Devi Bhagavata Purana · Chapter 4.24

devyā kṛṣṇaśokāyanodanam
vyāsa uvāca
prātarnandagṛhe jātaḥ putrajanmamahotsavaḥ /
kiṃvadantyatha kaṃsena śrutā cāramukhādapi

jānāti vasudevasya dārāstatra vasanti hi /
paśavo dāsavargaśca sarve te nandagokule

tena śaṅkāsamāviṣṭo gokulaṃ prati bhārata /
nāradenāpi tatsarvaṃ kathitaṃ kāraṇaṃ purā

gokule ye ca nandādyāstatpat‍nyaśca surāṃśajāḥ /
devakīvasudevādyāḥ sarve te śatravaḥ kila

iti nāradavākyena bodhito'sau kulādhamaḥ /
jātaḥ kopamanā rājan kaṃsaḥ paramapāpakṛt

pūtanā nihatā tatra kṛṣṇenāmitatejasā /
bako vatsāsuraścāpi dhenukaśca mahābalaḥ

pralambo nihatastena tathā govardhano dhṛtaḥ /
śrutvaitatkarma kaṃsastu mene maraṇamātmanaḥ

tathā vinihataḥ keśī jñātvā kaṃso'tidurmanāḥ /
dhanuryāgamiṣeṇāśu tāvānetuṃ pracakrame

akrūraṃ preṣayāmāsa krūraḥ pāpamatistadā /
ānetuṃ rāmakṛṣṇau ca vadhāyāmitavikramau

rathamāropya gopālau gokulād‌ gāndinīsutaḥ /
āgato mathurāyāṃ tu kaṃsādeśe sthitaḥ kila

tāvāgatya tadā tatra dhanurbhaṅgañca cakratuḥ /
hatvātha rajakaṃ kāmaṃ gajaṃ cāṇūramuṣṭikam

śalaṃ ca tośalaṃ caiva nijaghāna haristadā /
jaghāna kaṃsaṃ deveśaḥ keśeṣvākṛṣya līlayā

pitarau mocayitvātha gataduḥkhau cakāra ha /
ugrasenāya rājyaṃ taddadāvariniṣūdanaḥ

vasudevastayostatra mauñjībandhanapūrvakam /
kārayāmāsa vidhivad‌ vratabandhaṃ mahāmanāḥ

upanītau tadā tau tu gatau sāndīpanālayam /
vidyāḥ sarvāḥ samabhyasya mathurāmāgatau punaḥ

jātau dvādaśavarṣīyau kṛtavidyau mahābalau /
mathurāyāṃ sthitau vīrau sutāvānakadundubheḥ

māgadhastu jarāsandho jāmātṛvadhaduḥkhitaḥ /
kṛtvā sainyasamājaṃ sa mathurāmāgataḥ purīm

sa saptadaśavāraṃ tu kṛṣṇena kṛtabuddhinā /
jitaḥ saṃgrāmamāsādya madhupuryāṃ nivāsinā

paścācca preritastena sa kālayavanābhidhaḥ /
sarvamlecchādhipaḥ śūro yādavānāṃ bhayaṅkaraḥ

śrutvā yavanamāyāntaṃ kṛṣṇaḥ sarvān yadūttamān /
ānāyya ca tathā rāmamuvāca madhusūdanaḥ

bhayaṃ no'tra samutpannaṃ jarāsandhānmahābalāt /
kiṃ kartavyaṃ mahābhāga yavanaḥ samupaiti vai

prāṇatrāṇaṃ prakartavyaṃ tyaktvā gehaṃ balaṃ dhanam /
sukhena sthīyate yatra sa deśaḥ khalu paitṛkaḥ

sadodvegakaraḥ kāmaṃ kiṃ kartavyaḥ kulocitaḥ /
śailasāgarasānnidhye sthātavyaṃ sukhamicchatā

yatra vairibhayaṃ na syātsthātavyaṃ tatra paṇḍitaiḥ /
śeṣaśayyāṃ samāśritya hariḥ svapiti sāgare

tathaiva ca bhayād‌bhītaḥ kailāse tripurārdanaḥ /
tasmānnātraiva sthātavyamasmābhiḥ śatrutāpitaiḥ

dvāravatyāṃ gamiṣyāmaḥ sahitāḥ sarva eva vai /
kathitā garuḍenādya ramyā dvāravatī purī

raivatācalasānidhye sindhukūle manoharā /
vyāsa uvāca
tacchrutvā vacanaṃ tathyaṃ sarve yādavapuṅgavāḥ

gamanāya matiṃ cakruḥ sakuṭumbāḥ savāhanāḥ /
śakaṭāni tathoṣṭrāśca vāmyaśca mahiṣāstathā

dhanapūrṇāni kṛtvā te niryayurnagarād‌bahiḥ /
rāmakṛṣṇau puraskṛtya sarve te saparicchadāḥ

agre kṛtvā prajāḥ sarvāśceluḥ sarve yadūttamāḥ /
katiciddivasaiḥ prāpuḥ purīṃ dvāravatīṃ kila

śilpibhiḥ kārayāmāsa jīrṇoddhāraṃ hi mādhavaḥ /
saṃsthāpya yādavāṃstatra tāvetau balakeśavau

tarasā mathurāmetya saṃsthitau nirjanāṃ purīm /
tadā tatraiva samprāpto balavān yavanādhipaḥ

jñātvainamāgataṃ kṛṣṇo niryayau nagarād‌bahiḥ /
padātiragre tasyābhūdyavanasya janārdanaḥ

pītāmbaradharaḥ śrīmānprāhasanmadhusūdanaḥ /
taṃ dṛṣṭvā purato yāntaṃ kṛṣṇaṃ kamalalocanam

yavano'pi padātiḥ sanpṛṣṭhato'nugataḥ khalaḥ /
prasupto yatra rājarṣirmucukundo mahābalaḥ

prayayau bhagavāṃstatra sakālayavano hariḥ /
tatraivāntardadhe viṣṇurmucukundaṃ samīkṣya ca

tatraiva yavanaḥ prāptaḥ suptabhūtamapaśyata /
matvā taṃ vāsudevaṃ sa pādenātāḍayannṛpam

prabuddhaḥ krodharaktākṣastaṃ dadāha mahābalaḥ /
taṃ dagdhvā mucukundo'tha dadarśa kamalekṣaṇam

vāsudevaṃ sudeveśaṃ praṇamya prasthito vanam /
jagāma dvārakāṃ kṛṣṇo baladevasamanvitaḥ

ugrasenaṃ nṛpaṃ kṛtvā vijahāra yathāruci /
aharad‌rukmiṇī kāmaṃ śiśupālasvayaṃvarāt

rākṣasena vivāhena cakre dāravidhiṃ hariḥ /
tato jāmbavatīṃ satyāṃ mitravindāñca bhāminīm

kālindīṃ lakṣaṇāṃ bhadrāṃ tathā nāgnajitīṃ śubhām /
pṛthakpṛthaksamānīyāpyupayeme janārdanaḥ

aṣṭāveva mahīpāla pat‍nyaḥ paramaśobhanāḥ /
prāsūta rukmiṇī putraṃ pradyumnaṃ cārudarśanam

jātakarmādikaṃ tasya cakāra madhusūdanaḥ /
hṛto'sau sūtikāgehācchambareṇa balīyasā

nītaśca svapurīṃ bālo māyāvatyai samarpitaḥ /
vāsudevo hṛtaṃ dṛṣṭvā putraṃ śokasamanvitaḥ

jagāma śaraṇaṃ devīṃ bhaktiyuktena cetasā /
vṛtrāsurādayo daityā līlayaiva yayā hatāḥ

tato'sau yogamāyāyāścakāra paramāṃ smṛtim /
vacobhiḥ paramodārairakṣaraiḥ stavanaiḥ śubhaiḥ

śrīkṛṣṇa uvāca
mātarmayātitapasā paritoṣitā tvaṃ
prāgjanmani prasumanādibhirarcitāsi /
dharmātmajena badarīvanakhaṇḍamadhye
kiṃ vismṛto janani te tvayi bhaktibhāvaḥ

sūtīgṛhādapahṛtaḥ kimu bālako me
kenāpi duṣṭamanasāpyatha kautukādvā /
mānāpahārakaraṇāya mamādya nūnaṃ
lajjā tavāmba khalu bhaktajanasya yuktā

durgo mahānatitarāṃ nagarī suguptā
tatrāpi me'sti sadanaṃ kila madhyabhāge /
antaḥpure ca pihitaṃ nanu sūtigehaṃ
bālo hṛtaḥ khalu tathāpi mamaiva doṣāt

nāhaṃ gataḥ parapuraṃ na ca yādavāśca
rakṣāvatīva nagarī kila vīravaryaiḥ /
māyā tavaiva janani prakaṭaprabhāvā
me bālakaḥ parihṛtaḥ kuhakena kena

no vedmyahaṃ janani te caritaṃ suguptaṃ
ko veda mandamatiralpavideva dehī /
kvāsau gato mama bhaṭairna ca vīkṣito vā
hartāmbike javanikā tava kalpiteyam

citraṃ na te'tra purato mama mātṛgarbho
nītastvayārdhasamaye kila māyayāsau /
yaṃ rohiṇī haladharaṃ suṣuve prasiddhaṃ
dūre sthitā patiparā mithunaṃ vināpi

sṛṣṭiṃ karoṣi jagatāmanupālanaṃ ca
nāśaṃ tathaiva punarapyaniśaṃ guṇaistvam /
ko veda te'mba caritaṃ duritāntakāri
prāyeṇa sarvamakhilaṃ vihitaṃ tvayaitat

utpādya putrajananaprabhavaṃ pramodaṃ
dattvā punarvirahajaṃ kila duḥkhabhāram /
tvaṃ krīḍase sulalitaiḥ khalu tairvihārai-
rno cetkathaṃ mama sutāptiratirvṛthā syāt

mātāsya roditi bhṛśaṃ kurarīva bālā
duḥkhaṃ tanoti mama sannidhigā sadaiva /
kaṣṭaṃ na vetsi lalite'pramitaprabhāve
mātastvameva śaraṇaṃ bhavapīḍitānām

sīmā sukhasya sutajanma tadīyanāśo
duḥkhasya devi bhavane vibudhā vadanti /
tatkiṃ karomi janani prathame pranaṣṭe
putre mamādya hṛdayaṃ sphuṭatīva mātaḥ

yajñaṃ karomi tava tuṣṭikaraṃ vrataṃ vā
daivaṃ ca pūjanamathākhiladuḥkhahā tvam /
mātaḥ suto'tra yadi jīvati darśayāśu
tvaṃ vai kṣamā sakalaśokavināśanāya

vyāsa uvāca
evaṃ stutā tadā devī kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā /
pratyakṣadarśanā bhūtvā tamuvāca jagad‌gurum

śrīdevyuvāca
śokaṃ mā kuru deveśa śāpo'yaṃ te purātanaḥ /
tasya yogena putraste śambareṇa hṛto balāt

ataste ṣoḍaśe varṣe hatvā taṃ śambaraṃ balāt /
āgamiṣyati putraste matprasādānna saṃśayaḥ

vyāsa uvāca
ityuktvāntardadhe devī caṇḍikā caṇḍavikramā /
bhagavānapi putrasya śokaṃ tyaktvābhavatsukhī

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
caturthaskandhe devyā kṛṣṇaśokāpanodanaṃ nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ