દિવ્યાવદાન · અધ્યાય 32

428.027. ઇતિ સ કાલધર્મેણ સમ્યુક્તઃ।
428.027. તે તં નીલપીતલોહિતાવદાતૈર્વસ્ત્રૈઃ શિબિકામલંકૃત્ય મહતા સત્કારેણ શ્મશાને ધ્માપયિત્વા શોકવિનોદં કૃત્વા અવસ્થિતાઃ॥
428.029. આયુષ્મન્તૌ શારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનૌ પઞ્ચશતપરિવારૌ કોસલેષુ જાનપદેષુ ચારિકાં ચરન્તૌ શ્રાવસ્તીમનુપ્રાપ્તૌ।
428.030. શ્રાવસ્ત્યાં જનકાયેન શ્રુતમ્--આયુષ્મન્તૌ શારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનૌ પઞ્ચશતપરિવારૌ કોસલેષુ જાનપદેષુ ચારિકાં ચરન્તૌ શ્રાવસ્તીમનુપ્રાપ્તૌ।
428.031. શ્રુત્વા ચ પુનઃ સ જનકાયો બહિર્ નિર્ગન્તુમારબ્ધઃ।
428.032. મહાપન્થકો ઽપિ બહિઃ શ્રાવસ્ત્યામન્યતમસ્મિન્ વૃક્ષમૂલે <429>પઞ્ચમાત્રાણિ માણવકશતાનિ બ્રાહ્મણકાન્ મન્ત્રાન્ વાચયતિ।
429.001. તેન સ જનકાયઃ શ્રાવસ્ત્યા નિર્ગચ્છન્ દૃષ્ટઃ।
429.002. સ તાન્ માણવકાન્ પૃચ્છતિ--ભવન્તઃ, ક એષ મહાજનકાયો નિર્ગચ્છતિ? તે તસ્ય કથયન્તિ--ઉપાધ્યાય, ભદન્તૌ શારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનૌ પઞ્ચશતપરિવારૌ કોસલેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરિત્વા ઇહ શ્રાવસ્તીમનુપ્રાપ્તૌ, તદ્દર્શનાયોપસંક્રાન્તઃ।
429.004. કિં નુ તૌ દ્રષ્ટવ્યૌ? યત્રેદાનીં તદગ્રં વર્ણમપહાય દ્વિતીયવર્ણસ્ય શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્યાન્તિકે પ્રવ્રજિતૌ।
429.005. એકસ્તત્ર માણવકઃ શ્રાદ્ધઃ।
429.006. સ કથયતિ--ઉપાધ્યાય, મૈવં વોચઃ।
429.006. મહાનુભાવૌ તૌ।
429.006. યદ્યુપાધ્યાયસ્તેષાં ધર્મં શૃણુયાત્, સ્થાનમેતદ્વિદ્યતે યદુપાધ્યાયસ્યાપિ રોચતે।
429.007. આચરિતં તેષાં માણવકાનામ્ યદા અપાઠા ભવન્તિ, તે કદાચિન્નગરાવલોકનયા ગચ્છન્તિ।
429.008. કદાચિત્તીર્થોપસ્પર્શકા ગચ્છન્તિ।
429.009. કદાચિત્સમિધાહારકા ગચ્છન્તિ।
429.009. અપરેણ સમયેન તે સર્વે અપાઠાઃ સંવૃત્તાઃ।
429.009. તે સમિધાહારકાઃ સંપ્રસ્થિતાઃ।
429.010. સો ઽપિ મહાપન્થકો ઽન્યતમવૃક્ષમૂલે ચંક્રમ્ય સ્થિતઃ।
429.010. તત્રૈકં ભિક્ષુમદ્રાક્ષીત્।
429.011. સ તમુપસંક્રમ્યૈવમાહ--ભો ભિક્ષો, ઉચ્યતાં તાવત્કિંચિદ્બુદ્ધવચનમ્।
429.011. તેન તસ્ય દશ કુશલાઃ કર્મપથા વિસ્તરેણ સંપ્રકાશિતાઃ।
429.012. સો ઽભિપ્રસન્નઃ કથયતિ--ભો ભિક્ષો, પુનરપ્યાખ્યાહિ વિસ્તરમ્।
429.013. ઇત્યુક્ત્વા પ્રક્રાન્તઃ।
429.013. અપરેણ સમયેન ભૂયસ્તે અપાઠાઃ સંવૃતાઃ।
429.014. તે સમિધાહાતકાઃ સંપ્રસ્થિતાઃ।
429.014. મહાપન્થકો ઽપિ ભિક્ષુસકાશમુપસંક્રાન્તઃ।
429.014. તેન તસ્ય દ્વાદશાઙ્ગઃ પ્રતીત્યસમુત્પાદો ઽનુલોમપ્રતિલોમો વિસ્તરેણ પ્રકાશિતઃ।
429.015. સો ઽભિપ્રસન્નઃ કથયતિ--ભો ભિક્ષુ, લભેયાહં સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજ્યામુપસમ્પદં ભિક્ષુભાવમ્।
429.016. ચરેયમહં શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્યાન્તિકે બ્રહ્મચર્યમ્।
429.017. સ ભિક્ષુઃ સંલક્ષયતિ--પ્રવ્રાજયામિ શાસને, ધુરમુન્નામયતીતિ।
429.018. સ તેનોક્તહ્--બ્રાહ્મણ, એવં કુરુષ્વ।
429.018. મહાપન્થકઃ કથયતિ--ભિક્ષો, વયં પ્રજ્ઞાતા બ્રાહ્મણાઃ।
429.019. ન શક્ષ્યામ્ ઇહૈવ પ્રવ્રજિતુમ્।
429.019. જનપદં ગત્વા પ્રવ્રજામઃ।
429.019. સ તેન જનપદં નીત્વા પ્રવ્રજિતહ્ ઉપસમ્પાદિતઃ, ઉક્તશ્ચ।
429.020. દ્વે ભિક્ષુકર્મણી ધ્યાનમધ્યયનં ચ।
429.020. કિં કરિષ્યસિ? ઉભયં કરિષ્યામિ।
429.021. તેન દિવા ઉદ્દિશતા યોનિશો ભાવયતા ત્રીણિ પિટકાનિ, રાત્રૌ ચિન્તયતા તુલયતા ઉપપરીક્ષમાણેન સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્।
429.022. અર્હન્ સંવૃત્તસ્ત્રૈધતુકવીતરાગઃ સમલોષ્ટકાઞ્ચન આકાશપાણિતલસમચિત્તો વાસીચન્દનકલ્પો વિદ્યાવિદારિતાણ્ડકોશો વિદ્યાભિજ્ઞાપ્રતિસંવિત્પ્રાપ્તો ભવલાભલોભસત્કારપરાડ્ભુખઃ।
429.024. સેન્દ્રોપેન્દ્રાણાં દેવાનાં માન્યઃ પૂજ્યો ઽભિવાદ્યશ્ચ સંવૃત્તઃ॥
429.026. યદા પન્થકસ્ય ભોગાસ્તનુત્વં પરિક્ષયં પર્યાદાનં ગતાઃ, સ કૃચ્છ્રેણ જીવિકાં કલ્પયિતુમારબ્ધઃ।
429.027. અથ પન્થકસ્યૈતદભવત્--યત્તાવન્મે શ્રુતેન પ્રાપ્તવ્યં તન્મયા...।
429.027. યન્ન્વહં શ્રાવસ્તીં ગત્વા ભગવન્તં પર્યુપાઆસ્યામિ।
429.028. અથાયુષ્માન્ મહાપન્થકઃ પઞ્ચશતપરિવારો યેન શ્રાવસ્તી તેન ચારિકાં પ્રક્રાન્તઃ।
429.029. અનુપૂર્વેણ ચારિકાં ચરઞ્ શ્રાવસ્તીમનુપ્રાપ્તઃ।
429.029. શ્રાવસ્ત્યાં જનકાયેન શ્રુતમ્--આર્યો મહાપન્થકઃ પઞ્ચશતપરિવારઃ કોસલેષુ જનપદેષુ ચારિકાં ચરઞ્ શ્રાવસ્તીમનુપ્રાપ્તઃ।
429.031. શ્રુત્વા ચ પુનર્ નિર્ગન્તુમારબ્ધઃ।
429.031. પન્થકેન દૃષ્ટઃ।
429.031. સ પૃચ્છતિ--ભવન્તઃ, કુત્રેષુ મહાજનકાયો ગચ્છતિ? તે કથયન્તિ--આર્યો મહાપન્થકઃ પઞ્ચશતપરિવાતઃ કોસલેષુ <430>જનપદેષુ ચારિકાં ચરઞ્ શ્રાવસ્તીમનુપ્રાપ્તઃ।
430.001. તમેષુ મહાજનકાયો દર્શનાયોપસંક્રામતિ।
430.002. પન્થકઃ સંલક્ષયતિ--એષામસૌ ન ભ્રાતા ન જ્ઞાતિઃ।
430.002. મમાસૌ ભ્રાતા ભવતિ।
430.002. અહં કસ્માત્તં ન દર્શનાયોપસંક્રામામિ? સો ઽપિ તદ્દર્શનાયોપસંક્રાન્તઃ।
430.003. સ તેન દૃષ્ટઃ પૃષ્ટશ્ચ--પન્થક, કથમ્ યાપયસિ? કૃચ્છ્રેણ યાપયામિ? કિં ન પ્રવ્રજસિ? સ કથયતિ--અહં ચૂડઃ પરમચૂડો ધન્વઃ પરમધન્વઃ।
430.005. કો માં પ્રવ્રાજયિષ્યતીતિ? આયુષ્માન્ મહાપન્થકઃ સંલક્ષયતિ--સન્ત્યસ્ય કાનિચિત્કુશલમૂલાનિ? સન્તિ।
430.006. કેનાયં ન યોગ્યહ્? આગચ્છ, અહં ત્વાં પ્રવ્રાજયિષ્યામિ।
430.007. તેન પ્રવ્રાજિત ઉપસમ્પાદિતઃ।
430.007. તેન તસ્યોદ્દેશો દત્તહ્--
430.008. પાપં ન કુર્યાન્મનસા ન વાચા કાયેન વા કિંચન સર્વલોકે।
430.010. રિક્તઃ કામૈઃ સ્મૃતિમાન્ સંપ્રજાનન્ દુઃખં ન સ વિદ્યાદનર્થોપસંહિતમ્

430.012. તસ્યૈષા ગાથા ત્રૈમાસ્યેનાપિ ન વૃત્તા જાતા।
430.012. અન્યેષાં ગોપાલકાનાં પશુપાલકાનાં શ્રુત્વા પ્રવૃત્તા જાતા।
430.013. સગૌરવઃ સપ્રતીશ ઉપસંક્રમ્ય પ્રષ્ટું પ્રવૃત્તઃ।
430.013. તે ઉપસંહરન્તિ।
430.013. ધર્મતા ખલુ યથા બુદ્ધાનાં ભગવતાં દ્વૌ શ્રાવકાણાં સંનિપાતૌ ભવતઃ, આષાઢ્યાં વર્ષોપનાયિકાયાં કાર્તિકપૂર્ણમાસ્યામ્।
430.015. એવં મહાશ્રાવ્કાણામપિ।
430.015. તત્ર યે આષાઢીવર્ષોપનાયિકાયામુપસંક્રામન્તિ, તે તાંસ્તાન્ મનસિકારવિશેષાનાદાય તાસુ તાસુ ગ્રામનિગમરાષ્ટ્રરાજધાનીષુ વર્ષા ઉપગચ્છન્તિ।
430.017. યે કાર્તિક્યાં ચ પૂર્ણમાસ્યામુપસંક્રમન્તિ, તે સ્વાધ્યાયનિકાં પરિપૃચ્છનિકાં ચ યાચન્તિ, યથાધિગતં ચારોચયન્તિ।
430.018. આયુષ્મતો મહાપન્થકસ્ય સાર્ધંવિહાર્યન્તેવાસિકા ભિક્ષવો જનપદે વર્ષોષિતાઃ, તે ઽપ્યેવ કાર્તિક્યાં પૂર્ણમાસ્યામ્ યેનાયુષ્માન્ મહાપન્થકસ્તેનોપસંક્રાન્તાઃ।
430.019. તત્ર કેચિત્સ્વાધ્યાયિનિકામ્ યાચન્તિ, કેચિત્પરિપૃચ્છન્તિ, કેચિદ્યથાધિગતમારોચયન્તિ।
430.020. તત્ર યે ચૂડા ભવન્તિ પરમચૂડા ધન્વાઃ પરમધન્વાઃ, તે ષડ્વર્ગીયાન્ સેવન્તે ભજન્તે પર્યુપાસન્તે।
430.022. આયુષ્માન્ પન્થકઃ ષડ્વર્ગીયાન્ સેવતે ભજતે પર્યુપાસતે।
430.022. સ ષડ્વર્ગીયૈરુચ્યતે--આયુષ્મન્ પન્થક, તવ સમાનોપાધ્યાયા ઉપાધ્યાયસ્યાન્તિકાત્સ્વધ્યાયિનિકાં પરિપૃચ્છિનિકામ્ યાચન્તિ।
430.024. ગચ્છ, ત્વમપિ ત્વદુપાધ્યાયસ્યાન્તિકાત્સ્વાધ્યાયિનિકાં પરિપૃચ્છનિકામ્ યાચસ્વ।
430.024. સ કથયતિ--મયા ન કિંચિત્પઠિતં ત્રૈમાસ્યે, ન ત્વેકા ગાથા મમ વૃત્તા જાતા, કિમહં સ્વાધ્યાયિનિકામ્ યાચેયમિતિ? તે કથયન્તિ--નનૂક્તં ભગવતા--અસ્વાધ્યાયમાના મત્તા ઇતિ।
430.026. કિં તવાસ્વાધ્યાયમાનસ્ય ગાથા અનુપ્રવૃત્તા ભવિષ્યતિ? ગચ્છ, યાચાહિ।
430.027. સ ગત્વા કથયતિ--ઉપાધ્યાય, સ્વાધ્યાયિનિકાં તાવન્મે દેહિ।
430.028. આયુષ્માન્ મહાપન્થકઃ સંલક્ષયતિ--કિમસ્યેદં સ્વં પ્રતિભાનમાહોસ્વિત્ કેનચિત્પ્રયુક્તહ્? સ પશ્યતિ--યાવત્પ્રયુક્તઃ।
430.029. આયુષ્માન્ મહાપન્થકઃ સંલક્ષયતિ--કિં ન્વયમુત્સહનાવિનેય આહોસ્વિદવસાઅદનાવિનેયહ્? સ પશ્યતિ--યાવદવસાદનાવિનેયઃ।
430.031. સ તેન ગ્રીવાઅયાં ગૃહીત્વા બહિર્વિહારસ્ય નિષ્કાસિતઃ।
430.031. ત્વં તાવચ્ચૂડઃ પરમચૂડો ધન્વઃ પરમધન્વઃ।
430.032. કિં ત્વમસ્મિઞ્ શાસને કરિષ્યસિ? સ રોદિતુમારબ્ધઃ।
430.032. ઇદાનીમહં ન <431>ગૃહી ન પ્રવ્રજિતઃ।
431.001. અદ્રાક્ષીદ્ભગવાનાયુષ્મન્તં પથકં બહિર્વિહારસ્ય ભ્રમન્તમ્।
431.001. દૃષ્ટ્વા ચ પુનરાગચ્છન્તમિદમવોચત્--કસ્માત્ત્વં પથક વહિર્વિહારસ્ય રોદિષ્યસિ, અશ્રૂણિ વર્તયસિ? અહમસ્મિ ભદન્ત ઉપાધ્યાયેન નિષ્કાસિતઃ।
431.003. ઇદાનીમહં ન ગૃહી ન પ્રવ્રજિતઃ।
431.004. ભગવાનાહ--નેદં વત્સ મૌનીન્દ્રં વચનં તવોપાધ્યાયેન ત્રિભિઃ કલ્પાસંખ્યેયૈરનેઇકૈર્દુષ્કરશતસહસ્રૈઃ ષટ્ પારમિતાઃ પરિપૂર્ય સમુદાનીતમ્, અપિ તુ મયેદં મૌનીન્દ્રં પ્રવચનં ત્રિભિઃ કલ્પાસંખ્યેયૈરનૈકૈર્દુષ્કરશતસહસ્રૈઃ ષટ્ પારમિતાઃ પરિપૂર્ય સમુદાનીતમ્।
431.006. ન શક્યસિ ત્વં તથાગતસ્યાન્તિકાત્પઠિતુમ્? અહમસ્મિ ભદન્ત ચૂડઃ પરમચૂડો ધન્વઃ પરમધન્વઃ।
431.007. અથ ભગવાનસ્યામુત્પત્તૌ ગાથાં ભાષતે--
431.009. યો બાલો બાલભાવેન પણ્ડિતસ્તત્ર તેન સઃ।
431.010. બાલઃ પણ્ડિતમાની તુ સ વૈ બાલ ઇહોચ્યતે

431.011. અસ્થાનમનવકાશો યદ્બુદ્ધા ભગવન્તઃ પદશો ધર્મં વાચયિષ્યન્તિ નેદં સ્થાનં વિદ્યતે।
431.012. તત્ર ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે સ્મ--ઇમં પાઠય ત્વમાનન્દ પન્થકમ્।
431.012. આયુષ્માનાનન્દસ્તં પાઠયિતુમારબ્ધઃ।
431.013. સ ન શક્નોતિ પાઠયિતુમ્।
431.013. આયુષ્માનાનન્દો ભગવન્તમિદમવોચત્--મયા તાવદ્ભદન્ત શાસ્તુરુપસ્થાનં કરણીયમ્, શ્રુતમુદ્ગ્રહીતવ્યમ્, ગણો વાચયિતવ્યઃ।
431.014. આગતગતાનાં બ્રાહ્મણગૃહપતીનાં ધર્મો દેશયિતવ્યમ્।
431.015. નાહં શક્ષ્યામિ પન્થકં પાઠયિતુમ્।
431.015. ભગવતા તસ્ય દ્વે પદે દત્તે--રજો હરામિ, મલં હરામીતિ।
431.016. તસ્યૈતત્પદદ્વયં ન લેભે।
431.016. ભગવાન્ સંલક્ષયતિ।
431.017. કર્માપનયો ઽસ્ય કર્તવ્યમિતિ।
431.017. તત્ર ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે--શક્ષ્યસિ ત્વં પન્થક ભિક્ષૂણામુપાનહાન્મૂલાચ્ચ પ્રોઞ્છિતુમ્।
431.018. પરં ભદન્ત શક્ષ્યામિ।
431.018. ગચ્છ પ્રોઞ્છસ્વ।
431.019. સ ભિક્ષૂણામુપાનહાન્મૂલાચ્ચ પ્રોઞ્છિતુમારધઃ।
431.019. તસ્ય તે ભિક્ષવો નાનુપ્રયચ્છન્તિ।
431.019. ભગવાનાહ--અનુપ્રયચ્છત, કર્માપનયો ઽસ્ય કર્તવ્ય ઇતિ।
431.020. પદદ્વયસ્ય દાસ્યે સ્વાધ્યાયનિકામ્, અનુપ્રયચ્છત।
431.021. સ ભિક્ષૂણામુપાનહાન્મૂલં ક્રમતશ્ચ પ્રોઞ્છતે।
431.021. તસ્ય તે ભિક્ષવઃ પદદ્વય્સ્ય સ્વાધ્યાયનિકામનુપ્રયચ્છન્તિ।
431.022. તસ્યૈતત્પદદ્વયં સ્વાધ્યાયતઃ કાલાન્તરેણ પ્રવૃત્તં જાતમ્।
431.023. અથાયુષ્મતઃ પન્થકસ્ય રાત્ર્યાઃ પ્રત્યૂષસમયે એતદભવત્--ભગવાનેવમાહ--રજો હરામિ, મલં હરામીતિ।
431.024. કિં નુ ભગવાનાધ્યાત્મિકં રજઃ સંધાયાહ આહોસ્વિદ્બાહ્યમ્? તસ્યૈવં ચિન્તયતસ્તસ્યાં વેલાયામષ્રુતપૂર્વાસ્તિસ્રો ગાથા આમુખીપ્રવૃત્તા જાતાહ્--
431.026. રજો ઽત્ર રાગો ન હિ રેણુરેષ રજો રાગસ્યાધિવચનં ન રેણોઃ।
431.028. એતદ્રજઃ પ્રતિવિનુદન્તિ પણ્ડિતા ન યે પ્રમત્તાઃ સુગતસ્ય શાસને

431.030. રજો ઽત્ર દ્વેષો ન હિ રેણુરેષ રજો દ્વેષસ્યાધિવચનં ન રેણોઃ।
432.001. <432>એતદ્રજઃ પ્રતિવિનુદન્તિ પણ્ડિતા ન યે પ્રમત્તાઃ સુગતસ્ય શાસને

432.003. રજો ઽત્ર મોહો ન હિ રેણુરેષ રજો મોહસ્યાધિવચનં ન રેણોઃ।
432.005. એતદ્રજઃ પ્રતિવિનુદન્તિ પણ્ડિતા ન યે પ્રમત્તાઅઃ સુગતસ્ય શાસને

432.007. તેનોદ્યચ્છમાનેન ઘટમાનેન વ્યાયચ્છમાનેન સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્।
432.008. અર્હન્ સંવૃત્તસ્ ત્રૈધાતુકવીતરાગઃ સમલોષ્ટકાઞ્ચન આકાશપાણિતલસમચિત્તો વાસીચન્દનકલ્પો વિદ્યાવિદારિતાણ્ડકોશો વિદ્યાભિજ્ઞાપ્રતિસંવિત્પ્રાપ્તો ભવલાભલોભસત્કારપરાન્મુખઃ।
432.010. સેન્દ્રોપેન્દ્રાણાં દેવાનાં માન્યશ્ચ પૂજ્યશ્ચાભિવાદ્યશ્ચ સંવૃત્તઃ।
432.010. ધ્યાને નિષણ્ણ આયુષ્મતા મહાપન્થકેન દૃષ્ટઃ।
432.011. અસમન્વાહૃત્યાર્હતાં જ્ઞાનદર્શનં ન પ્રવર્તતે।
432.011. સ તેન બાહૌ ગૃહીત્વોક્તહ્--આગચ્છ સ્વાધ્યાયિનિકાં તાવત્કુરુ, તતઃ પશ્ચાદ્ધ્યાયિષ્યસીતિ।
432.012. અથાયુષ્મતા પન્થકેન સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્, ગજભુજસદૃશો બાહુરુત્સૃષ્ટઃ।
432.013. આયુષ્મતા મહાપન્થકેન પૃષ્ટતો મુખં વ્યવલોકયતા દૃષ્ટઃ।
432.014. સ કથયતિ--આયુષ્મન્ પન્થક, એવં તે ત્વયા ગુણગણા અધિગતાહ્? અધિગતાઃ॥
432.016. યદા આયુષ્મતા પન્થકેન સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્, અન્યતીર્થિકા અવધ્યાયન્તિ ધ્રિયન્તિ વિવાચયન્તિ।
432.017. શ્રમણો ગૌતમ એવમાહ--ગમ્ભીરો મે ધર્મો ગમ્ભીરાવભાસો દુર્દૃશો દુર્નુબોધો ઽતર્કો ઽતર્કાવચરઃ, સૂક્ષુમો નિપુણપણ્ડિતવિજ્ઞવેદનીયઃ।
432.018. અત્રેદાનીં કિં ગમ્ભીરો ઽસ્ય, યસ્યેદાનીં પન્થકપ્રભૃતયશ્ચૂડાઃ પરમચૂડા ધન્વાઃ પરમધન્વાઃ પ્રવ્રજન્તિ।
432.020. ભગવાન્ સંલક્ષયતિ--સુમેરુપ્રખ્યે મહાશ્રાવકે મહાજનકાયઃ ક્ષાન્તિં ગૃહ્ણાતિ।
432.020. ગુણોદ્ભાવના અસ્ય કર્તવ્યા।
432.021. તત્ર ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે--ગચ્છ આનન્દ, પન્થકસ્ય કથય--ભિક્ષુણ્યસ્તે અવવદિતવ્યા ઇતિ।
432.022. એવં ભદન્તેત્યાયુષ્માનાનન્દો ભગવતઃ પ્રતિશ્રુત્ય યેનાયુષ્માન્ પન્થકસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
432.023. ઉપસંક્રમ્યાયુષ્મન્તં પન્થકમિદમવોચત્--શાસ્તા ત્વામાયુષ્મન્ પન્થક એવમાહ--ભિક્ષુણ્યસ્તે અવવદિતવ્યા ઇતિ।
432.024. આયુષ્માન્ પન્થકઃ કથયતિ--કિમર્થં સ્થવિરસ્થવિરાન્ ભિક્ષૂનપહાય માં ભગવાન્ ભિક્ષુણ્યવવાદકમાજ્ઞાપયતિ? મમૈવ ગુણોદ્ભાવના કર્તવ્યેતિ શાસ્તુર્મનોરથં પરિપૂરયિષ્યામીતિ।
432.026. ભિક્ષુણ્યશ્છન્દહાનિસહ્(?) જેતવનમાગતાઃ।
432.027. તા ભિક્ષૂન્ પૃચ્છન્તિ--ભગવતા કો ઽસ્માકમવવાદક આજ્ઞપ્તહ્? તે કથયન્તિ--આયુષ્માન્ પન્થકઃ।
432.028. તાઃ કથયન્તિ--ભગિન્યઃ, પશ્યત કથં માતૃગ્રામઃ પરિભૂતઃ।
432.028. યેન ત્રિભિર્માસૈરેકા ગાથા પઠિતા, સાપિ ન પ્રવૃત્તા।
432.029. ભિક્ષુણ્યસ્ત્રિપિટા ધાર્મકથિકા યુક્તમુક્તપ્રતિભાનાઃ।
432.030. સ કિલ ભિક્ષુણીરવવદિષ્યતીતિ।
432.030. તાઃ પર્ષદમાગતા ભિક્ષુણીભિઃ પૃષ્ટાહ્--ભગિન્યઃ, કો ઽસ્માકમવવદિતુમાગમિષ્યતિ? તાઃ કથયન્તિ--આર્યપન્થકઃ।
432.031. કિમાર્યો મહાપન્થકહ્? ન હ્યયમ્, સ ત્વન્યશ્ચૂડાપન્થકઃ।
432.032. દ્વાદશવર્ગીયાભિઃ શ્રુતમ્।
432.032. તાવદવધ્યાયન્તિ।
433.001. <433>ભગિન્યઃ પશ્યત, કથં માતૃગ્રામઃ પરિભૂતહ્? યેન ત્રિભિર્માસૈરેકા ગાથા પઠિતા, સાપિ ન પ્રવૃત્તા।
433.002. ઇમા ભિક્ષુણ્યસ્ત્રિપિટા ધર્મકથિકા યુક્તમુક્તપ્રતિભાનાઃ, સ કિલ કિમાસામવવદિષ્યતીતિ? તાઃ કથયન્તિ--ભગિન્યઃ, ષડ્જન્યો દ્વાદશહસ્તિકાભિર્લતાભિઃ સિંહાસનં પ્રજ્ઞપયન્તુ।
433.004. ષડ્જન્યઃ શ્રાવસ્ત્યાં પ્રવિશ્ય રથ્ય રથ્યાવીથિચત્વરશૃઙ્ગાટકેષ્વારોચયન્તુ--સો ઽસ્માકં તાદૃશો ઽવવાદક આગમિષ્યતિ, યો ઽસ્માકં તનુસત્યાનિ ન દ્રક્ષ્યતિ।
433.005. તેન સંસારે ચિરં વસ્તવ્યં ભવિષ્યતીતિ।
433.006. યેન ન કશ્ચિત્ પુત્રમોટિકાપુત્રો ઽલ્પશ્રુત ઉત્સહતે ભિક્ષુણીરવવદિતુમ્।
433.007. તાસાં ષડ્ભિર્ જનીભિર્ દ્વાદશહસ્તિકાભિર્ લતાભિઃ સંહાસનં પ્રજ્ઞપ્તમ્, ષડ્ભિક્ષુણીભિઃ શ્રાવસ્તીં પ્રવિશ્ય રથ્યાવીથિચત્વરશૃઙ્ગાટકેષ્વારોચિતમ્--સો ઽસ્માકં તાદૃશો ઽવવાદક આગમિષ્યતિ, યો ઽસ્માકં તનુસત્યાનિ ન દ્રક્ષ્યતિ।
433.009. તેન સંસારે ચિરં વસ્તવ્યં ભવિષ્યતીતિ।
433.010. આયુષ્માન્ પન્થકઃ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય શ્રાવસ્તીં પિણ્ડાય પ્રાવિક્ષત્।
433.011. કૃતભક્તકૃત્યઃ પશ્ચાદ્ભક્તાપિણ્ડપાત્રપ્રતિક્રાન્તઃ પાત્રચીવરં પ્રતિસમય્ય પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય વિહારં પ્રવિષ્ટઃ પ્રતિસમ્લયનાય।
433.012. અથાયુષ્માન્ પન્થકઃ સાયાહ્ને પ્રતિસમ્લયનાય વ્યુત્થાય સંઘાટીમાદાય અન્યતમેન ભિક્ષુણા પશ્ચાચ્ચ્રમણેન સંપ્રસ્થિતઃ।
433.013. અનેકાનિ પ્રાણિશતસહસ્રાણિ--કાનિ ચ કુતૂહલજાતાનિ, કાનિચિત્ પૂર્વકૈઃ કુશલમૂલૈઃ સંચોદ્યમાનાનિ।
433.014. અદ્રાક્ષીત્ સા પરિષત્ આયુષ્મન્તં પન્થકં દૂરાદેવ।
433.015. દૃષ્ટ્વા ચ પુનઃ પરસ્પરં પૃચ્છતિ--કતરો ઽત્ર ભિક્ષુણ્યવવાદકહ્? કિં પુરઃશ્રમણઃ, આહોસ્વિત્ પશ્ચાચ્છ્રમણહ્? તત્રૈકે કથયન્તિ--પુરઃશ્રમણઃ।
433.016. તે ઽવધ્યાયિતુમારબ્ધાહ્--પશ્યત ભદન્ત, સંચિન્ત્ય વયં ભિક્ષુણીભિર્વિહેઠિતાઃ।
433.017. યેન ત્રિભિર્માસૈરેકા ગાથા પઠિતા, સાપિ ન પ્રવૃત્તા, સ કિં ભિક્ષુણીરવવદિષ્યતિ, ધર્મં વા વાચયિષ્યતિ? ગચ્છામઃ।
433.019. અપરે કથયન્તિ--તિષ્ઠામો યદિ ધર્મં દેશયિષ્યતિ, શ્રોષ્યામઃ।
433.019. અથ ન, ગચ્છામઃ।
433.019. ઇતિ સા પર્ષત્ સમવસ્થિતા।
433.020. આયુષ્મતા પન્થકેન સિંહાસનં દૃષ્ટં પ્રજ્ઞપ્તકં દૃષ્ટ્વા સંલક્ષયતિ--કિં તાવત્ પ્રસાદજાતાભિઃ પ્રજ્ઞપ્તમાહોસ્વિત્ વિહેઠનાભિપ્રાયાભિહ્? પશ્યતિ--યાવત્ વિહેઠનાભિપ્રયાભિઃ।
433.020. દૃષ્ટ્વા સંલક્ષયતિ--કિં તાવત્ પ્રસાદજાતાભિઃ પ્રજ્ઞપ્તમાહોસ્વિત્ વિહેઠનાભિપ્રસાયાભિહ્? પશ્યતિ--યાવત્ વિહેઠનાભિપ્રાયાભિઃ।
433.022. આયુષ્મતા પન્થકેન ગજભુજસદૃશં બાહુમભિપ્રસાર્ય તં સિંહાસનમ્ યથાસ્થાને સ્થાપિતમ્।
433.023. આયુષ્માન્ પન્થકસ્તત્ર નિષણ્ણઃ।
433.023. સ નિષીદન્ કૈશ્ચિત્ દૃષ્ટહ્. કૈશ્ચિત્ ન દૃષ્ટઃ।
433.024. અથાત્રસ્થ આયુષ્માન્ પન્થકસ્તદ્રૂપં સમાધિં સમાપન્નો યથા સમાહિતે ચિત્તે સ્વે આસને ઽન્તર્હિતઃ, પૂર્વસ્યાં દિશિ ઉપરિવિહાયસમભ્યુદ્ગમ્ય પૂર્વવત્ યાવત્ ઋદ્ધિપ્રાતિહાર્યાણિ વિદર્શ્ય તાન્ ઋદ્ધ્યભિસંસ્કારાન્ પ્રતિપ્રસ્રભ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ।
433.026. નિષદ્ય આયુષ્માન્ પન્થકસ્તા ભિક્ષુણીરામન્ત્રયતે--મયા ભગિન્યસ્ત્રિભિર્માસૈરેકા ગાથા પઠિતા।
433.027. ઉત્સહેતવ્યાનિ(?) શ્રોતુમેકગાથાયાઃ સપ્તરાત્રિંદિવસાન્યન્યૈઃ પદૈર્વ્યઞ્જનૈરર્થં વિભક્તુમ્?
433.029. પાપં ન કુર્યાન્મનસા ન વાચા કાયેન વા કિંચન સર્વલોકે।
433.031. રિક્તઃ કામેઇઃ સ્મૃતિમાન્ સંપ્રજાનન્ દુઃખં ન સ વિદ્યાદનર્થોપસંહિતમ્

ઇતિ।
434.001. <434>સર્વપાપસ્ય ભગવાન્ કારણમાહ--યાવદ્ગાથાર્થસ્યાર્થમધીતમ્ યાતિ, તાવદ્ દ્વાદશભિઃ પ્રાણિસહસ્રૈઃ સત્યાનિ દૃષ્ટાનિ।
434.002. કૈશ્ચિચ્છ્રોતાપત્તિફલં સાક્ષાત્કૃતમ્, કૈશ્ચિત્ સકૃદાગામિફલમ્, કૈશ્ચિદનાગામિફલમ્, કૈશ્ચિત્ પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદર્હત્ત્વં સાક્ષાત્કૃતમ્, કૈશ્ચિચ્છ્રાવકબોધૌ ચિત્તાન્યુત્પાદિતાનિ, કૈશ્ચિત્ પ્રત્યેકાયાં બોધૌ, કૈશ્ચિદનુત્તરાયાં સમ્યક્સમ્બોધૌ ચિત્તાન્યુત્પાદિતાનિ।
434.005. યદ્ભૂયસા સા પરિષદ્ બુદ્ધનિંનાધર્મપ્રવણા સંઘપ્રાગ્ભારા વ્યવસ્થિતા।
434.006. અથાયુષ્માન્ પન્થકસ્તાં પરિષદં ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્યોત્થાયાસનાત્ પ્રક્રાન્તઃ।
434.007. સ ભિક્ષુભિરાગચ્છન્ દૃષ્ટઃ।
434.007. તે સંલક્ષયન્તિ--અદ્યાયુષ્મતા પન્થકેન મહાજનકાયઃ પ્રસાદિતો ભવિષ્યતિ।
434.008. તે ન ષક્નુવન્ત્યાયુષ્મન્તં પન્થકં સંમુખમપ્રિયં પ્રષ્ટુમ્।
434.008. તૈઃ પશ્ચાચ્છ્રમણઃ પૃષ્ટઃ।
434.009. આયુષ્મન્, અદ્ય આયુષ્મતા પન્થકેન કિં મહાજનકાયો ન પ્રસાદિતો વા પ્રસાદિતહ્? આયુષ્મતા ન કશ્ચિત્ અપ્રસાદિતઃ।
434.010. ભગવતા વારાણસ્યામ્ ઋષિવદને મૃગદાવે ત્રિપરિવર્તં દ્વાદશાકારં ધર્મ્યં ચક્રં પ્રવર્તિતમ્, તદદ્યાયુષ્મતા પન્થકેનાનુપ્રવર્તિતમ્।
434.011. યાવદ્ગાથાર્થં ન વિભજતિ, તાવદ્ દ્વાદશભિઃ પ્રણિસહસ્રૈઃ સત્યાનિ દૃષ્ટાનિ॥
434.013. તત્ર ભગવાઅન્ ભિક્ષૂનામન્ત્રયતે સ્મ--એષો ઽગ્રો મે ભિક્ષવો ભિક્ચૂણાં મમ શ્રાવકાણાં ચેતોવિવર્તકુશલાનામ્ યદુત પન્થકો ભિક્ષુઃ।
434.014. ભિક્ષવો બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ--પશ્ય ભદન્ત દ્વાદશવર્ગીયાભિરાયુષ્મતઃ પન્થકસ્યાનર્થં કરિષ્યામિ ઇત્યથ એવ કૃતઃ।
434.015. ભગવાનાહ--ન ભિક્ષવ એતર્હિ યથા અતીતે ઽપ્યધ્વનિ આભિરનર્થં કરિષ્યામ ઇત્યર્થ એવ કૃતઃ।
434.016. તચ્છ્રૂયતામ્॥
434.017. ભૂતપૂર્વમેવં ભિક્ષવો ઽન્યતમસ્મિન્ કર્વટકે બ્રાહ્મણઃ પ્રતિવસતિ।
434.017. તેન સદૃશાત્કુલાત્કલત્રમાનીતમ્।
434.018. સ તયા સર્ધં ક્રીડતિ રમતે પરિચારયતિ।
434.018. તસ્ય ક્રીડતો રમમાણસ્ય પરિચારયતો ભૂયઃ ક્રીડતિ રમતે પરિચારયતિ યાવર્ દ્વાદશ પુત્રા જાતાઃ।
434.019. તેન તેષાં નિવેશઃ કૃતઃ।
434.020. અપરેણ સમયેન તસ્ય પત્ની કાલગતા।
434.020. સો ઽપિ બ્રાહ્મણો વૃદ્ધાવસ્થાયાં જાતઃ।
434.020. અન્ધીભૂતસ્ય સ્નષા દુશ્ચારિણ્યઃ।
434.021. યદા તાસાં સ્વામિનો બહિર્ નિર્ગતા ભવન્તિ, તદા તાઃ પરપુરુષૈઃ સાર્ધં પરિચારયન્તિ।
434.022. સ બ્રાહ્મણઃ શબ્દે કૃતાવી।
434.022. સ જાનાતિ--અયં મમ પુત્રસ્ય શબ્દઃ, અયં પરપુરુષયેતિ।
434.023. સ પુરુષાણાં પદશબ્દાઞ્ શ્રુત્વા તાઃ સ્નુષા ગર્જયતિ.
434.023. તાઃ સંલક્ષયન્તિ--અયં બ્રાહ્મણ્પ્^સ્માકમનર્થાય પ્રતિપન્નઃ।
434.024. તાસ્તસ્ય ચકટ્યોદનં કાઞ્જિતકચ્છિટિં ચાનુપ્રયચ્છન્તિ।
434.026. તૈસ્તા ઉક્તાહ્--કિં કારણમ્ યૂયં તાતસ્ય ચકટ્યોદનં કાઞ્જિકચ્છિટિં ચાનુપ્રયચ્છત? તાઃ કથયન્તિ--તસ્ય પુણ્યાનિ પરિક્ષીણાનિ, અસ્યાર્થે પિપરીકાયાં ત:ડુલાઃ પ્રક્ષિપ્તા ભવન્તિ, ચકટ્યોદનં પરિવર્તતે, દધિ પ્રક્ષિપ્તં કાઞ્જિકં પરિવર્તતે।
434.028. તે કથયન્તિ--કિમેતદેવં ભવિષ્યતિ? તાઃ કથયન્તિ--વયમ્ યુષ્માકં પ્રત્યક્ષીકરિષ્યામઃ।
434.029. તાઃ કથયન્તિ--અસ્માભિઃ પ્રતિજ્ઞાતમિદાનીં નિર્વોઢવ્યમ્।
434.030. તાભિઃ કુમ્ભકાઅર ઉક્તહ્--શક્ષ્યસિ ત્વં ભદ્રમુખમ્ એકમુખિકે દ્વે સ્થાલ્યૌ કર્તુમ્? સ કથયતિ--શક્ષ્યામિ।
434.031. તેનૈકમુખિકે દ્વે સ્થાલ્યૌ કૃતે।
434.031. તાભિરેકસ્યાં સ્થાલ્યાં ચકટિતણ્ડુલાઃ પ્રક્ષિપ્તાઃ, દ્વિતીયાયાં કાઞ્જિકમ્।
434.032. તાભિઃ સ્વામિનાં પુરસ્તાદેકસ્ય <435>સ્થાલ્યાં તણ્ડુલાઃ પ્રક્ષિપ્તા એકસ્યાં દધિ।
435.001. તાભિઃ સાધિતમ્।
435.001. કથયન્તિ--આર્યપુત્રસ્ય કિં તાવત્તાતસ્તત્પ્રથમતઃ પરિભુક્તામાહોસ્વિત્ યૂયમ્।
435.002. તે કથયન્તિ--તાતસ્તાવત્પરિભુક્તામ્।
435.003. તાભિસ્તેષાં પુરસ્તાત્તસ્યૌકસ્યાઃ સ્થાલ્યા ઉદ્ધૃત્ય ચકટ્યોદનં દત્તં દ્વિતીયાયાઃ કઞ્જિકમ્।
435.004. તત એવં તાભિસ્તેષામેકસ્યાઃ સ્થાલ્યા ઉદ્ધૃત્ય શાલ્યોદનં દત્તં દ્વિતીયાયા દધિ ઉદ્ધૃતમ્।
435.004. તે તસ્ય કથયન્તિ--તાત, તવ પુણ્યાનિ પરિક્ષીણાનિ।
435.005. યત એકસ્યાં સ્થાલ્યાં શાલિતણ્ડુલાઃ પ્રક્ષિપ્તાઃ, દ્વિતીયસ્યાં દધિ, તચ્ચકટ્યોદનં કાઞ્જિકં ચ પરિવૃત્તમ્।
435.006. બ્રાહ્મણઃ સંલક્ષયતિ--મયા હસ્તોચ્છ્રયશતૈર્ભોગાઃ સમુદાનીતાઃ।
435.007. કિં કારણં મમ પુણ્યાનિ પરિક્ષીણાનિ? તેન તાસામપ્રત્યક્ષં મહાનસં પ્રવિશ્ય પર્યેષમાણેન હસ્તસંસ્પત્શેનૈકમુખે દ્વે સ્થાલ્યૌ લબ્ધે।
435.008. તેન ગોપાયિતે।
435.009. તેન એત્ષાં પુત્રાણામાગતાનાં તે પ્રદર્શિતે--પશ્યત, મમ પુણ્યાનિ પરિક્ષીણાનિ।
435.010. ગત્વા પશ્યધ્વમસ્માકં ગૃહ એવ એકમુખી સ્થાલી।
435.010. પુત્રક, અન્યેષુ ગેહેષુ ન સ્હાલીદ્વયં ત્વકમુખમસ્માકં મન્દભાગ્યાનામ્।
435.011. તૈસ્તાઃ પત્ન્યઃ સુતાડિતાઃ।
435.011. તાઃ સંલક્ષયન્તિ--અયં બ્રાહ્મણો ઽસ્માકમનર્થાય પ્રતિપન્નકઃ॥
435.012. પ્રઘાતયામ ઇતિ।
435.012. તેન ચ પ્રદેશેનાહિતુણ્ડિક આગતઃ।
435.013. તાઃ પૃચ્છન્તિ--અસ્તિ સર્પ ઇતિ? સ કથયતિ--કીદૃશં સર્પં મૃગયથ જીવન્તમાહોસ્વિત્ મૃતકમિતિ? તાઃ કથયન્તિ--મૃતકમ્।
435.014. સ સંલક્ષયતિ--કેમેતા મૃતકેન સર્પેણ કરિષ્યન્તિ? નૂનમેતા એતં વૃદ્ધં મારયિતુકામા ભવિષ્યન્તિ।
435.015. ધર્મતા ખલુ સર્પસ્ય રુષિતસ્ય દ્વયોઃ સ્થાનયોર્વિષં સંક્રામતિ--શિરસિ પુચ્છે ચ।
435.016. તેન રોષિત્વા શિરઃ પુચ્છં સ્વયં છિત્ત્વા તાસાં મધ્યે સર્પા દત્તઃ।
435.017. તાભિર્જોમાં સાધયિત્વા સ બ્રાહ્મણ ઉક્તહ્--તાત, હિલિમાં જોમ પાસ્યસિ? સ બ્રાહ્મણઃ સંલક્ષયતિ--કિમેતા મે હિલિમાં જોમાં દાસ્યન્તિ? નૂનં કિંચિત્ અભૈષજ્યં દત્તં ભવિષ્યતિ।
435.019. સ સંલક્ષયતિ--પિબામિ, યથા ચ તથા મરામિ।
435.019. તાભિસ્તસ્ય હિલિમા જોમા દત્તા।
435.020. તેન પીતા।
435.020. તસ્ય બાષ્પેણ પટલે સ્ફુટિતે।
435.020. સ દ્રષ્ટુમારબ્ધઃ।
435.020. સ નિપત્યાવસ્થિતઃ।
435.021. કથયતિ ચ--મરામિ મરામીતિ।
435.021. તાઃ કથયન્તિ--શીઘ્રં મા પાતુ।
435.021. તાઃ કથયન્તિ--તાત, ભૂયઃ પાસ્યસિ? સ કથયતિ--પાસ્યામીતિ।
435.022. તાભિસ્તસ્ય ભૂયો હિલિમા જોમા દત્તા।
435.023. તેન ભૂયઃ પીતા।
435.023. તસ્ય તેન બાષ્પેણ ભૂયસ્યા માત્રયા પટલે સ્ફુટિતે।
435.023. સ સ્પષ્ટતરં દ્રષ્ટુમારબ્ધઃ।
435.024. તાઃ પૂર્વમ્ યથા તસ્યાન્ધસ્ય તતો વિશ્વસ્તા વિહૃતવન્ત્યસ્તથૈવ વિહર્તુમારબ્ધાઃ।
435.025. સ દણ્ડં ગૃહીત્વા ઉત્થિતઃ।
435.025. કથયતિ ચ--કિમ્ યૂયં જાનીથ ઇદાનીમપ્યહં ન પશ્યામિ? પશ્યામ્યહમિદાનીમિતિ।
435.026. તાઃ સલજ્જા નિષ્પલાયિતાઃ॥
435.027. કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવઃ।
435.027. યો ઽસૌ બ્રાહ્મણઃ, એષ એવાસૌ પન્થકસ્તેન કાલેન તેન સમયેન।

435.028. યાસ્તાસ્તસ્ય દ્વાદશ સ્નુષાઃ, એતા એવ તા દ્વાદશવર્ગીયાઃ।
435.028. તદાપ્યાભિરસ્યાનર્થં કરિષ્યામ ઇત્યર્થ એવ કૃતઃ।
435.029. એતર્હ્યપિ આભિરસ્યાનર્થં કરિષ્યામ ઇત્યર્થમ્ એવ કૃતઃ॥
435.030. ભિક્ષવો બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ--પશ્ય ભદન્ત ભગવતા આયુષ્માન્ પન્થકઃ પરીત્તેનાવવાદેનાચોદ્ય સંસારકાન્તારાદુત્તાર્ય અત્યન્તનિષ્ઠે અનુત્તરે યોગક્ષેમે નિર્વાણે પ્રતિષ્ટાપિતઃ।
435.032. ભગવાનાહ--ન ભિક્ષવ એતર્હિ યથા અતીતે ઽપ્યધ્વન્યેષો મયા પરીત્તેનાવવાદેનાચોદ્ય મહત્યૈશ્વર્યાધિપત્યે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ।
435.033. તચ્છ્રયતામ્॥
436.001. <436>ભૂતભૂતં ભિક્ષવો ઽન્યતમસ્મિન્ કર્તવટકે ગૃહપરિઃ પ્રતિવસતિ આડ્યો સહાધનો મહાભોગઃ।
436.002. તેન સદૃશાત્કુલાત્કલત્રમાનીતમ્।
436.002. સ તયા સાર્ધં ત્રીટતિ રમતે પતિચારયતિ।
436.002. તસ્ય પુત્રો જાતઃ।
436.003. સ પર્નીમામન્ત્રયતે--ભદ્રે, જાતો ઽસ્માકમ્ ઋણહરઃ।
436.003. ગચ્છામિ, અહં પણ્યમાદાય મહાસમુદ્રમવતરામિ।
436.004. સા આહ--એવં કુરુષ્વ।
436.004. સ ગૃહપતિઃ સંલક્ષયતિ--યદહમસ્યૈ પ્રભૂતાનં કાર્ષાપણાન્ દાસ્યામિ, પરપુરુષૈઃ સાર્ધં વિહરિષ્યતિ।
436.005. તેન તસ્યાઃ કાર્ષાપણા ન દત્તાઃ।
436.006. તસ્મિન્ કર્પટકે શ્રેષ્ઠી પ્રતિવસતિ તસ્ય ગૃહપતેર્વયસ્યઃ।
436.006. તસ્ય હસ્તે પ્રભૂતાઃ કાર્ષાપણાઃ સ્થાપિતાહ્--યદિ મમ પત્ન્યા ભક્તાચ્છાદેન યોગોદ્વહનં કુર્યાઃ।
436.007. સ પણ્યમાદાય મહાસમુદ્રમવતીર્ણઃ।
436.008. તર્રૈવાનયેન વ્યસનમાપન્નહ્.
436.008. તયા સ દારકો જ્ઞાતિબકેન સ્વહસ્તબલેન વા આયાપિતા(પયિત્વા) પાલિતો વર્ધિતઃ।
436.009. સ માતરં પૃચ્છતિ--અમ્બ, કિમસ્માકં પિતા પિતામહાશ્ચ કર્માકાર્ષુહ્? સા સંલક્ષયતિ--યદ્યસ્ય વક્ષ્યામિ મહાસમુદ્રે પોતસંવ્યવહારિણ આસન્ન્ ઇતિ, સ્થાનમેતદ્વિદ્યતે યદેષો ઽપિ મહાસમુદ્રમવતરિષ્યતીતિ, તત્રૈવ અનયેન વ્યસનમાપત્સ્યતે।
436.011. શ્રુતમાહિતસ્તવ પુતા ચ પિતામહાશ્ચ ઇહૈવ વાણિજ્યમકાર્ષુઃ।
436.012. સ કથયતિ--કાર્ષાપણાન્ મમાનુપ્રયચ્છ, યૈરિહૈવ વાણિજ્યં કરિષ્યામિ।
436.013. માતા કથયતિ--કુતો મમ કાર્ષાપણાહ્? ત્વં મયા કથંચિત્ જ્ઞાતિબલેન સ્વહસ્તબકેન આયાપિતઃ પોષિતઃ સંવર્ધિતઃ।
436.014. કુતો મે કાર્ષાપણાનાં વિભવહ્? અપિ ત્વયં શ્રોષ્ટી તવ પિતૃવયસ્યો ભવતિ।
436.015. અસ્ય સકાશાત્ કાર્ષાપણાન્ ગૃહીત્વા કર્મ કુરુ।
436.016. સ તસ્ય ગૃહં ગતઃ।
436.016. તસ્યાન્યતમેન પુરુષેણ યાવત્ દ્વિરપિ વિનાશિતઃ।
436.017. સ તમવસાદયતિ।
436.017. તસ્ય ચ ગૃહાત્ પ્રેષ્યદારિકાયાઃ સંકારતલસ્યોપરિ મૃતમૂષિકાં દૃષ્ટ્વા પ્રયચ્છતિ ચ્છોરયિતુમ્।
436.018. સ શ્રેષ્ઠી તસ્ય પુરુષસ્ય કથયતિ--યઃ પુરુષઃ સ્યાત્, શક્યતે અનયા મૃતમૂષિકયા આત્માનમુદ્ધર્તુમ્।
436.019. તેન દારકેણ શ્રુતમ્।
436.019. સ સંલક્ષયતિ--મહાત્મૈષઃ।
436.019. ન શક્યમનેન યદ્વા તદ્વા વક્તુમ્।
436.020. નૂનં શક્યમનયા મૃતમૂષિકયા આત્માનમુદ્ધર્તુમ્।
436.020. સ તસ્યા દારિકાયાઃ પૃષ્ઠતો નિર્ગતઃ।
436.021. તયા દાતિકયા સંકારે છોરિતા।
436.021. સ તાં મૃતમૂષિકામાદાય વીથીં ગતઃ।
436.022. તત્ર વાણિજકો બિડાકેન ક્રીડિત્વા સ્થિતઃ।
436.022. તેન તસ્ય બિડાલસ્ય મૃતમૂષિકા દર્શિતા।
436.023. સ તાંદૃષ્ટ્વા ઉત્પતિતુમારબ્ધઃ।
436.023. તેન વાણિજકેન દારક ઉચ્યતે--અનુપ્રયચ્છ અસ્ય બિડાલસ્ય મૃતમૂષિકામ્।
436.024. સ કથયતિ--કિમયં કલિકયા દીયતે? મૂલ્યમનુપ્રયચ્છ।
436.025. તેન તસ્ય કલાયાનામઞ્જલિપૂરોઓ દત્તઃ।
436.025. સ સંલક્ષયતિ--યદ્યેતાન્ ભક્ષયિષ્યામિ, મૂલમેવ બ્ભિક્ષિતં ભવિષ્યતિ।
436.026. સ તાન્ ભ્રાષ્ટ્રે ભર્જયિત્વા શીતલસ્ય પાનીયસ્ય વર્ધનીયસ્ય પૂર્ણં કૃત્વા તદ્ગૃહ્ય તસ્માત્સ્થાનકાન્નિષ્ક્રમ્ય યસ્મિન્ પ્રદેશે કાષ્ઠહારકા વિશ્રામ્યન્તિ, તસ્મિન્ પ્રદેશે ગત્વાવસ્થિતઃ।
436.028. કાષ્ઠહારકા આગતાઃ।
436.028. તેનોક્તાહ્--માતુલાઃ, અર્પયત કાષ્ઠભારકાઃ, મુહૂર્તં વિશ્રામ્યતામ્।
436.029. તૈઃ કાષ્ઠભારાઃ સ્થિપિતાઃ।
436.029. તેન તેષાં કલાયાનાં સ્તોક્તં દત્તં શીતલં ચ પાનીયં પાતમ્।
436.030. તે કથયન્તિ--ભાગિનેય, ક્વ યાસ્યસિ? કાષ્ઠાનામ્।
436.030. ભાગિનેય, વયં તાવત્ કલ્યમેવોત્થાય ગત્વા ઇદાનીમાગચ્છામઃ।
436.031. ત્વમિદાનીં ગચ્છન્ કિયતા આગમિષ્યસિ? તૈસ્તસ્યૈકૈકં કાષ્ઠમનુપ્રદત્તમ્।
436.032. તસ્ય કાષ્ઠમૂલિકા સંપન્ના।
436.032. સ તાં ગૃહીત્વા પ્રતિનિવૃત્તઃ।
436.032. સ તાં વિક્રીય <437>કલાયાનાં ગૃહીત્વા ભર્જયિત્વા ઉદકસ્ય કુમ્ભં પૂરયિત્વા તસ્મિન્નેવ પ્રવેશે ગત્વાવસ્થિતઃ।
437.002. તે કાષ્ઠહારકાસ્તથૈવ તેન કલાયૈઃ સંવિભક્તાઃ, શીતલેન પાનીયેન સંતર્પિતાઃ।
437.002. તે તસ્ય કથયતિ--ભાગિનેય, દિવસે દિવસે ત્વં કલાયાન્ પાનીયં ચ ગૃહીત્વા આગમ્ય અત્રૈવ તિષ્ઠમ્।
437.004. વયં તવોપરિ કાષ્ઠમૂલિકામાનયિષ્યામઃ।
437.004. સ દિવસે દિવસે તયૈવ કર્તુમારબ્ધઃ।
437.004. સ તેષાં કથયતિ--માતુલ, મા યૂયં કાષ્ઠભારાન્ વીર્થાં નયથ।
437.005. મમ ગૃહે સ્થાપયત।
437.005. યુષ્માકમેવં પિણ્ડિતમૂલ્યં દાસ્યામિ।
437.006. તૈસ્તસ્ય ગૃહે કાષ્ઠભારકાણિ સ્થાપિતાઃ।
437.006. અપરેણ સમયેન સપ્તાહવર્દલિકા જાતાઃ।
437.007. તેન તાનિ કાષ્ઠભારકાણિ વિક્રીતાનિ।
437.007. તસ્ય પ્રભૂતો લાભઃ સંપન્નઃ।
437.008. સ સંલક્ષયતિ--એતત્પ્રતિક્રુષ્ટતરં વાણિજ્યાનામ્ યદુત કાષ્ઠવાણિજ્યમ્।
437.008. સ સંલક્ષયતિ--અપિ ચન્દનકાષ્ઠેન કાષ્ઠવાણિજ્યમેવ।
437.009. યન્ન્વહમુક્કરિકાપણં પ્રસારયેયમ્।
437.009. તેન ઉક્કરિકાપણઃ પ્રસારિતઃ।
437.010. સ ધર્મેણ વ્યવહરતિ।
437.010. તસ્ય તત્પ્રભૂતો લાભઃ સ સંલક્ષયતિ--એતત્ પ્રતિક્રુષ્ટતરં વાણિજ્યાનામ્ યદુત ઉક્કરિકાપણઃ।
437.011. યન્ન્વહં ગાન્ધિકાપણં પ્રસારયેયમ્।
437.012. તેન ગાન્ધિકાપણઃ પ્રસારિતઃ।
437.012. તસ્ય પ્રભૂતો લાભઃ સંપન્નઃ।
437.012. સ સંલક્ષયતિ--એતદપિ પ્રતિક્રષ્ટતરં ચ તદ્વાણિજ્યાનાં પૂર્વવત્।
437.013. તેન સર્વે હૈરણ્યકા અભિભૂતાઃ।
437.013. તસ્ય મૂષિકાહૈરણ્યકો મૂષિકાહૈરણ્યક ઇતિ સંજ્ઞા સંવૃત્તા।
437.014. તે હૈરણ્યકાઃ કથયન્તિ--ભવન્તઃ, સર્વે વયમનેન મૂષિકાહૈરણ્યકેનાભિભૂતાઃ।
437.015. વયમેનં માનં પ્રાહયામઃ, યથા મહાસમુદ્રમવતરેત્ તત્રૈવાનયેન વ્યસનમાપત્સ્યતે તથા કરિષ્યામ ઇતિ।
437.016. તે તસ્ય નાતિદૂરે સ્થિત્વા સ્વૈઃ કથાસમ્લાપેન તિષ્ઠન્તિ--યથાપિ નામ ભવન્તઃ પુરુષો હસ્તિગ્રીવાયાં ગત્વા અશ્વપૃષ્ઠેન ગચ્છેત્, અશ્વપૃઠેન ગત્વા શિબિકાયાં ગચ્છેત્, શિબિકાયાં ગત્વા પદ્ભ્યાં ગચ્છેત્, એવમેવાસ્ય મૂષ્કિકાહૈરણ્યિકસ્ય પિતા ચ પિતામહાશ્ચ સમુદ્રે પોતસંવ્યવહાતિણ આસન્।
437.019. એષ ઇદાનીં કુઋચ્છ્રેણ જીવિકાં કલ્પયતિ હૈરણ્યિકાપણં વાહયતીતિ।

437.020. શ્રુત્વા સ કથયતિ--કિં કથયત? તે કથયન્તિ--તવ પિતા ચ પિતામહાશ્ચ પોતસંવ્યવહારિણ આસન્।
437.021. સ ત્વમિદાનીં કૃચ્છ્રેણ જીવિકાં કલ્પયસિ, હૈરણ્યિકાપણં વાહયસિ? સ ગૃહં ગત્વા માતરં પૃચ્છતિ--અમ્બ, સત્યમસ્માકં પિતા ચ પિતામહાશ્ચ મહાસમુદ્રે પેતસંવ્યવહારિણ આસન્? સા સંલક્ષયતિ--નૂનમનેન કિંચિત્કુતશ્ચિત્ શ્રુતં સ્યાત્।
437.024. તદપ્રતિરૂપં સ્યાત્, યદહં મૃષાવાદેન વઞ્ચયેયમ્।
437.024. સત્યં પુત્ર।
437.024. સ કથયતિ--અનુજાનીષ્વ, અહમપિ મહાસમુદ્રમવતરિષ્યામિ।
437.025. સા કથયતિ--પુત્ર, ઇહૈવ તિષ્ઠ।
437.025. સ ભૂયો ભૂયઃ કથયતિ--ગચ્છામિ।
437.026. તસ્ય નિર્બન્ધં જ્ઞાત્વા અનુજ્ઞાતઃ।
437.026. તેન ઘણ્ટાવધોષણં કૃતમ્--યો યુષ્માકમુત્સહતે મૂષિકાહૈરણ્યેન સાર્ધમશુલ્કેનાગુલ્મેનાતરપણ્યેન મહાસમુદ્રમવતરિતુમ્, સ મહાસમુદ્રગમનીયં પણ્યં સમુદાનયતુ।
437.028. પઞ્ચમાત્રૈર્વણિક્શતૈર્મહાસમુદ્રગમનીયં પણ્યં સમુદાનીતમ્।
437.028. અથ મૂષિલાહૈરણ્યિકઃ કૃતમઙ્ગલકૈતૂહલસ્વસ્ત્યયનઃ શકટૈર્ભારૈર્મૂટૈઃ પિટકૈરુષ્ટ્રૈર્ગોભિર્ગર્દભૈઃ પણ્યમારોપ્ય મહાસમુદ્રં સંપ્રસ્થિતઃ।
437.030. સો ઽનુપૂર્વેણ મહાસમુદ્રમવતરન્નનુપ્રાપ્તઃ।
437.030. તે વણિજો મહાસમુદ્રં દૃષ્ટ્વા ભઈતઃ।
437.031. નોત્સહન્તે વહનમભિરોડુમ્।
437.031. સાર્થવાહઃ કર્ણધારસ્ય કથયતિ--કથય કથય ભોઃ પુરુષ યથાભૂતં મહાસમુદ્રસ્ય વર્ણમ્।
437.032ટતઃ કર્ણધાર ઉદ્ધોષયિતુમારબ્ધહ્--સન્ત્યેતસ્મિન્ <438>મહાસમુદ્રે ઇમાન્યેવમ્રૂપાણિ રત્નાનિ તદ્યથા--મણયો મુક્તા વૈડૂર્યશઙ્ખશિલાપ્રવાલ રજતજાતરૂપમશ્મગર્ભો મુસારગલ્વો લોહિતકા દક્ષિણાવર્તઃ।
438.002. યો યુષ્માકમુત્સહતે એવમ્રૂપૈ રત્નૈરાત્માનં સમ્યક્સુખેન પ્રતિણયિતુમ્, માતાપિતરૌ પુત્રદારાન્ દાસીદાસકર્મકરપૌરુષેયં મોત્રામાત્યજ્ઞાતિસાલોહિતં કાલેન કાલં શ્રમણબ્રાહ્મણેભ્યો દક્ષિણાં પ્રતિષ્ઠાપયિતુમ્, મૂર્ધગામિનીં સૌભાસિકીં સુખવિપાકામાયત્યાં સ્વર્ગસંવર્તનીમ્, સ મહાસમુદ્રમવતરતુ।
સમ્પત્તિકામો લોકઃ।
438.006. મહાજનકાયો ઽભિરૂઢો યતસ્તદ્વહનમસહ્યં જાતમ્।
438.006. સાર્થવાહઃ સંલક્ષયતિ--કિમિદાનીં વક્ષ્યામિ અવતરતેતિ? સ કર્ણધારસ્ય કથયતિ--ઘોષય ભોઃ પુરુષ મહાસમુદ્રસ્ય યથાભૂતં વર્ણમ્।
438.008. તતઃ કર્ણધાર ઉદ્ધોષિતુમારવ્ધહ્--શૃણ્વન્તુ ભવન્તો જમ્બુદ્વીપકા વણિજઃ।
438.009. સન્ત્યસ્મિન્ મહાસમુદ્રે ઇમાન્યેવંતૂપાણિ મહાન્તિ મહાભયાનિ, તદ્યધા તિમિભયં તિમિંગલભયં તિમિતિમિંગલભયમાવર્તભયં કુમ્ભીરભયં શિશુમારભયમન્તર્જલગતાનાં પર્વતાનામાઘાતભયમ્।
438.011. ચૌરા અપ્યત્રાગવ્વ્હન્તિ નીલૈઃ સિતૈર્વનચારિણઃ, અસ્માકં સર્વેણ સર્વં જીવિતાદ્વ્યવરોપયિષ્યન્તિ।
438.012. યેન યુષ્માકં પ્રિયમાત્માનં પરિત્યક્ત્વા માતાપિતરૌ પુત્રદારં દાસીદાસકર્મકરપૌરુષેયં મિત્રામાત્યઞ્જાતિસાલોહિતં મહાસમુદ્રમવતરતુ।
438.013. અલ્પાઃ શૂરા બહવઃ કાતરાઃ।
438.013. મહાજનકાયો ઽવતીર્ણઃ, યતસ્તદ્વહનં સહ્યં સંવૃતમ્।
438.014. તતઃ કર્ણધારસ્ત્રિરુદ્દ્ઃપ્ષણાવઘોષણં કૃત્વા તતઃ પશ્ચાદેકાં વસ્ત્રાં મુઞ્ચતિ, દ્વિત્રિવસ્ત્રાં મુઞ્જતિ, યતસ્તદ્વહનં મહાકર્ણધારસંધાનબલવદ્વાયુસમ્પ્રેરિતં મહામેઘ ઇવ સંપ્રસ્થિતો ઽનુગુણેન વાયુના યાવદ્ રત્નદ્વીપમનુપ્રાપ્તમ્।
438.016. તતઃ કર્ણધાર ઉદ્ધોષયિતુમારબ્ધહ્--શૃણ્વન્તુ ભવન્તો જમ્બુદ્વીપકા વણિજઃ, સન્ત્યસ્મિન્ રત્નદ્વીપે કાચમણયો રત્નસદૃશાઃ।
438.018. તે ભવદ્ભિરુપપરીક્ષ્યોપપરિક્ષ્ય ગ્રહીતવ્યાઃ।
438.018. મા વઃ પશ્ચાજ્જમ્બુદ્વીપપ્રાપ્તાનાં પશ્ચાત્તાપો ભવિષ્યતિ।
438.019. અસ્મિન્નેવ ચ રત્નદ્વીપે ક્રોઞ્જકુમારિકા નામ રાક્ષસ્યઃ પ્રતિવસન્તિ।
438.020. તાઃ પુરુષં તથા ઉપલાલયન્તિ યથા તત્રૈવાનયેન વ્યસનમાપદ્યન્તે।
438.020. અસ્મિન્નેવ રત્નદ્વીપે મદનીયાનિ ફણાનિ સન્તિ।
438.021. તાનિ યઃ પરિભુઙ્ક્તે, સ સપ્તરાત્રં મૂર્ચ્છિતસ્તિષ્ઠતિ।
438.021. તાનિ ભવદ્ભિર્ ન પરિભોક્તવ્યાનિ।
438.022. અસ્મિન્નેવ ચ રત્નદ્વીપે ઽમનુષ્યાઃ પ્રતિવસન્તિ।
438.022. તે મુષ્યાણાં સપ્તાહં મર્ષયન્તિ।
438.023. સપ્તાઅહસ્યાત્યયાત્ તાદૃશં વાયુમુત્સૃજન્તિ યેન વહનમપહ્રિયતે યથાપિ તદ્કૃતકાર્યાણામ્।
438.024. યં શ્રુત્વા તે વણિજો ઽવહિતા અપ્રમત્તા અવસ્થિતાઃ।
438.024. તૈસ્તદ્વહનં રત્નાનમુપપરીક્ષ્યોપપરીક્ષ્ય પૂરિતં તદ્યથા તિલતણ્ડુલકોલકુલત્થાનામ્।
438.025. તે અનુગુણેન વાયુના જમ્બુદ્વીપમનુપ્રાપ્તાઅઃ।
438.026. એવમ્ યાવત્ સપ્તકૃત્વઃ સંસિદ્ધયાઅનપાત્ર આગતઃ।
438.026. સ માત્રા^ભિહિતહ્--પુત્ર, અત્ર નિવેશસ્ ત્રિયતામિતિ।
438.027. સ કથયતિ--અગ્રધનિકં તાવચ્છિનદ્ભિ, તતઃ પશ્ચાન્નિવેશં કરિષ્યામિ।
438.028. સ તથા ઉક્તહ્--પુત્ર ન તવ પુતા ન પુતામહો ધનિકઃ કૃતઃ, કુતસ્તવ ધનિકો જાતહ્? સ કથયતિ--અમ્બ, અહમેવ જાનામિ।
438.029. તેન ચાતુરત્નમય્યશ્ચતસ્રો મૂષિકાઃ કારિતાઃ।
438.030. તેન સુવર્ણસ્ય ફેલાં પૂરયિત્વા ચતસ્નો મૂષિકાશ્ચતુર્ષુ પાર્શ્વેષુ સ્થાપયિત્વા શ્રોષ્ઠિગૃહં ગતઃ।
438.031. સ શ્રેષ્ઠી તદા તસ્યૈવ તદ્વર્ણં ભાષમાણસ્તિષ્ઠતિ--પશ્યત ભવન્તો મૂષિકાહૈરણ્યિકઃ કથં પુણ્યમહેશાખ્યો યમ્ યમેવ ગૃહ્ણાતિ તૃણં વા લોષ્ટં વા સર્વં તત્ સુવર્ણં સંપદ્યતે।
438.032. સ ચ <439>તથા કથાસમ્લાપેન તિષ્ઠતિ।
439.001. દૈવારિકેણ ચાસ્ય ગત્વા આરોચિતમ્--મૂષિકાહૈરણ્યિકો દ્વારિતિષ્ઠતિ।
439.002. સ કથયતિ--પ્રવિશતુ, મૂષિકાહૈરણ્યકં વા આનયેતિ।
439.002. સ પ્રવિશ્ય કથયતિ--ઇદં તે મૂલમ્, અયં લાભઃ।
439.003. પ્રતિગૃહ્યતામ્।
439.003. સ આહ--વિસ્મરામિ, સત્યમ્ યત્ત્વ કિંચિદ્દત્તકમિતિ।
439.003. અહં તે સ્મારયિષ્યામિ।
439.004. તેન સ્મારિતમ્।
439.004. સ પૃચ્છતિ--કસ્ય ત્વં પુત્ર ઇતિ।
439.004. અમુકસ્ય ગૃહપતેઃ।
439.004. શ્રેષ્ઠી કથયતિ--ત્વં મમ વયસ્યપુત્રો ભવસિ।
439.005. મયૈવ તવ દાતવ્યમ્।
439.005. તવ પિત્રા ગચ્છતા મમ હસ્તો કાર્ષાપણાઃ સ્થાપિતાઃ।
439.006. તેન શ્રેષ્ઠિના દુહિતા સર્વ્લમ્લારવિભૂષિતા તસ્ય ભાર્યાર્થમનુપ્રદત્તા॥
439.007. કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવો યો ઽસૌ શ્રેષ્ઠી, અહમેવ તેન કાલેન તેન સમયેન।
439.007. યો ઽસૌ મૂષિકાહૈરણ્યકઃ, એષ એવ પન્થકસ્તેન કાલેન તેન સમયેન।
439.008. તદાપ્યેષ મયા પરીત્તેનાવવાદેનાચોદ્ય મહત્યૈશ્વર્યે પ્રતિષ્ઠપિતઃ।
439.009. એતર્હ્યપ્યેષ મયા પરિત્તેનાવવાદેનાવવાદ્ય સંસારકાન્તારાદુત્તાર્ય અત્યન્તનિષ્ઠે ઽનુત્તરે યોગક્ષેમે નિર્વાણે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ॥
439.011. ભિક્ષવો બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ--કિં ભદન્ત પન્થકેન કર્મ કૃતમ્ યસ્ય કર્મણો વિપાકેન ધન્વઃ પરમધન્વશ્ચૂડઃ પરમચૂડો જાતહ્? પન્થકેનૈવ ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાનિ।

439.012. ન ભિક્ષવઃ કર્માણિ કૃતાન્યુપચિતાનિ બાહ્યે વિપચ્યન્તે, નાબ્ધાતૌ, ન તેજોધાતૌ, ન વાયુધાતૌ, અપિ તૂપાત્તેષ્વેવ સ્કન્ધધાત્વાયતનેષુ વિપચ્યન્તે શુભાન્યશુભાનિ ચ।
439.015. ન પ્રણશ્યન્તિ કર્મણિ કલ્પકોટિશતૈરપિ।
439.016. સામગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલન્તિ ખલુ દેહિનામ્

439.017. ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવો વિંશતિવર્ષસહસ્રાયુષિ પ્રજાયાં કાશ્યપો નામ શસ્તા લોક ઉત્પન્નસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સમ્બુદ્ધો વિદ્યાચિરણસમ્પન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્।
439.019. સ વિંશતિભિર્ભિક્ષુસહસ્રૈઃ પરિવારો વારાણસીમુપનિશ્રિત્ય વિહરતિ સ્મ।
439.020. તસ્યૈવ પ્રવચને ભિક્ષુરાસીત્ ત્રિપિટઃ।
439.020. અનેન તત્ર માત્સર્યેણ ન કસ્યચિચ્ચતુષ્પદિકાપિ ગાથા ઉદ્દિષ્ટો।
439.021. ભૂયો ઽન્યસ્મિન્ કર્પટકે સૌકરિક આસીત્।
439.022. તસ્માત્ કર્પટકાન્નદીપારે દ્વિતીયં કર્પટકમ્।
439.022. તત્ર પર્વણી પ્રત્યુપસ્થિતા।
439.022. સ સંલક્ષયતિ--યદિ સૂકરાન્ પ્રઘાત્ય નયિષ્યામિ, માંસસ્ય ક્રયિકો ન ભવિષ્યતિ, ક્લેદં ગમિષ્યતિ।
439.023. જીવન્તમેવ ગૃહીત્વા ગચ્છામિ।
439.024. તત્ર તત્ર પ્રઘાત્ય નેષ્યામિ, યત્ર યત્ર ક્રાયિકો ઽસ્તિ।
439.025. સ પ્રભૂતાન્ સૂકરાઞ્ જાનુષુ બુદ્ધ્વા નાવમારોપ્ય સંપ્રસ્થિતઃ।
439.025. સા નૈસ્તૈઃ પરિસ્પન્દમાનૈર્બાડિતા।
439.025. તત્રૈવાનયેન વ્યસનમાપન્નઃ।
439.026. સો ઽપિ સૌકરિકો ઽત્ર સ્નોતેનોહ્યમાનઃ।
439.026. તસ્યા નદ્યાસ્તીરે પઞ્ચપ્રત્યેકબુદ્ધશતાનિ પ્રતિવસન્તિ।
439.027. તેષામેકઃ પ્રત્યેકબુદ્ધઃ પાનીયસ્યાર્થે નદીં ગતઃ।
439.027. તેન સ દૃષ્ટઃ।
439.028. સ સંલક્ષયતિ--કિં તાવદયં મૃતહ્ આહોસ્વિજ્જીવતીતિ? પશ્યતિ યાવજ્જીવતિ।
439.028. સ તેન ગજમુજસદૃશં બાહુમભિપ્રસાર્ય ઉદ્ધૃત્ય વાલુકાયાઃ સ્હલં કૃત્વા તત્રાવમૂર્ધકઃ સ્થાપિતાઃ।
439.030. તસ્ય કાયાત્ પાનીયં નિઃસૃતમ્।
439.030. સ વ્યુત્થિતઃ।
439.030. મનુષ્યપદાનિ પશ્યતિ।
439.030. સ તેન પાદાનુસારેણ ગતો યાવત્પશ્યતિ પઞ્ચમાત્રાણિ પ્રત્યેકબુદ્ધશતાનિ।
439.031. સ તેષાં પત્રેણ પુષ્પેણ ફલેન દન્તકાષ્ઠેન ચોપસ્થાનં કર્તુમારબ્ધઃ।
439.032. તે તસ્ય પાત્રશોષમનુપ્રયચ્છન્તિ।
439.032. તેન ભુક્તમ્।
439.032. અથ <440>તે પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પર્યઙ્ક બુદ્ધ્વા ધ્યાયન્તિ।
440.001. તદા સો ઽપ્યેકાન્તે સ્થિત્વા પર્યઙ્કં બુદ્ધ્ચા ધ્યાયતિ।
440.002. સ તત્રાસંજ્ઞિકમુત્પાદ્ય અસંજ્ઞિસત્ત્વેષુ દેવેષૂપપન્નઃ॥
440.003. કિં મન્યધ્વે ભિક્ષવઃ।
440.003. યો ઽસૌ કાશ્યપસ્ય સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય પ્રવચને ભિક્ષસ્ત્રિપિટહ્ આસીત્, પશ્ચાદસૌ સૌકરિકઃ, એષ એવ પન્થકો ભિક્ષુઃ।
440.004. યદનેન માત્સર્યેણ ન કસ્યચિચ્ચતુષ્પદિકા ગાથા ઉદ્દિષ્ટા, યચ્ચ સૂકરાન્ પ્રઘાત્ય યચ્ચાસંજ્ઞિસત્ત્વેભ્ય ઇહોપપન્નઃ, તસ્ય કર્મણો વિપાકેન ચૂડઃ પરમચૂડો ધન્વઃ પરમધન્વઃ સંવૃત્તઃ॥
440.007. યદા આયુષ્માન્ પન્થકઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજિતઃ, જીવકેન શ્રુતમ્--પન્થકઃ સ્વાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજિત ઇતિ।
440.008. સ સંલક્ષયતિ--યદિ ભગવાન્ રાજગૃહમાગમિષ્યતિ, અહં બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં ભોજયિષ્યામિ સ્થાપયિત્વા ભદન્તં પન્થકમ્।
440.009. ભગવાન્ યથાભિરમ્યં શ્રાવસ્તીં વિહૃત્ય યેન રાજગૃહે તેન ચારિકાં પ્રક્રાન્તઃ।
440.010. અનુપૂર્વેણ ચારિકાં ચરન્ રાજગૃહમનુપ્રાપ્તઃ।
440.011. રાજગૃહે વિહરતિ વેણુવને કલન્દકનિવાપે।
440.011. અશ્રૌષીજ્જીવકઃ કુમારભૂતહ્--ભગવાન્ મગધેષુ જનપદચારિકાં ચરન્ રાજગૃહે વિહરતિ વેણુવને કલન્દકનિવાપે।
440.012. શ્રુત્વા પુનર્યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
440.013. અપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તો નિષણ્ણઃ।
440.013. એકાન્તનિષણ્ણં જીવકં કુમારભૂતં ભગવાન્ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શયતિ સમાદાપયતિ સમુત્તેજયતિ સંપ્રહર્ષયતિ।
440.015. અનેકપર્યાયેણ ધર્મ્યયા કથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષ્ય તૂષ્ણીમ્।
440.015. અથ જીવકઃ કુમારભૂતહ્ ઉત્થાયાસનાદેકાંસમુત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય ભગવન્તમેતદ્વોચત્--અધિવાસયતુ મે ભગવાઞ્છ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેન સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન।
440.017. દૂરાસદા બુદ્ધા ભગવન્તો દુષ્પ્રસહાઃ।
440.018. સ ન શક્નોતિ ભગવન્તં વક્તું સ્થાપયિત્વા ભદન્તં પન્થકમ્।
440.018. અથ જીવકઃ કુમારભૂતો ભગવતો ભાષિતમભિનન્દ્યાનુમોદ્ય ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તો યેનાયુષ્માનાન્દસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
440.020. ઉપસંક્રમ્યાયુષ્મત આનન્દસ્ય પાદૌ શિરસા વિન્દિત્વા એકાન્તે નિષણ્ણઃ।
440.021. એકાન્તનિષણ્ણો જીવકઃ કુમારભૂત આયુચ્મન્તમાનન્દિમદમવોચત્--યત્ખલુ ભદન્ત આનન્દ જાનીયાહ્--મયા બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘઃ શ્વો ઽન્તર્ગેહે ભક્તેનોપનિમન્ત્રિતઃ સ્થાપયિત્વા ભદન્તં પન્થકમ્।
440.023. યથા તે જીવક કુશલાનાં ધર્માણાં વૃદ્ધિર્ભવતિ।
440.023. અથ જીવકઃ કુમારભૂત આયુષ્મત આનન્દસ્ય ભાષિતમભિનન્દ્યાનુમોદ્ય આયુષ્મત આનન્દસ્ય પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા પ્રક્રાન્તઃ।
440.025. અથાયુષ્માનાનન્દો ઽચિરપ્રક્રાન્તં જીવકં કુમારભૂતં વિદિત્વા યેનાયુષ્માન્ પથકસ્તેનોપસંક્રાન્તઃ।
440.026. ઉપસંક્રમ્યાયુષ્મન્તં પન્થકમિદમવોચત્--યત્ખલ્વાયુષ્મન્ પન્થક જાનીયાહ્--જીવકેન કુમારભૂતેન બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘઃ શ્વો ઽન્તર્ગૃહે ભક્તેનોપપનિમન્ત્રિતઃ સ્હાપ્યિત્વા આયુષ્મન્તં પન્થકમ્।
440.028. યથાસ્ય ભ્દન્તાનન્દ કુશલાનાં ધર્માણાં વૃદ્ધિર્ભવતિ।
440.028. સ જીવકઃ કુમારભૂતસ્તામેવ રાત્રિં શુચિં પ્રણીતં ખાદનીયં ભોજનીયં સમુદાનીય કલ્યમેવોત્થાય આસનાનિ પ્રજ્ઞપ્ય ઉદકમણીન્ પ્રતિષ્ઠાપ્ય ભગવતો દૂતેન કાલમારોચયતિ--સમયે ભદન્ત, સજ્જં ભક્તમ્ યસ્યેદાનીં ભગવાન્ કાલં મન્યતે।
440.031. અથ ભગવાન્ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમાદાય ભિક્ષુગણપરિવૃતો ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતો યેન જીવકસ્ય કુમારભૂતસ્ય નિવેશનં તેનોપસંક્રાન્તઃ।
441.001. <441>ઉપસંક્રમ્ય પુરસ્તાદ્ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ।
441.001. નિષદ્ય ભગવાનાયુષ્મન્તમાનન્દમામન્ત્રયતે--પન્થકસ્યાનુગન્તી મોક્તવ્યા।
441.002. જીવકઃ કુમારભૂતઃ સૌવર્ણભૃઙ્ગારં ગૃહીત્વા વૃદ્ધાન્તે તિષ્ઠતિ।
441.003. ભગવાન્ વારિધારાં ન પ્રતિગૃહ્ણાતિ।
441.003. જીવિકઃ કુમારભૂતઃ કથયતિ--કિં કારણં ભગવન્ વારિધારાં ન પ્રતિગૃહ્ણાતિ।
441.004. ભગવાનાહ--ન તાવદ્ભિક્ષુસંઘમ્ ઇતિ સમગ્ર ઇતિ।
441.005. જીવકઃ કથયતિ--ભગવાન્, કો ઽનાગત ઇતિ।
441.005. ભગવાનાહ--ન પન્થકો ભિક્ષુઃ સંઘઃ।
441.006. જીવકઃ કથયતિ--ભગવન્, નાસૌ મયા નિમન્ત્રિત ઇતિ।
441.006. ભગવાનાહ--ન ત્વયા જીવક બુદ્ધપ્રમુખો ભિક્ષુસંઘો નિમન્ત્રિતહ્? ભગવન્, નિમન્ત્રિતઃ।
441.007. કિમસૌ ભિક્ષુસંઘાદ્બહિર્ ન વા? ભગવાન્ કથયતિ જીવકમ્--ગચ્છ ત્વં શબ્દાપય।
441.008. જીવકઃ કુમારભૂતઃ સંલક્ષયતિ--કિં ચાપ્યહં ભગવતો ગૌરવેણ શબ્દાપયામિ, ન સત્કૃત્ય પરિવેષયિષ્યામિ।
441.009. તેન દૂતો ઽનુપ્રેષિતહ્--ગચ્છ, શબ્દાપયસ્વ।
441.010. આયુષ્માનપિ પન્થકશ્ચ ત્રયોદશભિક્ષુશતાનિ નિર્માયાવસ્થિતઃ।

441.010. તેન દૂતેન ગત્વા પન્થક ઇતિ શબ્દો મુક્તઃ।
441.011. અનુકૈર્ભિક્ષુભિઃ પ્રતિવચનં દત્તમ્।
441.011. સ દૂત આગત્ય જીવકસ્ય કથયતિ--તથૈવ વેણુવનં કલન્દકનિવાપો ભિક્ષૂણાં પૂર્ણસ્તિષ્ઠતિ।
441.012. ભગવાનાહ--ગચ્છ ત્વં કથય યો ભૂતપન્થકઃ સ આગચ્છતુ।
441.013. સ ગત્વા કથયતિ--યો ભૂતપન્થકઃ સ આગચ્છતુ।
441.014. આયુષ્માન્ પન્થકસ્તત્ર ગત્વા સ્વસ્યાં ગત્યાં નિષણ્ણાઃ।
441.014. જીવકઃ કુમારભૂતો બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં પરિવેષયિતુમારબ્ધઃ।
441.015. આયુષ્મન્તં પન્થકં ન સત્કૃત્ય પતિવેષયતિ।
441.015. ભગવાન્ સંલક્ષયતિ--સુમેરુપ્રખ્યે મહાશ્રાવકે જીવકઃ કુમારભૂતઃ ક્ષાન્તિં ગૃહ્ણાતિ।
441.016. ગુણોદ્ભાવના અસ્ય કર્તવ્યા।
441.016. ભગવતા આયુષ્મત્ આનન્દસ્ય પાત્રં નાનુપ્રદત્તમ્।
441.017. ધર્મતા ખલુ ન તાવત્ સ્થબિરસ્હ્તવિરાણાં ભિક્ષૂણાં પાત્રાણિ પ્રતિગૃહ્યન્તે, યાવદ્ભગવતઃ પાત્રપ્રતિગ્રહી ન ભવિષ્યતિ।
441.018. આયુષ્માન્ પન્થકઃ સંલક્ષયતિ--કિં કારણં ભગવતઃ સ્થવિરસ્થવિરાણાં ભિક્ષૂણાં પાત્રાણિ ન ગૃહ્યન્તે? મયા અત્ર ગુણોદ્ભાવના કર્તવ્યા।
441.020. આયુષ્મતા પન્થકેનાધર્માસનં કૃત્વા ગજભુજસદૃશં બાહુમભિપ્રસાર્ય ભગવતઃ પાત્રં ગૃહીતમ્।
441.021. કુમારભૂતેન જીવકેન વૃદ્ધાન્તે સ્થિતેન દૃષ્ઠમ્।
441.021. સ સંલક્ષયતિ--કો ઽપ્યયં સ્થવિરો ભિક્ષુઃ।
441.022. ઋદ્ધિપ્રાતિહાર્યં વિદર્શયતિ।
441.022. સ પાત્રાનુસારેણ ગતો યાવત્પશ્યત્યાયુષ્મતં પન્થકમ્।
441.023. સ દૃષ્ટ્વા મૂર્છિતકસ્તિષ્ઠતિ।
441.023. સ જલપરિષેકપ્રત્યાગતપ્રાણ આયુષ્મતઃ પન્થકસ્ય પાદયોર્ નિપત્ય ક્ષમાપયતિ, ગાથાં ચ ભાષતે--
441.025. નિત્યં ચૈત્યગુણો હિ ચન્દનરસો નિત્યં સુગન્ધયુત્પલં નિત્યં ભાસતિ કાઞ્ચનસ્ય વિમલં વૈડૂર્યશુદ્ધમ્।
441.027. નિત્યં પાપજને હિ ક્રોધમતુલં પાષાણરેખોપમં નિત્યં ચાર્યજનેષુ પ્રાતિર્વસતે ક્ષાન્તિર્ધ્રુવા હ્યર્હતામ્

441.029. આયુષ્માન્ પન્થકઃ કથયતિ--ક્ષાન્તં જીવક॥
441.030. ભિક્ષવો બુદ્ધં ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ--પશ્ય ભદન્ત, યદા જીવકઃ કુમારભૂત આયુષ્મતઃ પન્થકસ્ય ગુણાનામનભિજ્ઞસ્તદા અસત્કારઃ પ્રયુક્તઃ, યદા ગુણાનામભિજ્ઞસ્તદા પાદયોર્ નિપત્ય <442>ક્ષમાપયતિ।
442.001. ભગવાનાહ્--ન ભિક્ષવ એતર્હિ યથાતીતે ઽધ્વન્યેષો ઽસ્ય ગુણાનામનભિજ્ઞહ્,તદા અસત્કારં પ્રયુક્તવાન્।
442.002. યદા ગુણાનામભિજ્ઞસ્તદા પાદયોર્ નિપત્ય ક્ષમાપિતવાન્।
442.002. તચ્છ્રૂયતામ્॥
442.003. ભૂતપૂર્વં ભિક્ષવ ઉત્તરાપથાત્ સાર્થવાઃ પઞ્ચશતમશ્વપણ્યમાદાય મધ્યદેશમાગતઃ।
442.004. તસ્ય ચ વડવાયાઃ કુક્ષાવશ્વાજાનેયો ઽવક્રાન્તઃ।
442.004. સ યમેવ દિવસમવક્રાન્તસ્તમેવ દિવસમુપાદાય તે ઽશ્વા ન ભૂયો હેષન્તે।
442.005. સાર્થવહઃ સંલક્ષયતિ--કિં ચ મમાશ્વાનાં કશ્ચિદ્ રોગઃ પ્રાદુર્ભૂતો ભવિષ્યતિ યેન તે ન હેષન્તે? અપરેણ સમયેનાશ્વા વડવા પ્રસૂતા।
442.006. તસ્યાઃ કિશોરકો જાતઃ।
442.007. સ યમેવ દિવસમુપાદાય તે ઽશ્વાઃ સંચર્તુમપિ નારબ્ધાઃ।
442.007. સાર્થવાહઃ સંલક્ષયતિ--નૂનમયં દૌર્ભાગ્યસત્ત્વો જાતહ્ અસ્ય દોષણ મમાશ્વાનાં રોગઃ પ્રાદુર્ભૂતઃ।
442.008. સ તાં વટવાં નિત્યમેવ વાહયતિ।
442.009. તસ્યા નવયવસમ્પન્નયોગ્યાશનમનુપ્રયચ્છતિ।
442.009. સો ઽનુપૂર્વેણ પૂજિતં નામાધિષ્ઠાનમનુપ્રાપ્તઃ।
442.010. તસ્ય તત્ર વાર્ષારત્ર્યઃ પ્રત્યુપસ્થિતાઃ।
442.010. સ સંલક્ષયતિ--યદિ ગમિષ્યામિ, અશ્વાનાં ખુરાઃ ક્લેદં ગમિષ્યન્તિ, અપણ્યોઓભવિષ્યન્તિ।
442.011. ઇહૈવ વર્ષાં તિષ્ઠામિ।
442.011. સ તસ્યૈવ વર્ષામુષિતસ્ય તદ્વાસિનો યો શિલ્પિનસ્તે સ્વેન શિલ્પેનોપસ્થાનં કુર્વાન્તિ।
442.012. તસ્ય ગમનકાલે શિલ્પિન્ન્ ઉપસંક્રાન્તાઃ।
442.013. તેષાં તેન સંવિભાગઃ કૃતઃ।
442.013. તત્રૈકઃ કુમ્ભકારઃ પ્રતિવસતિ।
442.013. તેનાપિ તસ્ય સ્વેન શિલ્પેનોપસ્થાનં કૃતમ્।
442.014. સ પત્ન્યાભિહિતહ્--આર્યપુત્ર, સ સાર્થવાહો ગચ્છતિ।
442.014. ગચ્છ, ત્વં ગત્વા કિંચિદ્યાચસ્વ।
442.015. તસ્માચ્ચલિતસ્ય મૃત્પિણ્ડં ગૃહીત્વોપસ્થિતઃ।
442.015. સ તેન સાર્થવાહેન દૃષ્ટઃ।
442.015. સ તસ્ય કથયતિ--ભોઃ પુરુષ, અતિચિરેણ ત્વમાગતઃ।
442.016. મમ કિંચિદ્દાતવ્યમ્।
442.016. સ આહ--સર્વં ગતમ્।
442.017. તસ્યાપિ સાર્થવાહસ્ય તસ્ય કિશોરસ્યાન્તિકે ઽમઙ્ગલબુદ્ધિઃ।
442.017. સ કથયતિ--અપિ ત્વયમેકઃ કિશોરસ્તિષ્ઠતિ, યદિ પ્રયો ઽસિ, ગૃહીત્વા ગચ્છ।
442.018. કુમ્ભકારઃ કથયતિ--શોભનમ્।
442.018. અહં ભાણ્ડાનિ કરિષ્યામિ, એષ ભેત્સ્યતે।
442.019. સ કિશોરકસ્તસ્ય પાદૌ જિહ્વયા લેઢુમારબ્ધઃ।
442.020. તસ્યાશ્વસ્યાન્તિકે ઽનુનય ઉત્પન્નઃ।
442.020. સ તં ગૃહીત્વા ગતઃ।
442.020. સ પત્ન્યા ઉક્તહ્--અસ્તિ કિંચિત્ત્વયા તસ્ય સકાશાલ્લબ્ધમ્? લબ્ધમ્।
442.021. અયં કિશોરકઃ।
442.021. ત્વં ભાણ્ડાનિ કરિષ્યસિ, એષ ભેત્સ્યતે।
442.021. સ કિશોરકો ઽસ્યાઃ પાદાનિ લેઢુમારબ્ધઃ।
442.022. તસ્યા અપિ તસ્યાન્તિકે ઽનુનય ઉત્પન્નઃ।
442.023. સ પક્કમાનાનાં ભાણ્ડાનાં મધ્યે પરિસર્પન્ન કિંચિદ્ભાણ્ડં ભિનત્તિ।
442.023. સા તસ્ય પત્ની કથયતિ--શોભનમ્।
442.024. અયં કિશોરકઃ સંપ્રજાનન્ પરિસર્પતિ।
442.024. અપરેણ સમયેન કુમ્ભકારો મૃત્તિકાર્થમાગતઃ।
442.025. સ કિશોરકસ્તસ્ય પૃષ્ઠતો ઽનુસરન્નનુબદ્ધઃ।
442.025. તેન કુમ્ભકારેણ મૃત્તિકાપ્રસેવકઃ પૂરિતઃ।
442.026. તેન કિશોરકેન પૃષ્ઠમવનામિતમ્।
442.026. તેન તસ્ય મૃત્તિકાયાઃ પ્રસેવકઃ પૃષ્ઠમારોપિતઃ।
442.027. સ તં ગૃહીત્વા ગૃહમાગતઃ।
442.027. તેન કુમ્ભકારેણ પત્ની ઉક્તા--ભદ્રે, શોભનઃ કિશોરકઃ।
442.028. ન ભૂયો મયા મૃત્તિકા વોઢવ્યા ભવિષ્યતિ।
442.028. અહમસ્ય તત્રારોપયિષ્યામિ, ત્વમિહાવતારયિષ્યસિ।
442.029. સ તસ્ય તુષાન્ કુટિં ચાનુપ્રયચ્છતિ॥
442.030. તેન કાલેન તેન સમયેન વારાણસ્યાં બ્રહ્મદત્તો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ ઋદ્ધં ચ સ્ફીતં ચ બહુજનમનુષ્યં ચ।
442.031. તસ્યાશ્વાજાનેયઃ કાલગતઃ।
442.031. સામન્તરાજ્યૈઃ શ્રુતમ્--બ્રહ્મદત્તસ્ય રાજ્ઞો ઽશ્વાજાનેયઃ કાલગત ઇતિ।
442.032. તૈસ્તસ્ય સંદિષ્ટમ્--કરપ્રત્યાયાન્ વા અનુપ્રયચ્છ ઉદ્યાનમ્ <443>વા।
443.001. તે નિર્ગતકણ્ટકે ઽનુવરોધ્ય આનયિષ્યામઃ।
443.001. સ તેષાં કરપ્રત્યાયાન્ નાનુપ્રયચ્છતિ, નાપિ તં સ ઉદ્યાનં સમાગતઃ।
443.002. સાર્થવાહો ઽશ્વપણ્યમાદાય વારાણસીમનુપ્રાપ્ત।
443.002. બ્રહ્મદત્તેન રાજ્ઞા શ્રુતમ્--ઉત્તરાપથાત્ સાર્થવાહો ઽશ્વપણ્યમાદાય વારાણસીમનુપ્રાપ્ત ઇતિ।
443.003. સો ઽમાત્યાનામન્ત્રયતે સ્મ--ભવન્તઃ, કિયચ્ચિરં મયેહં પ્રવિષ્ટેન સ્થાતવ્યમ્? ગચ્છત, અશ્વાજાનેયં પર્યેષધ્વમ્।
443.005. તે સાર્થવાહસ્ય સકાશં ગતાઃ।
443.006. તૈસ્તે ઽશ્વાઃ।
443.006. ન ચાત્ર કશ્ચિદશ્વાજાનેયો વિદ્યતે।
443.006. સાર્થવાહં દૃષ્ટ્વા તે કથયન્તિ--ભવન્તો ઽશ્વાવડવાયા અશ્વાજાનેયો જાતઃ।
443.007. સ ચ ન દૃશ્યતે।
443.007. સાર્થવાહમુપસંક્રમ્ય પૃચ્છન્તિ--અસ્તિ કશ્ચિદશ્વસ્ત્વયા વિક્રીતઃ કસ્યચિદ્વા દત્ત ઇતિ? સ કથયતિ--નાસ્તિ કશ્ચિદ્વિક્રીતઃ।
443.008. અપિ ત્વસ્તિ મયા પૂજિતકે ઽધિષ્ઠાને ઽમઙ્ગલકઃ કિશોરકઃ કુમ્ભકારસ્ય દત્ત ઇતિ।
443.009. તે ઽન્યોન્યં કથયન્તિ--ભવન્તઃ, મહામૂર્ખો ઽયં સાર્થવાહઃ, યો ઽયં મઙ્ગલમપહાયામઙ્ગલાનેવાદાયાગત ઇતિ।
443.010. તે રાજાનમવલોક્ય પૂજિતકં ગતાઃ।
443.011. તે તં કુમ્ભકારમુપસંક્રાન્તાઃ।
443.011. ઉપસંક્રમ્ય કથયન્તિ--કિમનેન કિશોરકેન કરોષિ? સ આહ--એષ મમ મૃત્તિકાં વહતિ।
443.012. તે કથયતિ--વયં તે તથા ગર્દભમનુપ્રયચ્છામઃ, ત્વમસ્માકમમુમનુપ્રયચ્છસ્વ।
443.013. કથયતિ--એષ મે શોભન ઇતિ।
443.013. ચતુર્ગવયુક્તં શકટમનુપ્રયચ્છામઃ।
443.014. સ કથયતિ--એષ મમ શોભન ઇતિ।
443.014. તે કથયન્તિ--એવં ચેત્ સંપ્રધારય વયં શ્વો ભૂય આગમિષ્યામઃ।
443.015. ઇત્યુક્ત્વા પ્રક્રાન્તાઃ।
443.015. સ કિશોરકઃ કથયતિ--કિમર્થં નાનુપ્રયચ્છસિ? કિં ત્વં જાનાસિ મયા મૃત્તિકા વોઢવ્યા તુષાશ્ચ કુટિસકણ્ટં ભક્ષિતવ્યમ્।
443.017. મયા રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધાભિષિક્તો વાઢવ્યઃ, સૌવર્ણસ્થાલે મધુમ્રાક્ષિતકા મૂલકા ભક્ષિતવ્યાઃ।
443.018. તે યદિ સંકથયન્તિ કેશોરક ઇતિ, વક્તવ્યાહ્--કિં લજ્જધ્વં વક્તુમશ્વાજાનેય ઇતિ? શ્વઃ પુનરાગત્વા તે કથયિષ્યન્તિ મૂલ્યેનાનુપ્રયચ્છેતિ।
443.020. વક્તવ્યાહ્--સુવર્ણલક્ષં વાનુપ્રયચ્છથ યાવદ્વા દક્ષિણેન સક્થ્ના કરિષ્યતિ તાવદનુપ્રયચ્છતિ।
443.021. તે ઽપરસ્મિન્ દિવસે ઉપસંક્રમ્ય પૃચ્છન્તિ--ભોઃ પુરુષ, સંપ્રધારિતં ત્વયા? સંપ્રધારિતમ્--કિં લજ્જધ્વં વક્તુમશ્વાજાનેય ઇતિ? તે કથયન્તિ--મૂર્ખઃ સ એષઃ।
443.022. કિમેષ જ્ઞાસ્યતિ? એષ અશ્વાજાનેયો ધારયતિ।
443.023. એતદેવ તેન સાર્થવાહેનાસ્યારોચિતં ભવિષ્યતિ।
443.023. તે કથયન્તિ--અશ્વાજાનેયો ભવતુ।
443.024. મૂલ્યેનાનુપ્રયચ્છ।

443.024. સ કથયતિ--સુવર્ણલક્ષં વાનુપ્રયચ્ચ્ઃ, યાવદ્વા સુવર્ણલક્ષં દક્ષિણેન સક્થ્ના કરિષ્યતિ।
443.025. તે સંલક્ષયન્તિ--બલવાનેષઃ।
443.025. સ્થાનમેતદ્વિદ્યતે યત્ પ્રભૂતતરમાકર્ષયતિ।
443.026. સુવર્ણલક્ષમનુપ્રયચ્છામઃ।
443.026. તૈર્બ્રહ્મદત્તસ્ય રાજ્ઞઃ સંદિષ્ટં સુવર્ણલક્ષેણ અશ્વાજાનેયો લભ્યતે।
443.027. રાજ્ઞાપિ સંદિષ્ટમ્--યૂયમ્ યાવતા મૂલ્યેન તાવતા ગૃહ્ણીત।
443.027. તૈઃ સુવર્ણલક્ષેણ ગૃહીતઃ।
443.028. તે તમાદાય વારણસીમાગતાઃ।
443.028. સ તૈશ્ચ મન્દુરાયાં પ્રતિષ્ઠાપિતઃ।
443.028. તસ્ય પરમયોગ્યાશનં દીયતે।
443.029. સ તં ન પરિભુઙ્ક્તે।
443.029. કિં સરોગો ભવદ્ભિરશ્વાજાનેય આનીતહ્? અપિ તુ સમનુયુઞ્જ્યામહે તાવદેનમ્।
443.030. અથ સૂતો ગાથાં ભાષતે--
443.032. સ્મરસિ તુરગ ઘટિકરસ્ય શાલાં કિમિહ વિધૈર્ય વિપ્રયુક્રઃ।
444.001. <444>પરિશિથિલશિરાસ્થિચર્મગાત્રઃ સ્વદશાનચૂર્ણિતઘાસસ્ય ચારી

444.003. ન ચરસિ બહુમતસ્તદર્થે માસિદિહ હિ ચર યાનસહસ્રપૂર્ણયાયી।
444.005. હ્યવસનમિદં તૃષાપનીતં ન ચરસિ કિં વદ મે ઽદ્ય સાધુ પૃષ્ટઃ

444.007. તમકથયદમર્ષિતઃ સકોપં પરમયવાર્જવધૈર્યસમ્પ્રયુક્તઃ।
444.009. ઉપશમમથ સંપ્રચિન્ત્ય તસ્માત્ તુરગવરો નરસૂતમૈત્રબુદ્ધિઃ

444.011. ત્વમિહ વિધિહિતપ્રદાભિમાની ન ચ વિહિતો ભવતો યથાવદસ્મિ।
444.013. નિધનમહમિહ પ્રયાયમાશુ ન ચ બિદુષાય તરય પૂર્વ્યામ્

444.015. સુચિરમપિ હિ ન સજ્જનાવમાનો યદિ ગુણવાનસિ સૌમ્ય નાવમાનઃ।
444.017. ક્ષણમાપિ ખલુ સજ્જનાવમાનો યદિ ગુણવાનસિ નાવમાનઃ