Devi Bhagavata Purana · Chapter 4.5
naranārāyaṇakathāvarṇanam
vyāsa uvāca
atha kiṃ bahunoktena saṃsāre'sminnṛpottama /
dharmātmādrohabuddhistu kaścidbhavati karhicit
rāgadveṣāvṛtaṃ viśvaṃ sarvaṃ sthāvarajaṅgamam /
ādye yuge'pi rājendra kimadya kalidūṣite
devāḥ serṣyāśca sadrohāśchalakarmaratāḥ sadā /
mānuṣāṇāṃ tiraścāṃ ca kā vārtā nṛpa gaṇyate
drohapare drohaparo bhavediti samānatā /
adrohiṇi tathā śānte vidveṣaḥ khalatā smṛtā
yaḥ kaścittāpasaḥ śānto japadhyānaparāyaṇaḥ /
bhavettasya jape vighnakartā vai maghavā param
satāṃ satyayugaṃ sākṣātsarvadaivāsatāṃ kaliḥ /
madhyamo madhyamānāṃ tu kriyāyogau yuge smṛtau
kaścitkadācidbhavati satyadharmānuvartakaḥ /
anyathānyayugānāṃ vai sarve dharmaparāyaṇāḥ
vāsanā kāraṇaṃ rājan sarvatra dharmasaṃsthitau /
tasyāṃ vai malināyāṃ tu dharmo'pi malino bhavet
malinā vāsanā satyaṃ vināśāyeti sarvathā /
brahmaṇo hṛdayāñcātaḥ putro dharma iti smṛtaḥ
brāhmaṇaḥ satyasampanto vedadharmarataḥ sadā /
dakṣasya duhitāro hi vṛtā daśa mahātmanā
vivāhavidhinā samyaṅmuninā gṛhadharmiṇā /
tāsvajījanayatputrāndharmaḥ satyavatāṃ varaḥ
hariṃ kṛṣṇaṃ naraṃ caiva tathā nārāyaṇaṃ nṛpa /
yogābhyāsarato nityaṃ hariḥ kṛṣṇo babhūva ha
naranārāyaṇau caiva ceratustapa uttamam /
prāleyādriṃ samāgatya tīrthe badarikāśrame
tapasviṣu dhurīṇau tau purāṇau munisattamau /
gṛṇantau tatparaṃ brahma gaṅgāyā vipule taṭe
hareraṃśau sthitau tatra naranārāyaṇāvṛṣī /
pūrṇaṃ varṣasahasraṃ tu cakrāte tapa uttamam
tāpitaṃ ca jagatsarvaṃ tapasā sacarācaram /
naranārāyaṇābhyāṃ ca śakraḥ kṣobhaṃ tadā yayau
cintāviṣṭaḥ sahasrākṣo manasā samakalpayat /
kiṃ kartavyaṃ dharmaputrau tāpasau dhyānasaṃyutau
siddhārthāṃ subhṛśaṃ śreṣṭhamāsanaṃ me grahīṣyataḥ /
vighnaḥ kathaṃ prakartavyastapo yena bhavenna hi
utpādya kāmaṃ krodhañca lobhaṃ vāpyatidāruṇam /
ityuddiśya sahasrākṣaḥ samāruhya gajottamam
vighnakāmastu tarasā jagāma gandhamādanam /
gatvā tatrāśrame puṇye tāvapaśyacchatakratuḥ
tapasā dīptadehau tu bhāskarāviva coditau /
brahmaviṣṇū kimetau vai prakaṭau vā vibhāvasū
dharmaputrāvṛṣī etau tapasā kiṃ kariṣyataḥ /
iti sañcintya tau dṛṣṭvā tadovāca śacīpatiḥ
kiṃ vā kāryaṃ mahābhāgau brūtaṃ dharmasutau kila /
dadāmi vāṃ varaṃ śreṣṭhaṃ dātuṃ yāto'smyahamṛṣī
adeyamapi dāsyāmi tuṣṭo'smi tapasā kila /
vyāsa uvāca
evaṃ punaḥ punaḥ śakrastāvuvāca puraḥ sthitaḥ
nocatustāvṛṣī dhyānasaṃsthitau dṛḍhacetasau /
tato vai mohinīṃ māyāṃ cakāra bhayadāṃ vṛṣaḥ
vṛkānsiṃhāṃśca vyāghrāṃśca samutpādyābibhīṣayat /
varṣaṃ vātaṃ tathā vahniṃ samutpādya punaḥ punaḥ
bhīṣayāmāsa tau śakro māyāṃ kṛtvā vimohinīm /
bhayato'pi vaśaṃ nītau na tau dharmasutau munī
naranārāyaṇau dṛṣṭvā śakraḥ svabhavanaṃ gataḥ /
varadāne pralubdhau na na bhītau vahnivāyutaḥ
vyāghrasiṃhādibhiḥ kāntau calitau nāśramātsvakāt /
na tayordhyānabhaṅgaṃ vai kartuṃ ko'pi kṣamo'bhavat
indro'pi sadanaṃ gatvā cintayāmāsa duḥkhitaḥ /
calitau bhayalobhābhyāṃ nemau munivarottamau
cintayantau mahāvidyāmādiśaktiṃ sanātanīm /
īśvarīṃ sarvalokānāṃ parāṃ prakṛtimadbhutām
dhyāyatāṃ kaḥ kṣamo loke bahumāyāvidapyuta /
yanmūlāḥ sakalā māyā devāsurakṛtāḥ kila
te kathaṃ bādhituṃ śaktā dhyāyanti gatakalmaṣāḥ /
vāgbījaṃ kāmabījañca māyābījaṃ tathaiva ca
citte yasya bhavettaṃ tu bādhituṃ ko'pi na kṣamaḥ /
māyayā mohitaḥ śakro bhūyastasya pratikriyām
kartuṃ kāmavasantau tu samāhūyābravīdvacaḥ /
manobhava vasantena ratyā yukto vrajādhunā
apsarobhiḥ samāyuktastarasā gandhamādanam /
naranārāyaṇau tatra purāṇāvṛṣisattamau
kurutastapa ekānte sthitau badarikāśrame /
gatvā tatra samīpe tu tayormanmatha mārgaṇaiḥ
cittaṃ kāmāturaṃ kāryaṃ kuru kāryaṃ mamādhunā /
mohayitvoccāṭayitvā viśikhaistāḍayāśu ca
vaśīkuru mahābhāga munī dharmasutāvapi /
ko hyasmin sarvasaṃsāre devo daityo'tha mānavaḥ
yaste bāṇavaśaṃ prāpto na yāti bhṛśatāḍitaḥ /
brahmāhaṃ girijānāthaścandro vahnirvimohitaḥ
gaṇanā kānayoḥ kāma tvadbāṇānāṃ parākrame /
vārāṅganāgaṇo'yaṃ te sahāyārthaṃ mayeritaḥ
āgamiṣyati tatraiva rambhādīnāṃ manoramaḥ /
ekā tilottamā rambhā kāryaṃ sādhayituṃ kṣamā
tvamevaikaḥ kṣamaḥ kāmaṃ militaiḥ kastu saṃśayaḥ /
kuru kāryaṃ mahābhāga dadāmi tava vācchitam
pralobhitau mayātyarthaṃ varadānaistapasvinau /
sthānānna calitau śāntau vṛthāyaṃ me gataḥ śramaḥ
tathā vai māyayā kṛtvā bhīṣitau tāpasau bhṛśam /
tathāpi notthitau sthānāddeharakṣāparau na tau
vyāsa uvāca
iti tasya vacaḥ śrutvā śakraṃ prāha manobhavaḥ /
vāsavādya kariṣyāmi kāryaṃ te manasepsitam
yadi viṣṇuṃ maheśaṃ vā brahmāṇaṃ vā divākaram /
dhyāyantau tau tadāsmākaṃ bhavitārau vaśau munī
devībhaktaṃ vaśīkartuṃ nāhaṃ śaktaḥ kathañcana /
kāmarāja mahābījaṃ cintayantaṃ manasyalam
tāṃ devīṃ cenmahāśaktiṃ saṃśritau bhaktibhāvataḥ /
na tadā mama bāṇānāṃ gocarau tāpasau kila
indra uvāca
gaccha tvaṃ ca mahābhāga sarvaistatra samudyataiḥ /
kāryaṃ mamātiduḥsādhyaṃ kartā hitamanuttamam
vyāsa uvāca
iti tena samādiṣṭā yayuḥ sarve samudyatāḥ /
yatra tau dharmaputrau dvau tepāte duṣkaraṃ tapaḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ sahitāyāṃ //
caturthaskandhe naranārāyaṇakathāvarṇanaṃ nāma pañcamo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0