Language

ENहिગુ
Scripture Library

Divyāvadāna · Chapter 20

20.1

192.025. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'nyatarasmin karvaṭake gṛhapatiḥ prativasati āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī/
192.026. tena sadṛśāt kulāt kalatramānītam/
192.027. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/
192.027. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasattvā saṃvṛttā/
192.028. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayāt prasūtā/
192.029. dārako jātaḥ/
192.029. tasya trīṇi saptakānyekaviṃśatidivasāni vistareṇa jātasya jātimahaṃ kṛtvā kulasadṛśaṃ nāmadheyaṃ vyavasthāpitam/
192.030. sa unnīto vardhito mahān saṃvṛttaḥ/
192.031. yāvadapareṇa samayena sa gṛhapatiḥ saṃprāpte vasantakālasamaye saṃpuṣpiteṣu pādapeṣu haṃsakrauñcamayūraśukaśārikākokilajīvaṃjīvakonnāditam<193> vanakhaṇḍamantarjanasahāya udyānabhūmiṃ nirgataḥ/
193.001. asati buddhānāmutpāde pratyekabuddhā loka utpadyante hīnadīnānukampakāḥ prāntaśayanāsanabhaktā ekadakṣiṇīyā lokasyā/ yāvadanyatamaḥ pratyekabuddho janapadacārikāṃ caraṃstaṃ karvaṭakamanuprāptaḥ/
193.004. prāntaśayanāsanasevinaste na/
193.004. so 'praviśyaiva karvaṭakam yena tadudyānaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
193.004. adrākṣīt sa gṛhapatistaṃ pratyekabuddhaṃ kāyaprāsādikaṃ ca śānteneryāpathenodyānaṃ praviśantam/
193.005. dṛṣṭvā ca punaḥ prītiprāmodyajātastvaritatvaritaṃ pratyudgataḥ/
193.006. pratyekabuddhaḥ saṃlakṣayati--ākīrṇamidamudyānam/
193.007. anyatra gacche/
193.007. iti viditvā pratinivartitumārabdhaḥ/
193.007. sa gṛhapatiḥ pādayor nipatya kathayati--ārya, kiṃ nivartase tvam? piṇḍakenārthī/
193.008. ahamapi puṇyena/
193.008. asminnevodyāne vihara, piṇḍakenāvighātaṃ karomīti/
193.009. parānugrahapravṛttāste mahātmānaḥ/
193.009. sa tasyānukampācittamupasthāpya tasminnevodyāne vihartumārabdhaḥ/
193.010. so 'pi tasya piṇḍakena yogodvahanaṃ kartuṃ pravṛttaḥ/
193.011. yāvadapareṇa samayena tasya gṛhapateranyatarakarvaṭake kiṃcit karaṇīyamutpannam/
193.011. sa patnīmāmantrayate--bhadre, mamāmuṣmin karvaṭake kiṃcit karaṇīyamutpannam/
193.012. tatrāhaṃ gacchāmi/
193.012. tvayā tasya mahātmanaḥ pravrajitasyānnapānenāvighātaḥ kartavyaḥ/
193.013. ityuktvā prakrāntaḥ/
193.013. aparasmin divase sā gṛhapatnī kālyamevotthāya tadarthamannapānaṃ sādhayitumārabdhā/
193.014. sā putreṇocyate--amba, kasyārthe 'nnapānaṃ sādhyata iti? sā kathayati--putra, yo 'sau udyāne śāntātma pravrajitastiṣṭhati, tasyārthe sādhyata iti/
193.016. sa ruṣitaḥ kathayati--amba, kimarthaṃ bhṛtikayā karma kṛtvā na bhuṅkta iti? sā kathayati--putra, mā evaṃ vocaḥ/
193.017. aniṣṭo 'sya karmaṇo vipāka iti/
193.018. sa nivāryamāṇo 'pi nāvatiṣṭhate/
193.018. yāvadasau gṛhapatirāgataḥ/
193.018. patnīmāmantrayate--bhadre, kṛtaste tasya piṇḍakenāvighātah? āryaputra kṛtaḥ/
193.019. kiṃ tu anena dārakeṇa tasyāntike kharāvāgniścāritā/
193.020. sa kathayati--bhadre, kiṃ kathayati? tayā vistareṇa samākhyātam/
193.020. sa saṃlakṣayati--kṣamo 'yaṃ tapasvī/
193.021. gacchāmi, taṃ mahātmānaṃ kṣamāpayāmi--mā atyantameva kṣato bhaviṣyati/
193.022. iti viditvā taṃ dārakamādāya yena pratyekabuddhastenopasaṃkrāntaḥ/
193.022. adrākṣīt sa pratyekabuddhastaṃ gṛhapatimātmanā dvitīyamāgacchantam/
193.023. sa saṃlakṣayati--na kadācidayaṃ gṛhapatirātmanā dvitīyamāgacchati/
193.024. tat kimatra kāraṇamiti? asamanvāhṛtya śrāvakapratyekabuddhānāṃ jñānadarśanaṃ na pravartate/
193.025. sa samanvāhartuṃ pravṛttaḥ/
193.025. ten samanvāhṛtya vijñātam/
193.025. kāyikī teṣāṃ mahātmanāṃ dharmadeśanā na vācikī/
193.026. sa tasyānukampārthaṃ vitatapakṣa hava haṃsarāja uparivihāyasamabhyudgamya jvalanatapanavarṣaṇavidyotanaprātihāryāṇi kartumārabdhaḥ/
193.027. āśu pṛthagjanasya ṛddhirāvarjanakarī/
193.028. sa mūlanikṛtta iva drumaḥ saputraḥ pādayor nipatitaḥ/
193.028. tataḥ sa dāraka āhṛṣṭaromakūpaḥ kathayati--avatara avatara sadbhūtadakṣiṇīya, mama kāmapaṅkanimagnasya hastoddhāramanuprayaccheti/
193.030. sa tasyānukampārthamavatīrṇaḥ/
193.030. sa gṛhapatiputrastīvreṇāśayena pādayor nipatya praṇidhānaṃ kartumārabdhah--yanmayā evaṃvidhe sadbhūtadakṣiṇīye kharā vāgniścāritā, mā tasya karmaṇo bhāgī syām/
193.032. yattu idānīṃ cittamabhiprasāditam, anenāhaṃ kuśalamūlenāḍhye mahādhane <194>mahābhoge kule jāyeyam, evaṃvidhānāṃ ca dharmāṇāṃ lābhī syām, prativiśiṣṭataraṃ cātaḥ śāstāramārāgayeyaṃ mā virāgayeyamiti//
194.003. kiṃ manyadhve bhikṣavah? yo 'sau gṛhapatiputraḥ, eṣa evāsau sahasodgato gṛhapatiḥ/
194.004. yadanena pratyekabuddhasyāntike kharā vāgniścāritā, tena pañca janmaśatāni bhṛtakapuruṣo jātaḥ/
194.005. yāvadetarhyapi bhṛtikayā karma kṛtam/
194.005. yat punastasyaivāntike cittamabhiprasādya praṇidhānaṃ kṛtam, tena sahasaiva bhogairabhivṛddhaḥ/
194.006. mamāntike satyadarśanaṃ kṛtam/
194.006. ahaṃ cānena pratyekabuddhakoṭiśatasahasrebhyaḥ prativiśiṣṭataraḥ śāstā ārāgito na virāgitaḥ/
194.007. iti hi bhikṣava ekāntakṛṣṇānāṃ karmaṇāmekāntakṛṣṇo vipākaḥ, ekāntaśuklānāmekāntaśuklaḥ, vyatimiśrāṇāṃ vyatimiśraḥ/
194.009. tasmāttarhi ekāntakṛṣṇāni karmāṇyapāsya vyatimiśrāṇi ca, ekāntaśukleṣveva karmasvābhogaḥ karaṇīyaḥ/
194.010. ityevaṃ vo bhikavaḥ śikṣitavyam//
194.010. (iyaṃ tāvadutpattir na tāvat buddho bhagavāñ śrāvakāṇāṃ vinaye śikṣāpadam/?)
194.012. idamavocadbhagavān/ āttamanasaste bhikṣavo bhagavato bhāṣitamabhyanandan//
194.013. sahasodgatasya prakaraṇāvadānamekaviṃśatimam//
********** Avadāna 22 **********
195.001. div22 candraprabhabodhisattvacaryāvadānam/
195.002. evaṃ mayā śrutam/
195.002. ekasmin samaye bhagavān bhagavān rājagṛhe viharati sma gṛdhrakūṭe parvate mahatā bhikṣusaṃghena sārdhamardhatrayodaśābhirbhikṣuśataiḥ/
195.003. tatra bhikṣavaḥ saṃśayajātāḥ sarvasaṃśayacchettāraṃ buddhaṃ bhagavantaṃ papracchuh--paśya bhadanta, yāvadāyuṣmantau śāriputramaudgalyāyanau tatprathamataraṃ nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtau, na tveva pitṛmaraṇamāgamitavantau/

195.005. atredānīṃ bhikṣavaḥ kimāścaryam yadetarhi śāriputramaudgalyāyanau bhikṣū vigatarāgau vigatadveṣau vigatamohau parimuktau jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsaur nistṛṣṇau nirupādānau prahīṇasarvāhaṃkāramamakārāsmimānābhiniveśānuśayau tiṣṭhati buddhapramukhe bhikṣusaṃghe tatprathamataraṃ nirupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvṛtau, na tveva pitṛmaraṇamāgamitavantau/
195.009. yattvatīte 'dhvani śāriputramaudgalyāyanau sarāgau sadveṣau samohāvaparimuktau jātijarāvyādhimaraṇaśokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsairmamāntike cittamabhiprasādya kālaṃ kṛtvā kāmadhātumatikramya brahmaloka upapannau, na tveva pitṛmaraṇamāgamitavantau, tacchrūyatām//
195.013. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvanyuttarāpathe bhadraśilā nāma nagarī rājadhānī abhūt, ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca subhikṣā ca ākīrṇabahujanamanuṣyā ca/
195.014. dvādaśayojanānyāyāmena dvādaśayojanāni vistareṇa caturasrā caturdvārā suvibhaktā uccaistoraṇagavākṣavātāyanavedikāpratimaṇḍitā nānāratnasampūrṇā susamṛddhasarvadravyavaṇigjananiketā pārthivāmātyagṛhapatiśreṣṭhirāṣṭrikanīti(?)maulidharāṇāmāvāso vīṇāveṇupaṇavasughoṣakavallarīmṛdaṅgabherīpaṭahaśaṅkhanirnāditā/
195.018. tasyāṃ ca rājadhānyāmagurugandhāścandanagandhāścūrṇagandhāḥ sarvakālikāśca kusumagandhā nānāvātasamīritā atiramaṇīyā vīthīcatvaraśṛṅgāṭakeṣu vāyavo vāyanti sma/
195.019. hastyaśvarathapattibalakāyasampannā yugyayānopaśobhitā vistīrṇātiramaṇīyavīthīmahāpathā ucchritavicitradhvajapatākā toraṇagavākṣārdhacandrāvanaddhā amarālaya iva śobhate/
195.021. utpalapadmakumudapuṇḍarīkāni surabhijalajakusumaparimaṇḍitāni svādusvacchaśītalajalaparipūrṇapuṣkiriṇītaḍāgodapānaprasravaṇopaśobhitā śālatālatamālasūtra(?)karṇikārāśokatilakapuṃnāganāgakeśaracampakabakulātimuktakapāṭalāpuṣpasaṃchannā kalaviṅkaśukaśārikākokilabarhigaṇajīvaṃjīvakonnāditavanaṣaṇḍodyānaparimaṇḍitā/
195.025. bhadraśilāyāṃ ca rājadhānyāmanyataraṃ maṇigarbhaṃ nāma rājodyānaṃ nānāpuṣpaphalavṛkṣaviṭapopaśobhitaṃ sodapānaṃ haṃsakrauñcamayūraśukaśārikākokilajīvaṃjīvakaśakunimanojñaravanir nāditamatiramaṇīyam/
195.027. evaṃ suramaṇīyā bhadraśilā rājadhānī babhūva/
195.027. bhadraśilāyāṃ rājādhānyāṃ rājābhūccandraprabho nāma abhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko divyacakṣuścaturbhāgacakravartī dhārmiko dharmarājā jambudvīpe rājyaiśvaryādhipatyaṃ kāritavān svayamprabhuḥ/
195.029. na khalu rājñaścandraprabhasya gacchato 'ndhakāraṃ bhavati, na ca maṇirvā pradīpo vā ulkā vā purastāt nīyate, api tu svakāt kāyāt rājñaścandraprabhasya prabhā niścaranti tadyathā candramaṇḍalādraśmayaḥ/
195.032. anena kāraṇena rājñaścandraprabhasya candraprabha iti saṃjñā babhūva//
196.001. <196>tena khalu samayenāsmiñ jambudvīpe 'ṣḍaṣaṣṭinagarasahasrāṇi babhūvurbhadraśilārājadhānīprabhukhāni ṛddhāni sphītāni kṣemāṇi subhikṣāṇyākīrṇabahujanamanuṣyāṇi/
196.002. apīdānīṃ jambudvīpakā akarā abhūvann aśulkā atarapaṇyāḥ/
196.003. kṛṣisampannāḥ saumyā janapadā babhūvuḥ/
196.003. kukkuṭasampātamātrāśca grāmanigamarāṣṭrarājadhānyo babhūvuḥ/
196.004. tena khalu samayena catuścatvāriṃśadvarṣasahasrāṇi jambudvīpe manuṣyāṇāmāyuṣaḥ pramāṇamabhūt/
196.005. rājā candraprabho bodhisattvo 'bhūt sarvaṃdadaḥ sarvaparityāgī niḥsaṅgaparityāgī ca/
196.006. mahati tyāge vartate/
196.006. tena bhadraśilāyāṃ rājadhānyāṃ nirgatya bahirdhā nagarasya caturṣu nagaradvāreṣu catvāro catvāro mahāyajñavāṭā māpitāśchatradhvajayūpapatākātyucchritāḥ/
196.007. tataḥ suvarṇabherīḥ saṃtāḍya dānāni dīyante, puṇyāni kriyante, tadyathā--annamannārthibhyaḥ, pānaṃ pānārthibhyaḥ, svādyabhojyamālyavilepanavastraśayanāsanāpāśrayāvāsapradīpacchatrāṇi rathā ābharaṇānyalaṃkārāḥ, suvarṇapātryo rūpyacūrṇaparipūrṇāḥ, rūpyapātryaḥ suvarṇaparipūrṇāḥ, suvarṇaśṛṅgāśca gāvaḥ kāmadohinyaḥ/
196.011. kumārāḥ kumārikāśca sarvālaṃkāravibhūṣitāḥ kṛtvā pradānāni dīyante/
196.011. vastrāṇi nānāraṅgāni nānādeśasamucchritāni nānāvicitrāṇi, tasyathā--paṭṭāṃśukacīnakauśeyadhautapaṭṭavastrāṇyūrṇādukūlamayaśobhanavastrāṇyaparāntakaphalakaharyaṇikambalaratnasuvarṇaprāvarakākāśikāṃśukṣomakādyāḥ/
196.014. rājñā candraprabheṇa tāvantaṃ dānamanudattam, yena sarve jambudvīpakā manuṣyā āḍhyā mahādhanā mahābhogāḥ saṃvṛttāḥ/
196.015. rājñā candraprabheṇa tāvanti hastyaśvarathacchatrāṇi pradānamanupradattāni, yathā asmiñ jambudvīpe ekamanuṣyo 'pi padbhyāṃ na gacchati/
196.016. sarve jambudvīpakā manuṣyā hastipṛṣṭhaiśca caturaśvayuktaiśca rathairuparisuvarṇamayai rūpyamayaiścātapatrairudyānenodyānaṃ grāmeṇa grāmamanuvicaranti sma/
196.018. tato rājñaścandraprabhasyaitadabhavat--kiṃ punarme itvareṇa dānena pradattena? yannvaham yādṛśānyeva mama vastrālaṃkārāṇyābharaṇāni, tādṛśānyeva dānamanuprayaccheyam, yat sarve jambudvīpakā manuṣyā rājakrīḍayā krīḍeyuḥ/
196.020. atha rājā candraprabho jambudvīpakebhyo manuṣyebhyo maulipaṭṭavastrālaṃkārābharaṇāṇyanuprayacchati, tadyathā--harṣakaṭakakeyūrāhārārdhahārādīn pradānamanuprayacchati sma/
196.022. rājñā candraprabheṇa tāvanti rājārhāṇi vastrāṇyalaṃkārāṇi maulayaḥ paṭṭāścānupradattāḥ, yena sarve jambudvīpakā manuṣyā maulidharāḥ paṭṭadharāśca saṃvṛttāḥ/
196.023. yā rājñaścandraprabhasyākṛtistādṛśā eva sarve jambudvīpakā manuṣyāḥ saṃvṛttāḥ/
196.024. tato rājñā candraprabheṇāṣṭaṣaṣṭiṣu nagarasahasreṣu ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam--sarve bhavanto jambudvīpakā manuṣyā rājakrīḍayā, krīḍantu, yāvadahaṃ jīvāmīti/
196.026. atha jambudvīpakā manuṣyā rājñaścandraprabhasya ghaṇṭāvaghoṣaṇāṃ śrutvā sarva eva rājakrīḍayā krīḍitumārabdhāḥ/
196.027. vīṇāveṇupaṇavasughoṣakavallarībherīpaṭahamṛdaṅgatālaśaṅkhasahasraistūryaśabdaśataiśca vādyamānaiḥ keyūrahāramaṇimuktābharaṇakuṇḍaladharāḥ sarvālaṃkāravibhūṣitapramadāgaṇaparivṛtā rājaśriyamanubhavanti sma/
196.029. tena khalu samayena jambudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ rājalīlayā krīḍatām yaśca vīṇāveṇupaṇavasughoṣakavallarībherīmṛdaṅgapaṭahaśabdo yaścāṣṭaṣaṣṭiṣu tālavaṃśanirghoṣo yaścandraprabhasya caturṣu mahāyajñavāṭeṣu suvarṇabherīṇāṃ tāḍyamānānāṃ varṇamanojñaśabdo niścarati, tena sarvo jambudvīpo manojñaśabdanādito 'bhūt tadyathā devānāṃ trāyastriṃśānāmabhyantaraṃ devaputam <197>nṛttagītavāditaśabdena nirnāditam/

197.001. evameva tasmin kāle tasmin samaye sarvo jambudvīpavāsināṃ janakāyastena gītavāditaśabdena ekāntasukhasamarpito 'tyarthaṃ ramate/
197.002. tena khalu samayena bhadraśilāyāṃ rājadhānyāṃ dvāsaptatirayutakoṭīśatāni manuṣyāṇāṃ prativasanti sma/
197.004. teṣāṃ rājā candraprabha ṛṣṭo babhūva priyo manāpaśca/
197.004. apīdānīṃ varṇākṛtiliṅgasthairyamasya nirīkṣamāṇā na tṛptimupayānti sma/
197.005. yasmiṃśca samaye rājā candraprabho mahāyajñavāṭaṃ gacchati, tasmin samaye prāṇikoṭīniyutaśatasahasrāṇyavalokayanti, evaṃ cāhuh--devagarbho batāyaṃ rājā candraptabha iha jamudvīpe rājyaṃ kārayati/
197.007. na khalu manuṣyā īdṛgvarṇasaṃsthānā yādṛśā devasya candraprabhasyeti/
197.008. rājā candraprabho yena yenāvalokayati, tena tena strīsahasrāṇyavalokayanti--dhanyāstāḥ striyo yāsāmeṣa bharteti/
197.009. tacca śuddhairmanobhir nānyathābhāvāt/
197.009. evaṃ darśanīyo rājā candraprabho babhūva/
197.010. candraprabhasya rājño 'rdhatrayodaśāmātyasahasrāṇi/
197.010. teṣāṃ dvau agrāmātyau mahācandro mahīdharaśca/
197.011. vyaktau paṇḍitau medhāvinau guṇaiśca sarvāmātyamaṇḍalaprativiśiṣṭau sarvādhikṛtau rājaparikarṣakau rājaparipālakau/
197.012. alpotsuko rājā sarvakarmānteṣu/
197.013. mahācandraścāgrāmātyo 'bhīkṣṇaṃ jambudvīpakān manuṣyān daśasu kuśaleṣu karmapatheṣu niyojayati--imān bhavanto jambudvīpakā manuṣyā daśa kuśalān karmapathān samādāya vartatheti/
197.014. yādṛśī ca rājñaścakravartino 'vavādānuśāsanī, tādṛśī mahācandrasyāmātyasyāvavādānuśāsanī babhūva/
197.016. mahācandrasyāgrāmātyasya rājā candraprabha iṣṭaścābhūt priyaśca manāapaśca/
197.016. apīdānīṃ varṇākṛtiliṅgasaṃsthānamasya nirīkṣamāṇo na tṛptimupayāti//
197.018. yāvadapareṇa samayena mahācandreṇāgrāmātyena svapno dṛṣṭah--rājñaścandraprabhasya dhūmavarṇaiḥ piśācairmaulirapanītaḥ/
197.019. prativibuddhasya cābhūdbhayam, abhūcchaṅkitatvam, abhūdromaharṣah--mā haiva devasya candraprabhasya śiroyācanaka āgacchet/
197.020. devaśca sarvaṃdadaḥ/
197.020. sarvaparityāge nāstyasya kiṃcidaparityaktaṃ dīnānāthakṛpaṇavanīpakayācanakebhya iti/
197.021. tasya buddhirutpannā--na mayā rājñaścandraprabhasya svapno nivedayitavyaḥ/
197.022. api tu ratnamayāni śirāṃsi kārayitvā koṣakoṣṭhāgāraṃ praveśya sthāpayitavyāni/
197.023. yadi nāma kaściddevasya śiroyācanaka āgacchet, tamenamebhī ratnamayaiḥ śirobhiḥ pralobhayiṣyāmi/
197.024. iti viditvā ratnamayāni śirāṃsi kārayitvā koṣakoṣṭhāgareṣu prakṣipya sthāpitavān/
197.025. apareṇa samayena mahīdhareṇāgrāmātyena svapno dṛṣṭah--sarvaratnamayaḥ potaścandraprabhasya kulasthaḥ śataśo viśīrṇaḥ/
197.026. dṛṣṭvā ca punarbhītastrastaḥ saṃvignah--mā haiva rājñaścandraprabhasya rājyacyutirbhaviṣyati jīvitasya cāntarasya cāntarāya iti/
197.027. tena brāhmaṇā ye naimittikā vipaścikāścāhūya uktāh--bhavantaḥ, mayedṛśaḥ svapno dṛṣṭaḥ, nirdoṣaṃ kuruteti/
197.028. tatastairbrāhmaṇair naimittikairvipaścikaiśca samākhyātam--yādṛśo 'yaṃ tvayā svapno dṛṣṭaḥ, nacirādeva rājñaścandraprabhasya śiroyācanaka āgamiṣyati/
197.030. sa cāsyāmeva bhadraśilāyāṃ rājadhānyāmavatariṣyatīti/
197.030. tato mahīdharo 'grāmātyaḥ svapnanirdeśaṃ śrutvā kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--atikṣipraṃ rājñaścandraprabhasya maitrātmakasya kāruṇikasya sattvavatsalasyānityatābalaṃ pratyupasthitamiti/
197.032. athāpareṇa samayenārdhatrayodaśābhiramātyasahasraih<198> svapno dṛṣṭah--rājñaścandraprabhasya caturṣu yajñavāṭeṣu karoṭapāṇibhiryakṣaiścachatradhvajapatākāḥ pātitāḥ, suvarṇabheryaśca bhinnāḥ/
198.002. dṛṣṭvā ca punarbhītāstrastāḥ saṃvignāh--mā haiva rājñaścandraprabhasya mahāpṛthivīpālasya maitrātmakasya kāruṇikasya sattvavatsalasyānityatābalamāgacchet, mā haiva asmākaṃ devena sārdhaṃ nānābhāvo bhaviṣyati vinābhāvo viprayogaḥ, mā haiva atrāṇo 'paritrāṇo jambudvīpo bhaviṣyatīti/
198.005. rājñā candraprabheṇa śrutam/
198.005. tena śrutvā aṣṭaṣaṣṭinagarasahasreṣu ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam--rājalīlayā bhavantaḥ sarve jambudvīpakā mānuṣyāḥ krīḍantu yāvadahaṃ jīvāmi/
198.007. kim yuṣmākaṃ māyopamaiḥ svapnopamaiścintitaih? rājñaścandraprabhasya ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ śrutvā sarva eva jambudvīpakā manuṣyā rājalīlayā krīḍitumārabdhāḥ, vīṇāvoṇupaṇavasughoṣakavallarībherīmṛdaṅgatālaśaṅkhasahasraistūryaśabdaśataiśca vādyamānaiḥ keyūrahāramaṇimuktābharaṇakuṇḍaladharāḥ sarvālaṃkāravibhūṣitapramadāgaṇaparivṛtāa rājaśriyamanubhavanti sma/
198.010. tena khalu samayena jambudvīpakānāṃ manuṣyāṇāṃ rājakrīḍayā krīḍatām yaśca rājñaścandraprabhasya caturṣu mahāyajñavāṭeṣu suvarṇabherīṇāṃ tāḍyamānānāṃ valgurmanojñaḥ śabdo niścarati, tena sarvo jambudvīpo manojñaśabdanir nādito 'bhūt/
198.013. tadyathā devānāṃ trāyastriṃśānāmanyataraṃ devapuraṃ nṛttagītavāditam, evameva tasmin kāle tasmin samaye sarvo jambudvīpanivāsī janakāyastena gītaśabdenaikāntasukhasamarpito 'tyarthaṃ ramate//
198.016. tena khalu samayena gandhamādane parvate raudrākṣo nāma brāhmaṇaḥ prativasati sma indrajālavidhijñaḥ/
198.017. aśrauṣīdraudrākṣo brāhmaṇo bhadraśilāyāṃ rājadhānyāṃ candraprabho nāma rājā sarvaṃdado 'smītyātmānaṃ pratijānīte/
198.018. yannvahaṃ gatvā śiro yāceyamiti/
198.018. tasyaitadabhavat--yadi tāvat sarvadado bhaviṣyati, mama śiro dāsyati/
198.019. api tu duṣkarametadasthānamanavakāśo yadevamiṣṭaṃ kāntaṃ priyaṃ manāpamuttamāṅgaṃ parityakṣyati yaduta śīrṣam, nedaṃ sthānaṃ vidyate/
198.021. iti viditvā gandhamādanāt parvatādavatīrṇaḥ/
198.021. atha gandhamādananivāsinī devatā vikroṣṭumārabdhā--hā kaṣṭaṃ rajñaścandraprabhasya maitrātmakasya mahākāruṇikasya sattvavatsalasyānityatābalaṃ pratyupasthitamiti/
198.023. tena khalu samayena sarvajambudvīpa ākulākulaḥ, dhūmāndhakāraḥ, upakāpātāḥ, diśodāhāḥ, antarīkṣe devadundubhayo 'bhinadanti/
198.024. bhadraśilāyāṃ ca rājadhānyāṃ nātidūre pañcābhijño ṛṣiḥ praivasati viśvāmitro nāṃnā pañcaśataparivāro maitrātmakaḥ kāruṇikaḥ sattvavatsalaḥ/
198.026. atha sa ṛṣiḥ sarvajambudvīpamākulaṃ dṛṣṭvā māṇavakānāmantrayate--yatkhalu māṇavakā jānīta sarvajambudvīpa etarhyākulākulo dhūmāndhakāraḥ/
198.027. sūryācandramasau evamahānubhāvau na bhāsato na tapato na virocataḥ/
198.028. nūnaṃ kasyacinmahāpuruṣasya nirodho bhaviṣyati/
198.028. tathā hi--

198.029. rodanti kinnaragaṇā vanadevatāśca dhikkāramutsṛjanti devagaṇā pi na sthuḥ/
198.031. candro na bhāti na vibhāti sahasraraśmir naiva vādyavāditaravo 'pi niśāmyate 'tra

20.2

199.001. <199>ete hi pādapagaṇāḥ phalapuṣpanaddhā bhūmau patanti pavanairapi cālitāni/
199.003. saṃśrūyate dhvanirayaṃ ca yathātibhīmo vyakto bhaviṣyati pure vyasanaṃ mahāntam

20.3

199.005. ete bhadraśilānivāsaniratāḥ sarve saduḥkhā janā atyantapratiśokaśalyavihatāḥ praspandakaṇṭhānanāḥ/
199.007. etāścandranibhānanā yuvatayo rodanti veśmottame sarve ca prarudanti tīvrakaruṇāḥ santaḥ śmaśāne yathā

20.4

199.009. kiṃ kāraṇaṃ puranivāsijanāḥ samagrāḥ saṃpiṇḍitaṃ manasi duḥkhamidaṃ vahanti/
199.011. utkrośatāmaniśamardhakṛtāgrahastairaiśvaryamapratisamaṃ niruṇaddhi vācam

20.5

199.013. ete payodā vinadantyatoyā jalāśrayāḥ śokamamī vrajanti/
199.015. bhuvorivāmbhasi ca bālasamīraṇāstā vātāḥ pravānti ca kharā rajasā vimiśrāḥ

20.6

199.017. aśivāni nimittāni pravaraṇi hi sāmpratam/
199.018. kṣemāṃ diśamato 'smākamito gantuṃ kṣamo bhavet

20.7

199.019. api tu khalu māṇavakā rājñaścandraprabhasya caturṣu mahāyajñavāṭeṣu suvarṇabherīṇāṃ tāḍyamānānāṃ na bhūyo manojñaḥ svaro niścarati/
199.020. nūnaṃ bata bhadraśilāyāṃ mahānupadravo bhaviṣyatīti//
199.021. atha raudrakṣo brāhmaṇo bhadraśilāyāṃ rājadhānyāmanuprāptaḥ/
199.021. tato nagaravivāsinī devatā raudrākṣaṃ brahmaṇaṃ dūrādeva dṛṣṭvā yena rājā candraprabhāstenopasaṃkrāntā/
199.022. upasaṃkramya rājānaṃ candraprabhamidamavocat--yatkhalu deva jānīyāh--adya devasya yācanaka āgamiṣyati hiṃsako viheṭhako 'vatāraprekṣī avatāragaveṣī/
199.024. sa devasya śiro yāciṣyatīti/
199.024. taddevena sattvānāmarthāyātmānaṃ paripālayitavyamiti/
199.025. atha rājā candraprabhaḥ śiroyācanakamupaśrutya pramuditamanā vismayotphalladṛṣṭirdevatāmuvāca--gaccha devate, yadyāgamiṣyati, ahamasya dīrghakālābhilaṣitaṃ manorathaṃ paripūrayiṣyamīti/
199.027. atha sā devatā rājñaścandraprabhasya idamevamrūpaṃ vyavasāyaṃ viditvā duḥkhinī durmanaskā vipratisāriṇī tatraivāntarhitā/
199.028. atha rājñaścandraprabhasyaitadabhavat--kimatrāścaryam yadahamannamannārthibhyo 'nuprayacchāmi, pānaṃ pānārthibhyo vastrahiraṇyasuvarṇamaṇimuktādīṃs tadarthibhyaḥ/
199.030. yannvaham yācanakebhyaḥ svaśarīramapi parityajeyamiti/
199.030. tato raudrākṣo brāhmaṇo dakṣiṇena nagaradvāreṇa praviśan devatayā nivāritah--gaccha pāpabrāhmaṇa, mā praviśa/
199.031. kathamidānīṃ tvam <200>mohapuruṣa rājñaścandraprabhasya maitrātmakasya kāruṇikasya sattvavatsalasyānekaguṇasampannasya jambudvīpaparipālakasyādūṣiṇo 'napakāriṇaḥ śiraśchetsyasi? raudracitta pāpabrāhmaṇa, mā praviśeti/
200.003. yāvadetat prakaraṇaṃ rājñā candraprabheṇa śrutam--yācanako me nagaradvāre devatayā vidhāryate iti/
200.004. śrutvā ca punarmahācandramagrāmātyamāmantrayate--yatkhalu mahācandra jānīyāh--yācanako me nagaradvāri devatayā vidhāryate/
200.005. gaccha, śīghraṃ matsakāśamānayeti/
200.005. evaṃ deveti mahācandro 'grāmātyo rājñaścandraprabhasya pratiśrutya nagaradvāraṃ gatvā tāṃ devatāmuvāca--yatkhalu devate jānīyāh--praviśatveṣa brāhmaṇa, rājā candraprabha enamāhvāpayata iti/
200.007. tato nagaranivāsinī devatā mahācandramagrāmātyamidamavocat--yatkhalu mahācandra jānīyāh--eṣa brāhmaṇo raudracitto niṣkāruṇiko rājñaścandraprabhasya vināśārthaṃ bhadraśilāmanuprāptaḥ/
200.009. kimanena durātmanā praveśitena? eṣa mayā devate upāyaścintito yenāyaṃ brāhmaṇo na prabhaviṣyati devasya śiro grahītumiti/
200.011. atha mahācandro 'grāmātyo raudrākṣaṃ brāhmaṇamādāya nagaraṃ praviśya ratnadharānājñāpayati--ānīyantāṃ bhavanto ratnamayāni śirāṃsi/
200.013. asmai brāhmaṇāya dāsyāmīti/
200.013. bhāṇḍāgārikai ratnamayānāṃ śīrṣāṇāṃ rājadvāre rāśiḥ kṛtaḥ/
200.014. mahācandreṇāgrāmātyena raudrākṣasya ratnamayāni śīrṣāṇyupadarśitāni--pratigṛhṇa tvaṃ mahābrāhmaṇa prabhūtāni ratnamayāni śīrṣāṇi/
200.015. yāvadāptaṃ ca te hiraṇyasuvarṇamanuprayacchāmi, yena te putrapautrāṇāṃ jīvikā bhaviṣyati/
200.016. kiṃ te devasya śīrṣeṇa majjāśiṅghāṇakavasādipūrṇeneti? evamukte raudrākṣo brāhmaṇo mahācandramagrāmātyamidamavocat--na ratnamayairme śirobhiḥ prayojanam/
200.018. nāpi hiraṇyasuvarṇena/
200.018. api tvahamasya mahāpṛthivīpālasya sarvaṃdadasya sakāśamāgataḥ śiraso 'rthāya/
200.019. evamukte mahācandramahīdharau agrāmātyau kare kapolaṃ dattvā cintāparau vyavasthitau--kimidānīṃ prāptakālamiti/
200.020. athaitadvṛttāntamupaśrutya rājā candraprabho mahācandramahīdharau agrāmātyau dūreṇa prakrośyaitadavocat--ānīyatāmeṣa matsamīpam/
200.021. ahamasyaivaṃ manorathaṃ pūrayiṣyāmīti/
200.022. evamukte mahācandramahīdharau agrāmātyau sāśrudurdinavadanau karuṇakaruṇaṃ paridevamānau abhirudya devasya maitrātmakasya kāruṇikasya sattvavatsalāsyānekaguṇasamuditasya jñānakuśalasya divyacakṣuṣo 'nityatābalaṃ pratyupasthitam, adyāsmākaṃ devena sārdhaṃ nānābhāvo bhaviṣyati vinābhāvo viprayogo visamyogaḥ/
200.025. iti viditvā rājñaḥ pādayor nipatya ekānte niṣaṇṇau/
200.025. atha rājā candraprabhaḥ paramatyāgaprativiśiṣṭaṃ tyāgaṃ parityakukāmo dūrata eva taṃ brāhmaṇamāmantrayate--ehi tvaṃ brāhmaṇa, yacchatām yat prārthayase tadgṛhāṇeti/
200.027. atha raudrākṣo brāhmaṇo yena rājā candraprabhastenopasaṃkrāntaḥ/
200.028. upasaṃkramya rājānaṃ candraprabhaṃ jayenāyuṣā ca vardhayitvā rājānaṃ candraprabhamidamavocat--
200.029. dharme sthito 'si vimale śubhabuddhisattva sarvajñatāmabhilaṣan hṛdayena sādho/
200.031. mahyaṃ śiraḥ sṛja mahākaruṇāgracetā mahyaṃ dadasva mama toṣakaro bhavādya

20.8

201.001. <201>atha rājā candraprabho brāhmaṇasyāntikādidamevamrūpaṃ vākpravyāhāraṃ śrutvā pramuditamanāḥ prītivisphāritākṣo raudrākṣaṃ brāhmaṇamuvāca--hantedaṃ brāhmaṇa śiro 'vighnataḥ sādhu pragṛhyatāmuttamāṅgamiti/
201.003. āha ca--
201.004. priyo yathā yadyapi caikaputrakastathāpi me kharpamidaṃ gṛhāṇa/
201.006. tvaccintitānāṃ phalamastu śīghraṃ śiraḥpradānāddhi labheya bodhim

Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc