Devi Bhagavata Purana · Chapter 6.15

devīmahimni nānābhāvavarṇanam
janamejaya uvāca
dehaprāptirvasiṣṭhasya kathitā bhavatā kila /
nimiḥ kathaṃ punardehaṃ prāptavāniti me vada

vyāsa uvāca
vasiṣṭhena ca samprāptaḥ punardeho narādhipa /
niminā na tathā prāpto dehaḥ śāpādanantaram

yadā śapto vasiṣṭhena tadā te brāhmaṇāḥ kratau
ṛtvijo ye vṛtā rājñā te sarve samacintayan

kiṃ kartavyamaho'smābhiḥ śāpadagdho mahīpatiḥ /
asminyajñe tvasampūrṇe dīkṣāyuktaśca dhārmikaḥ

kiṃ kartavyaṃ kāryametadviparītamabhūtkila /
avaśyambhāvibhāvatvādaśaktāḥ sma nivāraṇe

mantrairbahuvidhairdehaṃ tadā tasya mahātmanaḥ /
rakṣitaṃ dhārayāmāsuḥ kiñcicchvasanasaṃyutam

gandhairmālyaiśca vividhaiḥ pūjyamānaṃ muhurmuhuḥ /
mantraśaktyā pratiṣṭabhya nirvikāraṃ supūjitam

samāpte ca kratau tatra devāḥ sarve samāgatāḥ /
ṛtvigbhistu stutāḥ sarve suprītāścābhavannṛpa

vijñaptā munibhiḥ stotrairnirviṇṇātmānamabruvan /
prasannāḥ sma mahīpāla varaṃ varaya suvrata

yajñenānena rājarṣe varaṃ janma vidhīyate /
devadehaṃ nṛdehaṃ vā yatte manasi vāñchitam

dṛptaḥ kāmaṃ purodhāste mṛtyuloke yathāsukham /
evamukto nimerātmā santuṣṭastānuvāca ha

na dehe mama vāñchāsti sarvadaiva vinaśvare /
vāso me sarvasattvānāṃ dṛṣṭāvastu surottamāḥ

netreṣu sarvabhūtānāṃ vāyubhūtaścarāmyaham /
evamuktāḥ surāstatra nimerātmānamabruvan

prārthaya tvaṃ mahārāja devīṃ sarveśvarīṃ śivām /
makhenānena santuṣṭā sā te'bhīṣṭaṃ vidhāsyati

sa devairevamuktastu prārthayāmāsa devatām /
stotrairnānāvidhairdivyairbhaktyā gad‌gadayā girā

prasannā sā tadā devī pratyakṣaṃ darśanaṃ dadau /
koṭisūryapratīkāśaṃ rūpaṃ lāvaṇyadīpitam / १६
dṛṣṭvā pramuditāḥ sarve kṛtakṛtyāśca cetasi /
prasannāyāṃ devatāyāṃ rājā vavre varaṃ nṛpa

jñānaṃ tadvimalaṃ dehi yena mokṣo bhavedapi /
netreṣu sarvabhūtānāṃ nivāso me bhavediti

tataḥ prasannā deveśī provāca jagadambikā /
jñānaṃ te vimalaṃ bhūyātprārabdhasyāvaśeṣataḥ

netreṣu sarvabhūtānāṃ nivāso'pi bhaviṣyati /
nimiṣaṃ yānti cakṣūṃṣi tvatkṛtenaiva dehinām

tava vāsātsanimiṣā mānavāḥ paśavastathā /
pataṅgāśca bhaviṣyanti punaścānimiṣāḥ surāḥ

iti dattvā varaṃ tasmai tadā śrīvaradevatā /
āmantrya ca munīnsarvāṃstatraivāntarhitābhavat

antarhitāyāṃ devyāṃ tu munayastatra saṃsthitāḥ /
vicintya vithivatsarve nimerdehaṃ samāharan

araṇiṃ tatra saṃsthāpya mamandhurmantravattadā /
mantrahomairmahātmānaḥ putrahetornimeratha

araṇyāṃ mathyamānāyāṃ putraḥ prādurabhūttadā /
sarvalakṣaṇasampannaḥ sākṣānnimirivāparaḥ

araṇyā mathanājjātastasmānmithiriti smṛtaḥ /
yenāyaṃ janakājjātastenāsau janako'bhavat

videhastu nimirjāto yasmāttasmāttadanvaye /
samud‌bhūtāstu rājāno videhā iti kīrtitāḥ

evaṃ nimisuto rājā prathito janako'bhavat /
nagarī nirmitā tena gaṅgātīre manoharā

mithileti suvikhyātā gopurāṭṭālasaṃyutā /
dhanadhānyasamāyuktā haṭṭaśālāvirājitā

vaṃśe'sminye'pi rājānaste sarve janakāstathā /
vikhyātā jñāninaḥ sarve videhāḥ parikīrtitāḥ

etatte kathitaṃ rājannimerākhyānamuttamam /
śāpādyasya videhatvaṃ vistarāduditaṃ mayā

rājovāca
bhagavanbhavatā proktaṃ nimiśāpasya kāraṇam /
śrutvā sandehamāpannaṃ mano me'tīva cañcalam

vasiṣṭho brāhmaṇaḥ śreṣṭho rājñaścaiva purohitaḥ /
putraḥ paṅkajayonestu rājñā śaptaḥ kathaṃ muniḥ

guruṃ ca brāhmaṇaṃ jñātvā niminā na kṛtā kṣamā /
yajñakarma śubhaṃ kṛtvā kathaṃ krodhamupāgataḥ

jñātvā dharmasya vijñānaṃ kathamikṣvākusambhavaḥ /
krodhasya vaśamāpantaḥ śaptavānbrāhmaṇaṃ gurum

vyāsa uvāca
kṣamātidurlabhā rājanprāṇibhirajitātmabhiḥ /
kṣamāvāndurlabho loke susamartho viśeṣataḥ

sarvasaṅgaparityāgī munirbhavatu tāpasaḥ /
nidrākṣudhorvijetā ca yogābhyāse suniṣṭhitaḥ

kāmaḥ krodhastathā lobho hyahaṅkāraścaturthakaḥ /
durjñeyā dehamadhyasthā ripavastena sarvathā

na bhūtapūrvaḥ saṃsāre na caiva vartate'dhunā /
bhavitā na pumānkaścidyo jayeta ripūnimān

na svarge na ca bhūloke brahmaloke hareḥ pade /
kailāse nedṛśaḥ kaścidyo jayeta ripūnimān

munayo brahmaputrāśca tathānye tāpasottamāḥ /
te'pi guṇatrayāviddhāḥ kiṃ punarmānavā bhuvi

kapilaḥ sāṃkhyavettā ca yogābhyāsarataḥ śuciḥ /
tenāpi daivayogāddhi pradagdhāḥ sagarātmajāḥ

tasmādrājannahaṅkārātsañjātaṃ bhuvanatrayam /
kāryakāraṇabhāvāttu tadviyuktaṃ kathaṃ bhavet

brahmā guṇatrayāviṣṭo viṣṇuścaivātha śaṅkaraḥ /
prabhavanti śarīreṣu teṣāṃ bhāvāḥ pṛthakpṛthak

mānavānāṃ ca kā vārtā sattvaikāntavyavasthitau /
guṇānāṃ saṅkaro rājansarvatra samavasthitaḥ

kadācitsattvavṛddhiḥ syātkadācid‌rajasaḥ kila /
kadācittamaso vṛddhiḥ samabhāvaḥ kadācana

nirguṇaḥ paramātmāsau nirlepaḥ paramo'vyayaḥ /
alakṣyaḥ sarvasattvānāmaprameyaḥ sanātanaḥ

tathaiva paramā śaktirnirguṇā brahmasaṃsthitā /
durjñeyā cālpamatibhiḥ sarvabhūtavyavasthitiḥ

parātmanastathā śaktestayoraikyaṃ sadaiva hi /
abhinnaṃ tadvapurjñātvā mucyate sarvadoṣataḥ

tajjñānādeva mokṣaḥ syāditi vedāntaḍiṇḍimaḥ /
yo veda sa vimukto'sminsaṃsāre triguṇātmake

jñānaṃ tu dvividhaṃ proktaṃ śābdikaṃ prathamaṃ smṛtam /
vedaśāstrārthavijñānāttad‌bhaved‌buddhiyogataḥ

vikalpāstatra bahavo bhavanti matikalpitāḥ /
(kutarkakalpitāḥ kecitsatarkakalpitāḥ pare /
vitarkairvibhramotpattirvibhramād‌buddhibhraṃśatā /
buddhibhraṃśājjñānanāśaḥ prāṇināṃ parikīrtitaḥ / )
anubhavākhyaṃ dvitīyaṃ tu jñānaṃ tad‌durlabhaṃ nṛpa

tattadā prāpyate tasya vettuḥ saṅgo yadā bhavet /
śabdajñānānna kāryasya siddhirbhavati bhārata

tasmānnānubhavajñānaṃ sambhavatyatimānuṣam /
antargataṃ tamaśchettuṃ śābdabodho hi na kṣamaḥ

yathā na naśyati tamaḥ kṛtayā dīpavārtayā /
tatkarma yanna bandhāya sā vidyā yā vimuktaye

āyāsāyāparaṃ karma vidyānyā śilpanaipuṇam /
śīlaṃ parahitatvaṃ ca kopābhāvaḥ kṣamā dhṛtiḥ

santoṣaśceti vidyāyāḥ paripākojjvalaṃ phalam /
vidyayā tapasā vāpi yogābhyāsena bhūpate

vinā kāmādiśatrūṇāṃ naiva nāśaḥ kadācana /
(manastu cañcalaṃ rāsvabhāvādatidurgraham /
tadvaśaḥ sarvathā prāṇī trividho bhuvanatraye / )
kāmakrodhādayo bhāvāścittajāḥ parikīrtitāḥ

te tadā na bhavantyeva yadā vai nirjitaṃ manaḥ /
tasmāttu niminā rājanna kṣamā vihitā munau

yathā yayātinā pūrvaṃ kṛtā śukre kṛtāgasi /
bhṛguputreṇa śapto'pi yayātirnṛpasattamaḥ

na śaśāpa muniṃ krodhājjarāṃ rājā gṛhītavān /
kaścitsaumyo bhavetkaścitkrūro bhavati pārthivaḥ

svabhāvabhedānnṛpate kasya doṣo'tra kalpyate /
haihayā bhārgavānpūrvaṃ dhanalobhātpurohitān

brāhmaṇānmūlataḥ sarvāṃścicchiduḥ krodhamūrcchitāḥ /
pātakaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā brahmahatyāsamud‌bhavam

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
ṣaṣṭhaskandhe devīmahimni nānābhāvavarṇanaṃ nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ