Language

ENहिગુ
Scripture Library

Devi Bhagavata Purana · Chapter 3.14

3.14.1

yudhājid‌vīrasenayoryuddhārthaṃ sajjībhavanam
janamejaya uvāca
śruto vai hariṇā klṛpto yajño vistarato dvija /
mahimānaṃ tathāmbāyā vada vistarato mama

3.14.2

śrutvā devyāś‍caritraṃ vai kurve makhamanuttamam /
prasādāttava viprendra bhaviṣyāmi ca pāvanaḥ

3.14.3

vyāsa uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi devyāś‍caritamuttamam /
itihāsaṃ purāṇañca kathayāmi suvistaram

3.14.4

kosaleṣu nṛpaśreṣṭhaḥ sūryavaṃśasamud‌bhavaḥ /
puṣyaputro mahātejā dhruvasandhiriti smṛtaḥ

3.14.5

dharmātmā satyasandhaś‍ca varṇāśramahite rataḥ /
ayodhyāyāṃ samṛddhāyāṃ rājyaṃ cakre śucivrataḥ

3.14.6

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś‍cānye tathā dvijāḥ /
svāṃ svāṃ vṛttiṃ samāsthāya tad‌rājye dharmato'bhavan

3.14.7

na caurāḥ piśunā dhūrtāstasya rājye ca kutracit /
dambhāḥ kṛtaghnā mūrkhāś‍ca vasanti kila mānavāḥ

3.14.8

evaṃ vai vartamānasya nṛpasya kurusattama /
dve pat‍nyau rūpasampanne hyāsatuḥ kāmabhogade

3.14.9

manoramā dharmapat‍nī surūpā'tivicakṣaṇā /
līlāvatī dvitīyā ca sā'pi rūpaguṇānvitā

3.14.10

vijahāra sapat‍nībhyāṃ gṛheṣūpavaneṣu ca /
krīḍāgirau dīrghikāsu saudheṣu vividheṣu ca

3.14.11

manoramā śubhe kāle suṣuve putramuttamam /
sudarśanābhidhaṃ putraṃ rājalakṣaṇasaṃyutam

3.14.12

līlāvatyapi tatpat‍nī māsenaikena bhāminī /
suṣuve sundaraṃ putraṃ śubhe pakṣe dine tathā

3.14.13

cakāra nṛpatistatra jātakarmādikaṃ dvayoḥ /
dadau dānāni viprebhyaḥ putrajanmapramoditaḥ

3.14.14

prītiṃ tayoḥ samāṃ rājā cakāra sutayornṛpa /
nṛpaś‍cakāra sauhārdeṣvantaraṃ na kadācana

3.14.15

cūḍākarma tayoś‍cakre vidhinā nṛpasattamaḥ /
yathāvibhavamevāsau prītiyuktaḥ parantapaḥ

3.14.16

kṛtacūḍau sutau kāmaṃ jahraturnṛpatermanaḥ /
krīḍamānāvubhau kāntau lokānāmanurañjakau

3.14.17

tayoḥ sudarśano jyeṣṭho līlāvatyāḥ sutaḥ śubhaḥ /
śatrujitsaṃjñakaḥ kāmaṃ cāṭuvākyo babhūva ha

3.14.18

nṛpateḥ prītijanako mañjuvākcārudarśanaḥ /
prajānāṃ vallabhaḥ so'bhūttathā mantrijanasya vai

3.14.19

tathā tasminnṛpaḥ prītiñcakāra guṇayogataḥ /
mandabhāgyānmandabhāvo na tathā vai sudarśane

3.14.20

evaṃ gacchati kāle tu dhruvasandhirnṛpottamaḥ /
jagāma vanamadhye'sau mṛgayābhirataḥ sadā

3.14.21

nighnanmṛgān rurūnkambūnsūkarāngavayāñchaśān /
mahiṣāñcharabhānkhaḍ‌gāṃś‍cikrīḍa nṛpatirvane

3.14.22

krīḍamāne nṛpe tatra vane ghore'tidāruṇe /
udatiṣṭhannikuñjāttu siṃhaḥ paramakopanaḥ

3.14.23

rājñā śilīmukhenādau viddhaḥ krodhavaśaṃ gataḥ /
dṛṣṭvāgre nṛpatiṃ siṃho nanāda meghaniḥsvanaḥ

3.14.24

kṛtvā cordhvaṃ sa lāṅgūlaṃ prasāritabṛhatsaṭaḥ /
hantuṃ nṛpatimākāśādutpapātātikopanaḥ

3.14.25

nṛpatistarasā vīkṣya dadhārāsiṃ kare tadā /
vāme carma samādāya sthitaḥ siṃha ivāparaḥ

3.14.26

sevakāstasya ye sarve te'pi bāṇānpṛthak‌pṛthak /
amuñcankupitāḥ kāmaṃ siṃhopari ruṣānvitāḥ

3.14.27

hāhākāro mahānāsītsamprahāraś‍ca dāruṇaḥ /
utpapāta tataḥ siṃho nṛpasyopari dāruṇaḥ

3.14.28

taṃ patantaṃ samālokya khaḍ‍genābhyahanannṛpaḥ /
so'pi krūrairnakhāgraiś‍ca tatrāgatya vidāritaḥ

3.14.29

sa nakhairāhato rājā papāta ca mamāra vai /
cukruśuḥ sainikāste tu nirjaghnurviśikhaistadā

3.14.30

mṛtaḥ siṃho'pi tatraiva bhūpatiś‍ca tathā mṛtaḥ /
sainikairmantrimukhyāśca tatrāgatya niveditāḥ

3.14.31

paralokagataṃ bhūpaṃ śrutvā te mantrisattamāḥ /
saṃskāraṃ kārayāmāsurgatvā tatra vanāntike

3.14.32

paralokakriyāṃ sarvāṃ vasiṣṭho vidhipūrvakam /
kārayāmāsa tatraiva paralokasukhāvaham

3.14.33

prajāḥ prakṛtayaś‍caiva vasiṣṭhaś‍ca mahāmuniḥ /
sudarśanaṃ nṛpaṃ kartuṃ mantraṃ cakruḥ parasparam

3.14.34

dharmapat‍nīsutaḥ śāntaḥ puruṣaś‍ca sulakṣaṇaḥ /
ayaṃ nṛpāsanārhaś‍ca hyabruvanmantrisattamāḥ

3.14.35

vasiṣṭho'pi tathaivāha yogyo'yaṃ nṛpateḥ sutaḥ /
bālo'pi dharmavān rājā nṛpāsanamihārhati

3.14.36

kṛte mantre mantrivṛddhairyudhājinnāma pārthivaḥ /
tatrājagāma tarasā śrutvā tūjjayinīpatiḥ

3.14.37

mṛtaṃ jāmātaraṃ śrutvā līlāvatyāḥ pitā tadā /
tatrājagāma tvarito dauhitrapriyakāmyayā

3.14.38

vīrasenastathā''yātaḥ sudarśanahitecchayā /
kaliṅgādhipatiś‍caiva manoramāpitā nṛpaḥ

3.14.39

ubhau tau sainyasaṃyuktau nṛpau sādhvasasaṃsthitau /
cakraturmantrimukhyaistairmantraṃ rājyasya kāraṇāt

3.14.40

yudhājittu tadā'pṛcchajjyeṣṭhaḥ kaḥ sutatordvayoḥ /
rājyaṃ prāpnoti jyeṣṭho vai na kanīyānkadācana

3.14.41

vīraseno'pi tatrāha dharmapat‍nīsutaḥ kila /
rājyārhaḥ sa yathā rājan śāstrajñebhyo mayā śrutam

3.14.42

yudhājitpunarāhedaṃ jyeṣṭho'yaṃ ca yathā guṇaiḥ /
rājalakṣaṇasaṃyukto na tathāyaṃ sudarśanaḥ

3.14.43

vivādo'tra susampanno nṛpayostatra lubdhayoḥ /
kaḥ sandehamapākartuṃ kṣamaḥ syādatisaṅkaṭe

3.14.44

yudhājinmantriṇaḥ prāha yūyaṃ svārthaparāḥ kila /
sudarśanaṃ nṛpaṃ kṛtvā dhanaṃ bhoktuṃ kilecchatha

3.14.45

yuṣmākaṃ tu vicāro'yaṃ mayā jñātastatheṅ‌gitaiḥ /
śatrujitsabalastasmātsammato vo nṛpāsane

3.14.46

mayi jīvati kaḥ kuryātkanīyāṃsaṃ nṛpaṃ kila /
tyaktvā jyeṣṭhaṃ guṇārhañca senayā ca samanvitam

3.14.47

nūnaṃ yuddhaṃ kariṣyāmi tasminkhaḍ‍gasya medinī /
dhārayā ca dvidhā bhūyādyuṣmākaṃ tatra kā kathā

3.14.48

vīrasenastu tacchrutvā yudhājitamabhāṣata /
bālau dvau sadṛśaprajñau ko bhedo'tra vicakṣaṇa

3.14.49

evaṃ vivadamānau tau saṃsthitau nṛpatī tadā /
prajāś‍ca ṛṣayaś‍caiva babhūvurvyagramānasāḥ

3.14.50

samājagmuś‍ca sāmantāḥ sasainyāḥ kleśatatparāḥ /
vigrahañcābhikāṅkṣantaḥ parasparamatandritāḥ

3.14.51

niṣādā hyāyayustatra śṛṅgaverapurāśrayāḥ /
rājadravyamapāhartuṃ mṛtaṃ śrutvā mahīpatim

3.14.52

putrau ca bālakau śrutvā vigrahaṃ ca parasparam /
caurāstatra samājagmurdeśadeśāntarādapi

3.14.53

sammardastatra sañjātaḥ kalahe samupasthite /
yudhājidvīrasenaś‍ca yuddhakāmau babhūvatuḥ

3.14.14

iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīyaskandhe
yudhājid‌vīrasenayoryuddhārthaṃ sajjībhavanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ

Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc