Dharmasamuccaya · Chapter 29
// iti nirvāṇavargo 'ṣṭāviṃśaḥ //
(29) mārgavargaḥ
āryacatuṣṭayopāsakaḥ pāraṃ gacchati
satyāni catvāri śivāni tāni, subhāvitānyeva samīkṣya vidvān /
sucintako jātijarābhayebhyaḥ, pramucyaye pāramupaiti śāntaḥ
kāmeṣu saktaḥ bhavabhogabaddhaḥ bhavati
acintako yastu vibhūtabuddhiḥ kāmeṣu sakto bhavabhogabaddhaḥ /
sa bandhanaiḥ kāmamayairnibaddho, na mucyate jātijarābhayebhyaḥ
bhavārṇave sukhadraṣṭā ante narakaṃ yāti
vicintya yo duḥkhamidaṃ viśālaṃ, na khedamāyāti bhavārṇavebhyaḥ /
sa kāmavāṇairnihato hi mūḍhaḥ, kaṣṭāmavasthāṃ narake 'pi yāti
ābhyantaraṃ kṣemasukhaṃ ca hitvā, kiṃ kāmabhogābhiratā hi bālāḥ /
naite bijānanti bhayaṃ ca tīvramabhyeti mṛtyurjvalanaprakāśaḥ
tattvamārgapradarśakaiḥ kimuktam?
anityaduḥkhaśūnyo 'yamātmā kārakavarjitaḥ /
saṃsāraḥ kathito buddhaiḥ tattvamārgapradarśakaiḥ
tena sarvamidaṃ tattvajñānaṃ jñeyaṃ samāsataḥ /
jñānajñeyavinirmuktaṃ tṛtīyaṃ nopalabhyate
kaḥ tattvavidhijñaḥ?
antapāravidhijño yaḥ ṣoḍaśākāratattvavit /
ūrdhvagatividhijño hi kṣāntitattvavicakṣaṇaḥ
tattvavideva dharmatāmanuviśati
agralokaikadharmajñaḥ samanantaratattvavit /
sa dharmatāmanuviśed yathā (ca) na vikampate
dvayopāyavinirmukto naṣṭān nāśayate muhuḥ /
naṣṭapāpagatirvīraḥ strotāpanno nirucyate
srotāṃsya kuśalā dharmā jīryante pāpagāminaḥ /
mokṣāgninā pratapyante srotāpanno bhavatyataḥ
prasrabdhijaṃ mahodarkamuktaṃ saṃsāramokṣakam /
tṛṣṇākṣayasukhaṃ dṛṣṭaṃ satyataḥ sukhakārakam
kaḥ sadaiva sukhī bhavati?
nāvabadhnāti yaṃ tṛṣṇā na vitarkairvihasyate /
samprāptabhavapārastu sukhī bhavati sarvadā
ārya mārgacatuṣṭayam anyonyaphalasambhūtam
anyonyaphalasambhūta sarvataḥ sampravartate /
tadeva kāraṇaṃ jñeyamāryamārgacatuṣṭayam
āryasatyeṣu viditaḥ puruṣo vidyate dhruvam /
viṣayeṣu hi saṃghuṣṭaṃ jagad bhramati cakravat
kaḥ śreṣṭho mārgaḥ?
sa mārgo deśakaḥ śreṣṭho yo mārgo bhāṣitaḥ śivaḥ /
yena mārgeṇa prācīnā (dhruvaṃ) yātā manīṣiṇaḥ
triśaraṇagata eva sukhaṃ jīvati
sujīvitaṃ bhavet tasya yasya buddhau sthitaṃ manaḥ /
nahi buddhivinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet
sujīvitaṃ bhavet tasya yasya dharme sthitaṃ manaḥ /
nahi dharmavinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet
sujīvitaṃ bhavet tasya yasya saṅghe sthitaṃ manaḥ /
nahi saṅghavinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet
keṣāṃ sujīvitaṃ jīvanam?
sujīvitaṃ bhavet tasya yasya satye sthitaṃ manaḥ /
nahi satyavinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet
sujīvitaṃ bhavet tasya yasya mārge sthitaṃ manaḥ /
nahi mārgavinirmuktaṃ jīvitaṃ jīvitaṃ bhavet
nirvāṇagamane yasya nityaṃ buddhiravasthitā /
sa doṣādeva nirmukto na devaḥ krīḍati svayam
kīdṛśī krīḍā sukhodbhāvikā?
yā bhavavyāpinī krīḍā nityamekāgracetasaḥ /
sā sukhodbhāvikā krīḍā na krīḍā rāgakārikā
kena mārgeṇa śivaṃ sthānaṃ milati?
sukhādīniha satyāni yathā dāntena vindati /
tadā kṣemaṃ śivaṃ sthānaṃ prāpnoti puruṣottamaḥ
Original text: Dharmasamuccaya · Edition: Vijayasankar Caube: Dharmasamuccaya. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0