Devi Bhagavata Purana · Chapter 3.21

kanyayā svapitaraṃ prati sudarśanena saha vivāhārthakathanam
vyāsa uvāca
subāhurapi tacchrutvā yuktamuktaṃ tayā tadā /
cintāviṣṭo babhūvāśu kiṃ kartavyamataḥ param

saṅgatāḥ pṛthivīpālāḥ sasainyāḥ saparigrahāḥ /
upaviṣṭāś‍ca mañceṣu yoddhukāmā mahābalāḥ

yadi bravīmi tānsarvānsutā nāyāti sāmpratam /
tathāpi kopasaṃyuktā hanyurmā duṣṭabuddhayaḥ

na me sainyabalaṃ tādṛṅna durgabalamad‌bhutam /
yenāhaṃ nṛpatīnsarvān pratyādeṣṭumihotsahe

sudarśanastathaikākī hyasahāyo'dhanaḥ śiśuḥ /
kiṃ kartavyaṃ nimagno'haṃ sarvathā duḥkhasāgare

iti cintāparo rājā jagāma nṛpasannidhau /
praṇamya tānuvācātha praśrayāvanato nṛpaḥ

kiṃ kartavyaṃ nṛpāḥ kāmaṃ naiti me maṇḍape sutā /
bahuśaḥ preryamāṇā'pi sā mātrā'pi mayā'pi ca

mūrghnā patāmi pādeṣu rājñāṃ dāso'smi sāmpratam /
pūjādikaṃ gṛhītvā'dya vrajantu sadanāni vaḥ

dadāmi bahurat‍nāni vastrāṇi ca gajān rathān /
gṛhītvā'dya kṛpāṃ kṛtvā vrajantu bhavanānyuta

na vaśe me sutā bālā mriyate yadi kheditā /
tadā me syānmahad‍duḥkhaṃ tena cintāturo'smyaham

bhavantaḥ karuṇāvanto mahābhāgyā mahaujasaḥ /
kiṃ me tayā duhitrā tu mandayā durvinītayā

anugrāhyo'smi vaḥ kāmaṃ dāso'hamiti sarvathā /
sutā suteva mantavyā bhavad‌bhiḥ sarvathā mama

vyāsa uvāca
śrutvā subāhuvacanaṃ nocuḥ kecana bhūmipāḥ /
yudhājitkrodhatāmrākṣastamuvāca ruṣānvitaḥ

rājanmūrkho'si kiṃ brūṣe kṛtvā kārya suninditam /
svayaṃvaraḥ kathaṃ mohād‌racitaḥ saṃśaye sati

militā bhūbhujaḥ sarve tvayāhūtāḥ svayaṃvare /
kathamadya nṛpā gantuṃ yogyāste svagṛhānprati

avamānya nṛpānsarvāṃstvaṃ kiṃ sudarśanāya vai /
dātumicchasi putrīñca kimanāryamataḥ param

vicārya puruṣeṇādau kāryaṃ vai śubhamicchatā /
ārabdhavyaṃ tvayā tattu kṛtaṃ rājannajānatā

etānvihāya nṛpatīnbalavāhanasaṃyutān /
varaṃ sudarśanaṃ kartuṃ kathamicchasi sāmpratam

ahaṃ tvāṃ hanmi pāpiṣṭhaṃ tathā paś‍cātsudarśanam /
dauhitrāyādya te kanyāṃ dāsyāmīti viniś‍cayaḥ

mayi tiṣṭhati ko'nyosti yaḥ kanyāṃ hartumicchati /
sudarśanaḥ kiyānadya nirdhano nirbalaḥ śiśuḥ

bhāradvājāśrame pūrvaṃ mukto munikṛte mayā /
nādyāhaṃ mocayiṣyāmi sarvathā jīvitaṃ śiśoḥ

tasmādvicārya samyaktvaṃ putryā ca bhāryayā saha /
dauhitrāya priyāṃ kanyāṃ dehi me subhruvaṃ kila

sambandhī bhava dattvā tvaṃ putrīmetāṃ manoramām /
uccāśrayaḥ prakartavyaḥ sarvadā śubhamicchatā

sudarśanāya dattvā tvaṃ putrīṃ prāṇapriyāṃ śubhām /
ekākine'pyarājyāya kiṃ sukhaṃ prāptumicchasi

( kulaṃ vittaṃ balaṃ rūpaṃ rājyaṃ durgaṃ suhṛjjanam /
dṛṣṭvā kanyā pradātavyā nānyathā sukhamṛcchati) //
paricintaya dharmaṃ tvaṃ rājanītiñca śāś‍vatīm /
kuru kāryaṃ yathāyogyaṃ mā kṛthā matimanyathā

suhṛdasi mamātyarthaṃ hitaṃ te prabravīmyaham /
samānaya sutāṃ rājan maṇḍape tāṃ sakhīvṛtām

sudarśanamṛte ceyaṃ variṣyati yadā'pyasau /
vigraho me tadā na syādvivāho'stu tavepsitaḥ

anye nṛpatayaḥ sarve kulīnāḥ sabalāḥ samāḥ /
virodhaḥ kīdṛśastvenaṃ vṛṇodyadi nṛpottama

anyathā'haṃ hariṣye'dya balātkanyāmimāṃ śubhām /
mā virodhaṃ suduḥsādhyaṃ gaccha pārthivasattama

vyāsa uvāca
yudhājitā samādiṣṭaḥ subāhuḥ śokasaṃyutaḥ /
niḥś‍vasanbhavanaṃ gatvā bhāryāṃ prāha śucāvṛtaḥ

putrīṃ brūhi sudharmajñe kalahe samupasthite /
kiṃ karttavyaṃ mayā śakyaṃ tvadvaśo'smi sulocane

vyāsa uvāca
sā śrutvā pativākyaṃ tu gatvā prāha sutāntikam /
vatse rājātiduḥkhārtaḥ pitā te'dyāpi vartate

tvadarthe vigrahaḥ kāmaṃ samutpanno'dya bhūbhṛtām /
anyaṃ varaya suśroṇi sudarśanamṛte nṛpam

yadi sudarśanaṃ vatse haṭhāttvaṃ vai variṣyasi /
yudhājittvāṃ ca māṃ caiva haniṣyati balānvitaḥ

sudarśanaṃ ca rājā'sau balamattaḥ pratāpavān /
dvitīyaste patiḥ paś‍cād‌bhavitā kalahe sati

tasmātsudarśanaṃ tyaktvā varayānyaṃ nṛpottamam /
sukhamicchasi cenmahyaṃ tubhyaṃ vā mṛgalocane /
iti mātrā bodhitāṃ tāṃ paś‍cād‌rājāpyabodhayat

ubhayorvacanaṃ śrutvā nirbhayovāca kanyakā
kanyovāca
satyamuktaṃ nṛpaśreṣṭha jānāsi ca vrataṃ mama

nānyaṃ vṛṇomi bhūpāla sudarśanamṛte kvacit /
bibheṣi yadi rājendra nṛpebhyaḥ kila kātaraḥ

sudarśanāya dattvā māṃ visarjaya purād‌bahiḥ /
sa māṃ rathe sāmāropya nirgamiṣyati te purāt

bhavitavyaṃ tu paś‍cādvai bhaviṣyati na cānyathā /
nātra cintā tvayā kāryā bhavitavye nṛpottama

yad‌bhāvi tad‌bhavatyeva sarvathātra na saṃśayaḥ /
rājovāca
na putri sāhasaṃ kāryaṃ matimad‌bhiḥ kadācana

bahubhirna viroddhavyamiti vedavido viduḥ /
visrakṣyāmi kathaṃ kanyāṃ dattvā rājasutāya ca

rājāno varasaṃyuktāḥ kiṃ na kuryurasāmpratam /
yadi te rocate vatse paṇaṃ saṃvidadhāmyaham

janakena yathā pūrvaṃ kṛtaḥ sītāsvayaṃvare /
śaivaṃ dhanuryathā tena dhṛtaṃ kṛtvā paṇaṃ tathā

tathāhamapi tanvaṅ‌gi karomyadya durāsadam /
vivādo yena rājñāṃ vai kṛte sati śamaṃ vrajet

pālayiṣyati yaḥ kāmaṃ sa te bhartā bhaviṣyati /
sudarśanastathā'nyo vā yaḥ kaścid‌balavattaraḥ

pālayitvā paṇaṃ tvāṃ vai varayiṣyati sarvathā /
evaṃ kṛte nṛpāṇāṃ tu vivādaḥ śamito bhavet

sukhenāhaṃ vivāhaṃ te kariṣyāmi tataḥ param /
kanyovāca
sandehe naiva majjāmi mūrkhakṛtyamidaṃ yataḥ

mayā sudarśanaḥ pūrvaṃ dhṛtaścetasi nānyathā /
kāraṇaṃ puṇyapāpānāṃ mana eva mahīpate

manasā vidhṛtaṃ tyaktvā kathamanyaṃ vṛṇe pitaḥ /
kṛte paṇe mahārāja sarveṣāṃ vaśagā hyaham

ekaḥ pālayitā dvau vā bahavo vā bhavanti cet /
kiṃ kartavyaṃ tadā tāta vivāde samupasthite

saṃśayādhiṣṭhite kārye matiṃ nāhaṃ karomyataḥ /
mā cintāṃ kuru rājendra dehi sudarśanāya mām

vivāhaṃ vidhinā kṛtvā śaṃ vidhāsyati caṇḍikā /
yannāmakīrtanādeva duḥkhaugho vilayaṃ vrajet

tāṃ smṛtvā paramāṃ śaktiṃ kuru kāryamatandritaḥ /
gatvā vada nṛpebhyastvaṃ kṛtāñjalipuṭo'dya vai

āgantavyañca śvaḥ sarvairiha bhūpaiḥ svayaṃvare /
ityuktvā tvaṃ visṛjyāśu sarvaṃ nṛpatimaṇḍalam

vivāhaṃ kuru rātrau me vedoktavidhinā nṛpa /
pāribarhaṃ yathāyogyaṃ dattvā tasmai visarjaya

gamiṣyati gṛhītvā māṃ dhruvasandhisutaḥ kila /
kadācitte nṛpāḥ kruddhāḥ saṅgrāmaṃ karttumudyatāḥ

bhaviṣyati tadā devī sāhāyyaṃ naḥ kariṣyati /
so'pi rājasutastaistu saṅgrāmaṃ saṃvidhāsyati

daivānmṛdhe mṛte tasminmariṣyāmyahamapyuta /
svasti testu gṛhe tiṣṭha dattvā māṃ sahasainyakaḥ

ekaivāhaṃ gamiṣyāmi tena sārdhaṃ riraṃsayā /
vyāsa uvāca
iti tasyā vacaḥ śrutvā rājā'sau kṛtaniścayaḥ /
matiṃ cakre tathā kartuṃ viśvāsaṃ pratipadya ca

iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīyaskandhe
kanyayā svapitaraṃ prati sudarśanena saha vivāhārthakathanaṃ nāmaikaviṃśo'dhyāyaḥ