Devi Bhagavata Purana · Chapter 5.11
tāmrakṛtaṃ devīṃ prati visraṃsanavacanavarṇanam
vyāsa uvāca
iti tasya vacaḥ śrutvā mahiṣo madavihvalaḥ /
mantrivṛddhān samāhūya rājā vacanamabravīt
rājovāca
mantriṇaḥ kiṃ ca kartavyaṃ viśrabdhaṃ brūta mā ciram /
āgatā devavihitā māyeyaṃ śāmbarīva kim
kārye'sminnipuṇā yūyamupāyeṣu vicakṣaṇāḥ /
sāmādiṣu ca kartavyaḥ ko'tra mahyaṃ bruvantu ca
mantriṇa ūcuḥ
satyaṃ sadaiva vaktavyaṃ priyañca nṛpasattama /
kāryaṃ hitakaraṃ nūnaṃ vicārya vibudhaiḥ kila
satyaṃ ca hitakṛdrājanpriyaṃ cāhitakṛdbhavet /
yathauṣadhaṃ nṛṇāṃ loke hyapriyaṃ roganāśanam
satyasya śrotā mantā ca durlabhaḥ pṛthivīpate /
vaktāpi durlabhaḥ kāmaṃ bahavaścāṭubhāṣakāḥ
kathaṃ brūmo'tra nṛpate vicāre gahane tviha /
śubhaṃ vāpyaśubhaṃ vāpi ko vetti bhuvanatraye
rājovāca
svasvamatyanusāreṇa bruvantvadya pṛthakpṛthak /
yeṣāṃ hi yādṛśo bhāvastacchrutvā cintayāmyaham
bahūnāṃ matamājñāya vicārya ca punaḥ punaḥ /
yacchreyastaddhi kartavyaṃ kāryaṃ kāryavicakṣaṇaiḥ
vyāsa uvāca
tasyaivaṃ vacanaṃ śrutvā virūpākṣo mahābalaḥ /
uvāca tarasā vākyaṃ rañjayanpṛthivīpatim
virūpākṣa uvāca
rājannārī varākīyaṃ sā brūte madagarvitā /
vibhīṣikāmātramidaṃ jñātavyaṃ vacanaṃ tvayā
ko bibheti striyo vākyairduruktai raṇadurmadaiḥ /
anṛtaṃ sāhasaṃ ceti jānannārīviceṣṭitam
jitvā tribhuvanaṃ rājannadya kāntābhayena vai /
dīnatve'pyayaśo nūnaṃ vīrasya bhuvane bhavet
tasmādyāmyahamekākī yuddhāya caṇḍikāṃ prati /
haniṣye tāṃ mahārāja nirbhayo bhava sāmpratam
senāvṛto'haṃ gatvā tāṃ śastrāstrairvividhaiḥ kila /
niṣūdayāmi durmarṣāṃ caṇḍikāṃ caṇḍavikramām
baddhvā sarpamayaiḥ pāśairānayiṣye tavāntikam /
vaśagā tu sadā te syātpaśya rājan balaṃ mama
vyāsa uvāca
virūpākṣavacaḥ śrutvā durdharo vākyamabravīt /
satyamuktaṃ vaco rājan virūpākṣeṇa dhīmatā
mamāpi vacanaṃ ślakṣṇaṃ śrotavyaṃ dhīmatā tvayā /
kāmāturaiṣā sudatī lakṣyate'pyanumānataḥ
bhavatyevaṃvidhā kāmaṃ nāyikā rūpagarvitā /
bhīṣayitvā varārohā tvāṃ vaśe kartumicchati
hāvo'yaṃ māninīnāṃ vai taṃ vetti rasavittamaḥ /
vakroktireṣā kāminyāḥ priyaṃ prati parāyaṇam
vetti ko'pi naraḥ kāmaṃ kāmaśāstravicakṣaṇaḥ /
yaduktaṃ nāma bāṇaistvā vadhiṣye raṇamūrdhani
hetugarbhamidaṃ vākyaṃ jñātavyaṃ hetuvittamaiḥ /
bāṇāstu māninīnāṃ vai kaṭākṣā eva viśrutāḥ
puṣpāñjalimayāścānye vyaṃgyāni vacanāni ca /
kā śaktiranyabāṇānāṃ preraṇe tvayi pārthiva
tādṛśīnāṃ na sā śaktirbrahmaviṣṇuharādiṣu /
yayoktaṃ netrabāṇaistvāṃ haniṣye manda pārthivam
viparītaṃ parijñātaṃ tenārasavidā kila /
pātayiṣyāmi śayyāyāṃ raṇamayyāṃ patiṃ tava
viparītaratikīḍābhāṣaṇaṃ jñeyameva tat /
kariṣye vigataprāṇaṃ yaduktaṃ vacanaṃ tayā
vīryaṃ prāṇā iti proktaṃ tadvihīnaṃ na cānyathā /
vyaṃgyādhikyena vākyena varayatyuttamā nṛpa
tadvai vicārato jñeyaṃ rasagranthavicakṣaṇaiḥ /
iti jñātvā mahārāja kartavyaṃ rasasaṃyutam
sāmadānadvayaṃ tasyā nānyopāyo'sti bhūpate /
ruṣṭā vā garvitā vāpi vaśagā māninī bhavet
tādṛśairmadhurairvākyairānayiṣye tavāntikam /
kiṃ bahūktena me rājan kartavyā vaśavartinī
gatvā mayādhunaiveyaṃ kiṅkarīva sadaiva te /
vyāsa uvāva
itthaṃ niśamya tadvākyaṃ tāmrastattvavicakṣaṇaḥ
uvāca vacanaṃ rājanniśāmaya mayoditam /
hetumaddharmasahitaṃ rasayuktaṃ nayānvitam
naiṣā kāmāturā bālā nānuraktā vicakṣaṇā /
vyaṃgyāni naiva vākyāni tayoktāni tu mānada
citramatra mahābāho yadekā varavarṇinī /
nirālambā samāyāti citrarūpā manoharā
aṣṭādaśabhujā nārī na śrutā na ca vīkṣitā /
kenāpi triṣu lokeṣu parākramavatī śubhā
āyudhānyapi tāvanti dhṛtāni balavanti ca /
viparītamidaṃ manye sarvaṃ kālakṛtaṃ nṛpa
svapnāni durnimittāni mayā dṛṣṭāni vai niśi /
tena jānāmyahaṃ nūnaṃ vaiśasaṃ samupāgatam
kṛṣṇāmbaradharā nārī rudatī ca gṛhāṅgaṇe /
dṛṣṭā svapne'pyuṣaḥkāle cintitavyastadatyayaḥ
vikṛtāḥ pakṣiṇo rātrau roruvanti gṛhe gṛhe /
utpātā vividhā rājan prabhavanti gṛhe gṛhe
tena jānāmyahaṃ nūnaṃ kāraṇaṃ kiñcideva hi /
yattvāṃ prārthayate bālā yuddhāya kṛtaniścayā
naiṣāsti mānuṣī no vā gāndharvī na tathāsurī /
devaiḥ kṛteyaṃ jñātavyā māyā mohakarī vibho
kātaratvaṃ na kartavyaṃ mamaitanmatamityalam /
kartavyaṃ sarvathā yuddhaṃ yadbhāvyaṃ tadbhaviṣyati
ko veda daivakartavyaṃ śubhaṃ vāpyaśubhaṃ tathā /
avalambya dhiyā dhairyaṃ sthātavyaṃ vai vicakṣaṇaiḥ
jīvitaṃ maraṇaṃ puṃsāṃ daivādhīnaṃ narādhipa /
ko'pi naivānyathā kartuṃ samartho bhuvanatraye
mahiṣa uvāca
gaccha tāmra mahābhāga yuddhāya kṛtaniścayaḥ /
tāmānaya varārohāṃ jitvā dharmeṇa māninīm
na bhavedvaśagā nārī saṃgrāme yadi sā tava /
hantavyā nānyathā kāmaṃ mānanīyā prayatnataḥ
vīrastvamasi sarvajña kāmaśāstraviśāradaḥ /
yena kenāpyupāyena jetavyā varavarṇinī
tvaranvīra mahābāho sainyena mahatā vṛtaḥ /
tatra gatvā tvayā jñeyā vicārya ca punaḥ punaḥ
kimarthamāgatā ceyaṃ jñātavyaṃ taddhi kāraṇam /
kāmādvā vairabhāvācca māyā kasyeyamityuta
ādau tanniścayaṃ kṛtvā jñātavyaṃ taccikīrṣitam /
paścādyuddhaṃ prakartavyaṃ yathāyogyaṃ yathābalam
kātaratvaṃ na kartavyaṃ nirdayatvaṃ tathā na ca /
yādṛśaṃ hi manastasyāḥ kartavyaṃ tādṛśaṃ tvayā
vyāsa uvāca
iti tadbhāṣitaṃ śrutvā tāmraḥ kālavaśaṃ gataḥ /
nirgataḥ sainyasaṃyuktaḥ praṇamya mahiṣaṃ nṛpam
gacchanmārge durātmāsau śakunānvīkṣya dāruṇān /
vismayañca bhayaṃ prāpa yamamārgapradarśakān
sagatvā tāṃ samālokya devīṃ siṃhoparisthitām /
stūyamānāṃ suraiḥ sarvaiḥ sarvāyudhavibhūṣitām
tāmuvāca vinītaḥ san vākyaṃ madhurayā girā /
sāmabhāvaṃ samāśritya vinayāvanataḥ sthitaḥ
devi daityeśvaraḥ śṛṅgī tvadrūpaguṇamohitaḥ /
spṛhāṃ karoti mahiṣastvatpāṇigrahaṇāya ca
bhāvaṃ kuru viśālākṣi tasminnamaradurjaye /
patiṃ taṃ prāpya mṛdvaṅgi nandane viharādbhute
sarvāṅgasundaraṃ dehaṃ prāpya sarvasukhāspadam /
sukhaṃ sarvātmanā grāhyaṃ duḥkhaṃ heyamiti sthitiḥ
karabhoru kimarthaṃ te gṛhītānyāyudhānyalam /
puṣpakandukayogyāste karāḥ kamalakomalāḥ
bhrūcāpe vidyamāne'pi dhanuṣā kiṃ prayojanam /
kaṭākṣā viśikhāḥ santi kiṃ bāṇairniṣprayojanaiḥ
saṃsāre duḥkhadaṃ yuddhaṃ na kartavyaṃ vijānatā /
lobhāsaktāḥ prakurvanti saṃgrāmañca parasparam
puṣpairapi na yoddhavyaṃ kiṃ punarniśitaiḥ śaraiḥ /
bhedanaṃ nijagātrāṇāṃ kasya tajjāyate mude
tasmāttvamapi tanvaṅgi prasādaṃ kartumarhasi /
bhartāraṃ bhaja me nāthaṃ devadānavapūjitam
sa te'tra vāñchitaṃ sarvaṃ kariṣyati manoratham /
tvaṃ paṭṭamahiṣī rājñaḥ sarvathā nātra saṃśayaḥ
vacanaṃ kuru me devi prāpsyase sukhamuttamam /
saṃgrāme jayasandehaḥ kaṣṭaṃ prāpya na saṃśayaḥ
jānāsi rājanītiṃ tvaṃ yathāvadvaravarṇini /
bhuṃkṣva rājyasukhaṃ pūrṇaṃ varṣāṇāmayutāyutam
putraste bhavitā kāntaḥ so'pi rājā bhaviṣyati /
yauvane krīḍayitvānte vārdhakye sukhamāpsyasi
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcamaskandhe
tāmrakṛtaṃ devīṃ prati visraṃsanavacanavarṇanaṃ nāmaikādaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0