Devi Bhagavata Purana · Chapter 4.25
parāśakteḥ sarvajñatvakathanam
rājovāca
sandeho me muniśreṣṭha jāyate vacanāttava /
vaiṣṇavāṃśe bhagavati duḥkhotpattiṃ vilokya ca
nārāyaṇāṃśasambhūto vāsudevaḥ pratāpavān /
kathaṃ sa sūtikāgārāddhṛto bālo harerapi
suguptanagare ramye gupte'tha sūtikāgṛhe /
praviśya tena daityena gṛhīto'sau kathaṃ śiśuḥ
na jñāto vāsudevena citrametanmamādbhutam /
jāyate mahadāścaryaṃ citte satyavatīsuta
brūhi tatkāraṇaṃ brahmanna jñātaṃ keśavena yat /
haraṇaṃ tatrasaṃsthena śiśorvā sūtikāgṛhāt
vyāsa uvāca
māyā balavatī rājannarāṇāṃ buddhimohinī /
śāmbhavī viśrutā loke ko vā mohaṃ na gacchati
mānuṣaṃ janma samprāpya guṇāḥ sarve'pi mānuṣāḥ /
bhavanti dehajā kāmaṃ na devā nāsurāstadā
kṣuttṛṇnidrā bhayaṃ tandrā vyāmohaḥ śokasaṃśayaḥ /
harṣaścaivābhimānaśca jarāmaraṇameva ca
ajñānaṃ glāniraprītirīrṣyāsūyā madaḥ śramaḥ /
ete dehabhavā bhāvāḥ prabhavanti narādhipa
yathā hemamṛgaṃ rāmo na bubodha purogatam /
jānakyā haraṇañcaiva jaṭāyumaraṇaṃ tathā
abhiṣekadine rāmo vanavāsaṃ na veda ca /
tathā na jñātavān rāmaḥ svaśokānmaraṇaṃ pituḥ
ajñavadvicacārāsau paśyamāno vane vane /
jānakīṃ na vivedātha rāvaṇena hṛtāṃ balāt
sahāyān vānarānkṛtvā hatvā śakrasutaṃ balāt /
sāgare setubandhañca kṛtvottīrya saritpatim
preṣayāmāsa sarvāsu dikṣu tānkapikuñjarān /
saṃgrāmaṃ kṛtavānghoraṃ duḥkhaṃ prāpa raṇājire
bandhanaṃ nāgapāśena prāpa rāmo mahābalaḥ /
garuḍānmokṣaṇaṃ paścādanvabhūdraghunandanaḥ
ahanadrāvaṇaṃ saṃkhye kumbhakarṇaṃ mahābalam /
meghanādaṃ nikumbhañca kupito raghunandanaḥ
adūṣyatvañca jānakyā na viveda janārdanaḥ /
divyañca kārayāmāsa jvalite'gnau praveśanam
lokāpavādācca paraṃ tatastatyāja tāṃ priyām /
adūṣyāṃ dūṣitāṃ matvā sītāṃ daśarathātmajaḥ
na jñātau svasutau tena rāmeṇa ca kuśīlavau /
muninā kathitau tau tu tasya putrau mahābalau
pātālagamanaṃ caiva jānakyā jñātavānna ca /
rāghavaḥ kopasaṃyukto bhrātaraṃ hantumudyataḥ
kālasyāgamanañcaiva na viveda kharāntakaḥ /
mānuṣaṃ dehamāśritya cakre mānuṣaceṣṭitam
tathaiva mānuṣānbhāvānnātra kāryā vicāraṇā /
pūrvaṃ kaṃsabhayātprāpto gokule yadunandanaḥ
jarāsandhabhayātpaścād dvāravatyāṃ gato hariḥ /
adharmaṃ kṛtavānkṛṣṇo rukmiṇyā haraṇañca yat
śiśupālavṛtāyāśca jānandharmaṃ sanātanam /
śuśoca bālakaṃ kṛṣṇaḥ śambareṇa hṛtaṃ balāt
mumoda jānanputraṃ taṃ harṣaśokayutastataḥ /
satyabhāmājñayā yattu yuyudhe svargataḥ kila
indreṇa pādapārthaṃ tu strījitatvaṃ prakāśayan /
jahāra kalpavṛkṣaṃ yaḥ parābhūya śatakratum
māninīmānarakṣārthaṃ hariścitradharaḥ prabhuḥ /
baddhvā vṛkṣe hariṃ satyā nāradāya dadau patim
dattvātha kānakaṃ kṛṣṇaṃ mocayāmāsa bhāminī /
dṛṣṭvā putrānpuruguṇānpradyumnapramukhānatha
kṛṣṇaṃ jāmbavatī dīnā yayāce santatiṃ śubhām /
sa yayau parvataṃ kṛṣṇastapasyākṛtaniścayaḥ
upamanyurmuniryatra śivabhaktaḥ parantapaḥ /
upamanyuṃ guru kṛtvā dīkṣāṃ pāśupato hariḥ
jagrāha putrakāmastu muṇḍī daṇḍī babhūva ha /
ugraṃ tatra tapastepe māsamekaṃ phalāśanaḥ
jajāpa śivamantraṃ tu śivadhyānaparo hariḥ /
dvitīye tu jalāhārastiṣṭhannekapadā hariḥ
tṛtīye vāyubhakṣastu pādāṅguṣṭhāgrasaṃsthitaḥ /
ṣaṣṭhe tu bhagavān rudraḥ prasanno bhaktibhāvataḥ
darśanañca dadau tatra somaḥ somakalādharaḥ /
ājagāma vṛṣārūḍhaḥ surairindrādibhirvṛtaḥ
brahmaviṣṇuyutaḥ sākṣādyakṣagandharvasevitaḥ /
sambodhayanvāsudevaṃ śaṅkarastamuvāca ha
tuṣṭo'smi kṛṣṇa tapasā tavogreṇa mahāmate /
dadāmi vācchitānkāmānbrūhi yādavanandana
mayi dṛṣṭe kāmapūre kāmaśeṣo na sambhavet /
vyāsa uvāca
taṃ dṛṣṭvā śaṅkaraṃ tuṣṭaṃ bhagavāndevakīsutaḥ
papāta pādayostasya daṇḍavatpremasaṃyutaḥ /
stutiṃ cakāra deveśo meghagambhīrayā girā
sthitastu purataḥ śambhorvāsudevaḥ sanātanaḥ /
śrīkṛṣṇa uvāca
devadeva jagantātha sarvabhūtārtināśana
viśvayone surārighna namastrailokyakāraka /
nīlakaṇṭha namastubhyaṃ śūline te namo namaḥ
śailajāvallabhāyāśca yajñaghnāya namo'stu te /
dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'haṃ darśanāttava suvrata
janma me saphalaṃ jātaṃ natvā te pādapaṅkajam /
baddho'haṃ strīmayaiḥ pāśaiḥ saṃsāre'smiñjagadguro
śaraṇaṃ te'dya samprāpto rakṣaṇārthaṃ trilocana /
samprāpya mānuṣaṃ janma khinno'haṃ duḥkhanāśana
trāhi māṃ śaraṇaṃ prāptaṃ bhavabhītaṃ bhavādhunā /
garbhavāse mahadduḥkhaṃ prāptaṃ madanadāhaka
janmataḥ kaṃsabhayajamanubhūtaṃ ca gokule /
jāto'haṃ nandagopālo ballavājñākarastathā
gorajaḥkīrṇakeśastu bhramanvṛndāvane ghane /
mleccharājabhayatrasto gato dvāravatīṃ punaḥ
tyaktvā pitryaṃ śubhaṃ deśaṃ mādhuraṃ durlabhaṃ vibho /
yayātiśāpabaddhena tasmai dattaṃ bhayādvibho
rājyaṃ supuṣṭamapi ca dharmarakṣāpareṇa ca /
ugrasenasya dāsatvaṃ kṛtaṃ vai sarvadā mayā
rājāsau yādavānāṃ vai kṛto naḥ pūrvajaiḥ kila /
gārhasthyaṃ duḥkhadaṃ śambho strīvaśyaṃ dharmakhaṇḍanam
pāratantryaṃ sadā bandhamokṣavārtātra durlabhā /
rukyiṇyāstanayāndṛṣṭvā bhāryā jāmbavatī mama
prerayāmāsa putrārthaṃ tapase madanāntaka /
sakāmena mayā taptaṃ tapaḥ putrārthamadya vai
lajjā bhavati deveśa prārthanāyāṃ jagadguro /
kastvāmārādhya deveśaṃ muktidaṃ bhaktavatsalam
prasannaṃ yācate mūḍhaḥ phalaṃ tucchaṃ vināśi yat /
so'yaṃ māyāvimūḍhātmā yāce putrasukhaṃ vibho
kāminyā preritaḥ śambho muktidaṃ tvāṃ jagatpate /
jānāmi duḥkhadaṃ śambho saṃsāraṃ duḥkhasādhanam
anityaṃ nāśadharmāṇaṃ tathāpi viratirna me /
śāpānnārāyaṇāṃśo'haṃ jāto'smi kṣitimaṇḍale
bhoktuṃ bahutaraṃ duḥkhaṃ māyāpāśena yantritaḥ /
vyāsa uvāca
ityuktavantaṃ govindaṃ pratyuvāca maheśvaraḥ
bahavaste bhaviṣyanti putrāḥ śatruniṣūdana /
strīṇāṃ ṣoḍaśasāhasraṃ bhaviṣyati śatārdhakam
tāsu putrā daśa daśa bhaviṣyanti mahābalāḥ /
ityuktvopararāmāśu śaṅkaraḥ priyadarśanaḥ
uvāca girijā devī praṇataṃ madhusūdanam /
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho saṃsāre'sminnarādhipa
gṛhasthapravaro loke bhaviṣyati bhavāniha /
tato varṣaśatānte tu dvijaśāpājjanārdana
gāndhāryāśca tathā śāpādbhavitā te kulakṣayaḥ /
parasparaṃ nihatyājau putrāste śāpamohitāḥ
gamiṣyanti kṣayaṃ sarve yādavāśca tathāpare /
sānujastvaṃ tathā dehaṃ tyaktvā yāsyasi vai divam
śokastatra na kartavyo bhavitavyaṃ prati prabho /
avaśyambhāvibhāvānāṃ pratīkāro na vidyate
tatra śoko na kartavyo nūnaṃ mama mataṃ sadā /
aṣṭāvakrasya śāpena bhāryāste madhusūdana
caurebhyo grahaṇaṃ kṛṣṇa gamiṣyanti mṛte tvayi /
vyāsa uvāca
ityuktvāntardadhe śambhuḥ somaḥ sasuramaṇḍalaḥ
upamanyuṃ praṇamyātha kṛṣṇo'pi dvārakāṃ yayau /
yasmād brahmādayo rājan santi yadyapyadhīśvarāḥ
tathāpi māyākallolayogasaṃkṣubhitāntarāḥ /
tadadhīnāḥ sthitāḥ sarve kāṣṭhaputtalikopamāḥ
yathā yathā pūrvabhavaṃ karma teṣāṃ tathā tathā /
prerayatyaniśaṃ māyā parabrahmasvarūpiṇī
na vaiṣamyaṃ na nairghṛṇyaṃ bhagavatyāṃ kadācana /
kevalaṃ jīvamokṣārthaṃ yatate bhuvaneśvarī
yadi sā naiva sṛjyeta jagadetaccarācaram /
tadā māyāṃ vinā bhūtaṃ jaḍaṃ syādeva nityaśaḥ
tasmātkāruṇyamāśritya jagajjīvādikaṃ ca yat /
karoti satataṃ devī prerayatyaniśaṃ ca tat
tasmād brahmādimohe'sminkartavyaḥ saṃśayo na hi /
māyāntaḥpātinaḥ sarve māyādhīnāḥ surāsurāḥ
svatantrā saiva deveśī svecchācāravihāriṇī /
tasmātsarvātmanā rājan sevanīyā maheśvarī
nātaḥ parataraṃ kiñcidadhikaṃ bhuvanatraye /
etaddhi janmasāphalyaṃ parāśakteḥ padasmṛtiḥ
mābhūttatra kule janma yatra devī na daivatam /
ahaṃ devī na cānyo'smi brahmaivāhaṃ na śokabhāk
ityabhedena tāṃ nityāṃ cintayejjagadambikām /
jñātvā gurumukhādenāṃ vedāntaśravaṇādibhiḥ
nityamekāgramanasā bhāvayedātmarūpiṇīm /
mukto bhavati tenāśu nānyathā karmakoṭibhiḥ
śvetāśvatarādayaḥ sarve ṛṣayo nirmalāśayāḥ /
ātmarūpāṃ hṛdā jñātvā vimuktā bhavabandhanāt
brahmaviṣṇvādayastadvad gaurīlakṣmyādayastathā /
tāmeva samupāsante saccidānandarūpiṇīm
iti te kathitaṃ rājan yadyatpuṣṭaṃ tvayānagha /
prapañcatāpatrastena kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
etatte kathitaṃ rājanmayākhyānamanuttamam /
sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ purāṇaṃ paramādbhutam
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ purāṇaṃ vedasammitam /
sarvapāpavinirmukto devīloke mahīyate
sūta uvāca
etanmayā śrutaṃ vyāsātkathyamānaṃ savistaram /
purāṇaṃ pañcamaṃ nūnaṃ śrīmadbhāgavatābhidham
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
caturthaskandhe parāśakteḥ sarvajñatvakathanaṃ nāma pañcaviṃśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0