Devi Bhagavata Purana · Chapter 9.1

prakṛticaritravarṇanam
śrīnārāyaṇa uvāca
gaṇeśajananī durgā rādhā lakṣmīḥ sarasvatī /
sāvitrī ca sṛṣṭividhau prakṛtiḥ pañcadhā smṛtā

nārada uvāca
āvirbabhūva sā kena kā vā sā jñānināṃvara /
kiṃ vā tallakṣaṇaṃ sādho babhūva pañcadhā katham

sarvāsāṃ caritaṃ pūjāvidhānaṃ guṇa īpsitaḥ /
avatāraḥ kutra kasyāstanme vyākhyātumarhasi

śrīnārāyaṇa uvāca
prakṛterlakṣaṇaṃ vatsa ko vā vaktuṃ kṣamo bhavet /
kiñcittathāpi vakṣyāmi yacchrutaṃ dharmavaktrataḥ

prakṛṣṭavācakaḥ praśna kṛtiśca sṛṣṭivācakaḥ /
sṛṣṭau prakṛṣṭā yā devī prakṛtiḥ sā prakīrtitā

guṇe sattve prakṛṣṭe ca praśabdo vartate śrutaḥ /
madhyame rajasi kṛśca tiśabdastamasi smṛtaḥ

triguṇātmasvarūpā yā sā ca śaktisamanvitā /
pradhānā sṛṣṭikaraṇe prakṛtistena kathyate

prathame vartate praśna kṛtiśca sṛṣṭivācakaḥ /
sṛṣṭerādau ca yā devī prakṛtiḥ sā prakīrtitā

yogenātmā sṛṣṭividhau dvidhārūpo babhūva saḥ /
pumāṃśca dakṣiṇārdhāṅ‌go vāmārdhā prakṛtiḥ smṛtā

sā ca brahmasvarūpā ca nityā sā ca sanātanī /
yathā''tmā ca tathā śaktiryathāgnau dāhikā sthitā

ata eva hi yogīndraiḥ strīpumbhedo na manyate /
sarvaṃ brahmamayaṃ brahmañchaśvatsadapi nārada

svecchāmayasyecchayā ca śrīkṛṣṇasya sisṛkṣayā /
sā''virbabhūva sahasā mūlaprakṛtirīśvarī

tadājñayā pañcavidhā sṛṣṭikarmavibhedikā /
atha bhaktānurodhādvā bhaktānugrahavigrahā

gaṇeśamātā durgā yā śivarūpā śivapriyā /
nārāyaṇī viṣṇumāyā pūrṇabrahmasvarūpiṇī

brahmādidevairmunibhirmanubhiḥ pūjitā stutā /
sarvādhiṣṭhātṛdevī sā śarvarūpā sanātanī

dharmasatyapuṇyakīrtiryaśomaṅ‌galadāyinī /
sukhamokṣaharṣadātrī śokārtiduḥkhanāśinī

śaraṇāgatadīnārtaparitrāṇaparāyaṇā /
tejaḥsvarūpā paramā tadadhiṣṭhātṛdevatā

sarvaśaktisvarūpā ca śaktirīśasya santatam /
siddheśvarī siddhirūpā siddhidā siddhirīśvarī

buddhirnidrā kṣutpipāsā chāyā tandrā dayā smṛtiḥ /
jātiḥ kṣāntiśca bhrāntiśca śāntiḥ kāntiśca cetanā

tuṣṭiḥ puṣṭistathā lakṣmīrdhṛtirmāyā tathaiva ca /
sarvaśaktisvarūpā sā kṛṣṇasya paramātmanaḥ

uktaḥ śrutau śrutaguṇaścātisvalpo yathāgamam /
guṇo'styananto'nantāyā aparāṃ ca niśāmaya

śuddhasattvasvarūpā yā padmā sā paramātmanaḥ /
sarvasampatsvarūpā sā tadadhiṣṭhātṛdevatā

kāntātidāntā śāntā ca suśīlā sarvamaṅ‌galā /
lobhamohakāmaroṣamadāhaṅ‌kāravarjitā

bhaktānuraktā patyuśca sarvābhyaśca pativratā /
prāṇatulyā bhagavataḥ premapātraṃ priyaṃvadā

sarvasasyātmikā devī jīvanopāyarūpiṇī /
mahālakṣmīśca vaikuṇṭhe patisevāratā satī

svarge ca svargalakṣmīśca rājalakṣmīśca rājasu /
gṛheṣu gṛhalakṣmīśca martyānāṃ gṛhiṇāṃ tathā

sarvaprāṇiṣu dravyeṣu śobhārūpā manoharā /
kīrtirūpā puṇyavatāṃ prabhārūpā nṛpeṣu ca

vāṇijyarūpā vaṇijāṃ pāpināṃ kalahāṅ‌kurā /
dayārūpā ca kathitā vedoktā sarvasammatā

sarvapūjyā sarvavandyā cānyāṃ matto niśāmaya /
vāgbuddhividyājñānādhiṣṭhātrī ca paramātmanaḥ

sarvavidyāsvarūpā yā sā ca devī sarasvatī /
sā buddhiḥ kavitā medhā pratibhā smṛtidā nṛṇām

nānāprakārasiddhāntabhedārthakalanā matā /
vyākhyābodhasvarūpā ca sarvasandehabhañjinī

vicārakāriṇī granthakāriṇī śaktirūpiṇī /
svarasaṅ‌gītasandhānatālakāraṇarūpiṇī

viṣayajñānavāg‍rūpā prativiśvopajīvinī /
vyākhyāvādakarī śāntā vīṇāpustakadhāriṇī

śuddhasattvasvarūpā ca suśīlā śrīharipriyā /
himacandanakundendukumudāmbhojasannibhā

yajantī paramātmānaṃ śrīkṛṣṇaṃ rat‍namālayā /
tapaḥsvarūpā tapasāṃ phaladātrī tapasvinām

siddhividyāsvarūpā ca sarvasiddhipradā sadā /
yayā vinā tu vipraugho mūko mṛtasamaḥ sadā

devī tṛtīyā gaditā śrutyuktā jagadambikā /
yathāgamaṃ yathākiñcidaparāṃ tvaṃ nibodha me

mātā caturṇāṃ varṇānāṃ vedāṅ‌gānāṃ ca chandasām /
sandhyāvandanamantrāṇāṃ tantrāṇāṃ ca vicakṣaṇā

dvijātijātirūpā ca japarūpā tapasvinī /
brahmaṇyatejorūpā ca sarvasaṃskārarūpiṇī

pavitrarūpā sāvitrī gāyatrī brahmaṇaḥ priyā /
tīrthāni yasyāḥ saṃsparśaṃ vāñchanti hyātmaśuddhaye

śuddhasphaṭikasaṃkāśā śuddhasattvasvarūpiṇī /
paramānandarūpā ca paramā ca sanātanī

parabrahmasvarūpā ca nirvāṇapadadāyinī /
brahmatejomayī śaktistadadhiṣṭhātṛdevatā

yatpādarajasā pūtaṃ jagatsarvaṃ ca nārada /
devī caturthī kathitā pañcamīṃ varṇayāmi te

pañcaprāṇādhidevī yā pañcaprāṇasvarūpiṇī /
prāṇādhikapriyatamā sarvābhyaḥ sundarī parā

sarvayuktā ca saubhāgyamāninī gauravānvitā /
vāmāṅ‌gārdhasvarūpā ca guṇena tejasā samā

parāvarā sārabhūtā paramādyā sanātanī /
paramānandarūpā ca dhanyā mānyā ca pūjitā

rāsakrīḍādhidevī śrīkṛṣṇasya paramātmanaḥ /
rāsamaṇḍalasambhūtā rāsamaṇḍalamaṇḍitā

rāseśvarī surasikā rāsāvāsanivāsinī /
golokavāsinī devī gopīveṣavidhāyikā

paramāhlādarūpā ca santoṣaharṣarūpiṇī /
nirguṇā ca nirākārā nirliptā''tmasvarūpiṇī

nirīhā nirahaṅ‌kārā bhaktānugrahavigrahā /
vedānusāridhyānena vijñātā mā vicakṣaṇaiḥ

dṛṣṭidṛṣṭā na sā ceśaiḥ surendrairmunipuṅ‌gavaiḥ /
vahniśuddhāṃśukadharā nānālaṅ‌kārabhūṣitā

koṭicandraprabhā puṣṭasarvaśrīyuktavigrahā /
śrīkṛṣṇabhaktidāsyaikakarā ca sarvasampadām

avatāre ca vārāhe vṛṣabhānusutā ca yā /
yatpādapadmasaṃsparśātpavitrā ca vasundharā

brahmādibhiradṛṣṭā yā sarvairdṛṣṭā ca bhārate /
strīrat‍nasārasambhūtā kṛṣṇavakṣaḥsthale sthitā

yathāmbare navaghane lolā saudāmanī mune /
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi prataptaṃ brahmaṇā purā

yatpādapadmanakharadṛṣṭaye cātmaśuddhaye /
na ca dṛṣṭaṃ ca svapne'pi pratyakṣasyāpi kā kathā

tenaiva tapasā dṛṣṭā bhuvi vṛndāvane vane /
kathitā pañcamī devī sā rādhā ca prakīrtitā

aṃśarūpāḥ kalārūpāḥ kalāṃśāṃśāṃśasambhavāḥ /
prakṛteḥ prativiśveṣu devyaśca sarvayoṣitaḥ

paripūrṇatamāḥ pañca vidyādevyaḥ prakīrtitāḥ /
yā yāḥ pradhānāṃśarūpā varṇayāmi niśāmaya

pradhānāṃśasvarūpā sā gaṅ‌gā bhuvanapāvanī /
viṣṇuvigrahasambhūtā dravarūpā sanātanī

pāpipāpedhmadāhāya jvaladagnisvarūpiṇī /
sukhasparśā snānapānairnirvāṇapadadāyinī

golokasthānaprasthānasukhasopānarūpiṇī /
pavitrarūpā tīrthānāṃ saritāṃ ca parāvarā

śambhumaulijaṭāmerumuktāpaṃktisvarūpiṇī /
tapaḥsampādinī sadyo bhārateṣu tapasvinām

candrapadmakṣīranibhā śuddhasattvasvarūpiṇī /
nirmalā nirahaṅ‌kārā sādhvī nārāyaṇapriyā

pradhānāṃśasvarūpā ca tulasī viṣṇukāminī /
viṣṇubhūṣaṇarūpā ca viṣṇupādasthitā satī

tapaḥsaṃkalpapūjādisaṅ‌ghasampādinī mune /
sārabhūtā ca puṣpāṇāṃ pavitrā puṇyadā sadā

darśanasparśanābhyāṃ ca sadyo nirvāṇadāyinī /
kalau kaluṣaśuṣkedhmadahanāyāgnirūpiṇī

yatpādapadmasaṃsparśātsadyaḥ pūtā vasundharā /
yatsparśadarśane caivecchanti tīrthāni śuddhaye

yayā vinā ca viśveṣu sarvakarma ca niṣphalam /
mokṣadā yā mumukṣūṇāṃ kāminī sarvakāmadā

kalpavṛkṣasvarūpā yā bhārate vṛkṣarūpiṇī /
bhāratīnāṃ prīṇanāya jātā yā paradevatā

pradhānāṃśasvarūpā yā manasā kaśyapātmajā /
śaṅ‌karapriyaśiṣyā ca mahājñānaviśāradā

nāgeśvarasyānantasya bhaginī nāgapūjitā /
nāgeśvarī nāgamātā sundarī nāgavāhinī

nāgendragaṇasaṃyuktā nāgabhūṣaṇabhūṣitā /
nāgendravanditā siddhā yoginī nagaśāyinī

viṣṇurūpā viṣṇubhaktā viṣṇupūjāparāyaṇā /
tapaḥsvarūpā tapasāṃ phaladātrī tapasvinī

divyaṃ trilakṣavarṣaṃ ca tapastaptvā ca yā hareḥ /
tapasvinīṣu pūjyā ca tapasviṣu ca bhārate

sarvamantrādhidevī ca jvalantī brahmatejasā /
brahmasvarūpā paramā brahmabhāvanatatparā

jaratkārumuneḥ pat‍nī kṛṣṇāṃśasya pativratā /
āstīkasya munermātā pravarasya tapasvinām

pradhānāṃśasvarūpā yā devasenā ca nārada /
mātṛkāsu pūjyatamā sā ṣaṣṭhī ca prakīrtitā

putrapautrādidātrī ca dhātrī trijagatāṃ satī /
ṣaṣṭhāṃśarūpā prakṛtestena ṣaṣṭhī prakīrtitā

sthāne śiśūnāṃ paramā vṛddharūpā ca yoginī /
pūjā dvādaśamāseṣu yasyā viśveṣu santatam

pūjā ca sūtikāgāre purā ṣaṣṭhadine śiśoḥ /
ekaviṃśatime caiva pūjā kalyāṇahetukī

munibhirnamitā caiṣā nityakāmāpyataḥ parā /
mātṛkā ca dayārūpā śaśvad‌rakṣaṇakāriṇī

jale sthale cāntarikṣe śiśūnāṃ sadmagocare /
pradhānāṃśasvarūpā ca devīmaṅ‌galacaṇḍikā

prakṛtermukhasambhūtā sarvamaṅ‌galadā sadā /
sṛṣṭau maṅ‌galarūpā ca saṃhāre koparūpiṇī

tena maṅ‌galacaṇḍī sā paṇḍitaiḥ parikīrtitā /
pratimaṅ‌galavāreṣu prativiśveṣu pūjitā

putrapautradhanaiśvaryayaśomaṅ‌galadāyinī /
parituṣṭā sarvavāñchāpradātrī sarvayoṣitām

ruṣṭā kṣaṇena saṃhartuṃ śaktā viśvaṃ maheśvarī /
pradhānāṃśasvarūpā sā kālī kamalalocanā

durgālalāṭasambhūtā raṇe śumbhaniśumbhayoḥ /
durgārdhāṃśasvarūpā sā guṇena tejasā samā

koṭisūryasamājuṣṭapuṣṭajājvalavigrahā /
pradhānā sarvaśaktīnāṃ balā balavatī parā

sarvasiddhipradā devī paramā yogarūpiṇī /
kṛṣṇabhaktā kṛṣṇatulyā tejasā vikramairguṇaiḥ

kṛṣṇabhāvanayā śaśvatkṛṣṇavarṇā sanātanī /
saṃhartuṃ sarvabrahmāṇḍaṃ śaktā niḥśvāsamātrataḥ

raṇaṃ daityaiḥ samaṃ tasyāḥ krīḍayā lokaśikṣayā /
dharmārthakāmamokṣāṃśca dātuṃ śaktā ca pūjitā

brahmādibhiḥ stūyamānā munibhirmanubhirnaraiḥ /
pradhānāṃśasvarūpā sā prakṛteśca vasundharā

ādhārarūpā sarveṣāṃ sarvasasyā prakīrtitā /
rat‍nākarā rat‍nagarbhā sarvarat‍nākarāśrayā

prajābhiśca prajeśaiśca pūjitā vanditā sadā /
sarvopajīvyarūpā ca sarvasampadvidhāyinī

yayā vinā jagatsarvaṃ nirādhāraṃ carācaram /
prakṛteśca kalā yā yāstā nibodha munīśvara

yasya yasya ca yā pat‍nī tatsarvaṃ varṇayāmi te /
svāhādevī vahnipat‍nī prativiśveṣu pūjitā

yayā vinā havirdānaṃ na grahītuṃ surāḥ kṣamāḥ /
dakṣiṇā yajñapat‍nī ca dīkṣā sarvatra pūjitā

yayā vinā hi viśveṣu sarvakarma hi niṣphalam /
svadhā pitṝṇāṃ pat‍nī ca munibhirmanubhirnaraiḥ

pūjitā pitṛdānaṃ hi niṣkalaṃ ca yayā vinā /
svastidevī vāyupat‍nī prativiśveṣu pūjitā

ādānaṃ ca pradānaṃ ca niṣphalaṃ ca yayā vinā /
puṣṭirgaṇapateḥ pat‍nī pūjitā jagatītale

yayā vinā parikṣīṇāḥ pumāṃso yoṣito'pi ca /
anantapat‍nī tuṣṭiśca pūjitā vanditā bhavet

yayā vinā na santuṣṭāḥ sarvalokāśca sarvataḥ /
īśānapat‍nī sampattiḥ pūjitā ca surairnaraiḥ

sarve lokā daridrāśca viśveṣu ca yayā vinā /
dhṛtiḥ kapilapat‍nī ca sarvaiḥ sarvatra pūjitā

sarve lokā adhairyāśca jagatsu ca yayā vinā /
satyapat‍nī satī muktaiḥ pūjitā ca jagatpriyā

yayā vinā bhavelloko bandhutārahitaḥ sadā /
mohapat‍nī dayā sādhvī pūjitā ca jagatpriyā

sarve lokāśca sarvatra niṣphalāśca yayā vinā /
puṇyapat‍nī pratiṣṭhā sā pūjitā puṇyadā sadā

yayā vinā jagatsarvaṃ jīvanmṛtasamaṃ mune /
sukarmapat‍nī saṃsiddhā kīrtirdhanyaiśca pūjitā

yayā vinā jagatsarvaṃ yaśohīnaṃ mṛtaṃ yathā /
kriyā tūdyogapat‍nī ca pūjitā sarvasammatā

yayā vinā jagatsarvaṃ vidhihīnaṃ ca nārada /
adharmapat‍nī mithyā sā sarvadhūrtaiśca pūjitā

yayā vinā jagatsarvamucchinnaṃ vidhinirmitam /
satye adarśanā yā ca tretāyāṃ sūkṣmarūpiṇī

ardhāvayavarūpā ca dvāpare caiva saṃvṛtā /
kalau mahāpragalbhā ca sarvatra vyāpikā balāt

kapaṭena samaṃ bhrātrā bhramate ca gṛhe gṛhe /
śāntirlajjā ca bhārye dve suśīlasya ca pūjite

yābhyāṃ vinā jagatsarvamunmattamiva nārada /
jñānasya tisro bhāryāśca buddhirmedhādhṛtistathā

yābhirvinā jagatsarvaṃ mūḍhaṃ mattasamaṃ sadā /
mūrtiśca dharmapat‍nī sā kāntirūpā manoharā

paramātmā ca viśvaugho nirādhāro yayā vinā /
sarvatra śobhārūpā ca lakṣmīrmūrtimatī satī

śrīrūpā mūrtirūpā ca mānyā dhanyātipūjitā /
kālāgnī rudrapat‍nī ca nidrā sā siddhayoginī

sarve lokāḥ samācchannā yayā yogena rātriṣu /
kālasya tisro bhāryāśca saṃdhyā rātrirdināni ca

yābhirvinā vidhātā ca saṃkhyāṃ kartuṃ na śakyate /
kṣutpipāse lobhabhārye dhanye mānye ca pūjite

yābhyāṃ vyāptaṃ jagatsarvaṃ nityaṃ cintāturaṃ bhavet /
prabhā ca dāhikā caiva dve bhārye tejasastathā

yābhyāṃ vinā jagatsraṣṭā vidhātuṃ ca na hīśvaraḥ /
kālakanye mṛtyujare prajvārasya priyāpriye

yābhyāṃ jagatsamucchinnaṃ vidhātrā nirmitaṃ vidhau /
nidrākanyā ca tandrā sā prītiranyā sukhapriye

yābhyāṃ vyāptaṃ jagatsarvaṃ vidhiputra vidhervidhau /
vairāgyasya ca dve bhārye śraddhā bhaktiśca pūjite

yābhyāṃ śaśvajjagatsarvaṃ yajjīvanmuktimanmune /
aditirdevamātā ca surabhī ca gavāṃ prasūḥ

ditiśca daityajananī kadrūśca vinatā danuḥ /
upayuktāḥ sṛṣṭividhāvetāstu kīrtitāḥ kalāḥ

kalā anyāḥ santi bahvyastāsu kāścinnibodha me /
rohiṇī candrapat‍nī ca saṃjñā sūryasya kāminī

śatarūpā manorbhāryā śacīndrasya ca gehinī /
tārā bṛhaspaterbhāryā vasiṣṭhasyāpyarundhatī

ahalyā gautamastrī sāpyanasūyātrikāminī /
devahūtiḥ kardamasya prasūtirdakṣakāminī

pitṝṇāṃ mānasī kanyā menakā sāmbikāprasūḥ /
lopāmudrā tathā kuntī kuberakāminī tathā

varuṇānī prasiddhā ca balervindhyāvalistathā /
kāntā ca damayantī ca yaśodā devakī tathā

gāndhārī draupadī śaivyā sā ca satyavatī priyā /
vṛṣabhānupriyā sādhvī rādhāmātā kulodvahā

mandodarī ca kausalyā subhadrā kauravī tathā /
revatī satyabhāmā ca kālindī lakṣmaṇā tathā

jāmbavatī nāgnajitirmitravindā tathāparā /
lakṣmaṇā rukmiṇī sītā svayaṃ lakṣmīḥ prakīrtitā

kālī yojanagandhā ca vyāsamātā mahāsatī /
bāṇaputrī tathoṣā ca citralekhā ca tatsakhī

prabhāvatī bhānumatī tathā māyāvatī satī /
reṇukā ca bhṛgormātā rāmamātā ca rohiṇī

ekanandā ca durgā sā śrīkṛṣṇabhaginī satī /
bahvyaḥ satyaḥ kalāścaiva prakṛtereva bhārate

yā yāśca grāmadevyaḥ syustāḥ sarvāḥ prakṛteḥ kalāḥ /
kalāṃśāṃśasamud‌bhūtāḥ prativiśveṣu yoṣitaḥ

yoṣitāmavamānena prakṛteśca parābhavaḥ /
brāhmaṇī pūjitā yena patiputravatī satī

prakṛtiḥ pūjitā tena vastrālaṅ‌kāracandanaiḥ /
kumārī cāṣṭavarṣīyā vastrālaṅ‌kāracandanaiḥ

pūjitā yena viprasya prakṛtistena pūjitā /
sarvāḥ prakṛtisambhūtā uttamādhamamadhyamāḥ

sattvāṃśāścottamā jñeyāḥ suśīlāśca pativratāḥ /
madhyamā rajasaścāṃśāstāśca bhogyāḥ prakīrtitāḥ

sukhasambhogavaśyāśca svakārye tatparāḥ sadā /
adhamāstamasaścāṃśā ajñātakulasambhavāḥ

durmukhāḥ kulahā dhūrtāḥ svatantrāḥ kalahapriyāḥ /
pṛthivyāṃ kulaṭā yāśca svarge cāpsarasāṃ gaṇāḥ

prakṛtestamasaścāṃśāḥ puṃścalyaḥ parikīrtitāḥ /
evaṃ nigaditaṃ sarvaṃ prakṛte rūpavarṇanam

tāḥ sarvāḥ pūjitāḥ pṛthvyāṃ puṇyakṣetre ca bhārate /
pūjitā surathenādau durgā durgārtināśinī

tataḥ śrīrāmacandreṇa rāvaṇasya vadhārthinā /
tatpaścājjagatāṃ mātā triṣu lokeṣu pūjitā

jātā''dau dakṣakanyā yā nihatya daityadānavān /
tato dehaṃ parityajya yajñe bhartuśca nindayā

jajñe himavataḥ pat‍nyāṃ lebhe paśupatiṃ patim /
gaṇeśaśca svayaṃ kṛṣṇaḥ skando viṣṇukalod‍bhavaḥ

babhūvatustau tanayau paścāttasyāśca nārada /
lakṣmīrmaṅ‌galabhūpena prathamaṃ paripūjitā

triṣu lokeṣu tatpaścāddevatāmunimānavaiḥ /
sāvitrī cāśvapatinā prathamaṃ paripūjitā

tatpaścāttriṣu lokeṣu devatāmunipuṅ‌gavaiḥ /
ādau sarasvatī devī brahmaṇā paripūjitā

tatpaścāttriṣu lokeṣu devatāmunipuṅ‌gavaiḥ /
prathamaṃ pūjitā rādhā goloke rāsamaṇḍale

paurṇamāsyāṃ kārtikasya kṛṣṇena paramātmanā /
gopikābhiśca gopaiśca bālikābhiśca bālakaiḥ

gavāṃ gaṇaiḥ surabhyā ca tatpaścādājñayā hareḥ /
tadā brahmādibhirdevairmunibhiḥ parayā mudā

puṣpadhūpādibhirbhaktyā pūjitā vanditā sadā /
pṛthivyāṃ prathamaṃ devī suyajñenaiva pūjitā

śaṅ‌kareṇopadiṣṭena puṇyakṣetre ca bhārate /
triṣu lokeṣu tatpaścādājñayā paramātmanaḥ

puṣpadhūpādibhirbhaktyā pūjitā munibhiḥ sadā /
kalā yā yāḥ samud‌bhūtā pūjitāstāśca bhārate

pūjitā grāmadevyaśca grāme ca nagare mune /
evaṃ te kathitaṃ sarvaṃ prakṛteścaritaṃ śubham

yathāgamaṃ lakṣaṇaṃ ca kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
navamaskandhe prakṛticaritravarṇanaṃ nāma prathamodhyāyaḥ