Devi Bhagavata Purana · Chapter 6.26

damayantīvivāhaprastāvavarṇanam
vyāsa uvāca
iti me vacanaṃ śrutvā nāradaḥ paramārthavit /
māmāha ca smitaṃ kṛtvā pṛcchantaṃ mohakāraṇam

nārada uvāca
pārāśarya purāṇajña kiṃ pṛcchasi suniścayam /
saṃsāre'sminvinā mohaṃ ko'pi nāsti śarīravān

brahmāviṣṇustathā rudraḥ sanakaḥ kapilastathā /
māyayā veṣṭitāḥ sarve bhramanti bhavavartmani

jñāninaṃ māṃ jano vetti bhrānto'haṃ sarvalokavat /
śṛṇu me pūrvavṛttāntaṃ prabravīmi suniścitam

duḥkhaṃ mayā yathā pūrvamanubhūtaṃ mahattaram /
svakṛtena ca mohena bhāryārthe vāsavīsuta

ekadā parvataścāhaṃ devalokānmahītalam /
prāpto vilokanārthāya bhārataṃ khaṇḍamuttamam

bhramantau sahitāvurvyāṃ paśyantau tīrthamaṇḍalam /
pāvanāni ca sthānāni munīnāmāśramāñchubhān

śapathaṃ devalokāttu kṛtvā pūrvaṃ parasparam /
calitau samayaṃ cemaṃ sammantrya niścayena vai

cittavṛttistu vaktavyā yādṛśī yasya jāyate /
śubhā vāpyaśubhā vāpi na goptavyā kadācana

bhojanecchā dhanecchāpi ratīcchā vā bhavedapi /
yādṛśī yasya citte tu kathanīyā parasparam

ityāvāṃ samayaṃ kṛtvā svargād‌bhūlokamāgatau /
ekacittau munībhūtau vicarantau yathecchayā

evaṃ bhramantau loke'smingrīṣmānte samupāgate /
sañjayasya puraṃ ramyaṃ samprāptau nṛpate punaḥ

tena sampūjitau bhaktyā rājñā sammānitau bhṛśam /
sthitau tatra gṛhe tasya cāturmāsyaṃ mahātmanaḥ

vārṣikāścaturo māsā durgamāḥ pathi sarvadā /
tasmādekatra vibudhaiḥ sthātavyamiti niścayaḥ

aṣṭau māsāṃstu pravasetsadā kāryavaśād‌dvijaḥ /
varṣākāle na gantavyaṃ pravāse sukhamicchatā

iti sañcintya manasā sañjayasya gṛhe tadā /
saṃsthitau mānitau rājñā kṛtātithyau mahātmanā

damayantīti vikhyātā tasya putrī mahīpateḥ /
ājñaptā paricaryārthaṃ sudatī sundarī bhṛśam

vivekajñā viśālākṣī rājaputrī kṛtodyamā /
sevanaṃ sarvakāle ca vyadadhādubhayorapi

snānārthamudakaṃ kāle bhojanaṃ mṛṣṭamāyatam /
mukhavāsaṃ tathā cānyaṃ yadiṣṭaṃ taddadāti sā

mano'bhilaṣitānkāmānubhayorapi kanyakā /
vyajanāsanaśayyādīnvāñchitānapyakalpayat

evaṃ saṃsevyamānau tu sthitau rājño gṛhe kila /
vedādhyayanasaṃśīlāvāvāṃ vedavrate ratau

ahaṃ vīṇāṃ kare kṛtvā sādhayitvā svarottamam /
gāyatraṃ sāma susvādamagāṃ karṇarasāyanam

rājaputrī tu tacchrutvā sāmagānaṃ manoharam /
babhūva mayi rāgāḍhyā prītiyuktā viśāradā

dine dine'nurāgo'syā mayi vṛddhiṃ gataḥ paraḥ /
mamāpi prītiyuktāyāṃ mano jātaṃ spṛhāparam

mama tasya ca sā kanyā bhojanādiṣu karhicit /
akarodantaraṃ kiñcitsevābhedaṃ rasānvitā

snānāyoṣṇajalaṃ mahyaṃ parvatāya ca śītalam /
dadhi mahyaṃ tathā takraṃ parvatāyāpyakalpayat

śayanāstaraṇaṃ śubhraṃ madarthe paryakalpayat /
prītyā paramayā yadvatparvatāya na tādṛśam

vilokayati māṃ premṇā sundarī na ca parvatam /
tato'syāstādṛśaṃ dṛṣṭvā parvataḥ premakāraṇam

manasā cintayāmāsa kimetaditi vismitaḥ /
papraccha māṃ rahaḥ samyagbrūhi nārada sarvathā

rājaputrī tvayi prema karoti muditā bhṛśam /
dadāti bhakṣyabhojyāni snehayuktā samantataḥ

na tathā mayi bhedo'tra sandehaṃ janayatyasau /
manyate tvāṃ patiṃ kartuṃ sarvathā sañjayātmajā

tavāpi tādṛśaṃ bhāvaṃ jānāmi lakṣaṇairaham /
netravaktravikāraiśca jñāyate prītikāraṇam

satyaṃ vada na te mithyā vaktavyaṃ vacanaṃ mune /
svargataḥ samayaṃ kṛtvā calitau saṃsmarādhunā

nārada uvāca
pṛṣṭo'haṃ parvatenedaṃ kāraṇaṃ tu haṭhādyadā /
tadāhaṃ hrīsamākrāntaḥ sañjātaścābruvaṃ punaḥ

parvataiṣā viśālākṣī patiṃ māṃ kartumudyatā /
mamāpi mānaso bhāvo vartate'syāṃ viśeṣataḥ

tacchrutvā vacanaṃ satyaṃ parvataḥ kopasaṃyutaḥ /
māmuvāca munirvākyaṃ dhigdhigiti punaḥ punaḥ

prathamaṃ śapathānkṛtvā vañcito'haṃ tvayā yataḥ /
bhava vānaravaktrastvaṃ śāpācca mama mitradhuk

iti śaptastu tenāhaṃ kupitena mahātmanā /
sahasā hyabhavaṃ krūraḥ śākhāmṛgamukhastadā

mayāpi na kṛtā tasminkṣamā tu bhaginīsute /
so'pi śapto'tikopādvai mā svarge te gatiḥ kila

svalpe'parādhe yasmānmāṃ śaptavānasi parvata /
tasmāttavāpi mandātman mṛtyuloke sthitiḥ kila

parvatastu gatastasmānnagarādvimanā bhṛśam /
ahaṃ vānaravaktrastu sañjātastatkṣaṇādapi

dṛṣṭvā māṃ vānaraṃ krūraṃ rājaputrī vilakṣaṇā /
vimanātīva sañjātā vīṇāśravaṇalālasā

vyāsa uvāca
tataḥ kimabhavad‌brahman kathaṃ śāpānnivartitaḥ /
mānuṣāsyaḥ punarjāto bhavānbrūhi yathāvidhi

parvataḥ kva gato bhūyaḥ saṅgamo yuvayorabhūt /
kadā kutra kathaṃ sarvaṃ vistareṇa vadasva ha

nārada uvāca
kiṃ bravīmi mahābhāga māyāyāścaritaṃ mahat /
duḥkhito'haṃ bhṛśaṃ tatra parvate ruṣite gate

punaḥ sevāparātyarthaṃ rājaputrī mamābhavat /
gate'tha parvate kāmaṃ sthitastatraiva sadmani

ahaṃ duḥkhānvito dīnastathā vānaravanmukhaḥ /
viśeṣeṇa tu cintārtaḥ kiṃ me syāditi cintayan

sañjayo'tha sutāṃ dṛṣṭvā kiñcitprakaṭayauvanām /
vivāhārthe rājasutāmapṛcchatsacivaṃ tadā

vivāhakālaḥ samprāptaḥ sutāyā mama sāmpratam /
yogyaṃ varaṃ mama brūhi rājaputraṃ susammatam

rūpaudāryaguṇairyuktaṃ śūraṃ sukulasambhavam /
vivāhaṃ vidhivatputryāḥ karomi kila sāmpratam

pradhānastvabravīd‌rājan rājaputrā hyanekaśaḥ /
vartante bhuvi putryāste yogyāḥ sarvaguṇānvitāḥ

yasmin ruciste rājendra tamāhūya nṛpātmajam /
dehi kanyāṃ dhanaṃ bhūri hastyaśvarathasaṃyutam

nārada uvāca
pituścikīrṣitaṃ jñātvā damayantī tadā nṛpam /
dhātryā mukhena vākyajñā tamuvāca rahaḥ sthitam

dhātryuvāca
damayantī mahārāja putrī te māmathābravīt /
pitaraṃ brūhi dhātreyi vacanānme sukhānvitam

mayā vṛto'tha medhāvī nārado mahatīyutaḥ /
nādamohitayā kāmaṃ nānyaḥ ko'pi priyo mama

kuru me vāñchitaṃ tāta vivāhaṃ muninā saha /
nānyaṃ variṣye dharmajña nāradaṃ tu patiṃ vinā

magnāhaṃ nādasindhau vai nakrahīne rasātmake /
akṣāre sukhasampūrṇe timiṅ‌gilavivarjite

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
ṣaṣṭhaskandhe damayantīvivāhaprastāvavarṇanaṃ nāma ṣaḍ‌viṃśo'dhyāyaḥ