Devi Bhagavata Purana · Chapter 6.30
māyāprābalyavarṇanam
nārada uvāca
māṃ dṛṣṭvā nāradaṃ vipraṃ vismito'sau mahīpatiḥ /
kva gatā mama bhāryā sā kuto'yaṃ munisattamaḥ
vilalāpa nṛpastatra hā priyeti muhurmuhuḥ /
kva gatā māṃ parityajya vilapantaṃ viyoginam
vinā tvāṃ vipulaśroṇi vṛthā me jīvitaṃ gṛham /
rājyaṃ kamalapatrākṣi kiṃ karomi śucismite
na prāṇā me bahiryānti viraheṇa tavādhunā /
gato vai prītidharmastu tvāmṛte prāṇadhāraṇāt
vilapāmi viśālākṣi dehi pratyuttaraṃ priyam /
kva gatā sā mayi prītiryābhūtprathamasaṅgame
nimagnā kiṃ jale subhrūrbhakṣitā matsyakacchapaiḥ /
gṛhītā varuṇenāśu mama daurbhāgyayogataḥ
dhanyā sucārusarvāṅgi yā tvaṃ putraiḥ samāgatā /
akṛtrimastu putreṣu snehaste'mṛtabhāṣiṇi
na yuktamadhunā yanmāṃ vihāya tridivaṃ gatā /
vilapantaṃ patiṃ dīnaṃ putrasnehena yantritā
ubhayaṃ me gataṃ kānte putrāstvaṃ prāṇavallabhā /
tathāpi maraṇaṃ nāsti duḥkhitasya bhṛśaṃ priye
kiṃ karomi kva gacchāmi rāmo nāsti mahītale /
rāmāvirahajaṃ duḥkhaṃ jānāti raghunandanaḥ
vidhinā niṣṭhureṇātra viparītaṃ kṛtaṃ bhuvi /
dampatyormaraṇaṃ bhinnaṃ sarvathā samacittayoḥ
upakārastu nārīṇāṃ munibhirvihitaḥ kila /
yaduktaṃ dharmaśāstreṣu jvalanaṃ patinā saha
evaṃ vilapamānaṃ taṃ rājānaṃ bhagavānhariḥ /
nivārayāmāsa tadā vacanairyuktiyojitaiḥ
śrībhagavānuvāca
kiṃ viṣīdasi rājendra kva gatā te priyāṅganā /
na śrutaṃ kiṃ tvayā śāstraṃ na kṛto'sau budhāśrayaḥ
kā sā kastvaṃ kva saṃyogo viyogaḥ kīdṛśastava /
pravāharūpe saṃsāre nṛṇāṃ nautaratāmiva
gṛhe gaccha nṛpaśreṣṭha vṛthā te ruditena kim /
saṃyogaśca viyogaśca daivādhīnaḥ sadā nṛṇām
anayā saha te rājan saṃyogastviha saṃvṛtaḥ /
bhuktā tvayā viśālākṣī sundarī tanumadhyamā
na dṛṣṭau pitarāvasyāstvayā prāptā sarovare /
kākatālīprasaṅgena yadbhūtaṃ tattathā gatam
mā śokaṃ kuru rājendra kālo hi duratikramaḥ /
kālayogaṃ samāsādya bhuṅkṣva bhogān gṛhe yathā
yathāgatā gatā sā tu tathaiva varavarṇinī /
yathā pūrvaṃ tathā tatra gaccha kāryaṃ kuru prabho
ruditena tavādyaiva nāgamiṣyati kāminī /
vṛthā śocasi pṛdhvīśa yogayukto bhavādhunā
bhogaḥ kālavaśādeti tathaiva pratiyāti ca /
nātra śokastu kartavyo niṣphale bhavavartmani
naikatra sukhasaṃyogo duḥkhayogastu naikataḥ /
ghaṭikāyantravatkāmaṃ bhramaṇaṃ sukhaduḥkhayoḥ
manaḥ kṛtvā sthiraṃ bhūpa kuru rājyaṃ yathāsukham /
athavā nyasya dāyāde vanaṃ sevaya sāmpratam
durlabho mānuṣo dehaḥ prāṇināṃ kṣaṇabhaṅguraḥ /
tasminprāpte tu kartavyaṃ sarvathaivātmasādhanam
jihvopastharaso rājan paśuyoniṣu vartate /
jñānaṃ mānuṣadehe vai nānyāsu ca kuyoniṣu
tasmādgaccha gṛhaṃ tyaktvā śokaṃ kāntāsamudbhavam /
māyeyaṃ bhagavatyāstu yayā sammohitaṃ jagat
nārada uvāca
ityukto hariṇā rājā praṇamya kamalāpatim /
kṛtvā snānavidhiṃ samyagjagāma nijamandiram
dattvā rājyaṃ svapautrāya prāpya nirvedamadbhutam /
vanaṃ jagāma bhūpālastattvajñānamavāpa ca
gate rājanyahaṃ vīkṣya bhagavantamadhokṣajam /
tamabravaṃ jagannāthaṃ hasantaṃ māṃ punaḥ punaḥ
vañcito'haṃ tvayā deva jñātaṃ māyābalaṃ mahat /
smarāmi caritaṃ sarvaṃ strīdehe yatkṛtaṃ mayā
brūhi me devadeveśa praviṣṭo'haṃ sarovare /
vigataṃ pūrvavijñānaṃ snānādeva kathaṃ hare
yoṣiddehaṃ samāsādya mohito'haṃ jagadguro /
patiṃ prāpya nṛpaśreṣṭhaṃ pulomī vāsavaṃ yathā
manastadeva taccittaṃ dehaḥ sa ca purātanaḥ /
liṅgaṃ tadeva deveśa smṛternāśaḥ kathaṃ hare
vismayo'yaṃ mahānme'tra jñānanāśaṃ prati prabho /
kathayādya ramākānta kāraṇaṃ paramaṃ ca yat
nārīdehaṃ mayā prāpya bhuktā bhogā hyanekaśaḥ /
surāpānaṃ kṛtaṃ nityaṃ vidhihīnaṃ ca bhojanam
mayā tadeva na jñātaṃ nārado'hamiti sphuṭam /
jānāmyadya yathā sarvaṃ viviktaṃ na tathā tadā
viṣṇuruvāca
paśya nārada māyāvī vilāso'yaṃ mahāmate /
deheṣu sarvajantūnāṃ daśābhedā hyanekaśaḥ
jāgratsvapnasuṣuptiśca turīyā dehināṃ daśā /
tathā dehāntare prāpte sandehaḥ kīdṛśaḥ punaḥ
supto naro na jānāti na śṛṇoti vadatyapi /
punaḥ prabuddho jānāti sarvaṃ jñātamaśeṣataḥ
nidrayā cālyate cittaṃ bhavanti svapnasambhavāḥ /
nānāvidhā manobhedā manobhāvā hyanekaśaḥ
gajo māṃ hantumāyāti na śakto'smi palāyane /
kiṃ karomi na me sthānaṃ yatra gacchāmi satvaraḥ
mṛtaṃ pitāmahaṃ svapne paśyati svagṛhāgatam /
saṃyogastena vārtā ca bhojanaṃ saha manyate
prabuddhaḥ khalu jānāti svapne dṛṣṭaṃ sukhāsukham /
smṛtvā sarvaṃ janebhyastu vistarātpravadatyapi
svapneko'pi na jānāti bhramo'yamiti niścayaḥ /
tathā tathaiva vibhavo māyāyā durgamaḥ kila
nāhaṃ nārada jānāmi pāraṃ paramadurghaṭam /
guṇānāṃ kila māyāyā naiva śambhurna padmajaḥ
ko'nyo jñātuṃ samartho'bhūnmānato mandadhīḥ punaḥ /
māyāguṇaparijñānaṃ na kasyāpi bhavediha
guṇatrayakṛtaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam /
vinā guṇairna saṃsāro vartate kiñcidapyadaḥ
ahaṃ sattvapradhāno'smi rajastamasamanvitaḥ /
na kadācittribhirhīno bhavāmi bhuvaneśvaraḥ
tathā brahmā pitā te'tra rajomukhyaḥ prakīrtitaḥ /
tamaḥsattvasamāyukto na tābhyāmujjhitaḥ kila
śivastathā tamomukhyo rajaḥsattvasamāvṛtaḥ /
guṇatrayavihīnastu naiva ko'pi mayā śrutaḥ
tasmānmoho na kartavyaḥ saṃsāre'sminmunīśvara /
māyāvinirmite'sāre'pāre paramadurghaṭe
dṛṣṭā māyā tvayādyaiva bhuktā bhogā hyanekaśaḥ /
kiṃ pṛcchasi mahābhāga tasyāścaritamadbhutam
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
ṣaṣṭhaskandhe māyāprābalyavarṇanaṃ nāma triṃśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0