Devi Bhagavata Purana · Chapter 7.12
triśaṅkūpākhyānavarṇanam
evaṃ prabodhitaḥ pitrā triśaṅkuḥ praṇato nṛpaḥ /
tatheti pitaraṃ prāha premagadgadayā girā
viprānāhūya mantrajñānvedaśāstraviśāradān /
abhiṣekāya sambhārān kārayāmāsa satvaram
salilaṃ sarvatīrthānāṃ samānāyya viśāṃpatiḥ /
prakṛtīśca samāhūya sāmantānbhūpatīṃstathā
puṇye'hni vidhivattasmai dadāvāsanamuttamam /
abhiṣicya sutaṃ rājye triśaṅkuṃ vidhivatpitā
tṛtīyamāśramaṃ puṇyaṃ jagrāha bhāryayā yutaḥ /
vane tripathagākūle cacāra duścaraṃ tapaḥ
kāle prāpte yayau svargaṃ pūjitastridaśairapi /
indrāsanasamīpastho rarāja ravivatsadā
rājovāca pūrvaṃ bhagavatā proktaṃ kathāyogena sāmpratam /
satyavrato vasiṣṭhena śapto dogdhrīvadhātkila
kupitene piśācatvaṃ prāpito guruṇā tataḥ /
kathaṃ muktaḥ piśācatvādityetatsaṃśayaḥ prabho
na siṃhāsanayogyo hi bhavecchāpasamanvitaḥ /
muninā mocitaḥ śāpātkenānyena ca karmaṇā
etanme brūhi viprarṣe śāpamokṣaṇakāraṇam /
ānītastu kathaṃ pitrā svagṛhe tādṛśākṛtiḥ
vyāsa uvāca -
vasiṣṭhena ca śapto'sau sadyaḥ paiśācatāṃ gataḥ /
durveṣaścātidurdharṣaḥ sarvalokabhayaṅkaraḥ
yadaivopāsitā devī bhaktyā satyavratena ha /
tayā prasannayā rājan divyadehaḥ kṛtaḥ kṣaṇāt
piśācatvaṃ gataṃ tasya pāpaṃ caiva kṣayaṃ gatam /
vipāpmā cātitejasvī sambhūtastatkṛpāmṛtāt
vasiṣṭho'pi prasannātmā jātaḥ śaktiprasādataḥ /
pitāpi ca babhūvāsya premayuktastvanugrahāt
rājyaṃ śaśāsa dharmātmā mṛte pitari pārthivaḥ /
īje ca vividhairyajñairdevadevīṃ sanātanīm
tasya putro babhūvātha hariścandraḥ suśobhanaḥ /
lakṣaṇaiḥ śāstranirdiṣṭaiḥ saṃyutaścātisundaraḥ
yuvarājaṃ sutaṃ kṛtvā triśaṅkuḥ pṛthivīpatiḥ /
mānuṣeṇa śarīreṇa svargaṃ bhoktuṃ mano dadhe
vasiṣṭhasyāśramaṃ gatvā praṇamya vidhivannṛpaḥ /
uvāca vacanaṃ prītaḥ kṛtāñjalipuṭastadā
rājovāca -
brahmaputra mahābhāga sarvamantraviśārada /
vijñaptiṃ me sumanasā śrotumarhasi tāpasa
icchā me'dya samutpannā svargalokasukhāya ca /
anenaiva śarīreṇa bhogānbhoktumamānuṣān
apsarobhiśca saṃvāsaḥ krīḍituṃ nandane vane /
devagandharvagānaṃ ca śrotavyaṃ madhuraṃ kila
yājaya tvaṃ makhenāśu tādṛśena mahāmune /
yathānena śarīreṇa vase lokaṃ triviṣṭapam
samartho'si muniśreṣṭha kuru kāryaṃ mamādhunā /
prāpayāśu makhaṃ kṛtvā devalokaṃ durāsadam
vasiṣṭha uvāca -
rājan mānuṣadehena svarge vāsaḥ sudurlabhaḥ /
mṛtasya hi dhruvaṃ svargaḥ kathitaḥ puṇyakarmaṇā
tasmād bibhemi sarvajña durlabhācca manorathāt /
apsarobhiśca saṃvāso jīvamānasya durlabhaḥ
kuru yajñānmahābhāga mṛtaḥ svargamavāpsyasi /
vyāsa uvāca -
ityākarṇya vacastasya rājā paramadurmanāḥ
uvāca vacanaṃ bhūyo vasiṣṭhaṃ pūrvaroṣitam /
na tvaṃ yājayase brahman garvāveśācca māṃ yadi
anyaṃ purohitaṃ kṛtvā yakṣye'haṃ kila sāmpratam /
tacchrutvā vacanaṃ tasya vasiṣṭhaḥ kopasaṃyutaḥ
śaśāpa bhūpatiṃ ceti cāṇḍālo bhava durmate /
anena tvaṃ śarīreṇa śvapaco bhava satvaram
svargakṛntana pāpiṣṭha surabhīvadhadūṣita /
brahmapatnīharocchinna dharmamārgavidūṣaka
na te svargagatiḥ pāpa mṛtasyāpi kathañcana /
vyāsa uvāca -
ityukto guruṇā rājaṃstriśaṅkustatkṣaṇādapi
tatra tena śarīreṇa babhūva śvapacākṛtiḥ /
kuṇḍale'śmamaye vāpi jāte tasya ca tatkṣaṇāt
dehe candanagandhaśca vigandho hyabhavattadā /
nīlavarṇe'tha sañjāte divye pītāmbare tanau
rājavarṇo'bhavaddehaḥ śāpāttasya mahātmanaḥ /
śaktyupāsakaroṣeṇa phalametadabhūnnṛpa
tasmācchrīśaktibhakto hi nāvamānyaḥ kadācana /
gāyatrījapaniṣṭho hi vasiṣṭho munisattamaḥ
dṛṣṭvā nindyaṃ nijaṃ dehaṃ rājā duḥkhamavāptavān /
na jagāma gṛhe dīno vanamevābhito yayau
cintayāmāsa duḥkhārtāstriśaṅkuḥ śokavihvalaḥ /
kiṃ karomi kva gacchāmi deho me'tīva ninditaḥ
kartavyaṃ naiva paśyāmi yena me duḥkhasaṃkṣayaḥ /
gṛhe gacchāmi cetputraḥ pīḍito'dya bhaviṣyati
bhāryāpi śvapacaṃ dṛṣṭvā nāṅgīkāraṃ kariṣyati /
sacivā nādariṣyanti vīkṣya māmīdṛśaṃ punaḥ
jñātayo bandhuvargaśca saṅgato na bhajiṣyati /
sarvaistaktasya me nūnaṃ jīvitānmaraṇaṃ varam
viṣaṃ vā bhakṣayitvādya patitvā vā jalāśaye /
kṛtvā vā kaṇṭhapāśaṃ ca dehatyāgaṃ karomyaham
agnau vā jvalite dehaṃ juhomi vidhivad balāt /
kṛtvā vānaśanaṃ prāṇāṃstyajāmi dūṣitānbhṛśam
ātmahatyā bhavennūnaṃ punarjanmani janmani /
śvapacatvaṃ ca śāpaśca hatyādoṣādbhavedapi
punarvicārya bhūpālaścetasā samacintayat /
ātmahatyā na kartavyā sarvathaiva mayādhunā
bhoktavyaṃ svakṛtaṃ karma dehenānena kānane /
bhogenāsya vipākasya bhavitā sarvathā kṣayaḥ
prārabdhakarmaṇāṃ bhogādanyathā na kṣayo bhavet /
tasmānmayātra bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham
kurvanpuṇyāśramābhyāśe tīrthānāṃ sevanaṃ tathā /
smaraṇaṃ cāmbikāyāstu sādhūnāṃ sevanaṃ tathā
evaṃ karmakṣayaṃ nūnaṃ kariṣyāmi vane vasan /
bhāgyayogātkadācittu bhavetsādhusamāgamaḥ
iti sañcintya manasā tyaktvā svanagaraṃ nṛpaḥ /
gaṅgātīre gataḥ kāmaṃ śocaṃstatraiva saṃsthitaḥ
hariścandrastadā jñātvā pituḥ śāpasya kāraṇam /
duḥkhitaḥ sacivāṃstatra preṣayāmāsa pārthivaḥ
sacivāstatra gatvā''śu tamūcuḥ praśrayānvitāḥ /
praṇamya śvapacākāraṃ niḥśvasantaṃ muhurmuhuḥ
rājan putreṇa te nūnaṃ preṣitānsamupāgatān /
avehi sacivāṃstvaṃ no hariścandrājñayā sthitān
yuvarājasutaḥ prāha yattacchṛṇu narādhipa /
ānayadhvaṃ nṛpaṃ yūyaṃ sammānya pitaraṃ mama
tasmādrājan samāgaccha rājyaṃ prati gatavyathaḥ /
sevāṃ sarve kariṣyanti sacivāśca prajāstathā
guruṃ prasādayiṣyāmaḥ sa yathā tu dayeta vai /
prasanno'sau mahātejā duḥkhasyāntaṃ kariṣyati
iti putreṇa te rājan kathitaṃ bahudhā kila /
tasmād gamanamevāśu rocatāṃ nijasadmani
vyāsa uvāca -
iti teṣāṃ nṛpaḥ śrutvā bhāṣitaṃ śvapacākṛtiḥ /
svagṛhaṃ gamanāyāsau na matiṃ kṛtavānataḥ
tānuvāca tadā vākyaṃ vrajantu sacivāḥ puram /
gatvā puraṃ mahābhāgā bruvantu vacanācca me
nāgamiṣyāmyahaṃ putra kuru rājyamatandritaḥ /
mānayanbrāhmaṇāndevānyajanyajñairanekaśaḥ
nāhaṃ śvapacaveṣeṇa garhitena mahātmabhiḥ /
āgamiṣyāmyayodhyāyāṃ sarve gacchantu mā ciram
putraṃ siṃhāsane sthāpya hariścandraṃ mahābalam /
kurvantu rājyakarmāṇi yūyaṃ tatra mamājñayā
ityādiṣṭāstataste tu ruruduścāturā bhṛśam /
sacivā niryayustūrṇaṃ natvā taṃ ca vanāśramāt
ayodhyāyāmupāgatya puṇye'hni vidhipūrvakam /
abhiṣekaṃ tadā cakrurhariścandrasya mūrdhni te
abhiṣiktastu tejasvī sacivaiśca nṛpājñayā /
rājyaṃ cakāra dharmiṣṭhaḥ pitaraṃ cintayanbhṛśam
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
saptamaskandhe triśaṅkūpākhyānavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0