Devi Bhagavata Purana · Chapter 5.33

atha trayastriṃśo'dhyāyaḥ
rājovāca/
mune vaiśyo'yamadhunā vane me mitratāṃ gataḥ /
putradārairnirasto'yaṃ prāpto'tra mama saṃgamam

"kuṭumbaviraheṇāsau duḥkhito'tīva durmanāḥ /
na śāntimupayātyeṣa tathaiva mama sāmpratam //
gatarājyasya duḥkhena śokārto'smi mahāmate”

niṣkāraṇaṃ ca me ciṃtā hṛdayānna nivartate /
hayā me durbalāḥ syuḥ kiṃ gajāḥ śatruvaśaṃ gatāḥ

bhṛtyavargastathā duḥkhī jātaḥ syāttu mayā vinā /
kośakṣayaṃ kariṣyaṃti ripavo'tibalātkṣaṇāt

ityevaṃ ciṃtayānasya ca me nidrā tanau sukham /
jānāmīdaṃ jaganmithyā svapnavatsarvameva hi

jānato'pi mano bhrāṃtaṃ na sthiraṃ bhavati prabho /
ko'haṃ ke'śvā gajāḥ ke'mī na te me ca sahodarāḥ //
na putrā na ca mitrāṇi yeṣāṃ duḥkhaṃ dunoti mām /
bhramo'yamiti jānāmi tathāpi mama mānasaḥ

moho naivāpasarati kiṃ tatkāraṇamadbhutam /
svāmiṃstvamasi sarvajñaḥ sarvasaṃśayanāśakṛt

kāraṇaṃ brūhi mohasya mamāsya ca dayānidhe /
vyāsa uvāca/
iti pṛṣṭastadā rājñā sumedhā munisattamaḥ

tamuvāca paraṃ jñānaṃ śokamohavināśanam /
ṛṣiruvāca/
śṛṇu rājanpravakṣyāmi kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ

mahāmāyeti vikhyātā sarveṣāṃ prāṇināmiha /
brahmā viṣṇustatheśānasturāṣāḍvaruṇo'nilaḥ

sarve devā manuṣyāśca gandharvoragarākṣasāḥ /
vṛkṣāśca vividhā vallyaḥ paśavo mṛgapakṣiṇaḥ

māyādhīnāśca te sarve bhājanaṃ baṃdhamokṣayoḥ /
tayā sṛṣṭamidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṃgamam

tadvaśe vartate nūnaṃ mohajālena yaṃtritam /
tvaṃ kiyānmānuṣeṣvekaḥ kṣatriyo rajasā''vilaḥ

jñānināmapi cetāṃsi mohayatyaniśaṃ hi sā /
brahmeśavāsudevādyā jñāne satyapi śeṣataḥ

te'pi rāgavaśālloke bhramati parimohitāḥ /
purā satyayuge rājanviṣṇurnārāyaṇaḥ svayam

śvetadvīpaṃ samāsādya cakāra vipulaṃ tapaḥ /
varṣāṇāmayutaṃ yāvad brahmavidyāprasaktaye

anaśvarasukhāyāsī ciṃtayānastataḥ param /
ekasminnirjane deśe brahmā'pi paramādbhute

sthitastapasi rājendra mohasya vinivṛttaye /
kadācidvāsudevo'sau sthalāṃtaramatirhariḥ

tasmāddeśātsamutthāya jagāmānyaddidṛkṣayā /
caturmukho'pi rājendra tathaiva niḥsṛtaḥ sthalāt

militau mārgamadhye tu caturmukhacaturbhujau /
anyonyaṃ pṛṣṭavaṃtau tau kastvaṃ kastvamiti sma ha

brahmā provāca taṃ devaṃ kartā'haṃ jagataḥ kila /
viṣṇustamāha bho mūrkha jagatkartā'hamacyutaḥ //२१/
tvaṃ kiyānbalahīno'si rajoguṇasamāśritaḥ /
sattvāśritaṃ hi māṃ viddhi vāsudevaṃ sanātanam

mayā tvaṃ rakṣito'dyaiva kṛtvā yuddhaṃ sudāruṇam /
śaraṇaṃ me samāyāto dānavābhyāṃ prapīḍitaḥ

mayā tau nihatau kāmaṃ dānavau madhukaiṭabhau /
kathaṃ garvāyase maṃda moho'yaṃ tyaja sāṃpratam

na matto'pyadhikaḥ kaścitsaṃsāre'sminprasārite /
ṛṣiruvāca/
evaṃ pravadamānau tau brahmaviṣṇū parasparam

sphuradoṣṭhau vepamānau lohitākṣau babhūvatuḥ /
prādurbabhūva sahasā tayorvivadamānayoḥ

madhye liṃgaṃ sudhāśvetaṃ vipulaṃ dīrghamadbhutam /
ākāśe tarasā tatra vāguvācāśarīriṇī

tau saṃbodhya mahābhāgau vivadantau parasparam /
brahmanviṣṇo vivādaṃ mā kurutāṃ vāṃ parasparam

liṃgasyāsya paraṃ pāramadhastādupari dhruvam /
yo yāti yuvayormadhye sa śreṣṭho vāṃ sadaiva hi

eka: prayātu pātālamākāśamaparo'dhunā /
pramāṇaṃ me vacaḥ kāryaṃ tyaktvā vādaṃ nirarthakam

madhyasthaḥ sarvadā kāryo vivāde'smindvayoriha /
ṛṣiruvāca/
tacchrutvā vacanaṃ divyaṃ sajjībhūtau kṛtodyamau

jagmaturmātumagrasthaṃ liṅgamadbhutadarśanam /
pātālamagamadviṣṇurbrahmā'pyākāśameva ca

parimātuṃ mahāliṅgaṃ svamahattvavivṛddhaye /
viṣṇurgatvā kiyaddeśaṃ śrāntaḥ sarvātmanā yataḥ

na prāpāṃtaṃ sa liṃgasya parivṛtya yayau sthalam /
brahmā'gacchattataścordhvaṃ patitaṃ ketakīdalam

śivasya mastakātprāpya parāvṛtto mudāvṛtaḥ /
āgatya tarasā brahmā viṣṇave ketakīdalama

darśayitvā ca vitathamuvāca madamohitaḥ /
liṅgasya mastakādetadgṛhītaṃ ketakīdalam

abhijñānāya cānītaṃ tava cittapraśāntaye /
śrutvā tadbrahmaṇo vākyaṃ dṛṣṭvā ca ketakīdalam

haristaṃ pratyuvācedaṃ sākṣī ka: kathayādhunā /
yathārthavādī medhāvī sadācāraḥ śuciḥ samaḥ

sākṣī bhavati sarvatra vivāde samupasthite /
brahmovāca/
dūradeśātsamāyāti sākṣī kaḥ samaye'dhunā

yatsatyaṃ tadvacaḥ seyaṃ ketakī kathayiṣyati /
ityuktvā preritā tatra brahmaṇā ketakī sphuṭam

vacanaṃ prāha tarasā śārṅgiṇaṃ pratyabodhayat /
śivamūrdhni sthitāṃ brahmā gṛhītvā māṃ samāgataḥ

sandeho'tra na kartavyastvayā viṣṇo kadācana /
mama vākyaṃ pramāṇaṃ hi brahmā pāraṅgato'sya ha

gṛhītvā māṃ samāyātaḥ śivabhaktaiḥ samarpitām /
ketakyā vacanaṃ śrutvā harirāha smayaniva

mahādevaḥ pramāṇaṃ me yadyasau vacanaṃ vadet /
ṛṣiruvāca/
tadākarṇya harervākyaṃ mahādeva: sanātanaḥ

kupitaḥ ketakīṃ prāha mithyāvādini mā vada /
gacchato madhyataḥ prāptā patitā mastakānmama

mithyābhibhāṣiṇī tyaktā mayā tvaṃ sarvadeva hi /
brahmā lajjāparo bhūtvā nanāma madhusūdanam

śivena ketakī tyaktā taddinātkusumeṣu vai /
evaṃ māyābalaṃ viddhi jñānināmapi mohadam //४७ /
anyeṣāṃ prāṇināṃ rājankā vārtā vibhramaṃ prati /
devānāṃ kāryasiddhyarthaṃ sarvadeva ramāpatiḥ

daityānvañcayate cāśu tyaktvā pāpabhayaṃ hariḥ /
avatārakaro devo nānāyoniṣu mādhavaḥ

tyaktvā''nandasukhaṃ daityairyuddhaṃ caivākarodvibhuḥ /
nūnaṃ māyābalaṃ caitanmādhave'pi jagadgurau

sarvajñe devakāryāṃśe kā vārtā'nyasya bhūpate /
jñānināmapi cetāṃsi paramā prakṛtiḥ kila

balādākṛṣya mohāya prayacchati mahīpate /
yayā vyāptamidaṃ sarvaṃ bhagavatyā carācaram

mohadā jñānadā saiva bandhamokṣapradā sadā /
rājovāca/
bhagavanbrūhi me tasyāḥ svarūpaṃ balamuttamam

utpattikāraṇaṃ cāpi sthānaṃ paramakaṃ ca yat /
ṛṣiruvāca/
na cotpattiranāditvānnṛpa tasyāḥ kadācana

nityaiva sā parā devī kāraṇānāṃ ca kāraṇam /
vartate sarvabhūteṣu śaktiḥ sarvātmanā nṛpa

śavavacchaktihīnastu prāṇī bhavati sarvathā /
cicchaktiḥ sarvabhūteṣu rūpaṃ tasyāstadeva hi

āvirbhāvatirobhāvau devānāṃ kāryasiddhaye /
yadā stuvaṃti tāṃ devā manujāśca viśāṃpate

prādurbhavati bhūtānāṃ duḥkhanāśāya cāmbikā /
nānārūpadharā devī nānāśaktisamanvitā

āvirbhavati kāryārthaṃ svecchayā parameśvarī /
daivādhīnā na sā devī yathā sarve surā nṛpa

na kālavaśagā nityaṃ puruṣārthapravartinī /
akartā puruṣo draṣṭā dṛśyaṃ sarvamidaṃ jagat

dṛśyasya jananī saiva devī sadasadātmikā /
puruṣaṃ raṃjayatyekā kṛtvā brahmāṇḍanāṭakam

raṃjite puruṣe sarvaṃ saṃharatyatiraṃhasā /
tayā nimittabhūtāste brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

kalpitāḥ svasvakāryeṣu preritā līlayā tvamī /
svāṃśaṃ teṣu samāropya kṛtāste balavattarāḥ

dattāśva śaktayastebhyo gīrlakṣmīrgirijā tathā /
te tāṃ dhyāyaṃti deveśāḥ pūjayaṃti parāṃ mudā

jñātvā sarveśvarīṃ śaktiṃ sṛṣṭisthitivināśinīm /
etatte sarvamākhyātaṃ devīmāhātmyamuttamam //
mama buddhyanusāreṇa nāntaṃ jānāmi bhūpate

iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe pañcamaskandhe trayastriṃśo'dhyāyaḥ