Language

ENहिગુ
Scripture Library

Devi Bhagavata Purana · Chapter 4.2

4.2.1

karmaṇo janmādikāraṇatvanirūpaṇam
sūta uvāca
evaṃ pṛṣṭaḥ purāṇajño vyāsaḥ satyavatīsutaḥ /
parīkṣitasutaṃ śāntaṃ tato vai janamejayam

4.2.2

uvāca saṃśayacchettṛ vākyaṃ vākyaviśāradaḥ /
vyāsa uvāca
rājan kimetadvaktavyaṃ karmaṇāṃ gahanā gatiḥ

4.2.3

durjñeyā kila devānāṃ mānavānāṃ ca kā kathā /
yadā samutthitaṃ caitadbrahmāṇḍaṃ triguṇātmakam

4.2.4

karmaṇaiva samutpattiḥ sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ /
anādinidhanā jīvāḥ karmabījasamud‌bhavāḥ

4.2.5

nānāyoniṣu jāyante mriyante ca punaḥ punaḥ /
karmaṇā rahito dehasaṃyogo na kadācana

4.2.6

śubhāśubhaistathā miśraiḥ karmabhirveṣṭitaṃ tvidam /
trividhāni hi tānyāhurbudhāstattvavidaśca ye

4.2.7

sañcitāni bhaviṣyanti prārabdhāni tathā punaḥ /
vartamānāni dehe'smiṃstraividhyaṃ karmaṇāṃ kila

4.2.8

brahmādīnāṃ ca sarveṣāṃ tadvaśatvaṃ narādhipa /
sukhaṃ duḥkhaṃ jarāmṛtyuharṣaśokādayastathā

4.2.9

kāmakrodhau ca lobhaśca sarve dehagatā guṇāḥ /
daivādhīnāśca sarveṣāṃ prabhavanti narādhipa

4.2.10

rāgadveṣādayo bhāvāḥ svarge'pi prabhavanti hi /
devānāṃ mānavānāñca tiraścāṃ ca tathā punaḥ

4.2.11

vikārāḥ sarva evaite dehena saha saṅgatāḥ /
pūrvavairānuyogena snehayogena vai punaḥ

4.2.12

utpattiḥ sarvajantūnāṃ vinā karma na vidyate /
karmaṇā bhramate sūryaḥ śaśāṅkaḥ kṣayarogavān

4.2.13

kapālī ca tathā rudraḥ karmaṇaiva na saṃśayaḥ /
anādinidhanaṃ caitatkāraṇaṃ karma vidyate

4.2.14

teneha śāśvataṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam /
nityānityavicāre'tra nimagnā munayaḥ sadā

4.2.15

na jānanti kimetadvai nityaṃ vānityameva ca /
māyāyāṃ vidyamānāyāṃ jagannityaṃ pratīyate

4.2.16

kāryābhāvaḥ kathaṃ vācyaḥ kāraṇe sati sarvathā /
māyā nityā kāraṇañca sarveṣāṃ sarvadā kila

4.2.17

karmabījaṃ tato'nityaṃ cintanīyaṃ sadā budhaiḥ /
bhramatyeva jagatsarvaṃ rājankarmaniyantritam

4.2.18

nānāyoniṣu rājendra nānādharmamayeṣu ca /
icchayā ca bhaveñcanma viṣṇoramitatejasaḥ

4.2.19

yuge yugeṣvanekāsu nīcayoniṣu tatkatham /
tyaktvā vaikuṇṭhasaṃvāsaṃ sukhabhogānanekaśaḥ

4.2.20

viṇmūtramandire vāsaṃ saṃtrastaḥ ko'bhivāñchati /
puṣpāvacayalīlāṃ ca jalakeliṃ sukhāsanam

4.2.21

tyaktvā garbhagṛhe vāsaṃ ko'bhivācchati buddhimān /
tūlikāṃ mṛdusaṃyuktāṃ divyāṃ śayyāṃ vinirmitām

4.2.22

tyaktvādhomukhavāsaṃ ca ko'bhivāñchati paṇḍitaḥ /
gītaṃ nṛtyañca vādyañca nānābhāvasamanvitam

4.2.23

muktvā ko narake vāsaṃ manasāpi vicintayet /
sindhujād‌bhutabhāvānāṃ rasaṃ tyaktvā sudustvajam

4.2.24

viṇmūtrarasapānañja ka icchenmatimānnaraḥ /
garbhavāsātparo nāsti narako bhuvanatraye

4.2.25

tad‌bhītāśca prakurvanti munayo dustaraṃ tapaḥ /
hitvā bhogañca rājyañca vane yānti manasvinaḥ

4.2.26

yad‌bhītāstu vimūḍhātmā kastaṃ sevitumicchati /
garbhe tudanti kṛmayo jaṭharāgnistapatyadhaḥ

4.2.27

vapāsaṃveṣṭanaṃ kūraṃ kiṃ sukhaṃ tatra bhūpate /
varaṃ kārāgṛhe vāso bandhanaṃ nigaḍairvaram

4.2.28

alpamātraṃ kṣaṇaṃ naiva garbhavāsaḥ kvacicchubhaḥ /
garbhavāse mahadduḥkhaṃ daśamāsanivāsanam

4.2.29

tathā niḥsaraṇe duḥkhaṃ yoniyantre'tidāruṇe /
bālabhāve tadā duḥkhaṃ mūkājñabhāvasaṃyutam

4.2.30

kṣutṛṣṇāvedanāśaktaḥ paratantro'tikātaraḥ /
kṣudhite rudite bāle mātā cintāturā tadā

4.2.31

bheṣajaṃ pātumicchantī jñātvā vyādhivyathāṃ dṛḍhām /
nānāvidhāni duḥkhāni bālabhāve bhavanti vai

4.2.32

kiṃ sukhaṃ vibudhā dṛṣṭvā janma vāñchanti cecchayā /
saṃgrāmamamaraiḥ sārdhaṃ sukhaṃ tyaktvā nirantaram

4.2.33

kartumicchecca ko mūḍhaḥ śramadaṃ sukhanāśanam /
sarvathaiva nṛpaśreṣṭha sarve brahmādayaḥ surāḥ

4.2.34

kṛtakarmavipākena prāpnuvanti sukhāsukhe /
avaśyameva bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham /
dehavad‌bhirnṛbhirdevaistiryagbhiśca nṛpottama

4.2.35

tapasā dānayajñaiśca mānavaścendratāṃ vrajet /
kṣīṇe puṇye'tha śakro'pi patatyeva na saṃśayaḥ

4.2.36

rāmāvatārayogena devā vānaratāṃ gatāḥ /
tathā kṛṣṇasahāyārthaṃ devā yādavatāṃ gatāḥ

4.2.37

evaṃ yuge yuge viṣṇuravatārānanekaśaḥ /
karoti dharmarakṣārthaṃ brahmaṇā prerito bhṛśam

4.2.38

punaḥ punarharerevaṃ nānāyoniṣu pārthiva /
avatārā bhavantyanye rathacakravadad‌bhutāḥ

4.2.39

daityānāṃ hananaṃ karma kartavyaṃ hariṇā svayam /
aṃśāṃśena pṛthivyāṃ vai kṛtvā janma mahātmanā

4.2.40

tadahaṃ saṃpravakṣyāmi kṛṣṇajanmakathāṃ śubhām /
sa eva bhagavānviṣṇuravatīrṇo yadoḥ kule

4.2.41

kaśyapasya muneraṃśo vasudevaḥ pratāpavān /
govṛttirabhavadrājan pūrvaśāpānubhāvataḥ

4.2.42

kaśyapasya ca dve pat‍nyau śāpādatra mahīpate /
aditiḥ surasā caivamāsatuḥ pṛthivīpate

4.2.43

devakī rohiṇī cobhe bhaginyau bharatarṣabha /
varuṇena mahāñchāpo dattaḥ kopāditi śrutam

4.2.44

rājovāca
kiṃ kṛtaṃ kaśyapenāgo yena śapto mahānṛṣiḥ /
sabhāryaḥ sa kathaṃ jātastadvadasva mahāmate

4.2.45

kathañca bhagavānviṣṇustatra jāto'sti gokule /
vāsī vaikuṇṭhanilaye ramāpatirakhaṇḍitaḥ

4.2.46

nideśātkasya bhagavānvartate prabhuravyayaḥ /
nārāyaṇaḥ suraśreṣṭho yugādiḥ sarvadhārakaḥ

4.2.47

sa kathaṃ sadanaṃ tyaktvā karmavāniva mānuṣe /
karoti jananaṃ kasmādatra me saṃśayo mahān

4.2.48

prāpya mānuṣadehaṃ tu karoti ca viḍambanam /
bhāvānnānāvidhāṃstatra mānuṣe duṣṭajanmani

4.2.49

kāmaḥ krodho'marṣaśokau vairaṃ prītiśca karhicit /
sukhaṃ duḥkhaṃ bhayaṃ nṝṇāṃ dainyamārjavameva ca

4.2.50

duṣkṛtaṃ sukṛtaṃ caiva vacanaṃ hananaṃ tathā /
poṣaṇaṃ calanaṃ tāpo vimarśaśca vikatthanam

4.2.51

lobho dambhastathā mohaḥ kapaṭaḥ śocanaṃ tathā /
ete cānye tathā bhāvā mānuṣye sambhavanti hi

4.2.52

sa kathaṃ bhagavānviṣṇustvaktyā sukhamanaśvaram /
karoti mānuṣaṃ janma bhāvaistaistairabhidrutam

4.2.53

kiṃ sukhaṃ mānuṣaṃ prāpya bhuvi janma munīśvara /
kiṃ nimittaṃ hariḥ sākṣād‌garbhavāsaṃ karoti vai

4.2.54

garbhaduḥkhaṃ janmaduḥkhaṃ bālabhāve tathā punaḥ /
yauvane kāmajaṃ duḥkhaṃ gārhastye'timahattaram

4.2.55

duḥkhānyetānyavāpnoti mānuṣe dvijasattama /
kathaṃ sa bhagavānviṣṇuravatārānpunaḥ punaḥ

4.2.56

prāpya rāmāvatāraṃ hi hariṇā brahmayoninā /
duḥkhaṃ mahattaraṃ prāptaṃ vanavāse'tidāruṇe

4.2.57

sītāvirahajaṃ duḥkhaṃ saṃgrāmaśca punaḥ punaḥ /
kāntātyāgo'pyanenaivamanubhūto mahātmanā

4.2.58

tathā kṛṣṇāvatāre'pi janma rakṣāgṛhe punaḥ /
gokule gamanaṃ caiva gavāṃ cāraṇamityuta

4.2.59

kaṃsasya hananaṃ kaṣṭād‌ dvārakāgamanaṃ punaḥ /
nānāsaṃsāraduḥkhāni bhuktavānbhagavān katham

4.2.60

svecchayā kaḥ pratīkṣeta mukto duḥkhāni jñānavān /
saṃśayaṃ chindhi sarvajña mama cittapraśāntaye

4.2.2

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ sahitāyāṃ //
caturthaskandhe karmaṇo janmādikāraṇatvanirūpaṇaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ

Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc