Devi Bhagavata Purana · Chapter 4.1

janamejayapraśnāḥ
janamejaya uvāca
vāsaveya muniśreṣṭha sarvajñānanidhe'nagha /
praṣṭumicchāmyahaṃ svāminnasmākaṃ kulavardhana

śūrasenasutaḥ śrīmānvasudevaḥ pratāpavān /
śrutaṃ mayā hariryasya putrabhāvamavāptavān

devānāmapi pūjyo'bhūnnāmnā cānakadundubhiḥ /
kārāgāre kathaṃ baddhaḥ kaṃsasya dharmatatparaḥ

devakyā bhāryayā sārdhaṃ kimāgaḥ kṛtavānasau /
devakyā bālaṣaṭkasya vināśaśca kṛtaḥ punaḥ

tena kaṃsena kasmādvai yayātikulajena ca /
kārāgāre kathaṃ janma vāsudevasya vai hareḥ

gokule ca kathaṃ nīto bhagavānsātvatāṃ patiḥ /
gato janmāntaraṃ kasmātpitarau nigaḍe sthitau

devakīvasudevau ca kṛṣṇasyāmitatejasaḥ /
kathaṃ na mocitau vṛddhau pitarau hariṇāmunā

jagatkartuṃ samarthena sthitena janakodare /
prāktanaṃ kiṃ tayoḥ karma durvijñeyaṃ mahātmabhiḥ

janma vai vāsudevasya yatrāsītparamātmanaḥ /
ke te putrāśca kā bālā yā kaṃsena vipothitā

śilāyāṃ nirgatā vyomni jātā tvaṣṭabhujā punaḥ /
gārhasthyañca harerbrūhi bahubhāryasya cānagha

kāryāṇi tatra tānyeva dehatyāgaṃ ca tasya vai /
kiṃvadantyā śrutaṃ yattanmano mohayatīva me

caritaṃ vāsudevasya tvamākhyāhi yathātatham /
naranārāyaṇau devau purāṇāvṛṣisattamau

dharmaputrau mahātmānau tapaśceraturuttamam /
yau munī bahuvarṣāṇi puṇye badarikāśrame

nirāhārau jitātmānau niḥspṛhau jitaṣaḍguṇau /
viṣṇoraṃśau jagatsthemne tapaśceraturuttamam

tayoraṃśāvatārau hi jiṣṇukṛṣṇau mahābalau /
prasiddhau munibhiḥ proktau sarvajñairnāradādibhiḥ

vidyamānaśarīrau tau kathaṃ dehāntaraṃ gatau /
naranārāyaṇau devau punaḥ kṛṣṇārjunau katham

yau cakratustapaścograṃ muktyarthaṃ munisattamau /
tau kathaṃ prāpaturdehau prāptayogau mahātapau

śūdraḥ svadharmaniṣṭhastu dehānte kṣatriyastu saḥ /
śubhācāro mṛto yo vai sa śūdro brāhmaṇo bhavet

brāhmaṇo niḥspṛhaḥ śānto bhavarogādvimucyate /
viparītamidaṃ bhāti naranārāyaṇau ca tau

tapasā śoṣitātmānau kṣatriyau tau babhūvatuḥ /
kena tau karmaṇā śāntau jātau śāpena vā punaḥ

brāhmaṇau kṣatriyau jātau kāraṇaṃ tanmune vada /
yādavānāṃ vināśaśca brahmaśāpāditi śrutaḥ

kṛṣṇasyāpi hi gāndhāryāḥ śāpenaiva kulakṣayaḥ /
pradyumnaharaṇaṃ caiva śambareṇa kathaṃ kṛtam

vartamāne vāsudeve devadeve janārdane /
putrasya sūtikāgehāddharaṇaṃ cātidurghaṭam

dvārakādurgamadhyādvai hariveśmādduratyayāt /
na jñātaṃ vāsudevena tatkathaṃ divyacakṣuṣā

sandeho'yaṃ mahānbrahmannisandehaṃ kuru prabho /
yatpat‍nyo vāsudevasya dasyubhirluṇṭhitā hṛtāḥ

svargate devadeve tu tatkathaṃ munisattama /
saṃśayo jāyate brahmaṃścittāndolanakārakaḥ

viṣṇoraṃśaḥ samud‌bhūtaḥ śaurirbhūbhārahārakṛt /
sa kathaṃ mathurārājyaṃ bhayāttyaktvā janārdanaḥ

dvāravatyāṃ gataḥ sādho sasainyaḥ sasuhṛd‌gaṇaḥ /
avatāro hareḥ prokto bhūbhāraharaṇāya vai

pāpātmanāṃ vināśāya dharmasaṃsthāpanāya ca /
tatkathaṃ vāsudevena caurāste na nipātitāḥ

yairhṛtā vāsudevasya pat‍nyaḥ saṃluṇṭhitāśca tāḥ /
stenāste kiṃ na vijñātāḥ sarvajñena satā punaḥ

bhīṣmadroṇavadhaḥ kāmaṃ bhūbhāraharaṇe mataḥ /
arcitāśca mahātmānaḥ pāṇḍavā dharmatatparāḥ

kṛṣṇabhaktāḥ sadācārā yudhiṣṭhirapurogamāḥ /
te kṛtvā rājasūyañca yajñarājaṃ vidhānataḥ

dakṣiṇā vividhā dattvā brāhmaṇebhyo'tibhāvataḥ /
pāṇḍuputrāstu devāṃśā vāsudevāśritā mune

ghoraṃ duḥkhaṃ kathaṃ prāptāḥ kva gataṃ sukṛtañca tat /
kiṃ tatpāpaṃ mahāraudraṃ yena te pīḍitāḥ sadā

draupadī ca mahābhāgā vedīmadhyātsamutthitā /
ramāṃśajā ca sādhvī ca kṛṣṇabhaktiyutā tathā

sā kathaṃ duḥkhamatulaṃ prāpa ghoraṃ punaḥ punaḥ /
duḥśāsanena sā keśe gṛhītā pīḍitā bhṛśam

rajasvalā sabhāyāṃ tu nītā bhītaikavāsasā /
virāṭanagare dāsī jātā matsyasya sā punaḥ

dharṣitā kīcakenātha rudatī kurarī yathā /
hṛtā jayadrathenātha krandamānātiduḥkhitā

mocitā pāṇḍavaiḥ paścād‌balavad‌bhirmahātmabhiḥ /
pūrvajanmakṛtaṃ pāpaṃ kiṃ tadyena ca pīḍitāḥ

duḥkhānyanekānyāptāste kathayādya mahāmate /
rājasūyaṃ kratuvaraṃ kṛtvā te mama pūrvajāḥ

duḥkhaṃ mahattaraṃ prāptāḥ pūrvajanmakṛtena vai /
devāṃśānāṃ kathaṃ teṣāṃ saṃśayo'yaṃ mahānhi me

sadācāraistu kaunteyairbhīṣmadroṇādayo hatāḥ /
chalena dhanalābhārthaṃ jānānairnaśvaraṃ jagat

preritā vāsudevena pāpe ghore mahātmanā /
kulaṃ kṣayitavantaste hariṇā paramātmanā

varaṃ bhikṣāṭanaṃ sādhornīvārairjīvanaṃ varam /
yodhānna hatvā lobhena śilpena jīvanaṃ varam

vicchinnastu tvayā vaṃśo rakṣito munisattama /
samutpādya sutānāśu golakācchatrunāśanān

so'lpenaiva tu kālena virāṭatanayāsutaḥ /
tāpasasya gale sarpaṃ nyastavānkathamad‌bhutam

nako'pi brāhmaṇaṃ dveṣṭi kṣatriyasya kulod‌bhavaḥ /
tāpasaṃ maunasaṃyuktaṃ pitrā kiṃ tatkṛtaṃ mune

etairanyaiśca sandehairvikalaṃ me mano'dhunā /
sthiraṃ kuru pitaḥ sādho sarvajño'si dayānidhe

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ //
caturthaskandhe janamejayapraśno nāma prathamo'dhyāyaḥ