Devi Bhagavata Purana · Chapter 5.12
devīparājayakaraṇāya durdharaprabodhavacanam
vyāsa uvāca
tanniśamya vacastasya tāmrasya jagadambikā /
meghagambhīrayā vācā hasantī tamuvāca ha
devyuvāca
gaccha tāmra patiṃ brūhi mumūrṣuṃ mandacetasam /
mahiṣaṃ cātikāmārtaṃ mūḍhaṃ jñānavivarjitam
yathā te mahiṣī mātā prauḍhā yavasabhakṣiṇī /
nāhaṃ tathā śṛṅgavatī lambapucchā mahodarī
na kāmaye'haṃ deveśaṃ naiva viṣṇuṃ na śaṅkaram /
dhanadaṃ varuṇaṃ naiva brahmāṇaṃ na ca pāvakam
etāndevagaṇānhitvā paśuṃ kena guṇena vai /
vṛṇomyahaṃ vṛthā loke garhaṇā me bhavediti
nāhaṃ patiṃvarā nārī vartate me patiḥ prabhuḥ /
sarvakartā sarvasākṣī hyakartā niḥspṛhaḥ sthiraḥ
nirguṇo nirmamo'nanto nirālambo nirāśrayaḥ /
sarvajñaḥ sarvagaḥ sākṣī pūrṇaḥ pūrṇāśayaḥ śivaḥ
sarvāvāsakṣamaḥ śāntaḥ sarvadṛksarvabhāvanaḥ /
taṃ tyaktvā mahiṣaṃ mandaṃ kathaṃ sevitumutsahe
prabudhya yudhyatāṃ kāmaṃ karomi yamavāhanam /
athavā manujānāṃ vai kariṣye jalavāhakam
jīvitecchāsti cetpāpa gaccha pātālamāśu vai /
samastairdānavairyuktastvanyathā hanmi saṅgare
kāmaṃ sadṛśayoryogaḥ saṃsāre sukhado bhavet /
anyathā duḥkhado bhūyādajñānādyadi kalpitaḥ
mūrkhastvamasi yad brūṣe patiṃ me bhaja bhāmini /
kvāhaṃ kva mahiṣaḥ śṛṅgī sambandhaḥ kīdṛśo dvayoḥ
gaccha yudhyasva vā kāmaṃ haniṣye'haṃ sabāndhavam /
yajñabhāgaṃ devalokaṃ nocettyaktvā sukhī bhava
vyāsa uvāca
ityuktvā sā tadā devī jagarja bhṛśamadbhutam /
kalpāntasadṛśaṃ nādaṃ cakre daityabhayāvaham
cakampe vasudhā celustena śabdena bhūdharāḥ /
garbhāśca daityapatnīnāṃ sasraṃsurgarjitasvanāt
tāmraḥ śrutvā ca taṃ śabdaṃ bhayatrastamanāstadā /
palāyanaṃ tataḥ kṛtvā jagāma mahiṣāntikam
nagare tasya ye daityāste'pi cintāmavāpnuvan /
badhirīkṛtakarṇāśca palāyanaparā nṛpa
tadā krodhena siṃho'pi nanāda bhṛśamutsaṭaḥ /
tena nādena daiteyā bhayaṃ jagmurapi sphuṭam
tāmraṃ samāgataṃ dṛṣṭvā hayārirapi mohitaḥ /
cintayāmāsa sacivaiḥ kiṃ kartavyamataḥ param
durgagraho vā kartavyo yuddhaṃ nirgatya vā punaḥ /
palāyane kṛte śreyo bhavedvā dānavottamāḥ
buddhimanto durādharṣāḥ sarvaśāstraviśāradāḥ /
mantraḥ khalu prakartavyaḥ suguptaḥ kāryasiddhaye
mantramūlaṃ smṛtaṃ rājyaṃ yadi sa syātsurakṣitaḥ /
mantribhiśca sadācārairvidheyaḥ sarvathā budhaiḥ
mantrabhede vināśaḥ syādrājyasya bhūpatestathā /
tasmādbhedabhayād guptaḥ kartavyo bhūtimicchatā
tadatra mantribhirvācyaṃ vacanaṃ hetumaddhitam /
kāladeśānusāreṇa vicintya nītinirṇayam
yā yoṣātra samāyātā prabalā devanirmitā /
ekākinī nirālambā kāraṇaṃ tadvicintyatām
yuddhaṃ prārthayate bālā kimāścaryamataḥ param /
śreyo'tra viparītaṃ vā ko vetti bhuvanatraye
na bahūnāṃ jayo'pyasti naikasya ca parājayaḥ /
daivādhīnau sadā jñeyau yuddhe jayaparājayau
upāyavādinaḥ prāhurdaivaṃ kiṃ kena vīkṣitam /
adṛṣṭamiti yannāma pravadanti manīṣiṇaḥ
tatsattve'pi pramāṇaṃ kiṃ kātarāśāvalambanam /
na samarthajanānāṃ hi daivaṃ kutrāpi lakṣyate
udyamo daivametau hi śūrakātarayormatam /
vicintyādya dhiyā sarvaṃ kartavyaṃ kāryamādarāt
vyāsa uvāca
iti rājño vacaḥ śrutvā hetugarbhaṃ mahāyaśāḥ /
biḍālākhyo mahārājamityuvāca kṛtāñjaliḥ
rājanneṣā viśālākṣī jñātavyā yatnataḥ punaḥ /
kimarthamiha samprāptā kutaḥ kasya parigrahaḥ
maraṇaṃ te parijñāya striyā sarvātmanā suraiḥ /
preṣitā padmapatrākṣī samutpādya svatejasā
te'pi channāḥ sthitāḥ khe'tra sarve yuddhadidṛkṣavaḥ /
samaye'syāḥ sahāyāste bhaviṣyanti yuyutsavaḥ
purataḥ kāminīṃ kṛtvā te vai viṣṇupurogamāḥ /
vadhiṣyanti ca naḥ sarvānsā tvāṃ yuddhe haniṣyati
etaccikīrṣitaṃ teṣāṃ mayā jñātaṃ narādhipa /
bhavitavyasya na jñānaṃ vartate mama sarvathā
yoddhavyaṃ na tvayādyeti nāhaṃ vaktuṃ kṣamaḥ prabho /
pramāṇaṃ tvaṃ mahārāja kārye'tra devanirmite
tadarthe'smābhiraniśaṃ martavyaṃ kāryagauravāt /
vihartavyaṃ tvayā sārdhameṣa dharmo'nujīvinām
vicāro'tra mahānasti yadekā kāminī nṛpa /
yuddhaṃ prārthayate'smābhiḥ sasainyairbaladarpitaiḥ
durmukha uvāca
rājan yuddhe jayo no'dya bhavitā vedmyahaṃ kila /
palāyanaṃ na kartavyaṃ yaśohānikaraṃ nṛṇām
indrādīnāṃ saṃyuge'pi na kṛtaṃ yajjugupsitam /
ekākinīṃ striyaṃ prāpya ko hi kuryātpalāyanam
tasmādyuddhaṃ prakartavyaṃ maraṇaṃ vā raṇe jayaḥ /
yadbhāvi tadbhavatyeva kātra cintā vipaśyataḥ
maraṇe'tra yaśaḥprāptirjīvane ca tathā sukham /
ubhayaṃ manasā kṛtvā kartavyaṃ yuddhamadya vai
palāyane yaśohānirmaraṇaṃ cāyuṣaḥ kṣaye /
tasmācchoko na kartavyo jīvite maraṇe vṛthā
vyāsa uvāca
durmukhasya vacaḥ śrutvā bāṣkalo vākyamabravīt /
praṇataḥ prāñjalirbhūtvā rājānaṃ vākyakovidaḥ
bāṣkala uvāca
rājaṃścintā na kartavyā kārye'sminkātarapriye /
ahameko haniṣyāmi caṇḍīṃ cañcalalocanām
utsāhastu prakartavyaḥ sthāyībhāvo rasasya ca /
bhayānako bhavedvairī vīrasya nṛpasattama
tasmāttyaktvā bhayaṃ bhūpa kariṣye yuddhamadbhutam /
nayiṣyāmi narendrāhaṃ caṇḍikāṃ yamasādanam
na bibhemi yamādindrātkuberādvaruṇādapi /
vāyorvahnestathā viṣṇoḥ śaṅkarācchaśino raveḥ
ekākinī tathā nārī kiṃ punarmadagarvitā /
ahaṃ tāṃ nihaniṣyāmi viśikhaiśca śilāśitaiḥ
paśya bāhubalaṃ me'dya viharasva yathāsukham /
bhavatātra na gantavyaṃ saṃgrāme'pyanayā samam
vyāsa uvāca
evaṃ bruvati rājendraṃ bāṣkale madagarvite /
praṇamya nṛpatiṃ tatra durdharo vākyamabravīt
durdhara uvāca
mahiṣāhaṃ vijeṣyāmi devīṃ devavinirmitām /
aṣṭādaśabhujāṃ ramyāṃ kāraṇācca samāgatām
rājan bhīṣayituṃ tvāṃ vai māyaiṣā nirmitā suraiḥ /
vibhīṣikeyaṃ vijñāya tyaja mohaṃ manogatam
rājanītiriyaṃ rājan mantrikṛtyaṃ tathā śṛṇu /
sāttvikā rājasāḥ kecittāmasāśca tathāpare
mantriṇastrividhā loke bhavanti dānavādhipa /
sāttvikāḥ prabhukāryāṇi sādhayanti svaśaktibhiḥ
ātmakṛtyaṃ prakurvanti svāmikāryāvirodhataḥ /
ekacittā dharmaparā mantraśāstraviśāradāḥ
rājasā bhinnacittāśca svakāryaniratāḥ sadā /
kadācitsvāmikāryaṃ te prakurvanti yadṛcchayā
tāmasā lobhaniratāḥ svakāryaniratāḥ sadā /
prabhukāryaṃ vināśyaiva svakāryaṃ sādhayanti te
samaye te vibhidyante paraistu parivañcitāḥ /
svacchidraṃ śatrupakṣīyānnirdiśanti gṛhasthitāḥ
kāryabhedakarā nityaṃ kośaguptāsivatsadā /
saṃgrāme'tha samutpanne bhīṣayanti prabhuṃ sadā
viśvāsastu na kartavyasteṣāṃ rājan kadācana /
viśvāse kāryahāniḥ syānmantrahāniḥ sadaiva hi
khalāḥ kiṃ kiṃ na kurvanti viśvastā lobhatatparāḥ /
tāmasāḥ pāpaniratā buddhihīnāḥ śaṭhāstathā
tasmātkāryaṃ kariṣyāmi gatvāhaṃ raṇamastake /
cintā tvayā na kartavyā sarvathā nṛpasattama
gṛhītvā tāṃ durācārāmāgamiṣyāmi satvaraḥ /
paśya me'dya balaṃ dhairyaṃ prabhukāryaṃ svaśaktitaḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāyurāṇe'ṣṭādaśasāhsryāṃ saṃhitāyāṃ
pañcamaskandhe devīparājayakaraṇāya durdharaprabodhavacanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0