Devi Bhagavata Purana · Chapter 7.16
yajñapaśubhūtasya brāhmaṇaputrasya vadhakaraṇāya viśvāmitraniṣedhavarṇanam
vyāsa uvāca -
gate'tha varuṇe rājā rogeṇātīva pīḍitaḥ /
duḥkhādduḥkhaṃ paraṃ prāpya vyathito'bhūd bhṛśaṃ tadā
kumāro'sau vane śrutvā pitaraṃ rogapīḍitam /
gamanāya matiṃ rājaṃścakāra snehayantritaḥ
saṃvatsare vyatīte tu pitaraṃ draṣṭumādarāt /
gantukāmaṃ tu taṃ jñātvā śakrastatrājagāma ha
vāsavastu tadā rūpaṃ kṛtvā viprasya satvaraḥ /
vārayāmāsa yuktyā vai kumāraṃ gantumudyatam
indra uvāca -
rājaputra na jānāsi rājanītiṃ sudurlabhām /
ataḥ karoṣi mūḍhastvaṃ gamanāya matiṃ vṛthā
pitā tava mahābhāga brāhmaṇairvedapāragaiḥ /
kārayiṣyati homaṃ te jvalite'tha vibhāvasau
ātmā hi vallabhastāta sarveṣāṃ prāṇināṃ khalu /
tadarthe vallabhāḥ santi putradāradhanādayaḥ
ātmano deharakṣārthaṃ hatvā tvāṃ vallabhaṃ sutam /
havanaṃ kārayitvāsau rogamukto bhaviṣyati
tasmāttvayā na gantavyaṃ rājaputra piturgṛhe /
mṛte pitari gantavyaṃ rājyārthe sarvathā punaḥ
evaṃ niṣedhitastatra vāsavena nṛpātmajaḥ /
vanamadhye sthitaḥ kāmaṃ punaḥ saṃvatsaraṃ nṛpa
atyantaṃ duḥkhitaṃ śrutvā hariścandraṃ tadā''tmajaḥ /
gamanāya matiṃ cakre maraṇe kṛtaniścayaḥ
tuṣārāḍ dvijarūpeṇa tatrāgatya ca rohitam /
nivārayāmāsa sutaṃ yuktivākyaiḥ punaḥ punaḥ
hariścandro'tiduḥkhārto vasiṣṭhaṃ svapurohitam /
papraccha roganāśāya tatropāyaṃ suniścitam
tamāha brahmaṇaḥ putro yajñaṃ kuru nṛpottama /
krayakrītena putreṇa śāpamokṣo bhaviṣyati
putrā daśavidhāṃ proktā brāhmaṇairvedapāragaiḥ /
dravyeṇānīya tasmāttvaṃ putraṃ kuru nṛpottama
varuṇo'pi prasannaḥ sansukhakārī bhaviṣyati /
lobhātko'pi dvijaḥ putraṃ pradāsyati svarāṣṭrajaḥ
evaṃ pramodito rājā vasiṣṭhena mahāmanā /
pradhānaṃ prerayāmāsa tadanveṣaṇakāmyayā
ajīgarto dvijaḥ kaścidviṣaye tasya bhūpateḥ /
tasyāsaṃśca trayaḥ putrā nirdhanasya viśeṣataḥ
pradhānenāpyasau pṛṣṭaḥ putrārthaṃ durbalo dvijaḥ /
gavāṃ śataṃ dadāmīti dehi putraṃ makhāya vai
śunaḥpucchaḥ śunaḥśepaḥ śunolāṃgūla ityamī /
teṣāmekatamaṃ dehi dadāmi tu gavāṃ śatam
ajīgartastu tacchrutvā kṣudhayā pīḍito bhṛśam /
putraṃ ca katamaṃ tebhyo vikretuṃ vai mano dadhe
kāryādhikāriṇaṃ jyeṣṭhaṃ matvā nāsāvadādamum /
kaniṣṭhaṃ nāpyadānmātā mamaiṣa iti vādinī
madhyamaṃ ca śunaḥśepaṃ dadau gavāṃ śatena ca /
ānināya paśuṃ cakre naramedhe narādhipaḥ
rudantaṃ duḥkhitaṃ dīnaṃ vepamānaṃ bhṛśāturam /
yūpe baddhaṃ nirīkṣyāmuṃ cukruśurmunayastadā
śāmitrāya paśuṃ cakre naramedhe narādhipaḥ /
śamitā nādade śastraṃ tamālambhayituṃ śiśum
nāhaṃ dvijasutaṃ dīnaṃ rudantaṃ karuṇaṃ bhṛśam /
haniṣyāmi svalobhārthamityuvācāpyasau tadā
ityuktvā virarāmāsau karmaṇo duṣkarādatha /
rājā ābhāsadaḥ prāha kiṃ kartavyamiti dvijāḥ
jātaḥ kilakilāśabdo janānāṃ krośatāṃ tadā /
krandamāne śunaḥśepe sabhāyāṃ bhṛśamadbhutam
ajīgartastadotthāya tamuvāca nṛpottamam /
rājan kāryaṃ kariṣyāmi tavāhaṃ susthiro bhava
vetanaṃ dviguṇaṃ dehi haniṣyāmi paśuṃ kila /
kartavyaṃ makhakāryaṃ vai mayā te'dya dhanārthinā
duḥkhitasya dhanārthasya sadāsūyā prasūyate /
vyāsa uvāca -
tacchrutvā vacanaṃ tasya hariścandro mudānvitaḥ
tamuvāca dadāmyadya gavāṃ śatamanuttamam /
tadākarṇya pitā tasya putraṃ hantuṃ samudyataḥ
lobhenākulacitto'sau śāmitre kṛtaniścayaḥ /
samudyataṃ ca taṃ dṛṣṭvā janāḥ sarve sabhāsadaḥ
cukruśurbhṛśaduḥkhārtā hāheti jagadurvacaḥ /
piśāco'yaṃ mahāpāpī krūrakarmā dvijākṛtiḥ
yatsvayaṃ svasutaṃ hantumudyataḥ kulapāṃsanaḥ /
dhikcāṇḍāla kimetatte pāpakarma cikīrṣitam
hatvā sutaṃ dhanaṃ prāpya kiṃ sukhaṃ te bhaviṣyati /
ātmā vai jāyate putra aṅgādvai vedabhāṣitam
tatkathaṃ pāpabuddhe tvamātmānaṃ hantumicchasi /
evaṃ kolāhale tatra jāte kuśikanandanaḥ
samīpaṃ nṛpatergatvā tamuvāca dayāparaḥ /
viśvāmitra uvāca -
rājannamuṃ śunaḥśepaṃ rudantaṃ bhṛśaduḥkhitam
kratuste bhavitā pūrṇo roganāśaśca sarvathā /
dayāsamaṃ nāsti puṇyaṃ pāpaṃ hiṃsāsamaṃ nahi
rāgiṇāṃ rocanārthāya nodaneyaṃ vicāraya /
ātmadehasya rakṣārthaṃ paradehanikṛntanam
na kartavyaṃ mahārāja sarvataḥ śubhamicchatā /
dayayā sarvabhūteṣu santuṣṭo yena kena ca
sarvendriyopaśāntyā ca tuṣyatyāśu jagatpatiḥ /
ātmavatsarvabhūteṣu cintanīyaṃ nṛpottama
jīvitavyaṃ priyaṃ nūnaṃ sarveṣāṃ sarvadā kila /
tvamicchasi sukhaṃ kartuṃ dehe hatvā tvamuṃ dvijam
kathaṃ necchedasau dehaṃ rakṣituṃ svasukhāspadam /
pūrvajanmakṛtaṃ vairaṃ nānena saha te nṛpa
yenāmuṃ hantukāmastvaṃ dvijaputraṃ nirāgasam /
yo yaṃ hanti vinā vairaṃ svakāmaḥ satataṃ punaḥ
hantāraṃ hanti taṃ prāpya jananaṃ jananāntare /
janako'sya suduṣṭātmā yenāsau te samarpitaḥ
svātmajo dhanalobhena pāpācāraḥ sudurmatiḥ /
eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko'pi gayāṃ vrajet
yajeta cāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet /
deśamadhye ca yaḥ kaścitpāpakarma samācaret
ṣaṣṭhāṃśastasya pāpasya rājā bhuṅkte na saṃśayaḥ /
niṣedhanīyo rājñāsau pāpaṃ kartuṃ samudyataḥ
na niṣiddhastvayā kasmātputraṃ vikretumudyataḥ /
sūryavaṃśe samutpannastriśaṅkutanayaḥ śubhaḥ
āryastvanāryavatkarma kartumicchasi pārthiva /
mocanānmuniputrasya karaṇādvacanasya me
tava dehe sukhaṃ rājan bhaviṣyatyavicāraṇāt /
pitā te śāpayogena cāṇḍālatvamupāgataḥ
mayāsau tena dehena svarlokaṃ prāpitaḥ kila /
tenaiva prītiyogena kuru me vacanaṃ nṛpa
muñcainaṃ bālakaṃ dīnaṃ rudantaṃ bhṛśamāturam /
yācito'si mayā nūnaṃ yajñe'smin rājasūyake
prārthanābhaṅgajaṃ doṣaṃ kathaṃ tvaṃ nāvabudhyase /
prārthitaṃ sarvadā deyaṃ makhe'sminnṛpasattama
anyathā pāpameva syāttava rājanna saṃśayaḥ /
vyāsa uvāca -
iti tasya vacaḥ śrutvā kauśikasya nṛpotamaḥ
pratyuvāca mahārāja kauśikaṃ munisattamam /
jalodareṇa gādheya duḥkhito'haṃ bhṛśaṃ mune
tasmānna mocayāmyenamanyatprārthaya kauśika /
na tvayā vigrahaḥ kāryaḥ kārye'sminmama sarvathā
tacchrutvā vacanaṃ rājño viśvāmitro'tikopanaḥ /
babhūva duḥkhasantapto vīkṣya dīnaṃ dvijātmajam
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
saptamaskandhe yajñapaśubhūtasya brāhmaṇaputrasya vadhakaraṇāya
viśvāmitraniṣedhavarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0