Devi Bhagavata Purana · Chapter 7.1

dakṣaprajāpativarṇanam
sūta uvāca -
śrutvaitāṃ tāpasāddivyāṃ kathāṃ rājā mudānvitaḥ /
vyāsaṃ papraccha dharmātmā parīkṣitasutaḥ punaḥ

janamejaya uvāca -
svāmin sūryānvayānāṃ ca rājñāṃ vaṃśasya vistaram /
tathā somānvayānāṃ ca śrotukāmo'smi sarvathā

kathayānagha sarvajña kathāṃ pāpapraṇāśinīm /
caritaṃ bhūpatīnāṃ ca vistarād‌vaṃśayordvayoḥ

te hi sarve parāśaktibhaktā iti mayā śrutam /
devībhaktasya caritaṃ śṛṇvanko'sti viraktibhāk

iti rājarṣiṇā pṛṣṭo vyāsaḥ satyavatīsutaḥ /
tamuvāca muniśreṣṭhaḥ prasannavadano muniḥ

vyāsa uvāca -
niśāmaya mahārāja vistarād‌gadato mama /
somasūryānvayānāṃ ca tathānyeṣāṃ samud‌bhavam

viṣṇornābhisarojādvai brahmābhūccaturānanaḥ /
tapastaptvā samārādhya mahādevīṃ sudurgamām

tayā dattavaro dhātā jagatkartuṃ samudyataḥ /
nāśakanmānuṣīṃ sṛṣṭiṃ kartuṃ lokapitāmahaḥ

vicintya bahudhā citte sṛṣṭyarthaṃ caturānanaḥ /
na vistāraṃ jagāmāśu racitāpi mahātmanā

(sasarja mānasānputrānsaptasaṃkhyānprajāpatiḥ)
marīciraṅ‌girātriśca vasiṣṭhaḥ pulahaḥ kratuḥ /
pulastyaśceti vikhyātāḥ saptaite mānasāḥ sutāḥ

rudro roṣātsamutpanno'pyutsaṅgānnārado'bhavat /
dakṣo'ṅguṣṭhāttathānye'pi mānasāḥ sanakādayaḥ

vāmāṅguṣṭhāddakṣapat‍nī jātā sarvāṅgasundarī /
vīriṇī nāma vikhyātā purāṇeṣu mahīpate

asiknīti ca nāmnā sā yasyāṃ jāto'tha nāradaḥ /
devarṣipravaraḥ kāmaṃ brahmaṇo mānasaḥ sutaḥ

janamejaya uvāca -
atra me saṃśayo brahman yaduktaṃ bhavatā vacaḥ /
vīriṇyāṃ nārado jāto dakṣāditi mahātapāḥ

kathaṃ dakṣasya pat‍nyāṃ tu vīriṇyāṃ nārado muniḥ /
jāto hi brahmaṇaḥ putro dharmajñastāpasottamaḥ

vicitramidamākhyātaṃ bhavatā nāradasya ca /
dakṣājjanmāsya bhāryāyāṃ tad‍vadasva savistaram

pūrvadehaḥ kathaṃ muktaḥ śāpātkasya mahāmanā /
nāradena bahujñena kasmājjanma kṛtaṃ mune

vyāsa uvāca -
brahmaṇāsau samādiṣṭo dakṣaḥ sṛṣṭyarthamāditaḥ /
prajāḥ sṛjeti subhṛśaṃ vṛddhihetoḥ svayambhuvā

tataḥ pañcasahasrāṃśca janayāmāsa vīryavān /
dakṣaḥ prajāpatiḥ putrān vīriṇyāṃ balavattarān

dṛṣṭvā tānnāradaḥ putrānsarvānvardhayiṣūnprajāḥ /
uvāca prahasanvācaṃ devarṣiḥ kālanoditaḥ

bhuvaḥ pramāṇamajñātvā sraṣṭukāmāḥ prajāḥ katham /
lokānāṃ hāsyatāṃ yūyaṃ gamiṣyatha na saṃśayaḥ

pṛthivyā vai pramāṇaṃ tu jñātvā kāryaḥ samudyamaḥ /
kṛtto'sau siddhimāyāti nānyatheti viniścayaḥ

bāliśā bata yūyaṃ vai yadajñātvā bhuvastalam /
samudyatāḥ prajāḥ kartuṃ kathaṃ siddhirbhaviṣyati

vyāsa uvāca -
nāradenaivamuktāste haryaśvā daivayogataḥ /
anyonyamūcuḥ sahasā samyagāha muniḥ kila

jñātva pramāṇamurvyāstu sukhaṃ srakṣyāmahe prajāḥ /
iti sañcintya te sarve prayātāḥ prekṣituṃ bhuvaḥ

talaṃ sarvaṃ parijñātuṃ vacanānnāradasya ca /
prācyāṃ kecid‌gatāḥ kāmaṃ dakṣiṇasyāṃ tathāpare

pratīcyāmuttarasyāṃ tu kṛtotsāhāḥ samantataḥ /
dakṣaḥ putrāngatāndṛṣṭvā pīḍitastu śucā bhṛśam

anyānutpādayāmāsa prajārthaṃ kṛtaniścayaḥ /
te'pi tatrodyatāḥ kartuṃ prajārthamudyamaṃ sutāḥ

nārada‍ḥ prāha tāndṛṣṭvā pūrvaṃ yadvacanaṃ muniḥ /
bāliśā bata yūyaṃ vai yadajñātvā bhuvaḥ kila

pramāṇaṃ tu prajāḥ kartuṃ pravṛttāḥ kena hetunā /
śrutvā vākyaṃ muneste'pi matvā satyaṃ vimohitāḥ

jagmuḥ sarve yathāpūrvaṃ bhrātaraścalitāstathā /
tānsutānprasthitāndṛṣṭvā dakṣaḥ kopasamavitaḥ

śaśāpa nāradaṃ kopāt putraśokasamud‌bhavāt /
dakṣa uvāca -
nāśitā me sutā yasmāt tasmānnāśamavāpnuhi

pāpenānena durbuddhe garbhavāsaṃ vrajeti ca /
putro me bhava kāmaṃ tvaṃ yato me bhraṃśitāḥ sutāḥ

iti śaptastato jāto vīriṇyāṃ nārado muniḥ /
ṣaṣṭirbhūyo'sṛjatkanyā vīriṇyāmiti naḥ śrutam

śokaṃ vihāya putrāṇāṃ dakṣaḥ paramadharmavit /
tāsāṃ trayodaśa prādātkaśyapāya mahātmane

daśa dharmāya somāya saptaviṃśati bhūpate /
dve caiva bhṛgave prādāccatasro'riṣṭanemine

dve caivāṅ‌girase kanye tathaivāṅ‌girase punaḥ /
tāsāṃ putrāśca pautrāśca devāśca dānavāstathā

jātā balasamāyuktāḥ parasparavirodhakāḥ /
rāgadveṣānvitāḥ sarve parasparavirodhinaḥ /
sarve mohāvṛtāḥ śūrā hyabhavannatimāyinaḥ

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptamaskandhe
somasūryavaṃśavarṇane dakṣaprajāpativarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ