taṃ draṣṭum? etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugatasamayaḥ, yo 'yaṃ bhagavān yūpamucchrāpayet, bhikṣavaḥ paśyeyuḥ/
034.022. tato bhagavatā cakrasvatikanandyāvartena jālāvanaddhenānekapuṇyaśatanirjātena bhītānāmāśvāsanakareṇa pṛthivī parāmṛṣṭā/
034.024. nāgāḥ saṃlakṣayanti--kimarthaṃ bhagavatā pṛthivī parāmṛṣṭeti? yāvat paśyanti yūyaṃ draṣṭukāmāḥ/
034.024. tatastairucchrāpitaḥ/
034.024. bhikṣavo yūpaṃ draṣṭumārabdhāḥ/
034.025. āyuṣmānapi bhaddālī alpotsukaḥ pāṃsukūlaṃ sīvyati/
034.025. tatra bhagavān bhikṣūnāmantrayate sma--ārohapariṇāhaṃ nimittaṃ bhikṣavo yūpasya gṛhṇīta, antardhāsyatīti/
034.026. antarhitaḥ/
034.027. bhikṣavo buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--paśya bhadanta bhikṣavo yūpaṃ paśyanti/
034.027. āyuṣmānapi bhaddālī alpotsukaḥ pāṃsukūlaṃ sīvyati/
034.028. kiṃ tāvat vītararāgatvādāhosvit paryupāsitapūrvatvāt? tadyadi tāvad vītarāgatvāt, santyanye 'pi vītarāgāḥ/
034.029. atha paryupāsitapūrvatvāt? kutra kena paryupāsitamiti/
034.030. bhagavānāha--api bhikṣavo vītarāgatvādapi paryupāsitapūrvatvāt/
034.030. kutrānena paryupāsitam?
035.001. <35>bhūtapūrvaṃ bhikṣavo rājābhūta praṇādo nāma śakrasya devendrasya vayasyakaḥ/
035.001. so 'putraḥ putrābhinandī kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--anekadhanasamudito 'hamaputraśca/
035.002. mamātyayād rājavaṃśasamucchedo bhaviṣyatīti/
035.003. tataḥ śakreṇa dṛṣṭaḥ pṛṣṭaśca--mārṣa, kasmāt tvaṃ kare kapolaṃ dattvā cintāparastiṣṭhasīti? sa kathayati--kauśila, anekadhanasamudito 'hamaputraśca/
035.005. mamātyayād rājavaṃśasyocchedo bhaviṣyati/
035.005. śakraḥ kathayati--mārṣa, mā tvaṃ cintāparastiṣṭha/
035.006. yadi kaścit cyavanadharmā devaputro bhaviṣyati, tatte putratve samādāpayiṣyāmīti/
035.007. dharmatā khalu cyavanadharmaṇo devaputrasya pañca pūrvanimittāni prādurbhavanti--akliṣṭāni vāsāṃsi saṃkliśyanti, amlānāni mālyāni mlāyante, daurgandhaṃ mukhānniścarati, ubhābhyāṃ kakṣābhyāṃ svedaḥ pragharati, sve cāsane dhṛtiṃ na labhate/
035.009. yāvadanyatamasya devaputrasya pañca pūrvanimittāni prādurbhūtāni/
035.010. sa śakreṇa devendreṇoktah--mārṣa, praṇādasya rājño 'grāmahiṣyāḥ kukṣau pratisaṃdhiṃ gṛhāṇeti/
035.011. sa kathayati--pramādasthānaṃ kauśikam/
035.011. bahukilbiṣkāriṇo hi kauśika rājānaḥ/
035.012. mā adharmeṇa rājyaṃ kṛtvā narakaparāyaṇo bhaviṣyāmīti/
035.012. śakraḥ kathayati--mārṣa, ahaṃ te smārayiṣyāmi/
035.013. pramattāḥ kauśalika devā ratibahulāḥ/
035.013. evametanmārṣa/
035.013. tathāpi tvahaṃ bhavantaṃ smārayāmi/
035.014. tena praṇādasya rājño 'gramahiṣyāḥ kukṣau pratisaṃdhirgṛhītā/
035.014. yasminneva divase pratisaṃdhirgṛhītā, tasmin divase mahājanakāyena praṇādo muktaḥ/
035.015. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/
035.016. dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ kanakavarṇaśchatrākāraśirāḥ pralambabāhurvistīrṇalalāṭaḥ saṃgatabhrūstuṅganāsaḥ/
035.017. tasya jñātayaḥ saṃgamya samāgamya nāmadheyaṃ vyavasthāpayanti--kiṃ bhavatu dārakasya nāmeti/
035.018. jñātaya ūcuh--yasminneva divase 'yaṃ dārako mātuḥ kukṣimavakrāntaḥ, tasminneva divase mahājanakāyena nādo muktaḥ/
035.019. yasminneva divase jātastasminneva divase mahājanakāyena nādo muktaḥ/
035.020. tasmāt bhavatu dārakasya mahāpraṇāda iti nāma/
035.021. tasya mahāpraṇāda iti nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/
035.021. mahāpraṇādo dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhyo 'nupradatto dvābhyāṃsaṃdhātrībhyāṃ dvāghyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyām/
035.023. so 'ṣṭābhirdhātrībhirunnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navanītena sarṇpiṣā sarpimaṇḍenānyaiścottaptottaptairupakaraṇaviśeṣaiḥ/
035.024. āśu vardhate hradasthāmiva paṅkajam/
035.024. yadā mahān saṃvṛttastadā lipyāmupanyastaḥ/
035.025. saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse nikṣepe vastuparīkṣāyāṃ dāruparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyāṃ hastiparīkṣāyāmaśvaparīkṣāyāṃ kumāraparīkṣāyāṃ kumārīparīkṣāyām/
035.026. so 'ṣṭāsu parīkṣāsūdghaṭṭako vācakaḥ paṭupracāraḥ paṇḍitaḥ saṃvṛttaḥ/
035.027. sa yāni tāni rāajñāṃ kṣatriyāṇāṃ mūrdhnābhiṣiktānāṃ janapadaiśvaryasthāmavīryamanuprāptānāṃ mahāntaṃ pṛthivīmaṇḍalamabhinirjityādhyāsatāṃ pṛthag bhavanti śilpasthānakarmasthānāni, tadyathā--hastiśikṣāyāmaśvapṛṣṭhe rathe śare dhanuṣi prayāṇe niryāṇe 'ṅkuśagrahe pāśagrahe tomaragrahe yaṣṭibandhe padabandhe śikhābandhe dūravedhe marmavedhe 'kṣuṇṇavedhe dṛḍhaprahāritāyāṃ pañcasu sthāneṣu kṛtāvī saṃvṛttaḥ//
035.032. dharmatā khalu na tāvat putrasya nāma prajñāyate yāvat tāto jīvati/
035.032. apareṇa samayena <36>praṇādo rājā kālagataḥ/
036.001. mahāpraṇādo rājye pratiṣṭhitaḥ/
036.001. sa yāvattāvad dharmeṇa rājyaṃ kārayitvā adharmeṇa kārayituṃ pravṛttaḥ/
036.002. tataḥ śakreṇa devendreṇoktah--mārṣa, mayā tvaṃ praṇādasya rājñaḥ samādāpitaḥ/
036.003. mā adharmeṇa rājyaṃ kāraya, mā narakaparāyaṇo bhaviṣyasīti/
036.004. sa yāvattāvad dharmeṇa rājyaṃ kārayitvā punarapi adharmeṇa rājyaṃ kārayituṃ pravṛttaḥ/
036.004. dvirapi śakreṇoktah--mārṣa, mayā tvaṃ praṇādasya rājñaḥ putratve samādāpitaḥ/
036.005. mā adharmeṇa rājyaṃ kāraya, mā narakaparāyaṇo bhaviṣyasīti/
036.006. sa kathayati--kauśika, vayaṃ rājānaḥ pramattā iti ratibahulāḥ kṣaṇād vismarāmaḥ/
036.007. kiṃcittvamasmākaṃ cihnaṃ sthāpaya, yaṃ dṛṣṭvā dānāni dāsyāmaḥ, puṇyāni kārayiṣyāma iti/
036.008. na ca śakyate vinā nimittena puṇyaṃ kartum/
036.008. tataḥ śakreṇa devendreṇa viśvakarmaṇo devaputrasyājñā dattā--gaccha tvaṃ viśvakarman rājño mahāpraṇādasya niveśane/
036.009. divyaṃ maṇḍalavāṭaṃ nirmiṇu, yūpaṃ cocchrāpaya/
036.010. ūrdhvaṃ vyāmasahasreṇa tiryak ṣoḍaśapravedhaṃ nānāratnavicitraṃ sarvasauvarṇamiti/
036.011. tato viśvakarmaṇā devaputreṇa mahāpraṇādasya rājño niveśane divyo maṇḍalavāṭo nirmito yūpaścocchritaḥ/
036.012. ūrdhvaṃ vyāmasahasraṃ nānāratnavicitro divyaḥ sarvasauvarṇaḥ/
036.012. tato mahāpraṇādena rājñā dānaśālā māpitā/
036.013. tasya mātulo 'śoko nāma yūpasya paricārako vyavasthitaḥ/

036.014. tato yūpadarśanodyuktaḥ sarva eva jambudvīpanivāsī janakāya āgatya bhuktvā yūpaṃ paśyati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/
036.015. tataḥ kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ/
036.015. rājñaḥ karapratyāyā nottiṣṭhante/
036.016. amātyaiḥ stokāḥ karapratyāyā upanītāḥ/
036.016. mahāpraṇādo rājā pṛcchati--bhavantaḥ, kasmāt stokāḥ karapratyāyā upanītāh? deva, jambudvīpanivāsī janakāya āgatya bhuktvā yūpaṃ paśyati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/
036.018. kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ/
036.018. rājñaḥ karapratyāyā nottiṣṭhanta iti/
036.019. rājā kathayati--samucchidyatāṃ dānaśāleti/
036.019. taiḥ samucchinnā/
036.019. tato 'pyasau janakāyaḥ svapathyadanamādāya bhuktvā yūpaṃ nirīkṣamāṇastiṣṭhati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/
036.021. kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ/
036.021. tathāpi karapratyāyā nottiṣṭhante/
036.021. rājā pṛcchati--bhavantaḥ, dānaśalāḥ samucchinnāḥ/
036.022. idānīṃ karapratyāyā nottiṣṭhanta iti/
036.022. amātyāḥ kathayanti--deva, janakāyaḥ svapathyadanamādāya bhuktvā yūpaṃ nīrīkṣamāṇastiṣṭhati, svakarmānuṣṭhānaṃ na karoti/
036.023. kṛṣikarmāntāḥ samucchinnāḥ, yataḥ karapratyāyā nottiṣṭhante/
036.024. tato rājñā mahāpraṇādena dānāni dattvā puṇyāni kṛtvā sa yūpo nadyāṃ gaṅgāyāmāplāvitaḥ/
036.025. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau māpraṇādasyāśoko nāma mātulaḥ, eṣa evāsau bhaddālī bhikṣuḥ/
036.026. tatrānena paryupāsitapūrvaḥ//
036.027. kutra bhadanta asau yūpo vilayaṃ gamiṣyati? bhaviṣyanti bhikṣavo 'nāgate 'dhvani aśītivarṣasahasrāyuṣo manuṣyāḥ/
036.028. aśītivarṣasahasrāyuṣāṃ manuṣyāṇāṃ śaṅkho nāma rājā bhaviṣyati samyamanī cakravartī caturantavijetā dhārmiko dharmarājā saptaratnasamanvāgataḥ/
036.029. tasyemānyevaṃ rūpāṇi sapta ratnāni bhaviṣyanti/
036.030. tadyathā--cakraratnaṃ hastiratnamaśvaratnaṃ maṇiratnaṃ strīratnaṃ gṛhapatiratnaṃ pariṇāyakaratnameva saptamam/
036.031. pūrṇaṃ cāsya bhaviṣyati sahasraṃ putrāṇāṃ śūrāṇāṃ vīrāṇāṃ varāṅgarūpiṇāṃ parasainyapramardakānām/
036.032. sa imāmeva samudraparyantāṃ pṛthivīmakhilāmakaṇaṭakāmanutpīḍāmadaṇḍenāśasreṇa dharmeṇa <37>samayena abhinirjityādhyāvasiṣyati/
037.001. śaṅkhasya rājño brahmāyur nāma brāhmaṇaḥ purohito bhaviṣyati/
037.002. tasya brahmavatī nāma patnī bhaviṣyati/
037.002. sā maitreyāṃśena sphuritvā putraṃ janayiṣyati maitreyaṃ nāma/
037.003. brahmāyurmāṇavo 'śītimāṇavakaśatāni brāhmaṇakān mantrān vācayiṣyati/
037.003. sa tān māṇavakān maitreyāya anupradāsyati/
037.004. maitreyo māṇavo 'śītimāṇavakasahasrāṇi brāhmaṇakān mantrān vācayiṣyati/
037.005. atha catvāro mahārājāścaturmahānidhisthāh--
037.006. piṅgalaśca kaliṅgeṣu mithilāyāṃ ca pāṇḍukaḥ/
037.007. elāpatraśca gāndhāre śaṅkho vārāṇasīpure

Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc