Devi Bhagavata Purana · Chapter 9.3
brahmaviṣṇumaheśvarādidevatotpattivarṇanam
śrīnārāyaṇa uvāca
atha ḍimbho jale tiṣṭhanyāvadvai brahmaṇo vayaḥ /
tataḥ sa kāle sahasā dvidhābhūto babhūva ha
tanmadhye śiśurekaśca śatakoṭiraviprabhaḥ/
kṣaṇaṃ rorūyamāṇaśca stanāndhaḥ pīḍitaḥ kṣudhā
pitrā mātrā parityakto jalamadhye nirāśrayaḥ/
brahmāṇḍāsaṃkhyanātho yo dadarśordhvamanāthavat
sthūlāsthūlatamaḥ so'pi nāmnā devo mahāvirāṭ/
paramāṇuryathā sūkṣmātparaḥ sthūlāttathāpyasau
tejasā ṣoḍaśāṃśo'yaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ/
ādhāraḥ sarvaviśvānāṃ mahāviṣṇuśca prākṛtaḥ
pratyekaṃ lomakūpeṣu viśvāni nikhilāni ca/
asyāpi teṣāṃ saṃkhyāṃ ca kṛṣṇo vaktuṃ nahi kṣamaḥ
saṃkhyā cedrajasāmasti viśvānāṃ na kadācana/
brahmaviṣṇuśivādīnāṃ tathā saṃkhyā na vidyate
prativiśveṣu santyevaṃ brahmaviṣṇuśivādayaḥ/
pātālād brahmalokāntaṃ brahmāṇḍaṃ parikīrtitam
tata ūrdhvaṃ ca vaikuṇṭho brahmāṇḍād bahireva saḥ/
tata ūrdhvaṃ ca golokaḥ pañcāśatkoṭiyojanaḥ
nityaḥ satyasvarūpaśca yathā kṛṣṇastathāpyayam/
saptadvīpamitā pṛdhvī saptasāgarasaṃyutā
ūnapañcāśadupadvīpāsaṃkhyaśailavanānvitā /
ūrdhvaṃ sapta svargalokā brahyalokasamanvitāḥ
pātālāni ca saptādhaścaivaṃ brahmāṇḍameva ca/
ūrdhvaṃ dharāyā bhūrloko bhuvarlokastataḥ param
tataḥ paraśca svarloko janalokastathā paraḥ /
tataḥ parastapolokaḥ satyalokastataḥ paraḥ
tataḥ paraṃ brahmalokastaptakāñcanasannibhaḥ /
evaṃ sarvaṃ kṛtrimaṃ ca bāhyābhyantarameva ca
tadvināśe vināśaśca sarveṣāmeva nārada /
jalabudbudavatsarvaṃ viśvasaṃghamanityakam
nityau golokavaikuṇṭhau proktau śaśvadakṛtrimau /
pratyekaṃ lomakūpeṣu brahmāṇḍaṃ pariniścitam
eṣāṃ saṃkhyāṃ na jānāti kṛṣṇo'nyasyāpi kā kathā /
pratyekaṃ pratibrahmāṇḍaṃ brahmaviṣṇuśivādayaḥ
tisraḥ koṭyaḥ surāṇāṃ ca saṃkhyā sarvatra putraka/
digīśāścaiva dikpālā nakṣatrāṇi grahādayaḥ
bhuvi varṇāśca catvāro'pyadho nāgāścarācarāḥ /
atha kāle'tra sa virāḍūrdhvaṃ dṛṣṭvā punaḥ punaḥ
ḍimbhāntare ca śūnyaṃ ca na dvitīyaṃ ca kiñcana /
cintāmavāpa kṣudyukto ruroda ca punaḥ punaḥ
jñānaṃ prāpya tadā dadhyau kṛṣṇaṃ paramapūruṣam/
tato dadarśa tatraiva brahmajyotiḥ sanātanam
navīnajaladaśyāmaṃ dvibhujaṃ pītavāsasam /
sasmitaṃ muralīhastaṃ bhaktānugrahakātaram
jahāsa bālakastuṣṭo dṛṣṭvā janakamīśvaram /
varaṃ tadā dadau tasmai vareśaḥ samayocitam
matsamo jñānayuktaśca kṣutpipāsādivarjitaḥ /
brahmāṇḍāsaṃkhyanilayo bhava vatsa layāvadhi
niṣkāmo nirbhayaścaiva sarveṣāṃ varado bhava /
jarāmṛtyurogaśokapīḍādivarjito bhava
ityuktvā tasya karṇe sa mahāmantraṃ ṣaḍakṣaram /
triḥkṛtvaśca prajajāpa vedāṅgapravaraṃ param
praṇavādicaturthyantaṃ kṛṣṇa ityakṣaradvayam /
vahnijāyāntamiṣṭaṃ ca sarvavighnaharaṃ param
mantraṃ dattvā tadāhāraṃ kalpayāmāsa vai vibhuḥ/
śrūyatāṃ tad brahmaputra nibodha kathayāmi te
prativiśvaṃ yannaivedyaṃ dadāti vaiṣṇavo janaḥ /
tatṣoḍaśāṃśo viṣayiṇo viṣṇoḥ pajvadaśāsya vai
nirguṇasyātmanaścaiva paripūrṇatamasya ca /
naivedye caiva kṛṣṇasya na hi kiñcitprayojanam
yadyaddadāti naivedyaṃ tasmai devāya yo janaḥ /
sa ca khādati tatsarvaṃ lakṣmīnātho virāṭ tathā
taṃ ca mantravaraṃ dattvā tamuvāca punarvibhuḥ /
varamanyaṃ kimiṣṭaṃ te tanme brūhi dadāmi ca
kṛṣṇasya vacanaṃ śrutvā tamuvāca virāḍ vibhuḥ /
kṛṣṇaṃ taṃ bālakastāvadvacanaṃ samayocitam
bālaka uvāca
varo me tvatpadāmbhoje bhaktirbhavatu niścalā/
satataṃ yāvadāyurme kṣaṇaṃ vā suciraṃ ca vā
tvadbhaktiyuktaloke'smiñjīvanmuktaśca santatam/
tvadbhaktihīno mūrkhaśca jīvannapi mṛto hi saḥ
kiṃ tajjapena tapasā yajñena pūjanena ca/
vratena copavāsena puṇyena tīrthasevayā
kṛṣṇabhaktivihīnasya mūrkhasya jīvanaṃ vṛthā /
yenātmanā jīvitaśca tameva na hi manyate
yāvadātmā śarīre'sti tāvatsa śaktisaṃyutaḥ /
paścādyānti gate tasminsvatantrāḥ sarvaśaktayaḥ
sa ca tvaṃ ca mahābhāga sarvātmā prakṛteḥ paraḥ /
svecchāmayaśca sarvādyo brahmajyotiḥ sanātanaḥ
ityuktvā bālakastatra virarāma ca nārada /
uvāca kṛṣṇaḥ pratyuktiṃ madhurāṃ śrutisundarīm
"śrīkṛṣṇa uvāca
suciraṃ susthiraṃ tiṣṭha yathāhaṃ tvaṃ tathā bhava /
brahmaṇo'saṃkhyapāte ca pātaste na bhaviṣyati
aṃśena pratibrahmāṇḍe tvaṃ ca kṣudravirāḍ bhava /
tvannābhipadmād brahmā ca viśvasraṣṭā bhaviṣyati
lalāṭe brahmaṇaścaiva rudrāścaikādaśaiva te /
śivāṃśena bhaviṣyanti sṛṣṭisaṃharaṇāya vai
kālāgnirudrasteṣveko viśvasaṃhārakārakaḥ/
pātā viṣṇuśca viṣayī rudrāṃśena(kṣudrāṃśena) bhaviṣyati
madbhaktiyuktaḥ satataṃ bhaviṣyasi vareṇa me /
dhyānena kamanīyaṃ māṃ nityaṃ drakṣyasi niścitam
mātaraṃ kamanīyāṃ ca mama vakṣaḥsthalasthitām/
yāmi lokaṃ tiṣṭha vatsetyuktvā so'ntaradhīyata
gatvā svalokaṃ brahmāṇaṃ śaṅkaraṃ samuvāca ha/
sraṣṭāraṃ sraṣṭumīśaṃ ca saṃhartuṃ caiva tatkṣaṇam
"śrībhagavānuvāca
sṛṣṭiṃ sraṣṭuṃ gaccha vatsa nābhipadmodbhavo bhava /
mahāvirāḍ lomakūpe kṣudrasya ca vidhe śṛṇu
gaccha vatsa mahādeva brahmabhālodbhavo bhava/
aṃśena ca mahābhāga svayaṃ ca suciraṃ tapa
ityuktvā jagatāṃ nātho virarāma vidheḥ suta/
jagāma brahmā taṃ natvā śivaśca śivadāyakaḥ
mahāvirāḍ lomakūpe brahmāṇḍagolake jale /
babhūva ca virāṭ kṣudro virāḍaṃśena sāmpratam
śyāmo yuvā pītavāsāḥ śayāno jalatalpake /
īṣaddhāsyaḥ prasannāsyo viśvavyāpī janārdanaḥ
tannābhikamale brahmā babhūva kamalodbhavaḥ /
sambhūya padmadaṇḍe ca babhrāma yugalakṣakam
nāntaṃ jagāma daṇḍasya padmanālasya padmajaḥ /
nābhijasya ca padmasya cintāmāpa pitā tava
svasthānaṃ punarāgamya dadhyau kṛṣṇapadāmbujam /
tato dadarśa kṣudraṃ taṃ dhyānena divyacakṣuṣā
śayānaṃ jalatalpe ca brahmāṇḍagolakāplute /
yallomakūpe brahmāṇḍaṃ taṃ ca tatparamīśvaram
śrīkṛṣṇaṃ cāpi golokaṃ gopagopīsamanvitam /
taṃ saṃstūya varaṃ prāpa tataḥ sṛṣṭiṃ cakāra saḥ
babhūvurbrahmaṇaḥ putrā mānasāḥ sanakādayaḥ /
tato rudrakalāścāpi śivasyaikādaśa smṛtāḥ
babhūva pātā viṣṇuśca kṣudrasya vāmapārśvataḥ/
caturbhujaśca bhagavān śvetadvīpe sa cāvasat
kṣudrasya nābhipadme ca brahmā viśvaṃ sasarja ha/
svargaṃ martyaṃ ca pātālaṃ trilokīṃ sacarācarām
evaṃ sarvaṃ lomakūpe viśvaṃ pratyekameva ca /
prativiśve kṣudravirāḍ brahmaviṣṇuśivādayaḥ
ityevaṃ kathitaṃ brahman kṛṣṇasaṅkīrtanaṃ śubham/
sukhadaṃ mokṣadaṃ brahmankiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe
brahmaviṣṇumaheśvarādidevatotpattivarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0