Divyāvadāna · Chapter 32
428.027. iti sa kāladharmeṇa samyuktaḥ/
428.027. te taṃ nīlapītalohitāvadātairvastraiḥ śibikāmalaṃkṛtya mahatā satkāreṇa śmaśāne dhmāpayitvā śokavinodaṃ kṛtvā avasthitāḥ//
428.029. āyuṣmantau śāriputramaudgalyāyanau pañcaśataparivārau kosaleṣu jānapadeṣu cārikāṃ carantau śrāvastīmanuprāptau/
428.030. śrāvastyāṃ janakāyena śrutam--āyuṣmantau śāriputramaudgalyāyanau pañcaśataparivārau kosaleṣu jānapadeṣu cārikāṃ carantau śrāvastīmanuprāptau/
428.031. śrutvā ca punaḥ sa janakāyo bahir nirgantumārabdhaḥ/
428.032. mahāpanthako 'pi bahiḥ śrāvastyāmanyatamasmin vṛkṣamūle <429>pañcamātrāṇi māṇavakaśatāni brāhmaṇakān mantrān vācayati/
429.001. tena sa janakāyaḥ śrāvastyā nirgacchan dṛṣṭaḥ/
429.002. sa tān māṇavakān pṛcchati--bhavantaḥ, ka eṣa mahājanakāyo nirgacchati? te tasya kathayanti--upādhyāya, bhadantau śāriputramaudgalyāyanau pañcaśataparivārau kosaleṣu janapadeṣu cārikāṃ caritvā iha śrāvastīmanuprāptau, taddarśanāyopasaṃkrāntaḥ/
429.004. kiṃ nu tau draṣṭavyau? yatredānīṃ tadagraṃ varṇamapahāya dvitīyavarṇasya śramaṇasya gautamasyāntike pravrajitau/
429.005. ekastatra māṇavakaḥ śrāddhaḥ/
429.006. sa kathayati--upādhyāya, maivaṃ vocaḥ/
429.006. mahānubhāvau tau/
429.006. yadyupādhyāyasteṣāṃ dharmaṃ śṛṇuyāt, sthānametadvidyate yadupādhyāyasyāpi rocate/
429.007. ācaritaṃ teṣāṃ māṇavakānām yadā apāṭhā bhavanti, te kadācinnagarāvalokanayā gacchanti/
429.008. kadācittīrthopasparśakā gacchanti/
429.009. kadācitsamidhāhārakā gacchanti/
429.009. apareṇa samayena te sarve apāṭhāḥ saṃvṛttāḥ/
429.009. te samidhāhārakāḥ saṃprasthitāḥ/
429.010. so 'pi mahāpanthako 'nyatamavṛkṣamūle caṃkramya sthitaḥ/
429.010. tatraikaṃ bhikṣumadrākṣīt/
429.011. sa tamupasaṃkramyaivamāha--bho bhikṣo, ucyatāṃ tāvatkiṃcidbuddhavacanam/
429.011. tena tasya daśa kuśalāḥ karmapathā vistareṇa saṃprakāśitāḥ/
429.012. so 'bhiprasannaḥ kathayati--bho bhikṣo, punarapyākhyāhi vistaram/
429.013. ityuktvā prakrāntaḥ/
429.013. apareṇa samayena bhūyaste apāṭhāḥ saṃvṛtāḥ/
429.014. te samidhāhātakāḥ saṃprasthitāḥ/
429.014. mahāpanthako 'pi bhikṣusakāśamupasaṃkrāntaḥ/
429.014. tena tasya dvādaśāṅgaḥ pratītyasamutpādo 'nulomapratilomo vistareṇa prakāśitaḥ/
429.015. so 'bhiprasannaḥ kathayati--bho bhikṣu, labheyāhaṃ svākhyāte dharmavinaye pravrajyāmupasampadaṃ bhikṣubhāvam/
429.016. careyamahaṃ śramaṇasya gautamasyāntike brahmacaryam/
429.017. sa bhikṣuḥ saṃlakṣayati--pravrājayāmi śāsane, dhuramunnāmayatīti/
429.018. sa tenoktah--brāhmaṇa, evaṃ kuruṣva/
429.018. mahāpanthakaḥ kathayati--bhikṣo, vayaṃ prajñātā brāhmaṇāḥ/
429.019. na śakṣyām ihaiva pravrajitum/
429.019. janapadaṃ gatvā pravrajāmaḥ/
429.019. sa tena janapadaṃ nītvā pravrajitah upasampāditaḥ, uktaśca/
429.020. dve bhikṣukarmaṇī dhyānamadhyayanaṃ ca/
429.020. kiṃ kariṣyasi? ubhayaṃ kariṣyāmi/
429.021. tena divā uddiśatā yoniśo bhāvayatā trīṇi piṭakāni, rātrau cintayatā tulayatā upaparīkṣamāṇena sarvakleśaprahāṇādarhatvaṃ sākṣātkṛtam/
429.022. arhan saṃvṛttastraidhatukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparāḍbhukhaḥ/
429.024. sendropendrāṇāṃ devānāṃ mānyaḥ pūjyo 'bhivādyaśca saṃvṛttaḥ//
429.026. yadā panthakasya bhogāstanutvaṃ parikṣayaṃ paryādānaṃ gatāḥ, sa kṛcchreṇa jīvikāṃ kalpayitumārabdhaḥ/
429.027. atha panthakasyaitadabhavat--yattāvanme śrutena prāptavyaṃ tanmayā.../
429.027. yannvahaṃ śrāvastīṃ gatvā bhagavantaṃ paryupāāsyāmi/
429.028. athāyuṣmān mahāpanthakaḥ pañcaśataparivāro yena śrāvastī tena cārikāṃ prakrāntaḥ/
429.029. anupūrveṇa cārikāṃ carañ śrāvastīmanuprāptaḥ/
429.029. śrāvastyāṃ janakāyena śrutam--āryo mahāpanthakaḥ pañcaśataparivāraḥ kosaleṣu janapadeṣu cārikāṃ carañ śrāvastīmanuprāptaḥ/
429.031. śrutvā ca punar nirgantumārabdhaḥ/
429.031. panthakena dṛṣṭaḥ/
429.031. sa pṛcchati--bhavantaḥ, kutreṣu mahājanakāyo gacchati? te kathayanti--āryo mahāpanthakaḥ pañcaśataparivātaḥ kosaleṣu <430>janapadeṣu cārikāṃ carañ śrāvastīmanuprāptaḥ/
430.001. tameṣu mahājanakāyo darśanāyopasaṃkrāmati/
430.002. panthakaḥ saṃlakṣayati--eṣāmasau na bhrātā na jñātiḥ/
430.002. mamāsau bhrātā bhavati/
430.002. ahaṃ kasmāttaṃ na darśanāyopasaṃkrāmāmi? so 'pi taddarśanāyopasaṃkrāntaḥ/
430.003. sa tena dṛṣṭaḥ pṛṣṭaśca--panthaka, katham yāpayasi? kṛcchreṇa yāpayāmi? kiṃ na pravrajasi? sa kathayati--ahaṃ cūḍaḥ paramacūḍo dhanvaḥ paramadhanvaḥ/
430.005. ko māṃ pravrājayiṣyatīti? āyuṣmān mahāpanthakaḥ saṃlakṣayati--santyasya kānicitkuśalamūlāni? santi/
430.006. kenāyaṃ na yogyah? āgaccha, ahaṃ tvāṃ pravrājayiṣyāmi/
430.007. tena pravrājita upasampāditaḥ/
430.007. tena tasyoddeśo dattah--
430.008. pāpaṃ na kuryānmanasā na vācā kāyena vā kiṃcana sarvaloke/
430.010. riktaḥ kāmaiḥ smṛtimān saṃprajānan duḥkhaṃ na sa vidyādanarthopasaṃhitam
430.012. tasyaiṣā gāthā traimāsyenāpi na vṛttā jātā/
430.012. anyeṣāṃ gopālakānāṃ paśupālakānāṃ śrutvā pravṛttā jātā/
430.013. sagauravaḥ sapratīśa upasaṃkramya praṣṭuṃ pravṛttaḥ/
430.013. te upasaṃharanti/
430.013. dharmatā khalu yathā buddhānāṃ bhagavatāṃ dvau śrāvakāṇāṃ saṃnipātau bhavataḥ, āṣāḍhyāṃ varṣopanāyikāyāṃ kārtikapūrṇamāsyām/
430.015. evaṃ mahāśrāvkāṇāmapi/
430.015. tatra ye āṣāḍhīvarṣopanāyikāyāmupasaṃkrāmanti, te tāṃstān manasikāraviśeṣānādāya tāsu tāsu grāmanigamarāṣṭrarājadhānīṣu varṣā upagacchanti/
430.017. ye kārtikyāṃ ca pūrṇamāsyāmupasaṃkramanti, te svādhyāyanikāṃ paripṛcchanikāṃ ca yācanti, yathādhigataṃ cārocayanti/
430.018. āyuṣmato mahāpanthakasya sārdhaṃvihāryantevāsikā bhikṣavo janapade varṣoṣitāḥ, te 'pyeva kārtikyāṃ pūrṇamāsyām yenāyuṣmān mahāpanthakastenopasaṃkrāntāḥ/
430.019. tatra kecitsvādhyāyinikām yācanti, kecitparipṛcchanti, kecidyathādhigatamārocayanti/
430.020. tatra ye cūḍā bhavanti paramacūḍā dhanvāḥ paramadhanvāḥ, te ṣaḍvargīyān sevante bhajante paryupāsante/
430.022. āyuṣmān panthakaḥ ṣaḍvargīyān sevate bhajate paryupāsate/
430.022. sa ṣaḍvargīyairucyate--āyuṣman panthaka, tava samānopādhyāyā upādhyāyasyāntikātsvadhyāyinikāṃ paripṛcchinikām yācanti/
430.024. gaccha, tvamapi tvadupādhyāyasyāntikātsvādhyāyinikāṃ paripṛcchanikām yācasva/
430.024. sa kathayati--mayā na kiṃcitpaṭhitaṃ traimāsye, na tvekā gāthā mama vṛttā jātā, kimahaṃ svādhyāyinikām yāceyamiti? te kathayanti--nanūktaṃ bhagavatā--asvādhyāyamānā mattā iti/
430.026. kiṃ tavāsvādhyāyamānasya gāthā anupravṛttā bhaviṣyati? gaccha, yācāhi/
430.027. sa gatvā kathayati--upādhyāya, svādhyāyinikāṃ tāvanme dehi/
430.028. āyuṣmān mahāpanthakaḥ saṃlakṣayati--kimasyedaṃ svaṃ pratibhānamāhosvit kenacitprayuktah? sa paśyati--yāvatprayuktaḥ/
430.029. āyuṣmān mahāpanthakaḥ saṃlakṣayati--kiṃ nvayamutsahanāvineya āhosvidavasāadanāvineyah? sa paśyati--yāvadavasādanāvineyaḥ/
430.031. sa tena grīvāayāṃ gṛhītvā bahirvihārasya niṣkāsitaḥ/
430.031. tvaṃ tāvaccūḍaḥ paramacūḍo dhanvaḥ paramadhanvaḥ/
430.032. kiṃ tvamasmiñ śāsane kariṣyasi? sa roditumārabdhaḥ/
430.032. idānīmahaṃ na <431>gṛhī na pravrajitaḥ/
431.001. adrākṣīdbhagavānāyuṣmantaṃ pathakaṃ bahirvihārasya bhramantam/
431.001. dṛṣṭvā ca punarāgacchantamidamavocat--kasmāttvaṃ pathaka vahirvihārasya rodiṣyasi, aśrūṇi vartayasi? ahamasmi bhadanta upādhyāyena niṣkāsitaḥ/
431.003. idānīmahaṃ na gṛhī na pravrajitaḥ/
431.004. bhagavānāha--nedaṃ vatsa maunīndraṃ vacanaṃ tavopādhyāyena tribhiḥ kalpāsaṃkhyeyairaneikairduṣkaraśatasahasraiḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūrya samudānītam, api tu mayedaṃ maunīndraṃ pravacanaṃ tribhiḥ kalpāsaṃkhyeyairanaikairduṣkaraśatasahasraiḥ ṣaṭ pāramitāḥ paripūrya samudānītam/
431.006. na śakyasi tvaṃ tathāgatasyāntikātpaṭhitum? ahamasmi bhadanta cūḍaḥ paramacūḍo dhanvaḥ paramadhanvaḥ/
431.007. atha bhagavānasyāmutpattau gāthāṃ bhāṣate--
431.009. yo bālo bālabhāvena paṇḍitastatra tena saḥ/
431.010. bālaḥ paṇḍitamānī tu sa vai bāla ihocyate
431.011. asthānamanavakāśo yadbuddhā bhagavantaḥ padaśo dharmaṃ vācayiṣyanti nedaṃ sthānaṃ vidyate/
431.012. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate sma--imaṃ pāṭhaya tvamānanda panthakam/
431.012. āyuṣmānānandastaṃ pāṭhayitumārabdhaḥ/
431.013. sa na śaknoti pāṭhayitum/
431.013. āyuṣmānānando bhagavantamidamavocat--mayā tāvadbhadanta śāsturupasthānaṃ karaṇīyam, śrutamudgrahītavyam, gaṇo vācayitavyaḥ/
431.014. āgatagatānāṃ brāhmaṇagṛhapatīnāṃ dharmo deśayitavyam/
431.015. nāhaṃ śakṣyāmi panthakaṃ pāṭhayitum/
431.015. bhagavatā tasya dve pade datte--rajo harāmi, malaṃ harāmīti/
431.016. tasyaitatpadadvayaṃ na lebhe/
431.016. bhagavān saṃlakṣayati/
431.017. karmāpanayo 'sya kartavyamiti/
431.017. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--śakṣyasi tvaṃ panthaka bhikṣūṇāmupānahānmūlācca proñchitum/
431.018. paraṃ bhadanta śakṣyāmi/
431.018. gaccha proñchasva/
431.019. sa bhikṣūṇāmupānahānmūlācca proñchitumāradhaḥ/
431.019. tasya te bhikṣavo nānuprayacchanti/
431.019. bhagavānāha--anuprayacchata, karmāpanayo 'sya kartavya iti/
431.020. padadvayasya dāsye svādhyāyanikām, anuprayacchata/
431.021. sa bhikṣūṇāmupānahānmūlaṃ kramataśca proñchate/
431.021. tasya te bhikṣavaḥ padadvaysya svādhyāyanikāmanuprayacchanti/
431.022. tasyaitatpadadvayaṃ svādhyāyataḥ kālāntareṇa pravṛttaṃ jātam/
431.023. athāyuṣmataḥ panthakasya rātryāḥ pratyūṣasamaye etadabhavat--bhagavānevamāha--rajo harāmi, malaṃ harāmīti/
431.024. kiṃ nu bhagavānādhyātmikaṃ rajaḥ saṃdhāyāha āhosvidbāhyam? tasyaivaṃ cintayatastasyāṃ velāyāmaṣrutapūrvāstisro gāthā āmukhīpravṛttā jātāh--
431.026. rajo 'tra rāgo na hi reṇureṣa rajo rāgasyādhivacanaṃ na reṇoḥ/
431.028. etadrajaḥ prativinudanti paṇḍitā na ye pramattāḥ sugatasya śāsane
431.030. rajo 'tra dveṣo na hi reṇureṣa rajo dveṣasyādhivacanaṃ na reṇoḥ/
432.001. <432>etadrajaḥ prativinudanti paṇḍitā na ye pramattāḥ sugatasya śāsane
432.003. rajo 'tra moho na hi reṇureṣa rajo mohasyādhivacanaṃ na reṇoḥ/
432.005. etadrajaḥ prativinudanti paṇḍitā na ye pramattāaḥ sugatasya śāsane
432.007. tenodyacchamānena ghaṭamānena vyāyacchamānena sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam/
432.008. arhan saṃvṛttas traidhātukavītarāgaḥ samaloṣṭakāñcana ākāśapāṇitalasamacitto vāsīcandanakalpo vidyāvidāritāṇḍakośo vidyābhijñāpratisaṃvitprāpto bhavalābhalobhasatkāraparānmukhaḥ/
432.010. sendropendrāṇāṃ devānāṃ mānyaśca pūjyaścābhivādyaśca saṃvṛttaḥ/
432.010. dhyāne niṣaṇṇa āyuṣmatā mahāpanthakena dṛṣṭaḥ/
432.011. asamanvāhṛtyārhatāṃ jñānadarśanaṃ na pravartate/
432.011. sa tena bāhau gṛhītvoktah--āgaccha svādhyāyinikāṃ tāvatkuru, tataḥ paścāddhyāyiṣyasīti/
432.012. athāyuṣmatā panthakena sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam, gajabhujasadṛśo bāhurutsṛṣṭaḥ/
432.013. āyuṣmatā mahāpanthakena pṛṣṭato mukhaṃ vyavalokayatā dṛṣṭaḥ/
432.014. sa kathayati--āyuṣman panthaka, evaṃ te tvayā guṇagaṇā adhigatāh? adhigatāḥ//
432.016. yadā āyuṣmatā panthakena sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam, anyatīrthikā avadhyāyanti dhriyanti vivācayanti/
432.017. śramaṇo gautama evamāha--gambhīro me dharmo gambhīrāvabhāso durdṛśo durnubodho 'tarko 'tarkāvacaraḥ, sūkṣumo nipuṇapaṇḍitavijñavedanīyaḥ/
432.018. atredānīṃ kiṃ gambhīro 'sya, yasyedānīṃ panthakaprabhṛtayaścūḍāḥ paramacūḍā dhanvāḥ paramadhanvāḥ pravrajanti/
432.020. bhagavān saṃlakṣayati--sumeruprakhye mahāśrāvake mahājanakāyaḥ kṣāntiṃ gṛhṇāti/
432.020. guṇodbhāvanā asya kartavyā/
432.021. tatra bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--gaccha ānanda, panthakasya kathaya--bhikṣuṇyaste avavaditavyā iti/
432.022. evaṃ bhadantetyāyuṣmānānando bhagavataḥ pratiśrutya yenāyuṣmān panthakastenopasaṃkrāntaḥ/
432.023. upasaṃkramyāyuṣmantaṃ panthakamidamavocat--śāstā tvāmāyuṣman panthaka evamāha--bhikṣuṇyaste avavaditavyā iti/
432.024. āyuṣmān panthakaḥ kathayati--kimarthaṃ sthavirasthavirān bhikṣūnapahāya māṃ bhagavān bhikṣuṇyavavādakamājñāpayati? mamaiva guṇodbhāvanā kartavyeti śāsturmanorathaṃ paripūrayiṣyāmīti/
432.026. bhikṣuṇyaśchandahānisah(?) jetavanamāgatāḥ/
432.027. tā bhikṣūn pṛcchanti--bhagavatā ko 'smākamavavādaka ājñaptah? te kathayanti--āyuṣmān panthakaḥ/
432.028. tāḥ kathayanti--bhaginyaḥ, paśyata kathaṃ mātṛgrāmaḥ paribhūtaḥ/
432.028. yena tribhirmāsairekā gāthā paṭhitā, sāpi na pravṛttā/
432.029. bhikṣuṇyastripiṭā dhārmakathikā yuktamuktapratibhānāḥ/
432.030. sa kila bhikṣuṇīravavadiṣyatīti/
432.030. tāḥ parṣadamāgatā bhikṣuṇībhiḥ pṛṣṭāh--bhaginyaḥ, ko 'smākamavavaditumāgamiṣyati? tāḥ kathayanti--āryapanthakaḥ/
432.031. kimāryo mahāpanthakah? na hyayam, sa tvanyaścūḍāpanthakaḥ/
432.032. dvādaśavargīyābhiḥ śrutam/
432.032. tāvadavadhyāyanti/
433.001. <433>bhaginyaḥ paśyata, kathaṃ mātṛgrāmaḥ paribhūtah? yena tribhirmāsairekā gāthā paṭhitā, sāpi na pravṛttā/
433.002. imā bhikṣuṇyastripiṭā dharmakathikā yuktamuktapratibhānāḥ, sa kila kimāsāmavavadiṣyatīti? tāḥ kathayanti--bhaginyaḥ, ṣaḍjanyo dvādaśahastikābhirlatābhiḥ siṃhāsanaṃ prajñapayantu/
433.004. ṣaḍjanyaḥ śrāvastyāṃ praviśya rathya rathyāvīthicatvaraśṛṅgāṭakeṣvārocayantu--so 'smākaṃ tādṛśo 'vavādaka āgamiṣyati, yo 'smākaṃ tanusatyāni na drakṣyati/
433.005. tena saṃsāre ciraṃ vastavyaṃ bhaviṣyatīti/
433.006. yena na kaścit putramoṭikāputro 'lpaśruta utsahate bhikṣuṇīravavaditum/
433.007. tāsāṃ ṣaḍbhir janībhir dvādaśahastikābhir latābhiḥ saṃhāsanaṃ prajñaptam, ṣaḍbhikṣuṇībhiḥ śrāvastīṃ praviśya rathyāvīthicatvaraśṛṅgāṭakeṣvārocitam--so 'smākaṃ tādṛśo 'vavādaka āgamiṣyati, yo 'smākaṃ tanusatyāni na drakṣyati/
433.009. tena saṃsāre ciraṃ vastavyaṃ bhaviṣyatīti/
433.010. āyuṣmān panthakaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya śrāvastīṃ piṇḍāya prāvikṣat/
433.011. kṛtabhaktakṛtyaḥ paścādbhaktāpiṇḍapātrapratikrāntaḥ pātracīvaraṃ pratisamayya pādau prakṣālya vihāraṃ praviṣṭaḥ pratisamlayanāya/
433.012. athāyuṣmān panthakaḥ sāyāhne pratisamlayanāya vyutthāya saṃghāṭīmādāya anyatamena bhikṣuṇā paścāccramaṇena saṃprasthitaḥ/
433.013. anekāni prāṇiśatasahasrāṇi--kāni ca kutūhalajātāni, kānicit pūrvakaiḥ kuśalamūlaiḥ saṃcodyamānāni/
433.014. adrākṣīt sā pariṣat āyuṣmantaṃ panthakaṃ dūrādeva/
433.015. dṛṣṭvā ca punaḥ parasparaṃ pṛcchati--kataro 'tra bhikṣuṇyavavādakah? kiṃ puraḥśramaṇaḥ, āhosvit paścācchramaṇah? tatraike kathayanti--puraḥśramaṇaḥ/
433.016. te 'vadhyāyitumārabdhāh--paśyata bhadanta, saṃcintya vayaṃ bhikṣuṇībhirviheṭhitāḥ/
433.017. yena tribhirmāsairekā gāthā paṭhitā, sāpi na pravṛttā, sa kiṃ bhikṣuṇīravavadiṣyati, dharmaṃ vā vācayiṣyati? gacchāmaḥ/
433.019. apare kathayanti--tiṣṭhāmo yadi dharmaṃ deśayiṣyati, śroṣyāmaḥ/
433.019. atha na, gacchāmaḥ/
433.019. iti sā parṣat samavasthitā/
433.020. āyuṣmatā panthakena siṃhāsanaṃ dṛṣṭaṃ prajñaptakaṃ dṛṣṭvā saṃlakṣayati--kiṃ tāvat prasādajātābhiḥ prajñaptamāhosvit viheṭhanābhiprāyābhih? paśyati--yāvat viheṭhanābhiprayābhiḥ/
433.020. dṛṣṭvā saṃlakṣayati--kiṃ tāvat prasādajātābhiḥ prajñaptamāhosvit viheṭhanābhiprasāyābhih? paśyati--yāvat viheṭhanābhiprāyābhiḥ/
433.022. āyuṣmatā panthakena gajabhujasadṛśaṃ bāhumabhiprasārya taṃ siṃhāsanam yathāsthāne sthāpitam/
433.023. āyuṣmān panthakastatra niṣaṇṇaḥ/
433.023. sa niṣīdan kaiścit dṛṣṭah. kaiścit na dṛṣṭaḥ/
433.024. athātrastha āyuṣmān panthakastadrūpaṃ samādhiṃ samāpanno yathā samāhite citte sve āsane 'ntarhitaḥ, pūrvasyāṃ diśi uparivihāyasamabhyudgamya pūrvavat yāvat ṛddhiprātihāryāṇi vidarśya tān ṛddhyabhisaṃskārān pratiprasrabhya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
433.026. niṣadya āyuṣmān panthakastā bhikṣuṇīrāmantrayate--mayā bhaginyastribhirmāsairekā gāthā paṭhitā/
433.027. utsahetavyāni(?) śrotumekagāthāyāḥ saptarātriṃdivasānyanyaiḥ padairvyañjanairarthaṃ vibhaktum?
433.029. pāpaṃ na kuryānmanasā na vācā kāyena vā kiṃcana sarvaloke/
433.031. riktaḥ kāmeiḥ smṛtimān saṃprajānan duḥkhaṃ na sa vidyādanarthopasaṃhitam
iti/
434.001. <434>sarvapāpasya bhagavān kāraṇamāha--yāvadgāthārthasyārthamadhītam yāti, tāvad dvādaśabhiḥ prāṇisahasraiḥ satyāni dṛṣṭāni/
434.002. kaiścicchrotāpattiphalaṃ sākṣātkṛtam, kaiścit sakṛdāgāmiphalam, kaiścidanāgāmiphalam, kaiścit pravrajya sarvakleśaprahāṇādarhattvaṃ sākṣātkṛtam, kaiścicchrāvakabodhau cittānyutpāditāni, kaiścit pratyekāyāṃ bodhau, kaiścidanuttarāyāṃ samyaksambodhau cittānyutpāditāni/
434.005. yadbhūyasā sā pariṣad buddhaniṃnādharmapravaṇā saṃghaprāgbhārā vyavasthitā/
434.006. athāyuṣmān panthakastāṃ pariṣadaṃ dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣyotthāyāsanāt prakrāntaḥ/
434.007. sa bhikṣubhirāgacchan dṛṣṭaḥ/
434.007. te saṃlakṣayanti--adyāyuṣmatā panthakena mahājanakāyaḥ prasādito bhaviṣyati/
434.008. te na ṣaknuvantyāyuṣmantaṃ panthakaṃ saṃmukhamapriyaṃ praṣṭum/
434.008. taiḥ paścācchramaṇaḥ pṛṣṭaḥ/
434.009. āyuṣman, adya āyuṣmatā panthakena kiṃ mahājanakāyo na prasādito vā prasāditah? āyuṣmatā na kaścit aprasāditaḥ/
434.010. bhagavatā vārāṇasyām ṛṣivadane mṛgadāve triparivartaṃ dvādaśākāraṃ dharmyaṃ cakraṃ pravartitam, tadadyāyuṣmatā panthakenānupravartitam/
434.011. yāvadgāthārthaṃ na vibhajati, tāvad dvādaśabhiḥ praṇisahasraiḥ satyāni dṛṣṭāni//
434.013. tatra bhagavāan bhikṣūnāmantrayate sma--eṣo 'gro me bhikṣavo bhikcūṇāṃ mama śrāvakāṇāṃ cetovivartakuśalānām yaduta panthako bhikṣuḥ/
434.014. bhikṣavo buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--paśya bhadanta dvādaśavargīyābhirāyuṣmataḥ panthakasyānarthaṃ kariṣyāmi ityatha eva kṛtaḥ/
434.015. bhagavānāha--na bhikṣava etarhi yathā atīte 'pyadhvani ābhiranarthaṃ kariṣyāma ityartha eva kṛtaḥ/
434.016. tacchrūyatām//
434.017. bhūtapūrvamevaṃ bhikṣavo 'nyatamasmin karvaṭake brāhmaṇaḥ prativasati/
434.017. tena sadṛśātkulātkalatramānītam/
434.018. sa tayā sardhaṃ krīḍati ramate paricārayati/
434.018. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayato bhūyaḥ krīḍati ramate paricārayati yāvar dvādaśa putrā jātāḥ/
434.019. tena teṣāṃ niveśaḥ kṛtaḥ/
434.020. apareṇa samayena tasya patnī kālagatā/
434.020. so 'pi brāhmaṇo vṛddhāvasthāyāṃ jātaḥ/
434.020. andhībhūtasya snaṣā duścāriṇyaḥ/
434.021. yadā tāsāṃ svāmino bahir nirgatā bhavanti, tadā tāḥ parapuruṣaiḥ sārdhaṃ paricārayanti/
434.022. sa brāhmaṇaḥ śabde kṛtāvī/
434.022. sa jānāti--ayaṃ mama putrasya śabdaḥ, ayaṃ parapuruṣayeti/
434.023. sa puruṣāṇāṃ padaśabdāñ śrutvā tāḥ snuṣā garjayati.
434.023. tāḥ saṃlakṣayanti--ayaṃ brāhmaṇp^smākamanarthāya pratipannaḥ/
434.024. tāstasya cakaṭyodanaṃ kāñjitakacchiṭiṃ cānuprayacchanti/
434.026. taistā uktāh--kiṃ kāraṇam yūyaṃ tātasya cakaṭyodanaṃ kāñjikacchiṭiṃ cānuprayacchata? tāḥ kathayanti--tasya puṇyāni parikṣīṇāni, asyārthe piparīkāyāṃ ta:ḍulāḥ prakṣiptā bhavanti, cakaṭyodanaṃ parivartate, dadhi prakṣiptaṃ kāñjikaṃ parivartate/
434.028. te kathayanti--kimetadevaṃ bhaviṣyati? tāḥ kathayanti--vayam yuṣmākaṃ pratyakṣīkariṣyāmaḥ/
434.029. tāḥ kathayanti--asmābhiḥ pratijñātamidānīṃ nirvoḍhavyam/
434.030. tābhiḥ kumbhakāara uktah--śakṣyasi tvaṃ bhadramukham ekamukhike dve sthālyau kartum? sa kathayati--śakṣyāmi/
434.031. tenaikamukhike dve sthālyau kṛte/
434.031. tābhirekasyāṃ sthālyāṃ cakaṭitaṇḍulāḥ prakṣiptāḥ, dvitīyāyāṃ kāñjikam/
434.032. tābhiḥ svāmināṃ purastādekasya <435>sthālyāṃ taṇḍulāḥ prakṣiptā ekasyāṃ dadhi/
435.001. tābhiḥ sādhitam/
435.001. kathayanti--āryaputrasya kiṃ tāvattātastatprathamataḥ paribhuktāmāhosvit yūyam/
435.002. te kathayanti--tātastāvatparibhuktām/
435.003. tābhisteṣāṃ purastāttasyaukasyāḥ sthālyā uddhṛtya cakaṭyodanaṃ dattaṃ dvitīyāyāḥ kañjikam/
435.004. tata evaṃ tābhisteṣāmekasyāḥ sthālyā uddhṛtya śālyodanaṃ dattaṃ dvitīyāyā dadhi uddhṛtam/
435.004. te tasya kathayanti--tāta, tava puṇyāni parikṣīṇāni/
435.005. yata ekasyāṃ sthālyāṃ śālitaṇḍulāḥ prakṣiptāḥ, dvitīyasyāṃ dadhi, taccakaṭyodanaṃ kāñjikaṃ ca parivṛttam/
435.006. brāhmaṇaḥ saṃlakṣayati--mayā hastocchrayaśatairbhogāḥ samudānītāḥ/
435.007. kiṃ kāraṇaṃ mama puṇyāni parikṣīṇāni? tena tāsāmapratyakṣaṃ mahānasaṃ praviśya paryeṣamāṇena hastasaṃspatśenaikamukhe dve sthālyau labdhe/
435.008. tena gopāyite/
435.009. tena etṣāṃ putrāṇāmāgatānāṃ te pradarśite--paśyata, mama puṇyāni parikṣīṇāni/
435.010. gatvā paśyadhvamasmākaṃ gṛha eva ekamukhī sthālī/
435.010. putraka, anyeṣu geheṣu na shālīdvayaṃ tvakamukhamasmākaṃ mandabhāgyānām/
435.011. taistāḥ patnyaḥ sutāḍitāḥ/
435.011. tāḥ saṃlakṣayanti--ayaṃ brāhmaṇo 'smākamanarthāya pratipannakaḥ//
435.012. praghātayāma iti/
435.012. tena ca pradeśenāhituṇḍika āgataḥ/
435.013. tāḥ pṛcchanti--asti sarpa iti? sa kathayati--kīdṛśaṃ sarpaṃ mṛgayatha jīvantamāhosvit mṛtakamiti? tāḥ kathayanti--mṛtakam/
435.014. sa saṃlakṣayati--kemetā mṛtakena sarpeṇa kariṣyanti? nūnametā etaṃ vṛddhaṃ mārayitukāmā bhaviṣyanti/
435.015. dharmatā khalu sarpasya ruṣitasya dvayoḥ sthānayorviṣaṃ saṃkrāmati--śirasi pucche ca/
435.016. tena roṣitvā śiraḥ pucchaṃ svayaṃ chittvā tāsāṃ madhye sarpā dattaḥ/
435.017. tābhirjomāṃ sādhayitvā sa brāhmaṇa uktah--tāta, hilimāṃ joma pāsyasi? sa brāhmaṇaḥ saṃlakṣayati--kimetā me hilimāṃ jomāṃ dāsyanti? nūnaṃ kiṃcit abhaiṣajyaṃ dattaṃ bhaviṣyati/
435.019. sa saṃlakṣayati--pibāmi, yathā ca tathā marāmi/
435.019. tābhistasya hilimā jomā dattā/
435.020. tena pītā/
435.020. tasya bāṣpeṇa paṭale sphuṭite/
435.020. sa draṣṭumārabdhaḥ/
435.020. sa nipatyāvasthitaḥ/
435.021. kathayati ca--marāmi marāmīti/
435.021. tāḥ kathayanti--śīghraṃ mā pātu/
435.021. tāḥ kathayanti--tāta, bhūyaḥ pāsyasi? sa kathayati--pāsyāmīti/
435.022. tābhistasya bhūyo hilimā jomā dattā/
435.023. tena bhūyaḥ pītā/
435.023. tasya tena bāṣpeṇa bhūyasyā mātrayā paṭale sphuṭite/
435.023. sa spaṣṭataraṃ draṣṭumārabdhaḥ/
435.024. tāḥ pūrvam yathā tasyāndhasya tato viśvastā vihṛtavantyastathaiva vihartumārabdhāḥ/
435.025. sa daṇḍaṃ gṛhītvā utthitaḥ/
435.025. kathayati ca--kim yūyaṃ jānītha idānīmapyahaṃ na paśyāmi? paśyāmyahamidānīmiti/
435.026. tāḥ salajjā niṣpalāyitāḥ//
435.027. kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ/
435.027. yo 'sau brāhmaṇaḥ, eṣa evāsau panthakastena kālena tena samayena/
435.028. yāstāstasya dvādaśa snuṣāḥ, etā eva tā dvādaśavargīyāḥ/
435.028. tadāpyābhirasyānarthaṃ kariṣyāma ityartha eva kṛtaḥ/
435.029. etarhyapi ābhirasyānarthaṃ kariṣyāma ityartham eva kṛtaḥ//
435.030. bhikṣavo buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--paśya bhadanta bhagavatā āyuṣmān panthakaḥ parīttenāvavādenācodya saṃsārakāntārāduttārya atyantaniṣṭhe anuttare yogakṣeme nirvāṇe pratiṣṭāpitaḥ/
435.032. bhagavānāha--na bhikṣava etarhi yathā atīte 'pyadhvanyeṣo mayā parīttenāvavādenācodya mahatyaiśvaryādhipatye pratiṣṭhāpitāḥ/
435.033. tacchrayatām//
436.001. <436>bhūtabhūtaṃ bhikṣavo 'nyatamasmin kartavaṭake gṛhapariḥ prativasati āḍyo sahādhano mahābhogaḥ/
436.002. tena sadṛśātkulātkalatramānītam/
436.002. sa tayā sārdhaṃ trīṭati ramate paticārayati/
436.002. tasya putro jātaḥ/
436.003. sa parnīmāmantrayate--bhadre, jāto 'smākam ṛṇaharaḥ/
436.003. gacchāmi, ahaṃ paṇyamādāya mahāsamudramavatarāmi/
436.004. sā āha--evaṃ kuruṣva/
436.004. sa gṛhapatiḥ saṃlakṣayati--yadahamasyai prabhūtānaṃ kārṣāpaṇān dāsyāmi, parapuruṣaiḥ sārdhaṃ vihariṣyati/
436.005. tena tasyāḥ kārṣāpaṇā na dattāḥ/
436.006. tasmin karpaṭake śreṣṭhī prativasati tasya gṛhapatervayasyaḥ/
436.006. tasya haste prabhūtāḥ kārṣāpaṇāḥ sthāpitāh--yadi mama patnyā bhaktācchādena yogodvahanaṃ kuryāḥ/
436.007. sa paṇyamādāya mahāsamudramavatīrṇaḥ/
436.008. tarraivānayena vyasanamāpannah.
436.008. tayā sa dārako jñātibakena svahastabalena vā āyāpitā(payitvā) pālito vardhitaḥ/
436.009. sa mātaraṃ pṛcchati--amba, kimasmākaṃ pitā pitāmahāśca karmākārṣuh? sā saṃlakṣayati--yadyasya vakṣyāmi mahāsamudre potasaṃvyavahāriṇa āsann iti, sthānametadvidyate yadeṣo 'pi mahāsamudramavatariṣyatīti, tatraiva anayena vyasanamāpatsyate/
436.011. śrutamāhitastava putā ca pitāmahāśca ihaiva vāṇijyamakārṣuḥ/
436.012. sa kathayati--kārṣāpaṇān mamānuprayaccha, yairihaiva vāṇijyaṃ kariṣyāmi/
436.013. mātā kathayati--kuto mama kārṣāpaṇāh? tvaṃ mayā kathaṃcit jñātibalena svahastabakena āyāpitaḥ poṣitaḥ saṃvardhitaḥ/
436.014. kuto me kārṣāpaṇānāṃ vibhavah? api tvayaṃ śroṣṭī tava pitṛvayasyo bhavati/
436.015. asya sakāśāt kārṣāpaṇān gṛhītvā karma kuru/
436.016. sa tasya gṛhaṃ gataḥ/
436.016. tasyānyatamena puruṣeṇa yāvat dvirapi vināśitaḥ/
436.017. sa tamavasādayati/
436.017. tasya ca gṛhāt preṣyadārikāyāḥ saṃkāratalasyopari mṛtamūṣikāṃ dṛṣṭvā prayacchati cchorayitum/
436.018. sa śreṣṭhī tasya puruṣasya kathayati--yaḥ puruṣaḥ syāt, śakyate anayā mṛtamūṣikayā ātmānamuddhartum/
436.019. tena dārakeṇa śrutam/
436.019. sa saṃlakṣayati--mahātmaiṣaḥ/
436.019. na śakyamanena yadvā tadvā vaktum/
436.020. nūnaṃ śakyamanayā mṛtamūṣikayā ātmānamuddhartum/
436.020. sa tasyā dārikāyāḥ pṛṣṭhato nirgataḥ/
436.021. tayā dātikayā saṃkāre choritā/
436.021. sa tāṃ mṛtamūṣikāmādāya vīthīṃ gataḥ/
436.022. tatra vāṇijako biḍākena krīḍitvā sthitaḥ/
436.022. tena tasya biḍālasya mṛtamūṣikā darśitā/
436.023. sa tāṃdṛṣṭvā utpatitumārabdhaḥ/
436.023. tena vāṇijakena dāraka ucyate--anuprayaccha asya biḍālasya mṛtamūṣikām/
436.024. sa kathayati--kimayaṃ kalikayā dīyate? mūlyamanuprayaccha/
436.025. tena tasya kalāyānāmañjalipūroo dattaḥ/
436.025. sa saṃlakṣayati--yadyetān bhakṣayiṣyāmi, mūlameva bbhikṣitaṃ bhaviṣyati/
436.026. sa tān bhrāṣṭre bharjayitvā śītalasya pānīyasya vardhanīyasya pūrṇaṃ kṛtvā tadgṛhya tasmātsthānakānniṣkramya yasmin pradeśe kāṣṭhahārakā viśrāmyanti, tasmin pradeśe gatvāvasthitaḥ/
436.028. kāṣṭhahārakā āgatāḥ/
436.028. tenoktāh--mātulāḥ, arpayata kāṣṭhabhārakāḥ, muhūrtaṃ viśrāmyatām/
436.029. taiḥ kāṣṭhabhārāḥ sthipitāḥ/
436.029. tena teṣāṃ kalāyānāṃ stoktaṃ dattaṃ śītalaṃ ca pānīyaṃ pātam/
436.030. te kathayanti--bhāgineya, kva yāsyasi? kāṣṭhānām/
436.030. bhāgineya, vayaṃ tāvat kalyamevotthāya gatvā idānīmāgacchāmaḥ/
436.031. tvamidānīṃ gacchan kiyatā āgamiṣyasi? taistasyaikaikaṃ kāṣṭhamanupradattam/
436.032. tasya kāṣṭhamūlikā saṃpannā/
436.032. sa tāṃ gṛhītvā pratinivṛttaḥ/
436.032. sa tāṃ vikrīya <437>kalāyānāṃ gṛhītvā bharjayitvā udakasya kumbhaṃ pūrayitvā tasminneva praveśe gatvāvasthitaḥ/
437.002. te kāṣṭhahārakāstathaiva tena kalāyaiḥ saṃvibhaktāḥ, śītalena pānīyena saṃtarpitāḥ/
437.002. te tasya kathayati--bhāgineya, divase divase tvaṃ kalāyān pānīyaṃ ca gṛhītvā āgamya atraiva tiṣṭham/
437.004. vayaṃ tavopari kāṣṭhamūlikāmānayiṣyāmaḥ/
437.004. sa divase divase tayaiva kartumārabdhaḥ/
437.004. sa teṣāṃ kathayati--mātula, mā yūyaṃ kāṣṭhabhārān vīrthāṃ nayatha/
437.005. mama gṛhe sthāpayata/
437.005. yuṣmākamevaṃ piṇḍitamūlyaṃ dāsyāmi/
437.006. taistasya gṛhe kāṣṭhabhārakāṇi sthāpitāḥ/
437.006. apareṇa samayena saptāhavardalikā jātāḥ/
437.007. tena tāni kāṣṭhabhārakāṇi vikrītāni/
437.007. tasya prabhūto lābhaḥ saṃpannaḥ/
437.008. sa saṃlakṣayati--etatpratikruṣṭataraṃ vāṇijyānām yaduta kāṣṭhavāṇijyam/
437.008. sa saṃlakṣayati--api candanakāṣṭhena kāṣṭhavāṇijyameva/
437.009. yannvahamukkarikāpaṇaṃ prasārayeyam/
437.009. tena ukkarikāpaṇaḥ prasāritaḥ/
437.010. sa dharmeṇa vyavaharati/
437.010. tasya tatprabhūto lābhaḥ sa saṃlakṣayati--etat pratikruṣṭataraṃ vāṇijyānām yaduta ukkarikāpaṇaḥ/
437.011. yannvahaṃ gāndhikāpaṇaṃ prasārayeyam/
437.012. tena gāndhikāpaṇaḥ prasāritaḥ/
437.012. tasya prabhūto lābhaḥ saṃpannaḥ/
437.012. sa saṃlakṣayati--etadapi pratikraṣṭataraṃ ca tadvāṇijyānāṃ pūrvavat/
437.013. tena sarve hairaṇyakā abhibhūtāḥ/
437.013. tasya mūṣikāhairaṇyako mūṣikāhairaṇyaka iti saṃjñā saṃvṛttā/
437.014. te hairaṇyakāḥ kathayanti--bhavantaḥ, sarve vayamanena mūṣikāhairaṇyakenābhibhūtāḥ/
437.015. vayamenaṃ mānaṃ prāhayāmaḥ, yathā mahāsamudramavataret tatraivānayena vyasanamāpatsyate tathā kariṣyāma iti/
437.016. te tasya nātidūre sthitvā svaiḥ kathāsamlāpena tiṣṭhanti--yathāpi nāma bhavantaḥ puruṣo hastigrīvāyāṃ gatvā aśvapṛṣṭhena gacchet, aśvapṛṭhena gatvā śibikāyāṃ gacchet, śibikāyāṃ gatvā padbhyāṃ gacchet, evamevāsya mūṣkikāhairaṇyikasya pitā ca pitāmahāśca samudre potasaṃvyavahātiṇa āsan/
437.019. eṣa idānīṃ kuṛcchreṇa jīvikāṃ kalpayati hairaṇyikāpaṇaṃ vāhayatīti/
437.020. śrutvā sa kathayati--kiṃ kathayata? te kathayanti--tava pitā ca pitāmahāśca potasaṃvyavahāriṇa āsan/
437.021. sa tvamidānīṃ kṛcchreṇa jīvikāṃ kalpayasi, hairaṇyikāpaṇaṃ vāhayasi? sa gṛhaṃ gatvā mātaraṃ pṛcchati--amba, satyamasmākaṃ pitā ca pitāmahāśca mahāsamudre petasaṃvyavahāriṇa āsan? sā saṃlakṣayati--nūnamanena kiṃcitkutaścit śrutaṃ syāt/
437.024. tadapratirūpaṃ syāt, yadahaṃ mṛṣāvādena vañcayeyam/
437.024. satyaṃ putra/
437.024. sa kathayati--anujānīṣva, ahamapi mahāsamudramavatariṣyāmi/
437.025. sā kathayati--putra, ihaiva tiṣṭha/
437.025. sa bhūyo bhūyaḥ kathayati--gacchāmi/
437.026. tasya nirbandhaṃ jñātvā anujñātaḥ/
437.026. tena ghaṇṭāvadhoṣaṇaṃ kṛtam--yo yuṣmākamutsahate mūṣikāhairaṇyena sārdhamaśulkenāgulmenātarapaṇyena mahāsamudramavataritum, sa mahāsamudragamanīyaṃ paṇyaṃ samudānayatu/
437.028. pañcamātrairvaṇikśatairmahāsamudragamanīyaṃ paṇyaṃ samudānītam/
437.028. atha mūṣilāhairaṇyikaḥ kṛtamaṅgalakaitūhalasvastyayanaḥ śakaṭairbhārairmūṭaiḥ piṭakairuṣṭrairgobhirgardabhaiḥ paṇyamāropya mahāsamudraṃ saṃprasthitaḥ/
437.030. so 'nupūrveṇa mahāsamudramavatarannanuprāptaḥ/
437.030. te vaṇijo mahāsamudraṃ dṛṣṭvā bhaītaḥ/
437.031. notsahante vahanamabhiroḍum/
437.031. sārthavāhaḥ karṇadhārasya kathayati--kathaya kathaya bhoḥ puruṣa yathābhūtaṃ mahāsamudrasya varṇam/
437.032ṭataḥ karṇadhāra uddhoṣayitumārabdhah--santyetasmin <438>mahāsamudre imānyevamrūpāṇi ratnāni tadyathā--maṇayo muktā vaiḍūryaśaṅkhaśilāpravāla rajatajātarūpamaśmagarbho musāragalvo lohitakā dakṣiṇāvartaḥ/
438.002. yo yuṣmākamutsahate evamrūpai ratnairātmānaṃ samyaksukhena pratiṇayitum, mātāpitarau putradārān dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ motrāmātyajñātisālohitaṃ kālena kālaṃ śramaṇabrāhmaṇebhyo dakṣiṇāṃ pratiṣṭhāpayitum, mūrdhagāminīṃ saubhāsikīṃ sukhavipākāmāyatyāṃ svargasaṃvartanīm, sa mahāsamudramavataratu/
sampattikāmo lokaḥ/
438.006. mahājanakāyo 'bhirūḍho yatastadvahanamasahyaṃ jātam/
438.006. sārthavāhaḥ saṃlakṣayati--kimidānīṃ vakṣyāmi avatarateti? sa karṇadhārasya kathayati--ghoṣaya bhoḥ puruṣa mahāsamudrasya yathābhūtaṃ varṇam/
438.008. tataḥ karṇadhāra uddhoṣitumāravdhah--śṛṇvantu bhavanto jambudvīpakā vaṇijaḥ/
438.009. santyasmin mahāsamudre imānyevaṃtūpāṇi mahānti mahābhayāni, tadyadhā timibhayaṃ timiṃgalabhayaṃ timitimiṃgalabhayamāvartabhayaṃ kumbhīrabhayaṃ śiśumārabhayamantarjalagatānāṃ parvatānāmāghātabhayam/
438.011. caurā apyatrāgavvhanti nīlaiḥ sitairvanacāriṇaḥ, asmākaṃ sarveṇa sarvaṃ jīvitādvyavaropayiṣyanti/
438.012. yena yuṣmākaṃ priyamātmānaṃ parityaktvā mātāpitarau putradāraṃ dāsīdāsakarmakarapauruṣeyaṃ mitrāmātyañjātisālohitaṃ mahāsamudramavataratu/
438.013. alpāḥ śūrā bahavaḥ kātarāḥ/
438.013. mahājanakāyo 'vatīrṇaḥ, yatastadvahanaṃ sahyaṃ saṃvṛtam/
438.014. tataḥ karṇadhārastriruddḥpṣaṇāvaghoṣaṇaṃ kṛtvā tataḥ paścādekāṃ vastrāṃ muñcati, dvitrivastrāṃ muñjati, yatastadvahanaṃ mahākarṇadhārasaṃdhānabalavadvāyusampreritaṃ mahāmegha iva saṃprasthito 'nuguṇena vāyunā yāvad ratnadvīpamanuprāptam/
438.016. tataḥ karṇadhāra uddhoṣayitumārabdhah--śṛṇvantu bhavanto jambudvīpakā vaṇijaḥ, santyasmin ratnadvīpe kācamaṇayo ratnasadṛśāḥ/
438.018. te bhavadbhirupaparīkṣyopaparikṣya grahītavyāḥ/
438.018. mā vaḥ paścājjambudvīpaprāptānāṃ paścāttāpo bhaviṣyati/
438.019. asminneva ca ratnadvīpe kroñjakumārikā nāma rākṣasyaḥ prativasanti/
438.020. tāḥ puruṣaṃ tathā upalālayanti yathā tatraivānayena vyasanamāpadyante/
438.020. asminneva ratnadvīpe madanīyāni phaṇāni santi/
438.021. tāni yaḥ paribhuṅkte, sa saptarātraṃ mūrcchitastiṣṭhati/
438.021. tāni bhavadbhir na paribhoktavyāni/
438.022. asminneva ca ratnadvīpe 'manuṣyāḥ prativasanti/
438.022. te muṣyāṇāṃ saptāhaṃ marṣayanti/
438.023. saptāahasyātyayāt tādṛśaṃ vāyumutsṛjanti yena vahanamapahriyate yathāpi tadkṛtakāryāṇām/
438.024. yaṃ śrutvā te vaṇijo 'vahitā apramattā avasthitāḥ/
438.024. taistadvahanaṃ ratnānamupaparīkṣyopaparīkṣya pūritaṃ tadyathā tilataṇḍulakolakulatthānām/
438.025. te anuguṇena vāyunā jambudvīpamanuprāptāaḥ/
438.026. evam yāvat saptakṛtvaḥ saṃsiddhayāanapātra āgataḥ/
438.026. sa mātrā^bhihitah--putra, atra niveśas triyatāmiti/
438.027. sa kathayati--agradhanikaṃ tāvacchinadbhi, tataḥ paścānniveśaṃ kariṣyāmi/
438.028. sa tathā uktah--putra na tava putā na putāmaho dhanikaḥ kṛtaḥ, kutastava dhaniko jātah? sa kathayati--amba, ahameva jānāmi/
438.029. tena cāturatnamayyaścatasro mūṣikāḥ kāritāḥ/
438.030. tena suvarṇasya phelāṃ pūrayitvā catasno mūṣikāścaturṣu pārśveṣu sthāpayitvā śroṣṭhigṛhaṃ gataḥ/
438.031. sa śreṣṭhī tadā tasyaiva tadvarṇaṃ bhāṣamāṇastiṣṭhati--paśyata bhavanto mūṣikāhairaṇyikaḥ kathaṃ puṇyamaheśākhyo yam yameva gṛhṇāti tṛṇaṃ vā loṣṭaṃ vā sarvaṃ tat suvarṇaṃ saṃpadyate/
438.032. sa ca <439>tathā kathāsamlāpena tiṣṭhati/
439.001. daivārikeṇa cāsya gatvā ārocitam--mūṣikāhairaṇyiko dvāritiṣṭhati/
439.002. sa kathayati--praviśatu, mūṣikāhairaṇyakaṃ vā ānayeti/
439.002. sa praviśya kathayati--idaṃ te mūlam, ayaṃ lābhaḥ/
439.003. pratigṛhyatām/
439.003. sa āha--vismarāmi, satyam yattva kiṃciddattakamiti/
439.003. ahaṃ te smārayiṣyāmi/
439.004. tena smāritam/
439.004. sa pṛcchati--kasya tvaṃ putra iti/
439.004. amukasya gṛhapateḥ/
439.004. śreṣṭhī kathayati--tvaṃ mama vayasyaputro bhavasi/
439.005. mayaiva tava dātavyam/
439.005. tava pitrā gacchatā mama hasto kārṣāpaṇāḥ sthāpitāḥ/
439.006. tena śreṣṭhinā duhitā sarvlamlāravibhūṣitā tasya bhāryārthamanupradattā//
439.007. kiṃ manyadhve bhikṣavo yo 'sau śreṣṭhī, ahameva tena kālena tena samayena/
439.007. yo 'sau mūṣikāhairaṇyakaḥ, eṣa eva panthakastena kālena tena samayena/
439.008. tadāpyeṣa mayā parīttenāvavādenācodya mahatyaiśvarye pratiṣṭhapitaḥ/
439.009. etarhyapyeṣa mayā parittenāvavādenāvavādya saṃsārakāntārāduttārya atyantaniṣṭhe 'nuttare yogakṣeme nirvāṇe pratiṣṭhāpitāḥ//
439.011. bhikṣavo buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--kiṃ bhadanta panthakena karma kṛtam yasya karmaṇo vipākena dhanvaḥ paramadhanvaścūḍaḥ paramacūḍo jātah? panthakenaiva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāni/
439.012. na bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānyupacitāni bāhye vipacyante, nābdhātau, na tejodhātau, na vāyudhātau, api tūpātteṣveva skandhadhātvāyataneṣu vipacyante śubhānyaśubhāni ca/
439.015. na praṇaśyanti karmaṇi kalpakoṭiśatairapi/
439.016. sāmagrīṃ prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehinām
439.017. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma śastā loka utpannastathāgato 'rhan samyaksambuddho vidyāciraṇasampannaḥ sugato lokavidanuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān/
439.019. sa viṃśatibhirbhikṣusahasraiḥ parivāro vārāṇasīmupaniśritya viharati sma/
439.020. tasyaiva pravacane bhikṣurāsīt tripiṭaḥ/
439.020. anena tatra mātsaryeṇa na kasyaciccatuṣpadikāpi gāthā uddiṣṭo/
439.021. bhūyo 'nyasmin karpaṭake saukarika āsīt/
439.022. tasmāt karpaṭakānnadīpāre dvitīyaṃ karpaṭakam/
439.022. tatra parvaṇī pratyupasthitā/
439.022. sa saṃlakṣayati--yadi sūkarān praghātya nayiṣyāmi, māṃsasya krayiko na bhaviṣyati, kledaṃ gamiṣyati/
439.023. jīvantameva gṛhītvā gacchāmi/
439.024. tatra tatra praghātya neṣyāmi, yatra yatra krāyiko 'sti/
439.025. sa prabhūtān sūkarāñ jānuṣu buddhvā nāvamāropya saṃprasthitaḥ/
439.025. sā naistaiḥ parispandamānairbāḍitā/
439.025. tatraivānayena vyasanamāpannaḥ/
439.026. so 'pi saukariko 'tra snotenohyamānaḥ/
439.026. tasyā nadyāstīre pañcapratyekabuddhaśatāni prativasanti/
439.027. teṣāmekaḥ pratyekabuddhaḥ pānīyasyārthe nadīṃ gataḥ/
439.027. tena sa dṛṣṭaḥ/
439.028. sa saṃlakṣayati--kiṃ tāvadayaṃ mṛtah āhosvijjīvatīti? paśyati yāvajjīvati/
439.028. sa tena gajamujasadṛśaṃ bāhumabhiprasārya uddhṛtya vālukāyāḥ shalaṃ kṛtvā tatrāvamūrdhakaḥ sthāpitāḥ/
439.030. tasya kāyāt pānīyaṃ niḥsṛtam/
439.030. sa vyutthitaḥ/
439.030. manuṣyapadāni paśyati/
439.030. sa tena pādānusāreṇa gato yāvatpaśyati pañcamātrāṇi pratyekabuddhaśatāni/
439.031. sa teṣāṃ patreṇa puṣpeṇa phalena dantakāṣṭhena copasthānaṃ kartumārabdhaḥ/
439.032. te tasya pātraśoṣamanuprayacchanti/
439.032. tena bhuktam/
439.032. atha <440>te pratyekabuddhāḥ paryaṅka buddhvā dhyāyanti/
440.001. tadā so 'pyekānte sthitvā paryaṅkaṃ buddhcā dhyāyati/
440.002. sa tatrāsaṃjñikamutpādya asaṃjñisattveṣu deveṣūpapannaḥ//
440.003. kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ/
440.003. yo 'sau kāśyapasya samyaksambuddhasya pravacane bhikṣastripiṭah āsīt, paścādasau saukarikaḥ, eṣa eva panthako bhikṣuḥ/
440.004. yadanena mātsaryeṇa na kasyaciccatuṣpadikā gāthā uddiṣṭā, yacca sūkarān praghātya yaccāsaṃjñisattvebhya ihopapannaḥ, tasya karmaṇo vipākena cūḍaḥ paramacūḍo dhanvaḥ paramadhanvaḥ saṃvṛttaḥ//
440.007. yadā āyuṣmān panthakaḥ svākhyāte dharmavinaye pravrajitaḥ, jīvakena śrutam--panthakaḥ svākhyāte dharmavinaye pravrajita iti/
440.008. sa saṃlakṣayati--yadi bhagavān rājagṛhamāgamiṣyati, ahaṃ buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ bhojayiṣyāmi sthāpayitvā bhadantaṃ panthakam/
440.009. bhagavān yathābhiramyaṃ śrāvastīṃ vihṛtya yena rājagṛhe tena cārikāṃ prakrāntaḥ/
440.010. anupūrveṇa cārikāṃ caran rājagṛhamanuprāptaḥ/
440.011. rājagṛhe viharati veṇuvane kalandakanivāpe/
440.011. aśrauṣījjīvakaḥ kumārabhūtah--bhagavān magadheṣu janapadacārikāṃ caran rājagṛhe viharati veṇuvane kalandakanivāpe/
440.012. śrutvā punaryena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
440.013. apasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānto niṣaṇṇaḥ/
440.013. ekāntaniṣaṇṇaṃ jīvakaṃ kumārabhūtaṃ bhagavān dharmyayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati/
440.015. anekaparyāyeṇa dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīm/
440.015. atha jīvakaḥ kumārabhūtah utthāyāsanādekāṃsamuttarāsaṅgaṃ kṛtvā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya bhagavantametadvocat--adhivāsayatu me bhagavāñchvo 'ntargṛhe bhaktena sārdhaṃ bhikṣusaṃghena/
440.017. dūrāsadā buddhā bhagavanto duṣprasahāḥ/
440.018. sa na śaknoti bhagavantaṃ vaktuṃ sthāpayitvā bhadantaṃ panthakam/
440.018. atha jīvakaḥ kumārabhūto bhagavato bhāṣitamabhinandyānumodya bhagavato 'ntikāt prakrānto yenāyuṣmānāndastenopasaṃkrāntaḥ/
440.020. upasaṃkramyāyuṣmata ānandasya pādau śirasā vinditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
440.021. ekāntaniṣaṇṇo jīvakaḥ kumārabhūta āyucmantamānandimadamavocat--yatkhalu bhadanta ānanda jānīyāh--mayā buddhapramukho bhikṣusaṃghaḥ śvo 'ntargehe bhaktenopanimantritaḥ sthāpayitvā bhadantaṃ panthakam/
440.023. yathā te jīvaka kuśalānāṃ dharmāṇāṃ vṛddhirbhavati/
440.023. atha jīvakaḥ kumārabhūta āyuṣmata ānandasya bhāṣitamabhinandyānumodya āyuṣmata ānandasya pādau śirasā vanditvā prakrāntaḥ/
440.025. athāyuṣmānānando 'ciraprakrāntaṃ jīvakaṃ kumārabhūtaṃ viditvā yenāyuṣmān pathakastenopasaṃkrāntaḥ/
440.026. upasaṃkramyāyuṣmantaṃ panthakamidamavocat--yatkhalvāyuṣman panthaka jānīyāh--jīvakena kumārabhūtena buddhapramukho bhikṣusaṃghaḥ śvo 'ntargṛhe bhaktenopapanimantritaḥ shāpyitvā āyuṣmantaṃ panthakam/
440.028. yathāsya bhdantānanda kuśalānāṃ dharmāṇāṃ vṛddhirbhavati/
440.028. sa jīvakaḥ kumārabhūtastāmeva rātriṃ śuciṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīya kalyamevotthāya āsanāni prajñapya udakamaṇīn pratiṣṭhāpya bhagavato dūtena kālamārocayati--samaye bhadanta, sajjaṃ bhaktam yasyedānīṃ bhagavān kālaṃ manyate/
440.031. atha bhagavān pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya bhikṣugaṇaparivṛto bhikṣusaṃghapuraskṛto yena jīvakasya kumārabhūtasya niveśanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
441.001. <441>upasaṃkramya purastādbhikṣusaṃghasya prajñapta evāsane niṣaṇṇaḥ/
441.001. niṣadya bhagavānāyuṣmantamānandamāmantrayate--panthakasyānugantī moktavyā/
441.002. jīvakaḥ kumārabhūtaḥ sauvarṇabhṛṅgāraṃ gṛhītvā vṛddhānte tiṣṭhati/
441.003. bhagavān vāridhārāṃ na pratigṛhṇāti/
441.003. jīvikaḥ kumārabhūtaḥ kathayati--kiṃ kāraṇaṃ bhagavan vāridhārāṃ na pratigṛhṇāti/
441.004. bhagavānāha--na tāvadbhikṣusaṃgham iti samagra iti/
441.005. jīvakaḥ kathayati--bhagavān, ko 'nāgata iti/
441.005. bhagavānāha--na panthako bhikṣuḥ saṃghaḥ/
441.006. jīvakaḥ kathayati--bhagavan, nāsau mayā nimantrita iti/
441.006. bhagavānāha--na tvayā jīvaka buddhapramukho bhikṣusaṃgho nimantritah? bhagavan, nimantritaḥ/
441.007. kimasau bhikṣusaṃghādbahir na vā? bhagavān kathayati jīvakam--gaccha tvaṃ śabdāpaya/
441.008. jīvakaḥ kumārabhūtaḥ saṃlakṣayati--kiṃ cāpyahaṃ bhagavato gauraveṇa śabdāpayāmi, na satkṛtya pariveṣayiṣyāmi/
441.009. tena dūto 'nupreṣitah--gaccha, śabdāpayasva/
441.010. āyuṣmānapi panthakaśca trayodaśabhikṣuśatāni nirmāyāvasthitaḥ/
441.010. tena dūtena gatvā panthaka iti śabdo muktaḥ/
441.011. anukairbhikṣubhiḥ prativacanaṃ dattam/
441.011. sa dūta āgatya jīvakasya kathayati--tathaiva veṇuvanaṃ kalandakanivāpo bhikṣūṇāṃ pūrṇastiṣṭhati/
441.012. bhagavānāha--gaccha tvaṃ kathaya yo bhūtapanthakaḥ sa āgacchatu/
441.013. sa gatvā kathayati--yo bhūtapanthakaḥ sa āgacchatu/
441.014. āyuṣmān panthakastatra gatvā svasyāṃ gatyāṃ niṣaṇṇāḥ/
441.014. jīvakaḥ kumārabhūto buddhapramukhaṃ bhikṣusaṃghaṃ pariveṣayitumārabdhaḥ/
441.015. āyuṣmantaṃ panthakaṃ na satkṛtya pativeṣayati/
441.015. bhagavān saṃlakṣayati--sumeruprakhye mahāśrāvake jīvakaḥ kumārabhūtaḥ kṣāntiṃ gṛhṇāti/
441.016. guṇodbhāvanā asya kartavyā/
441.016. bhagavatā āyuṣmat ānandasya pātraṃ nānupradattam/
441.017. dharmatā khalu na tāvat sthabirashtavirāṇāṃ bhikṣūṇāṃ pātrāṇi pratigṛhyante, yāvadbhagavataḥ pātrapratigrahī na bhaviṣyati/
441.018. āyuṣmān panthakaḥ saṃlakṣayati--kiṃ kāraṇaṃ bhagavataḥ sthavirasthavirāṇāṃ bhikṣūṇāṃ pātrāṇi na gṛhyante? mayā atra guṇodbhāvanā kartavyā/
441.020. āyuṣmatā panthakenādharmāsanaṃ kṛtvā gajabhujasadṛśaṃ bāhumabhiprasārya bhagavataḥ pātraṃ gṛhītam/
441.021. kumārabhūtena jīvakena vṛddhānte sthitena dṛṣṭham/
441.021. sa saṃlakṣayati--ko 'pyayaṃ sthaviro bhikṣuḥ/
441.022. ṛddhiprātihāryaṃ vidarśayati/
441.022. sa pātrānusāreṇa gato yāvatpaśyatyāyuṣmataṃ panthakam/
441.023. sa dṛṣṭvā mūrchitakastiṣṭhati/
441.023. sa jalapariṣekapratyāgataprāṇa āyuṣmataḥ panthakasya pādayor nipatya kṣamāpayati, gāthāṃ ca bhāṣate--
441.025. nityaṃ caityaguṇo hi candanaraso nityaṃ sugandhayutpalaṃ nityaṃ bhāsati kāñcanasya vimalaṃ vaiḍūryaśuddham/
441.027. nityaṃ pāpajane hi krodhamatulaṃ pāṣāṇarekhopamaṃ nityaṃ cāryajaneṣu prātirvasate kṣāntirdhruvā hyarhatām
441.029. āyuṣmān panthakaḥ kathayati--kṣāntaṃ jīvaka//
441.030. bhikṣavo buddhaṃ bhagavantaṃ pṛcchanti--paśya bhadanta, yadā jīvakaḥ kumārabhūta āyuṣmataḥ panthakasya guṇānāmanabhijñastadā asatkāraḥ prayuktaḥ, yadā guṇānāmabhijñastadā pādayor nipatya <442>kṣamāpayati/
442.001. bhagavānāh--na bhikṣava etarhi yathātīte 'dhvanyeṣo 'sya guṇānāmanabhijñah,tadā asatkāraṃ prayuktavān/
442.002. yadā guṇānāmabhijñastadā pādayor nipatya kṣamāpitavān/
442.002. tacchrūyatām//
442.003. bhūtapūrvaṃ bhikṣava uttarāpathāt sārthavāḥ pañcaśatamaśvapaṇyamādāya madhyadeśamāgataḥ/
442.004. tasya ca vaḍavāyāḥ kukṣāvaśvājāneyo 'vakrāntaḥ/
442.004. sa yameva divasamavakrāntastameva divasamupādāya te 'śvā na bhūyo heṣante/
442.005. sārthavahaḥ saṃlakṣayati--kiṃ ca mamāśvānāṃ kaścid rogaḥ prādurbhūto bhaviṣyati yena te na heṣante? apareṇa samayenāśvā vaḍavā prasūtā/
442.006. tasyāḥ kiśorako jātaḥ/
442.007. sa yameva divasamupādāya te 'śvāḥ saṃcartumapi nārabdhāḥ/
442.007. sārthavāhaḥ saṃlakṣayati--nūnamayaṃ daurbhāgyasattvo jātah asya doṣaṇa mamāśvānāṃ rogaḥ prādurbhūtaḥ/
442.008. sa tāṃ vaṭavāṃ nityameva vāhayati/
442.009. tasyā navayavasampannayogyāśanamanuprayacchati/
442.009. so 'nupūrveṇa pūjitaṃ nāmādhiṣṭhānamanuprāptaḥ/
442.010. tasya tatra vārṣāratryaḥ pratyupasthitāḥ/
442.010. sa saṃlakṣayati--yadi gamiṣyāmi, aśvānāṃ khurāḥ kledaṃ gamiṣyanti, apaṇyoobhaviṣyanti/
442.011. ihaiva varṣāṃ tiṣṭhāmi/
442.011. sa tasyaiva varṣāmuṣitasya tadvāsino yo śilpinaste svena śilpenopasthānaṃ kurvānti/
442.012. tasya gamanakāle śilpinn upasaṃkrāntāḥ/
442.013. teṣāṃ tena saṃvibhāgaḥ kṛtaḥ/
442.013. tatraikaḥ kumbhakāraḥ prativasati/
442.013. tenāpi tasya svena śilpenopasthānaṃ kṛtam/
442.014. sa patnyābhihitah--āryaputra, sa sārthavāho gacchati/
442.014. gaccha, tvaṃ gatvā kiṃcidyācasva/
442.015. tasmāccalitasya mṛtpiṇḍaṃ gṛhītvopasthitaḥ/
442.015. sa tena sārthavāhena dṛṣṭaḥ/
442.015. sa tasya kathayati--bhoḥ puruṣa, aticireṇa tvamāgataḥ/
442.016. mama kiṃciddātavyam/
442.016. sa āha--sarvaṃ gatam/
442.017. tasyāpi sārthavāhasya tasya kiśorasyāntike 'maṅgalabuddhiḥ/
442.017. sa kathayati--api tvayamekaḥ kiśorastiṣṭhati, yadi prayo 'si, gṛhītvā gaccha/
442.018. kumbhakāraḥ kathayati--śobhanam/
442.018. ahaṃ bhāṇḍāni kariṣyāmi, eṣa bhetsyate/
442.019. sa kiśorakastasya pādau jihvayā leḍhumārabdhaḥ/
442.020. tasyāśvasyāntike 'nunaya utpannaḥ/
442.020. sa taṃ gṛhītvā gataḥ/
442.020. sa patnyā uktah--asti kiṃcittvayā tasya sakāśāllabdham? labdham/
442.021. ayaṃ kiśorakaḥ/
442.021. tvaṃ bhāṇḍāni kariṣyasi, eṣa bhetsyate/
442.021. sa kiśorako 'syāḥ pādāni leḍhumārabdhaḥ/
442.022. tasyā api tasyāntike 'nunaya utpannaḥ/
442.023. sa pakkamānānāṃ bhāṇḍānāṃ madhye parisarpanna kiṃcidbhāṇḍaṃ bhinatti/
442.023. sā tasya patnī kathayati--śobhanam/
442.024. ayaṃ kiśorakaḥ saṃprajānan parisarpati/
442.024. apareṇa samayena kumbhakāro mṛttikārthamāgataḥ/
442.025. sa kiśorakastasya pṛṣṭhato 'nusarannanubaddhaḥ/
442.025. tena kumbhakāreṇa mṛttikāprasevakaḥ pūritaḥ/
442.026. tena kiśorakena pṛṣṭhamavanāmitam/
442.026. tena tasya mṛttikāyāḥ prasevakaḥ pṛṣṭhamāropitaḥ/
442.027. sa taṃ gṛhītvā gṛhamāgataḥ/
442.027. tena kumbhakāreṇa patnī uktā--bhadre, śobhanaḥ kiśorakaḥ/
442.028. na bhūyo mayā mṛttikā voḍhavyā bhaviṣyati/
442.028. ahamasya tatrāropayiṣyāmi, tvamihāvatārayiṣyasi/
442.029. sa tasya tuṣān kuṭiṃ cānuprayacchati//
442.030. tena kālena tena samayena vārāṇasyāṃ brahmadatto nāma rājā rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca bahujanamanuṣyaṃ ca/
442.031. tasyāśvājāneyaḥ kālagataḥ/
442.031. sāmantarājyaiḥ śrutam--brahmadattasya rājño 'śvājāneyaḥ kālagata iti/
442.032. taistasya saṃdiṣṭam--karapratyāyān vā anuprayaccha udyānam <443>vā/
443.001. te nirgatakaṇṭake 'nuvarodhya ānayiṣyāmaḥ/
443.001. sa teṣāṃ karapratyāyān nānuprayacchati, nāpi taṃ sa udyānaṃ samāgataḥ/
443.002. sārthavāho 'śvapaṇyamādāya vārāṇasīmanuprāpta/
443.002. brahmadattena rājñā śrutam--uttarāpathāt sārthavāho 'śvapaṇyamādāya vārāṇasīmanuprāpta iti/
443.003. so 'mātyānāmantrayate sma--bhavantaḥ, kiyacciraṃ mayehaṃ praviṣṭena sthātavyam? gacchata, aśvājāneyaṃ paryeṣadhvam/
443.005. te sārthavāhasya sakāśaṃ gatāḥ/
443.006. taiste 'śvāḥ/
443.006. na cātra kaścidaśvājāneyo vidyate/
443.006. sārthavāhaṃ dṛṣṭvā te kathayanti--bhavanto 'śvāvaḍavāyā aśvājāneyo jātaḥ/
443.007. sa ca na dṛśyate/
443.007. sārthavāhamupasaṃkramya pṛcchanti--asti kaścidaśvastvayā vikrītaḥ kasyacidvā datta iti? sa kathayati--nāsti kaścidvikrītaḥ/
443.008. api tvasti mayā pūjitake 'dhiṣṭhāne 'maṅgalakaḥ kiśorakaḥ kumbhakārasya datta iti/
443.009. te 'nyonyaṃ kathayanti--bhavantaḥ, mahāmūrkho 'yaṃ sārthavāhaḥ, yo 'yaṃ maṅgalamapahāyāmaṅgalānevādāyāgata iti/
443.010. te rājānamavalokya pūjitakaṃ gatāḥ/
443.011. te taṃ kumbhakāramupasaṃkrāntāḥ/
443.011. upasaṃkramya kathayanti--kimanena kiśorakena karoṣi? sa āha--eṣa mama mṛttikāṃ vahati/
443.012. te kathayati--vayaṃ te tathā gardabhamanuprayacchāmaḥ, tvamasmākamamumanuprayacchasva/
443.013. kathayati--eṣa me śobhana iti/
443.013. caturgavayuktaṃ śakaṭamanuprayacchāmaḥ/
443.014. sa kathayati--eṣa mama śobhana iti/
443.014. te kathayanti--evaṃ cet saṃpradhāraya vayaṃ śvo bhūya āgamiṣyāmaḥ/
443.015. ityuktvā prakrāntāḥ/
443.015. sa kiśorakaḥ kathayati--kimarthaṃ nānuprayacchasi? kiṃ tvaṃ jānāsi mayā mṛttikā voḍhavyā tuṣāśca kuṭisakaṇṭaṃ bhakṣitavyam/
443.017. mayā rājā kṣatriyo mūrdhābhiṣikto vāḍhavyaḥ, sauvarṇasthāle madhumrākṣitakā mūlakā bhakṣitavyāḥ/
443.018. te yadi saṃkathayanti keśoraka iti, vaktavyāh--kiṃ lajjadhvaṃ vaktumaśvājāneya iti? śvaḥ punarāgatvā te kathayiṣyanti mūlyenānuprayaccheti/
443.020. vaktavyāh--suvarṇalakṣaṃ vānuprayacchatha yāvadvā dakṣiṇena sakthnā kariṣyati tāvadanuprayacchati/
443.021. te 'parasmin divase upasaṃkramya pṛcchanti--bhoḥ puruṣa, saṃpradhāritaṃ tvayā? saṃpradhāritam--kiṃ lajjadhvaṃ vaktumaśvājāneya iti? te kathayanti--mūrkhaḥ sa eṣaḥ/
443.022. kimeṣa jñāsyati? eṣa aśvājāneyo dhārayati/
443.023. etadeva tena sārthavāhenāsyārocitaṃ bhaviṣyati/
443.023. te kathayanti--aśvājāneyo bhavatu/
443.024. mūlyenānuprayaccha/
443.024. sa kathayati--suvarṇalakṣaṃ vānuprayaccḥ, yāvadvā suvarṇalakṣaṃ dakṣiṇena sakthnā kariṣyati/
443.025. te saṃlakṣayanti--balavāneṣaḥ/
443.025. sthānametadvidyate yat prabhūtataramākarṣayati/
443.026. suvarṇalakṣamanuprayacchāmaḥ/
443.026. tairbrahmadattasya rājñaḥ saṃdiṣṭaṃ suvarṇalakṣeṇa aśvājāneyo labhyate/
443.027. rājñāpi saṃdiṣṭam--yūyam yāvatā mūlyena tāvatā gṛhṇīta/
443.027. taiḥ suvarṇalakṣeṇa gṛhītaḥ/
443.028. te tamādāya vāraṇasīmāgatāḥ/
443.028. sa taiśca mandurāyāṃ pratiṣṭhāpitaḥ/
443.028. tasya paramayogyāśanaṃ dīyate/
443.029. sa taṃ na paribhuṅkte/
443.029. kiṃ sarogo bhavadbhiraśvājāneya ānītah? api tu samanuyuñjyāmahe tāvadenam/
443.030. atha sūto gāthāṃ bhāṣate--
443.032. smarasi turaga ghaṭikarasya śālāṃ kimiha vidhairya viprayukraḥ/
444.001. <444>pariśithilaśirāsthicarmagātraḥ svadaśānacūrṇitaghāsasya cārī
444.003. na carasi bahumatastadarthe māsidiha hi cara yānasahasrapūrṇayāyī/
444.005. hyavasanamidaṃ tṛṣāpanītaṃ na carasi kiṃ vada me 'dya sādhu pṛṣṭaḥ
444.007. tamakathayadamarṣitaḥ sakopaṃ paramayavārjavadhairyasamprayuktaḥ/
444.009. upaśamamatha saṃpracintya tasmāt turagavaro narasūtamaitrabuddhiḥ
444.011. tvamiha vidhihitapradābhimānī na ca vihito bhavato yathāvadasmi/
444.013. nidhanamahamiha prayāyamāśu na ca biduṣāya taraya pūrvyām
444.015. suciramapi hi na sajjanāvamāno yadi guṇavānasi saumya nāvamānaḥ/
444.017. kṣaṇamāpi khalu sajjanāvamāno yadi guṇavānasi nāvamānaḥ
Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0