Language

ENहिગુ
Scripture Library

Dharmasamuccaya · Chapter 29

29.1

// iti nirvāṇavargo 'ṣṭāviṃśaḥ //
(29) mārgavargaḥ
āryacatuṣṭayopāsakaḥ pāraṃ gacchati
satyāni catvāri śivāni tāni, subhāvitānyeva samīkṣya vidvān /
sucintako jātijarābhayebhyaḥ, pramucyaye pāramupaiti śāntaḥ

29.2

kāmeṣu saktaḥ bhavabhogabaddhaḥ bhavati
acintako yastu vibhūtabuddhiḥ kāmeṣu sakto bhavabhogabaddhaḥ /
sa bandhanaiḥ kāmamayairnibaddho, na mucyate jātijarābhayebhyaḥ

29.3

bhavārṇave sukhadraṣṭā ante narakaṃ yāti
vicintya yo duḥkhamidaṃ viśālaṃ, na khedamāyāti bhavārṇavebhyaḥ /
sa kāmavāṇairnihato hi mūḍhaḥ, kaṣṭāmavasthāṃ narake 'pi yāti

29.4

ābhyantaraṃ kṣemasukhaṃ ca hitvā, kiṃ kāmabhogābhiratā hi bālāḥ /
naite bijānanti bhayaṃ ca tīvramabhyeti mṛtyurjvalanaprakāśaḥ

29.5

tattvamārgapradarśakaiḥ kimuktam?
anityaduḥkhaśūnyo 'yamātmā kārakavarjitaḥ /
saṃsāraḥ kathito buddhaiḥ tattvamārgapradarśakaiḥ

29.6

tena sarvamidaṃ tattvajñānaṃ jñeyaṃ samāsataḥ /
jñānajñeyavinirmuktaṃ tṛtīyaṃ nopalabhyate

29.7

kaḥ tattvavidhijñaḥ?
antapāravidhijño yaḥ ṣoḍaśākāratattvavit /
ūrdhvagatividhijño hi kṣāntitattvavicakṣaṇaḥ

29.8

tattvavideva dharmatāmanuviśati
agralokaikadharmajñaḥ samanantaratattvavit /
sa dharmatāmanuviśed yathā (ca) na vikampate

29.9

dvayopāyavinirmukto naṣṭān nāśayate muhuḥ /
naṣṭapāpagatirvīraḥ strotāpanno nirucyate

29.10

srotāṃsya kuśalā dharmā jīryante pāpagāminaḥ /
mokṣāgninā pratapyante srotāpanno bhavatyataḥ

29.11

prasrabdhijaṃ mahodarkamuktaṃ saṃsāramokṣakam /
tṛṣṇākṣayasukhaṃ dṛṣṭaṃ satyataḥ sukhakārakam

29.12

kaḥ sadaiva sukhī bhavati?
nāvabadhnāti yaṃ tṛṣṇā na vitarkairvihasyate /
samprāptabhavapārastu sukhī bhavati sarvadā

29.13

ārya mārgacatuṣṭayam anyonyaphalasambhūtam
anyonyaphalasambhūta sarvataḥ sampravartate /
tadeva kāraṇaṃ jñeyamāryamārgacatuṣṭayam

29.14

āryasatyeṣu viditaḥ puruṣo vidyate dhruvam /
viṣayeṣu hi saṃghuṣṭaṃ jagad bhramati cakravat

29.15

kaḥ śreṣṭho mārgaḥ?
sa mārgo deśakaḥ śreṣṭho yo mārgo bhāṣitaḥ śivaḥ /
yena mārgeṇa prācīnā (dhruvaṃ) yātā manīṣiṇaḥ

29.16

triśaraṇagata eva sukhaṃ jīvati
sujīvitaṃ bhavet tasya yasya buddhau sthitaṃ manaḥ /
nahi buddhivinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet

29.17

sujīvitaṃ bhavet tasya yasya dharme sthitaṃ manaḥ /
nahi dharmavinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet

29.18

sujīvitaṃ bhavet tasya yasya saṅghe sthitaṃ manaḥ /
nahi saṅghavinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet

29.19

keṣāṃ sujīvitaṃ jīvanam?
sujīvitaṃ bhavet tasya yasya satye sthitaṃ manaḥ /
nahi satyavinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet

29.20

sujīvitaṃ bhavet tasya yasya mārge sthitaṃ manaḥ /
nahi mārgavinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet

29.21

nirvāṇagamane yasya nityaṃ buddhiravasthitā /
sa doṣādeva nirmukto na devaḥ krīḍati svayam

29.22

kīdṛśī krīḍā sukhodbhāvikā?
yā bhavavyāpinī krīḍā nityamekāgracetasaḥ /
sā sukhodbhāvikā krīḍā na krīḍā rāgakārikā

29.23

kena mārgeṇa śivaṃ sthānaṃ milati?
sukhādīniha satyāni yathā dāntena vindati /
tadā kṣemaṃ śivaṃ sthānaṃ prāpnoti puruṣottamaḥ

Original text: Dharmasamuccaya · Edition: Vijayasankar Caube: Dharmasamuccaya. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc