Devi Bhagavata Purana · Chapter 9.2

pañcaprakṛtitad‍bhartṛgaṇotpattivarṇanam
nārada uvāca
samāsena śrutaṃ sarvaṃ devīnāṃ caritaṃ prabho /
vibodhanāya bodhasya vyāsena vaktumarhasi

sṛṣṭerādyā sṛṣṭividhau kathamāvirbabhūva ha /
kathaṃ vā pañcadhā bhūtā vada vedavidāṃvara

bhūtā yayāṃśakalayā tayā triguṇayā bhave /
vyāsena tāsāṃ caritaṃ śrotumicchāmi sāmpratam

tāsāṃ janmānukathanaṃ pūjādhyānavidhiṃ budha /
stotraṃ kavacamaiśvaryaṃ śauryaṃ varṇaya maṅ‌galam

śrīnārāyaṇa uvāca
nitya ātmā nabho nityaṃ kālo nityo diśo yathā /
viśvānāṃ golakaṃ nityaṃ nityo goloka eva ca

tadekadeśo vaikuṇṭho namrabhāgānusārakaḥ /
tathaiva prakṛtirnityā brahmalīlā sanātanī

yathāgnau dāhikā candre padme śobhā prabhā ravau /
śaśvadyuktā na bhinnā sā tathā prakṛtirātmani

vinā svarṇaṃ svarṇakāraḥ kuṇḍalaṃ kartumakṣamaḥ /
vinā mṛdā ghaṭaṃ kartuṃ kulālo hi nahīśvaraḥ

na hi kṣamastathātmā ca sṛṣṭiṃ sraṣṭuṃ tayā vinā /
sarvaśaktisvarūpā sā yayā ca śaktimānsadā

aiśvaryavacanaḥ śaśca ktiḥ parākrama eva ca /
tatsvarūpā tayordātrī sā śaktiḥ parikīrtitā

jñānaṃ samṛddhiḥ sampattiryaśaścaiva balaṃ bhagaḥ /
tena śaktirbhagavatī bhagarūpā ca sā sadā

tayā yuktaḥ sadātmā ca bhagavāṃstena kathyate /
sa ca svecchāmayo devaḥ sākāraśca nirākṛtiḥ

tejorūpaṃ nirākāraṃ dhyāyante yoginaḥ sadā /
vadanti ca paraṃ brahma paramānandamīśvaram

adṛśyaṃ sarvadraṣṭāraṃ sarvajñaṃ sarvakāraṇam /
sarvadaṃ sarvarūpaṃ taṃ vaiṣṇavāstanna manvate

vadanti caiva te kasya tejastejasvinā vinā /
tejomaṇḍalamadhyasthaṃ brahma tejasvinaṃ param

svecchāmayaṃ sarvarūpaṃ sarvakāraṇakāraṇam /
atīva sundaraṃ rūpaṃ bibhrataṃ sumanoharam

kiśoravayasaṃ śāntaṃ sarvakāntaṃ parātparam /
navīnanīradābhāsadhāmaikaṃ śyāmavigraham

śaranmadhyāhnapadmaughaśobhāmocanalocanam /
muktācchavivinindyaikadantapaṃktimanoramam

mayūrapicchacūḍaṃ ca mālatīmālyamaṇḍitam /
sunasaṃ sasmitaṃ kāntaṃ bhaktānugrahakāraṇam

jvaladagniviśuddhaikapītāṃśukasuśobhitam /
dvibhujaṃ muralīhastaṃ rat‍nabhūṣaṇabhūṣitam

sarvādhāraṃ ca sarveśaṃ sarvaśaktiyutaṃ vibhum /
sarvaiśvaryapradaṃ sarvasvatantraṃ sarvamaṅ‌galam

paripūrṇatamaṃ siddhaṃ siddheśaṃ siddhikārakam /
dhyāyante vaiṣṇavāḥ śaśvaddevadevaṃ sanātanam

janmamṛtyujarāvyādhiśokabhītiharaṃ param /
brahmaṇo vayasā yasya nimeṣa upacaryate

sa cātmā sa paraṃ brahma kṛṣṇa ityabhidhīyate /
kṛṣistad‍bhaktivacano naśca taddāsyavācakaḥ

bhaktidāsyapradātā yaḥ sa ca kṛṣṇaḥ prakīrtitaḥ /
kṛṣiśca sarvavacano nakāro bījameva ca

sa kṛṣṇaḥ sarvasraṣṭā''dau sisṛkṣanneka eva ca /
sṛṣṭyunmukhastadaṃśena kālena preritaḥ prabhuḥ

svecchāmayaḥ svecchayā ca dvidhārūpo babhūva ha /
strīrūpo vāmabhāgāṃśo dakṣiṇāṃśaḥ pumānsmṛtaḥ

tāṃ dadarśa mahākāmī kāmādhārāṃ sanātanaḥ /
atīva kamanīyā ca cārupaṅ‌kajasannibhām

candrabimbavinindyaikanitambayugalāṃ parām /
sucārukadalīstambhaninditaśroṇisundarīm

śrīyuktaśrīphalākārastanayugmamanoramām /
puṣpajuṣṭāṃ suvalitāṃ madhyakṣīṇāṃ manoharām

atīva sundarīṃ śāntāṃ sasmitāṃ vakralocanām /
vahniśuddhāṃśukādhārāṃ rat‍nabhūṣaṇabhūṣitām

śaśvaccakṣuścakorābhyāṃ pibantīṃ satataṃ mudā /
kṛṣṇasya mukhacandraṃ ca candrakoṭivininditam

kastūrībindunā sārdhamadhaścandanabindunā /
samaṃ sindūrabinduṃ ca bhālamadhye ca bibhratīm

vakrimaṃ kabarībhāraṃ mālatīmālyabhūṣitam /
rat‍nendrasārahāraṃ ca dadhatīṃ kāntakāmukīm

koṭicandraprabhāmṛṣṭapuṣṭaśobhāsamanvitām /
gamanena rājahaṃsagajagarvavināśinīm

dṛṣṭvā tāṃ tu tayā sārdhaṃ rāseśo rāsamaṇḍale /
rāsollāse surasiko rāsakrīḍāñcakāra ha

nānāprakāraśṛṅ‌gāraṃ śṛṅ‌gāro mūrtimāniva /
cakāra sukhasambhogaṃ yāvadvai brahmaṇo dinam

tataḥ sa ca pariśrāntastasyā yonau jagatpitā /
cakāra vīryādhānaṃ ca nityānande śubhakṣaṇe

gātrato yoṣitastasyāḥ suratānte ca suvrata /
niḥsasāra śramajalaṃ śrāntāyāstejasā hareḥ

mahākramaṇakliṣṭāyā niḥśvāsaśca babhūva ha /
tadā vavre śramajalaṃ tatsarvaṃ viśvagolakam

sa ca niḥśvāsavāyuśca sarvādhāro babhūva ha /
niḥśvāsavāyuḥ sarveṣāṃ jīvināṃ ca bhaveṣu ca

babhūva mūrtimadvāyorvāmāṅ‌gātprāṇavallabhā /
tatpat‍nī sā ca tatputrāḥ prāṇāḥ pañca ca jīvinām

prāṇo'pānaḥ samānaścodānavyānau ca vāyavaḥ /
babhūvureva tatputrā adhaḥ prāṇāśca pañca ca

gharmatoyādhidevaśca babhūva varuṇo mahān /
tadvāmāṅ‌gācca tatpat‍nī varuṇānī babhūva sā

atha sā kṛṣṇacicchaktiḥ kṛṣṇagarbhaṃ dadhāra ha /
śatamanvantaraṃ yāvajjvalantī brahmatejasā

kṛṣṇaprāṇādhidevī sā kṛṣṇaprāṇādhikapriyā /
kṛṣṇasya saṅ‌ginī śaśvatkṛṣṇavakṣaḥsthalasthitā

śatamanvantarānte ca kāle'tīte tu sundarī /
suṣāva ḍimbhaṃ svarṇābhaṃ viśvādhārālayaṃ param

dṛṣṭvā ḍimbhaṃ ca sā devī hṛdayena vyadūyata /
utsasarja ca kopena brahmāṇḍagolake jale

dṛṣṭvā kṛṣṇaśca tattyāgaṃ hāhākāraṃ cakāra ha /
śaśāpa devīṃ deveśastatkṣaṇaṃ ca yathocitam

yato'patyaṃ tvayā tyaktaṃ kopaśīle ca niṣṭhure /
bhava tvamanapatyāpi cādyaprabhṛti niścitam

yā yāstvadaṃśarūpāśca bhaviṣyanti surastriyaḥ /
anapatyāśca tāḥ sarvāstvatsamā nityayauvanāḥ

etasminnantare devī jihvāgrātsahasā tataḥ /
āvirbabhūva kanyaikā śuklavarṇā manoharā

śvetavastraparīdhānā vīṇāpustakadhāriṇī /
rat‍nabhūṣaṇabhūṣāḍhyā sarvaśāstrādhidevatā

atha kālāntare sā ca dvidhārūpo babhūva ha /
vāmārdhāṅ‌gācca kamalā dakṣiṇārdhācca rādhikā

etasminnantare kṛṣṇo dvidhārūpo babhūva saḥ /
dakṣiṇārdhaśca dvibhujo vāmārdhaśca caturbhujaḥ

uvāca vāṇīṃ kṛṣṇastāṃ tvamasya kāminī bhava /
atraiva māninī rādhā tava bhadraṃ bhaviṣyati

evaṃ lakṣmīṃ ca pradadau tuṣṭo nārāyaṇāya ca /
sa jagāma ca vaikuṇṭhaṃ tābhyāṃ sārdhaṃ jagatpatiḥ

anapatye ca te dve ca jāte rādhāṃśasambhave /
bhūtā nārāyaṇāṅ‌gācca pārṣadāśca caturbhujāḥ

tejasā vayasā rūpaguṇābhyāṃ ca samā hareḥ /
babhūvuḥ kamalāṅ‌gācca dāsīkoṭyaśca tatsamāḥ

atha golokanāthasya lomnāṃ vivarato mune /
bhūtāścāsaṃkhyagopāśca vayasā tejasā samāḥ

rūpeṇa ca guṇenaiva balena vikrameṇa ca /
prāṇatulyapriyāḥ sarve babhūvuḥ pārṣadā vibhoḥ

rādhāṅ‌galomakūpebhyo babhūvurgopakanyakāḥ /
rādhātulyāśca tāḥ sarvā rādhādāsyaḥ priyaṃvadāḥ

rat‍nabhūṣaṇabhūṣāḍhyāḥ śaśvatsusthirayauvanāḥ /
anapatyāśca tāḥ sarvāḥ puṃsaḥ śāpena santatam

etasminnantare vipra sahasā kṛṣṇadevatā /
āvirbabhūva durgā sā viṣṇumāyā sanātanī

devī nārāyaṇīśānā sarvaśaktisvarūpiṇī /
buddhyadhiṣṭhātrī devī sā kṛṣṇasya paramātmanaḥ

devīnāṃ bījarūpā ca mūlaprakṛtirīśvarī /
paripūrṇatamā tejaḥsvarūpā triguṇātmikā

taptakāñcanavarṇābhā koṭisūryasamaprabhā /
īṣaddhāsyaprasannāsyā sahasrabhujasaṃyutā

nānāśastrāstranikaraṃ bibhratī sā trilocanā /
vahniśuddhāṃśukādhānā rat‍nabhūṣaṇabhūṣitā

yasyāścāṃśāṃśakalayā babhūvuḥ sarvayoṣitaḥ /
sarve viśvasthitā lokā mohitāḥ syuśca māyayā

sarvaiśvaryapradātrī ca kāmināṃ gṛhavāsinām /
kṛṣṇabhaktipradā yā ca vaiṣṇavānāṃ ca vaiṣṇavī

mumukṣūṇāṃ mokṣadātrī sukhināṃ sukhadāyinī /
svargeṣu svargalakṣmīśca gṛhalakṣyīrgṛheṣu ca

tapasviṣu tapasyā ca śrīrūpā tu nṛpeṣu ca /
yā vahnau dāhikārūpā prabhārūpā ca bhāskare

śobhārūpā ca candre ca sā padmeṣu ca śobhanā /
sarvaśaktisvarūpā yā śrīkṛṣṇe paramātmani

yayā ca śaktimānātmā yayā ca śaktimajjagat /
yayā vinā jagatsarvaṃ jīvanmṛtamiva sthitam

yā ca saṃsāravṛkṣasya bījarūpā sanātanī /
sthitirūpā vṛddhirūpā phalarūpā ca nārada

kṣutpipāsādayārūpā nidrā tandrā kṣamā matiḥ /
śāntilajjātuṣṭipuṣṭibhrāntikāntyādirūpiṇī

sā ca saṃstūya sarveśaṃ tatpuraḥ samuvāsa ha /
rat‍nasiṃhāsanaṃ tasyai pradadau rādhikeśvaraḥ

etasminnantare tatra sastrīkaśca caturmukhaḥ /
padmanābhernābhipadmānniḥsasāra mahāmune

kamaṇḍaludharaḥ śrīmāṃstapasvī jñānināṃ varaḥ /
caturmukhaistaṃ tuṣṭāva prajvalanbrahmatejasā

sā tadā sundarī sṛṣṭā śatacandrasamaprabhā /
vahniśuddhāṃśukādhānā rat‍nabhūṣaṇabhūṣaṇā

rat‍nasiṃhāsane ramye saṃstūya sarvakāraṇam /
uvāsa svāminā sārdhaṃ kṛṣṇasya purato mudā

etasminnantare kṛṣṇo dvidhārūpo babhūva saḥ /
vāmārdhāṅ‌go mahādevo dakṣiṇe gopikāpatiḥ

śuddhasphaṭikasaṃkāśaḥ śatakoṭiraviprabhaḥ /
triśūlapaṭṭiśadharo vyāghracarmāmbaro haraḥ

taptakāñcanavarṇābho jaṭābhāradharaḥ paraḥ /
bhasmabhūṣitagātraśca sasmitaścandraśekharaḥ

digambaro nīlakaṇṭhaḥ sarpabhūṣaṇabhūṣitaḥ /
bibhraddakṣiṇahastena rat‍namālāṃ susaṃskṛtām

prajapanpañcavaktreṇa brahmajyotiḥ sanātanam /
satyasvarūpaṃ śrīkṛṣṇaṃ paramātmānamīśvaram

kāraṇaṃ kāraṇānāṃ ca sarvamaṅ‌galamaṅ‌galam /
janmamṛtyujarāvyādhiśokabhītiharaṃ param

saṃstūya mṛtyormṛtyuṃ taṃ yato mṛtyuñjayābhidhaḥ /
rat‍nasiṃhāsane ramye samuvāsa hareḥ puraḥ

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe
pañcaprakṛtitad‍bhartṛgaṇotpattivarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ