Devi Gita · Chapter 3

iti devīgītāyāṃ dvitīyo 'dhyāyaḥ -
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe saptamaskandhe devīgītāyāṃ dvātriṃśo 'dhyāyaḥ
atha tṛtīyo 'dhyāyaḥ -
saptamaḥ skandhaḥ
atha trayastriṃśo 'dhyāyaḥ
devyuvāca
manmāyāśaktisaṃklṛptaṃ jagatsarvaṃ carācaram /
sāpi mattaḥ pṛthaṅmāyā nāstyeva paramārthataḥ

vyavahāradṛśā seyaṃ vidyā māyeti viśrutā /
tattvadṛṣṭyā tu nāstyeva tattvamevāsti kevalam

sāhaṃ sarvaṃ jagatsṛṣṭvā tadantaḥ praviśāmyaham /
māyākarmādisahitā gire prāṇapuraḥsarā

lokāntaragatirno cetkathaṃ syāditi hetunā /
yathā yathā bhavantyeva māyābhedāstathā tathā

upādhibhedādbhinnāhaṃ ghaṭākāśādayo yathā /
uccanīcādivastūni bhāsayanbhāskaraḥ sadā

na duṣyati tathaivāhaṃ doṣairliptā kadāpi na /
mayi buddhyādikartṛtvamadhyasyaivāpare janāḥ

vadanti cātmā karmeti vimūḍhā na subuddhayaḥ /
ajñānabhedatastadvanmāyāyā bhedatastathā

jīveśvaravibhāgaśca kalpito māyayaiva tu /
ghaṭākāśamahākāśavibhāgaḥ kalpito yathā

tathaiva kalpito bhedo jīvātmaparamātmanoḥ /
yathā jīvabahūtvaṃ ca māyayaiva na ca svataḥ

tatheśvarabahūtvaṃ ca māyayā na svabhāvataḥ /
dehendriyādisaṅghātavāsanābhedabheditā

avidyā jīvabhedasya heturnānyaḥ prakīrtitaḥ /
guṇānāṃ vāsanābhedabheditā yā dharādhara

māyā sā parabhedasya heturnānyaḥ kadācana /
mayi sarvamidaṃ protamotaṃ ca dharaṇīdhara

īśvaro 'haṃ ca sūtrātmā virāḍātmāhamasmi ca /
brahmāhaṃ viṣṇurudrau ca gaurī brāhmī ca vaiṣṇāvī

sūryo 'haṃ tārakāścāhaṃ tārakeśastathāsmyaham /
paśupakṣisvarūpāhaṃ cāṇḍālo 'haṃ ca taskaraḥ

vyādho 'haṃ krūrakarmāhaṃ satkarmāhaṃ mahājanaḥ /
strīpunnapuṃsakākāro 'pyahameva na saṃśayaḥ

yacca kiñcitkvacidvastu dṛśyate śrūyate 'pi vā /
antarbahiśca tatsarvaṃ vyāpyāhaṃ sarvadā sthitā

na tadasti mayā tyaktaṃ vastu kiñciccarācaram /
yadyasti cettacchūnyaṃ syādvandhyāputropamaṃ hi tat

rajjuryathā sarpamālābhedairekā vibhāti hi /
tathaiveśādirūpeṇa bhāmyahaṃ nātra saṃśayaḥ

adhiṣṭhānātirekeṇa kalpitaṃ tanna bhāsate /
tasmānmatsattayaivaitat sattāvannānyathā bhavet

himālaya uvāca
yathā vadasi deveśi samaṣṭyātmavapustvidam /
tathaiva draṣṭumicchāmi yadi devi kṛpā mayi

vyāsa uvāca
iti tasya vacaḥ śrutvā sarve devāḥ saviṣṇavaḥ /
nanandurmuditātmānaḥ pūjayantaśca tadvacaḥ

atha devamataṃ jñātvā bhaktakāmadughā śivā /
adarśayannijaṃ rūpaṃ bhaktakāmaprapūriṇī

apaśyaṃste mahādevyā virāḍrūpaṃ parātparam /
dyaurmastakaṃ bhavedyasya candramūryau ca cakṣuṣī

diśaḥ śrotre vaco devāḥ prāṇo vāyuḥ prakīrtitaḥ /
viśvaṃ hṛdayamityāhuḥ pṛthivī jaghanaṃ smṛtam

nabhastalaṃ nābhisaro jyotiścakramuraḥ sthalam /
maharlokastu grīvā syājjanoloko mukhaṃ smṛtam

tapoloko rarāṭistu satyalokādadhaḥ sthitaḥ /
indrādayo bāhavaḥ syuḥ śabdaḥ śrotraṃ maheśituḥ

nāsatyadasrau nāse sto gandho ghrāṇaṃ smṛtitaḥ /
mukhamagniḥ samākhyāto divārātrī ca pakṣmaṇī

brahmasthānaṃ bhrūvijṛmbho 'pyāpastāluḥ prkīrtitāḥ /
raso jihvā samākhyātā yamo daṃṣṭrāḥ prakīrtitāḥ

dantāḥ snehakalā yasya hāso māyā prakīrtitā /
sargastvapāṅgamokṣaḥ syādvīḍordhvoṣṭho maheśituḥ

lobhaḥ syādadharoṣṭho 'syā dharmamārgastu pṛṣṭhabhūḥ /
prajāpatiśca meḍhraṃ syādyaḥ sraṣṭā jagatītale

kukṣiḥ samudrā girayo 'sthīni devyā maheśituḥ /
nadyo nāḍyaḥ samākhyātā vṛkṣāḥ keśaḥ prakīrtitāḥ

kaumārayauvanajarāvayo 'sya gatiruttamā /
balāhakāstu keśāḥ syuḥ sandhye te vāsasī vibho

rājañchrījagadambāyāścandramāstu manaḥ smṛtaḥ /
vijñānaśaktistu harī rudro 'ntaḥkaraṇaṃ smṛtam

aśvā hi jātayaḥ sarvāḥ śroṇideśe sthitā vibhoḥ /
atalādimahālokāḥ kaṭyadhobhāgatām gatāḥ

etādṛśaṃ mahārūpaṃ dadṛśuḥ surapuṅgavāḥ /
jvālāmālāsahasrāḍhyaṃ lelihānaṃ ca jihvayā

daṃṣṭrākaṭakaṭārāvaṃ vamantaṃ vahnimakṣibhiḥ /
nānāyudhadharaṃ vīraṃ brahmakṣatraudanaṃ ca yat

sahasraśīrṣanayanaṃ sahasracaraṇaṃ tathā /
koṭisūryapratīkāśaṃ vidyutkoṭisamaprabham

bhayaṅkaraṃ mahāghoraṃ hṛdakṣṇostrāsakārakam /
dadṛśuste surāḥ sarve hāhākāraṃ ca cakrire

vikampamānahṛdayā mūrcchāmāpurduratyayām /
smaraṇaṃ ca gataṃ teṣāṃ jagadambeyamityapi

atha te ye sthitā vedāścaturdikṣu mahāvibhoḥ /
bodhayāmāsuratyugraṃ mūrchāto mūrcchitānsurān

atha te dhairyamālambya labdhvā ca śrutimuttamām /
premāśrupūrṇanayanā ruddhakaṇṭhāstu nirjarāḥ

bāṣpagadnadayā vācā stotuṃ samupacakrire /
devā ūcuḥ
uparādhaṃ kṣamasvāmba pāhi dīnāṃstvadudbhavān

kopaṃ saṃhara deveśi sabhayā rūpadarśanāt /
kā te stutiḥ prakartavyā pāmarairnirjarairiha

svasyāpyajñeya evāsau yāvānyaśca svavikramaḥ /
tadarvāgjāyamānānāṃ kathaṃ sa viṣayo bhavet

namaste bhuvaneśāni namaste praṇavātmike /
sarvavedāntasaṃsiddhe namo hrīṅkāramūrtaye

yasmādagniḥ samutpanno yasmātsūryaśca candramāḥ /
yasmādoṣadhayaḥ sarvāstasmai sarvātmane namaḥ

yasmācca devāḥ sambhūtāḥ sādhyāḥpakṣiṇa eva ca /
paśavaśca manuṣyāśca tasmai sarvātmane namaḥ

prāṇāpānau vrīhiyavau tapaḥ śraddhā ṛtaṃ tathā /
brahmacaryaṃ vidhiścaiva yasmāttasmai namo namaḥ

sapta prāṇārciṣo yasmātsamidhaḥ sapta eva ca /
homāḥ sapta tathā lokāstasmai sarvātmane namaḥ

yasmātsamudrā girayaḥ sindhavaḥ pracaranti ca /
yasmādoṣadhayaḥ sarvā rasāstasmai namo namaḥ

yasmātyajñaḥ samudbhūto dīkṣā yūpaśca dakṣiṇāḥ /
ṛco yajūṃṣi sāmāni tasmai sarvātmane namaḥ

namaḥ purastātpṛṣṭhe ca namaste pārśvayordvayoḥ /
adha ūrdhvaṃ caturdikṣu mātarbhūyo namo namaḥ

upasaṃhara deveśi rūpametadalaukikam /
tadeva darśayāsmākaṃ rūpaṃ sundarasundaram

vyāsa uvāca
iti bhītānsurāndṛṣṭvā jagadambā kṛpārṇavā /
saṃhṛtya rūpaṃ ghoraṃ taddarśayāmāsa sundaram

pāśāḍkuśavarābhītidharaṃ sarvaṅgakomalam /
karuṇāpūrṇanayanaṃ mandasmitamukhāmbujam

dṛṣṭvā tatsundaraṃ rūpaṃ tadā bhītivivarjitāḥ /
śāntacittāḥ praṇemuste harṣagadnadaniḥsvanāḥ