Devi Gita · Chapter 1

Devīgītā
atha prathamo 'dhyāyaḥ -
saptamaḥ skandhaḥ
atha ekatriṃśo 'dhyāyaḥ
janamejaya uvāca
dharādharādhīśa maulāvāvirāsītparaṃ mahaḥ /
yaduktaṃ bhavatā pūrvaṃ vistarāttadvadasva me

ko virajyeta matimānpibañchaktikathāmṛtam /
sudhāṃ tu pibatāṃ mṛtyuḥ sa naitacchṛṇvato bhavet

vyāsa uvāca
dhanyo 'si kṛtakṛtyo 'si śikṣito 'si mahātmabhiḥ /
bhāgyavānasi yaddevyāṃ nirvyājā bhaktirasti te

śṛṇu rājanpurā vṛttaṃ satīdehe 'gnibharjite /
bhrāntaḥ śivastu babhrāma kvaciddeśe sthiro 'bhavat

prapañcabhānarahitaḥ samādhigatamānasaḥ /
dhyāyandevīsvarūpaṃ tu kālaṃ ninye sa ātmavān

saubhāgyarahitaṃ jātaṃ trailokyaṃ sacarācaram /
śaktihīnaṃ jagatsarvaṃ sābdhidvīpaṃ saparvatam

ānandaḥ śuṣkatāṃ yātaḥ sarveṣāṃ hṛdayāntare /
udāsīnāḥ sarvalokāścintājarjaracetasaḥ

sadā duḥkhodadhau magnā rogagrastāstadābhavan /
grahāṇāṃ devatānāṃ ca vaiparītyena vartanam

adhibhūtādhidaivānāṃ satyabhāvānnṛpābhavan /
atha 'sminneva kāle tu tārakākhyo mahasuraḥ

brahmadattavaro daityo 'bhavattrailokyanāyakaḥ /
śivaurasastu yaḥ putraḥ sa te hantā bhaviṣyati

iti kalpitamṛtyuḥ sa devadevairmahāsuraḥ /
śivairasasutābhāvājjagarja ca nananda ca

tena copadrutāḥ sarve svasthānātpracyutāḥ surāḥ /
śivairasasutābhāvāccintāmāpurduratyayām

nāṅganā śaṅkarasyāsti kathaṃ tatsutasambhāvaḥ /
asmākaṃ bhāgyahīnānāṃ kathaṃ kāryaṃ bhaviṣyati

iti cintāturāḥ sarve jagmurvaikuṇṭhamaṇḍale /
śaśaṃsurharimekānte sa copāyaṃ jagāda ha

kutaścintāturāḥ sarve kāmakalpadrumā śivā /
jāgarti bhūvaneśānī maṇidvīpādhivāsinī

asmākamanayādeva tadupekṣāsti nānyathā /
śikṣaiveyaṃ jaganmātrā kṛtāsmacchikṣaṇāya

lālane tāḍane māturnā kāruṇyaṃ yathārbhake /
tadvadeva jaganmāturniyantrā guṇadoṣayoḥ

aparādho bhavatyeva tanayasya pade pade /
ko 'paraḥ sahate loke kevalaṃ mātaraṃ vinā

tasmadyūyaṃ parāmbāṃ tāṃ śaraṇaṃ yāta mā ciram /
nirvyājayā cittavṛttyā sā vaḥ kāryaṃ vidhāsyati

ityādiśya surānsarvānmahāviṣṇuḥ svajāyayā /
saṃyuto nirjagāmāśu devaiḥ saha surādhipaḥ

ājagāma mahāśailaṃ himavantaṃ nagādhipam /
abhavaṃśca surāḥ sarve puraścaraṇakarmiṇaḥ

ambāyajñavidhānajñā ambāyajñaṃ ca cakrire /
tṛtīyādivratānyāśu cakruḥ sarve surā nṛpa

kecitsamādhiniṣṇātāḥ kecinnāmaparāyaṇāḥ /
kecitsūktaparāḥ kecinnāmapārāyaṇotsukāḥ

mantrapārāyaṇaparaḥ kecitkṛcchrādi kāriṇaḥ /
antaryāgaparāḥ kecitkecinnyāsaparāyaṇāḥ

hṛllekhayā parāśakteḥ pūjāṃ cakruratandritāḥ /
ityevaṃ bahuvarṣāṇi kālo 'gājjanamejaya

akasmāccaitramāsīyanavamyāṃ ca bhṛgordine /
prādurbabhūva puratastanmahaḥ śrutibodhitam

caturdikṣu caturvedairmūrtimadbhirabhiṣṭutam /
koṭisūrypratīkāśaṃ candrakoṭisuśītalam

vidyutkoṭisamānābhamaruṇaṃ tatparaṃ mahaḥ /
naiva cordhvaṃ na tiryakca na madhye parijagrabhat

ādyantarahitaṃ tattu na hastādyaṅgasaṃyutam /
na ca strīrūpamathavā na puṃrūpamathobhayam

dīptyā pidhānaṃ netrāṇāṃ teṣāmāsīnmahīpate /
punaśca dhairyamālambya yāvatte dadṛśuḥ surāḥ

tāvattadeva strīrūpeṇābhāddivyaṃ manoharam /
atīva ramaṇīyāṅgīṃ kumārīṃ navayauvanām

udyatpīnakucadvandvaninditāmbhojakuḍmalām /
raṇatkiṅkiṇikājālasiñjanmañjīramekhalām

kanakāṅgadakeyūragraiveyakavibhūṣitām /
anarghyamaṇisambhinnagalabandhavirājitām

tanuketakasaṃrājannīlabhramarakuntalām /
nitambabimbasubhagāṃ romarājivirājitām

karpūraśakalonmiśratāmbūlapūritānanām /
kanatkanakatāṭaṅkaviṭaṅkavadanāmbujām

aṣṭamīcandrabimbābhalalāṭāmāyatabhruvam /
raktāravindanayanāmunnasāṃ madhurādharām

kundakuḍmaladantāgrāṃ muktāhāravirājitām /
ratnasambhinnamukuṭāṃ candrarekhāvatāmsinīm

mallikāmālatīmālākeśapāśavirājitām /
kāśmīrabinduniṭilāṃ netratrayavilāsinīm

pāśāṅkuśavarābhīticaturbāhuṃ trilocanām /
raktavastraparīdhānāṃ dāḍimīkusumaprabhām

sarvaśṛṅgāraveṣāḍhyāṃ sarvadevanamaskṛtām /
sarvāśāpūrikāṃ sarvamātaraṃ sarvamohinīm

prasādasumukhīmambāṃ mandasmitamukhāmbujām /
avyājakaruṇāmūrtiṃ dadṛśuḥ purataḥ surāḥ

dṛṣṭvā tāṃ karuṇāmurtiṃ praṇemuḥ sakalāḥ surāḥ /
vaktuṃ nāśaknuvan kiñcidvāṣpasaṃruddhaniḥsvanāḥ

kathañcitsthairyamālambya bhaktyā cānatakandharāḥ /
premāśrupūrṇanayanāstuṣṭuvurjagadambikām

devā ūcuḥ
namo devyai mahādevyai śivāyai satataṃ namaḥ /
namaḥ prakṛtyai bhadrāyai niyatāḥ praṇatāḥ sma tām

tām agnivarṇāṃ tapasā jvalantīṃ vairocanīṃ karmaphaleṣu juṣṭām /
durgāṃ devīṃ śaraṇamahaṃ prapadye sutarasi tarase namaḥ

devīṃ vācamajanayanta devāstāṃ viśvarūpāḥ paśavo vadanti /
sā no mandreṣamūrjaṃ duhānā dhenur vāgasmānupasuṣṭutaitu

kālarātrīṃ brahmastutāṃ vaiṣṇavīṃ skandamātaram /
sarasvatīmaditiṃ dakṣaduhitaraṃ namāmaḥ pāvanāṃ śivām

mahālakṣmyai ca vidmahe sarvaśaktyai ca dhīmahi /
tanno devī pracodayāt

namo virāṭsvarūpiṇyai namaḥ sūtrātmamūrtaye /
namo 'vyākṛtarūpiṇyai namaḥ śrībrahma mūrtaye

yadajñānājjagaddhāti rajjusarpasragādivat /
yajjñānāllayamāpnoti numastāṃ bhuvaneśvarīm

numastatpadalakṣyārthāṃ cidekarasarūpiṇīm /
akhaṇḍānandarūpāṃ tāṃ vedatātparyabhūmikām

pañcakośātiriktāṃ tām avasthātrayasākṣiṇīm /
punastvampadalakṣyārthāṃ pratyagātmasvarūpiṇīm

namaḥ praṇavarūpāyai namo hrīṅkāramūrtaye /
nānāmantrātmikāyai te karuṇāyai namo namaḥ

iti stutā tadā devair maṇidvīpādhivāsinī /
prāha vācā madhurayā mattakokilaniḥsvanā

śrīdevyuvāca
vedantu vibudhāḥ kāryaṃ yadarthamiha saṅgatāḥ /
varadāhaṃ sadā bhaktakāmakalpadrumāsmi ca

tiṣṭhantyāṃ mayi kā cintā yuṣmākaṃ bhaktiśālinām /
samuddharāmi madbhaktānduḥkhasaṃsārasāgarāt

iti pratijñāṃ me satyāṃ jānītha vibudhottamāḥ /
iti premākulāṃ vāṇīṃ śrutvā santuṣṭamānasāḥ

nirbhayā nirjarā rājannūcurduḥkhaṃ svakīyakam /
devā ūcuḥ
nājñātaṃ kiñcidapyatra bhvatyāsti jagastraye

sarvajñayā sarvasākṣirūpiṇyā parmeśvari /
tārakeṇāsurendreṇa pīḍitāḥ smo divāniśam

śivāṅgajādvadhastasya nirmito brahmaṇāśive /
śivāṅganā tu naivāsti jānāsi tvaṃ maheśvari

sarvajñapurataḥ kiṃ vā vaktavyaṃ pāmarairjanaiḥ /
etaduddeśataḥ proktamaparaṃ tarkayāmbike

sarvadā caraṇāmbhoje bhaktiḥ syāttava niścalā /
prārthanīyamidaṃ mukhyamaparaṃ dehahetave

iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā provāca parameśvarī /
mama śaktistu yā gaurī bhaviṣyati himālaye

śivāya sā pradeyā syāt sā vaḥ kāryaṃ vidhāsyati /
bhaktiryaccaraṇāmbhoje bhūyādyuṣmākamādarāt

himālayo hi manasā māmupāste 'tibhaktitaḥ /
tatastasya gṛhe janma mama priyakaraṃ matam

vyāsa uvāca
himālayo 'pi tacchrutvātyanugrahakaraṃ vacaḥ /
bāṣpaiḥ saṃruddhakaṇṭhākṣo mahārājñīṃ vaco 'bravīt

mahattaraṃ taṃ kuruṣe yasyānugrahamicchasi /
nocetkvāhaṃ jaḍaḥ sthāṇuḥ kva tvaṃ saccitsvarūpiṇī

asambhāvyaṃ janmaśataistvatpitṛtvaṃ mamānaghe /
aśvamedhādi puṇyairvā puṇyairvā tatsamādhijaiḥ

adya prapañce kīrtiḥ syājjaganmātā sutābhavat /
aho himālayasyāsya dhanyo 'sau bhāgyavāniti

yasyāstu jaṭhare santi brahmāṇḍānāṃ ca koṭayaḥ /
saiva yasya sutā jātā ko vā syāttatsamo bhuvi

na jāne 'smatpitṝṇāṃ kiṃ sthānaṃ syānnirmitaṃ param /
etādṛśānāṃ vāsāya yeṣāṃ vaṃśe 'sti mādṛśaḥ

idaṃ yathā ca dattaṃ me kṛpayā premapūrṇayā /
sarvavedāntasiddhaṃ ca tvadrūpaṃ brūhi me tathā

yogaṃ ca bhaktisahitaṃ jñānaṃ ca śrutisammatam /
vadasva parameśāni tvamevāhaṃ yato bhaveḥ

vyāsa uvāca
iti tasya vacaḥ prasannamukhapaṅkajā /
vaktumārabhatāmbā sā rahasyaṃ śrutigūhitam