Language

ENहिગુ
Scripture Library

Devi Bhagavata Purana · Chapter 4.7

4.7.1

ahaṅkārāvartanavarṇanam
vyāsa uvāca
ityākarṇya vacastāsāṃ dharmaputraḥ pratāpavān /
vimarśamakaroccitte kiṃ kartavyaṃ mayādhunā

4.7.2

hāsyo'haṃ munivṛndeṣu bhaviṣyāmyadya saṅgamāt /
ahaṃkārādidaṃ prāptaṃ duḥkhaṃ nātra vicāraṇā /
mūlaṃ dharmavināśasya prathamaṃ yadahaṅkṛtiḥ

4.7.3

mūlaṃ saṃsāravṛkṣasya yataḥ prokto mahātmabhiḥ /
dṛṣṭvā maunaṃ samādhāya na sthito'haṃ samāgatam

4.7.4

vārāṅganāgaṇaṃ juṣṭaṃ tenāsaṃ duḥkhabhājanam /
utpāditāstathā nāryo mayā dharmavyayena vai

4.7.5

tāstu māṃ bādhituṃ vṛttāḥ kāmārtāḥ pramadottamāḥ /
ūrṇanābhirivādyāhaṃ jālena svakṛtena vai

4.7.6

baddho'smi sudṛḍhenātra kiṃ kartavyamataḥ param /
yadi cintāṃ samutsṛjya santyajāmyabalā imāḥ

4.7.7

śaptvā bhraṣṭā vrajiṣyanti sarvā bhagnamanorathāḥ /
mukto'haṃ sañcariṣyāmi vijane paramaṃ tapaḥ

4.7.8

tasmātkrodhaṃ samutpādya tyakṣyāmi sundarīgaṇam /
vyāsa uvāca
iti sañcintya manasā munirnārāyaṇastadā

4.7.9

vimarśamakaroccitte sukhotpādanasādhane /
dvitīyo'yaṃ mahāśatruḥ krodhaḥ santāpakārakaḥ

4.7.10

kāmādapyadhiko loke lobhādapi ca dāruṇaḥ /
krodhābhibhūtaḥ kurute hiṃsāṃ prāṇavighātinīm

4.7.11

duḥkhadāṃ sarvabhūtānāṃ narakārāmadīrghikām /
yathāgnirgharṣaṇājjātaḥ pādapaṃ pradahettathā

4.7.12

dehotpannastathā krodho dehaṃ dahati dāruṇaḥ /
vyāsa uvāca
iti sañcintyamānaṃ taṃ bhrātaraṃ dīnamānasam

4.7.13

uvāca vacanaṃ tathyaṃ naro dharmasuto'nujaḥ /
nara uvāca
nārāyaṇa mahābhāga kopaṃ yaccha mahāmate

4.7.14

śāntaṃ bhāvaṃ samāśritya nāśayāhaṅkṛtiṃ parām /
purāhaṅkāradoṣeṇa tapo naṣṭaṃ kilāvayoḥ

4.7.15

saṃgrāmaścābhavattābhyāṃ bhāvābhyāmasureṇa ha /
divyavarṣasahasraṃ tu prahlādena mahād‌bhutam

4.7.16

duḥkhaṃ bahutaraṃ prāptaṃ tatrāvābhyāṃ surottama /
tasmātkrodhaṃ parityajya śānto bhava munīśvara

4.7.17

( śāntatvaṃ tapaso mūlaṃ munibhiḥ parikīrtitam /) //
vyāsa uvāca
iti tasya vacaḥ śrutvā śānto'bhūddharmanandanaḥ /
janamejaya uvāca
saṃśayo'yaṃ muniśreṣṭha prahlādena mahātmanā

4.7.18

viṣṇubhaktena śāntena kathaṃ yuddhaṃ kṛtaṃ purā /
kṛtavantau kathaṃ yuddhaṃ naranārāyaṇāvṛṣī

4.7.19

tāpasau dharmaputrau dvau suśāntamānasāvubhau /
samāgamaḥ kathaṃ jātastayordaityasutasya ca

4.7.20

saṃgrāmastu kathaṃ tābhyāṃ kṛtastena mahātmanā /
prahlādo'pyatidharmātmā jñānavānviṣṇutatparaḥ

4.7.21

naranārāyaṇau tadvattāpasau sattvasaṃsthitau /
tena tābhyāṃ samud‌bhūtaṃ vairaṃ yadi parasparam

4.7.22

tadā tapasi dharme ca śrama eva hi kevalam /
kva japaḥ kva tapaścaryā purā satyayuge'pi ca

4.7.23

tādṛśairna jitaṃ cittaṃ krodhāhaṅkārasaṃvṛtam /
na krodho na ca mātsaryamahaṅkārāṃkuraṃ vinā

4.7.24

ahaṅkārātsamutpannāḥ kāmakrodhādayaḥ kila /
varṣakoṭisahasraṃ tu tapaḥ kṛtvātidāruṇam

4.7.25

ahaṅkārāṃkure jāte vyarthaṃ bhavati sarvathā /
yathā sūryodaye jāte tamorūpaṃ na tiṣṭhati

4.7.26

ahaṅkārāṃkurasyāgre tathā puṇyaṃ na tiṣṭhati /
prahlādo'pi mahābhāga hariṇā samayudhyata

4.7.27

tadā vyarthaṃ kṛtaṃ sarvaṃ sukṛtaṃ kila bhūtale /
naranārāyaṇau śāntau vihāya paramaṃ tapaḥ

4.7.28

kṛtavantau yadā yuddhaṃ kva śamaḥ sukṛtaṃ punaḥ /
īdṛgbhyāṃ sattvayuktābhyāmajeyā yadyahaṅkṛtiḥ

4.7.29

mādṛśānāñja kā vārtā mune'haṅkārasaṃkṣaye /
ahaṅkāraparityakto na ko'pyasti jagattraye

4.7.30

na bhūto bhavitā naiva yastyaktastena sarvathā /
mucyate lohanigaḍairbaddhaḥ kāṣṭhamayaistathā

4.7.31

ahaṅkāranibaddhastu na kadācidvimucyate /
ahaṅkārāvṛtaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam

4.7.32

bhramatyeva hi saṃsāre viṣṭhāmūtrapradūṣite /
brahmajñānaṃ kutastāvatsaṃsāre mohasaṃvṛte

4.7.33

mataṃ mīmāṃsakānāṃ vai sammataṃ bhāti suvrata /
mahānto'pi sadā yuktāḥ kāmakrodhādibhirmune

4.7.34

mādṛśānāṃ kalāvasminkā kathā munisattama /
vyāsa uvāca
kāryaṃ vai kāraṇād‌bhinnaṃ kathaṃ bhavati bhārata

4.7.35

kaṭakaṃ kuṇḍalañcaiva suvarṇasadṛśaṃ bhavet /
ahaṅkārod‌bhavaṃ sarvaṃ brahmāṇḍaṃ sacarācaram

4.7.36

paṭastantuvaśaḥ proktastadviyuktaḥ kathaṃ bhavet /
māyāguṇaistribhiḥ sarvaṃ racitaṃ sthirajaṅgamam

4.7.37

satṛṇastambaparyantaṃ kā tatra paridevanā /
brahmā viṣṇustathā rudraste cāhaṅkāramohitāḥ

4.7.38

bhramantyasminmahāgādhe saṃsāre nṛpasattama /
vasiṣṭhanāradādyāśca munayo jñāninaḥ param

4.7.39

te'bhibhūtāḥ saṃsaranti saṃsāre'sminpunaḥ punaḥ /
na ko'pyasti nṛpaśreṣṭha triṣu lokeṣu dehabhṛt

4.7.40

ebhirmāyāguṇairmuktaḥ śānta ātmasukhe sthitaḥ /
kāmakrodhau tathā lobho moho'haṅkārasambhavaḥ

4.7.41

na muñcanti naraṃ sarvaṃ dehavantaṃ nṛpottama /
adhītya vedaśāstrāṇi purāṇāni vicintya ca

4.7.42

kṛtvā tīrthāṭanaṃ dānaṃ dhyānañcaiva surārcanam /
karoti viṣayāsaktaḥ sarvaṃ karma ca cauravat

4.7.43

vicārayati no pūrvaṃ kāmamohamadānvitaḥ /
kṛte yuge'pi tretāyāṃ dvāpare kurunandana

4.7.44

viddho'trāsti ca dharmo'pi kā kathādya kalau punaḥ /
spardhā sadaiva sadrohā lobhāmarṣau ca sarvadā

4.7.45

evaṃvidho'sti saṃsāro nātra kāryā vicāraṇā /
sādhavo viralā loke bhavanti gatamatsarāḥ

4.7.46

jitakrodhā jitāmarṣā dṛṣṭāntārthaṃ vyavasthitāḥ /
rājovāca
te dhanyāḥ kṛtapuṇyāste madamohavivarjitāḥ

4.7.47

jitendriyāḥ sadācārā jitaṃ tairbhuvanatrayam /
dunomi pātakaṃ smṛtvā piturmama mahātmanaḥ

4.7.48

kṛtastapasvinaḥ kaṇṭhe mṛtasarpo hyaghaṃ vinā /
atastasya muniśreṣṭha bhavitā kiṃ mamāgrataḥ

4.7.49

na jāne buddhisammohātkiṃ vā kāryaṃ bhaviṣyati /
madhu paśyati mūḍhātmā prapātaṃ naiva paśyati

4.7.50

karoti ninditaṃ karma narakānna bibheti ca /
kathaṃ yuddhaṃ purā vṛttaṃ vistarāttadvadasva me

4.7.51

prahlādena yathā cograṃ naranārāyaṇasya vai /
prahlādastu kathaṃ yātaḥ pātālāttadvadasva me

4.7.52

sārasvate mahātīrthe puṇye badarikāśrame /
naranārāyaṇau śāntau tāpasau munisattamau

4.7.53

kṛtavantau tathā yuddhaṃ hetunā kena mānada /
vairaṃ bhavati vittārthaṃ dārārthaṃ vā parasparam

4.7.54

eṣaṇārahitau kasmāccakratuḥ pradhanaṃ mahat /
prahlādo'pi ca dharmātmā jñātvā devau sanātanau

4.7.55

kṛtavānsa kathaṃ yuddhaṃ naranārāyaṇau munī /
etadvistarato brahmañchrotumicchāmi kāraṇam

4.7.7

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ //
caturthaskandhe ahaṅkārāvartanavarṇanaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ

Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc