Devi Bhagavata Purana · Chapter 3.14
yudhājidvīrasenayoryuddhārthaṃ sajjībhavanam
janamejaya uvāca
śruto vai hariṇā klṛpto yajño vistarato dvija /
mahimānaṃ tathāmbāyā vada vistarato mama
śrutvā devyāścaritraṃ vai kurve makhamanuttamam /
prasādāttava viprendra bhaviṣyāmi ca pāvanaḥ
vyāsa uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi devyāścaritamuttamam /
itihāsaṃ purāṇañca kathayāmi suvistaram
kosaleṣu nṛpaśreṣṭhaḥ sūryavaṃśasamudbhavaḥ /
puṣyaputro mahātejā dhruvasandhiriti smṛtaḥ
dharmātmā satyasandhaśca varṇāśramahite rataḥ /
ayodhyāyāṃ samṛddhāyāṃ rājyaṃ cakre śucivrataḥ
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścānye tathā dvijāḥ /
svāṃ svāṃ vṛttiṃ samāsthāya tadrājye dharmato'bhavan
na caurāḥ piśunā dhūrtāstasya rājye ca kutracit /
dambhāḥ kṛtaghnā mūrkhāśca vasanti kila mānavāḥ
evaṃ vai vartamānasya nṛpasya kurusattama /
dve patnyau rūpasampanne hyāsatuḥ kāmabhogade
manoramā dharmapatnī surūpā'tivicakṣaṇā /
līlāvatī dvitīyā ca sā'pi rūpaguṇānvitā
vijahāra sapatnībhyāṃ gṛheṣūpavaneṣu ca /
krīḍāgirau dīrghikāsu saudheṣu vividheṣu ca
manoramā śubhe kāle suṣuve putramuttamam /
sudarśanābhidhaṃ putraṃ rājalakṣaṇasaṃyutam
līlāvatyapi tatpatnī māsenaikena bhāminī /
suṣuve sundaraṃ putraṃ śubhe pakṣe dine tathā
cakāra nṛpatistatra jātakarmādikaṃ dvayoḥ /
dadau dānāni viprebhyaḥ putrajanmapramoditaḥ
prītiṃ tayoḥ samāṃ rājā cakāra sutayornṛpa /
nṛpaścakāra sauhārdeṣvantaraṃ na kadācana
cūḍākarma tayoścakre vidhinā nṛpasattamaḥ /
yathāvibhavamevāsau prītiyuktaḥ parantapaḥ
kṛtacūḍau sutau kāmaṃ jahraturnṛpatermanaḥ /
krīḍamānāvubhau kāntau lokānāmanurañjakau
tayoḥ sudarśano jyeṣṭho līlāvatyāḥ sutaḥ śubhaḥ /
śatrujitsaṃjñakaḥ kāmaṃ cāṭuvākyo babhūva ha
nṛpateḥ prītijanako mañjuvākcārudarśanaḥ /
prajānāṃ vallabhaḥ so'bhūttathā mantrijanasya vai
tathā tasminnṛpaḥ prītiñcakāra guṇayogataḥ /
mandabhāgyānmandabhāvo na tathā vai sudarśane
evaṃ gacchati kāle tu dhruvasandhirnṛpottamaḥ /
jagāma vanamadhye'sau mṛgayābhirataḥ sadā
nighnanmṛgān rurūnkambūnsūkarāngavayāñchaśān /
mahiṣāñcharabhānkhaḍgāṃścikrīḍa nṛpatirvane
krīḍamāne nṛpe tatra vane ghore'tidāruṇe /
udatiṣṭhannikuñjāttu siṃhaḥ paramakopanaḥ
rājñā śilīmukhenādau viddhaḥ krodhavaśaṃ gataḥ /
dṛṣṭvāgre nṛpatiṃ siṃho nanāda meghaniḥsvanaḥ
kṛtvā cordhvaṃ sa lāṅgūlaṃ prasāritabṛhatsaṭaḥ /
hantuṃ nṛpatimākāśādutpapātātikopanaḥ
nṛpatistarasā vīkṣya dadhārāsiṃ kare tadā /
vāme carma samādāya sthitaḥ siṃha ivāparaḥ
sevakāstasya ye sarve te'pi bāṇānpṛthakpṛthak /
amuñcankupitāḥ kāmaṃ siṃhopari ruṣānvitāḥ
hāhākāro mahānāsītsamprahāraśca dāruṇaḥ /
utpapāta tataḥ siṃho nṛpasyopari dāruṇaḥ
taṃ patantaṃ samālokya khaḍgenābhyahanannṛpaḥ /
so'pi krūrairnakhāgraiśca tatrāgatya vidāritaḥ
sa nakhairāhato rājā papāta ca mamāra vai /
cukruśuḥ sainikāste tu nirjaghnurviśikhaistadā
mṛtaḥ siṃho'pi tatraiva bhūpatiśca tathā mṛtaḥ /
sainikairmantrimukhyāśca tatrāgatya niveditāḥ
paralokagataṃ bhūpaṃ śrutvā te mantrisattamāḥ /
saṃskāraṃ kārayāmāsurgatvā tatra vanāntike
paralokakriyāṃ sarvāṃ vasiṣṭho vidhipūrvakam /
kārayāmāsa tatraiva paralokasukhāvaham
prajāḥ prakṛtayaścaiva vasiṣṭhaśca mahāmuniḥ /
sudarśanaṃ nṛpaṃ kartuṃ mantraṃ cakruḥ parasparam
dharmapatnīsutaḥ śāntaḥ puruṣaśca sulakṣaṇaḥ /
ayaṃ nṛpāsanārhaśca hyabruvanmantrisattamāḥ
vasiṣṭho'pi tathaivāha yogyo'yaṃ nṛpateḥ sutaḥ /
bālo'pi dharmavān rājā nṛpāsanamihārhati
kṛte mantre mantrivṛddhairyudhājinnāma pārthivaḥ /
tatrājagāma tarasā śrutvā tūjjayinīpatiḥ
mṛtaṃ jāmātaraṃ śrutvā līlāvatyāḥ pitā tadā /
tatrājagāma tvarito dauhitrapriyakāmyayā
vīrasenastathā''yātaḥ sudarśanahitecchayā /
kaliṅgādhipatiścaiva manoramāpitā nṛpaḥ
ubhau tau sainyasaṃyuktau nṛpau sādhvasasaṃsthitau /
cakraturmantrimukhyaistairmantraṃ rājyasya kāraṇāt
yudhājittu tadā'pṛcchajjyeṣṭhaḥ kaḥ sutatordvayoḥ /
rājyaṃ prāpnoti jyeṣṭho vai na kanīyānkadācana
vīraseno'pi tatrāha dharmapatnīsutaḥ kila /
rājyārhaḥ sa yathā rājan śāstrajñebhyo mayā śrutam
yudhājitpunarāhedaṃ jyeṣṭho'yaṃ ca yathā guṇaiḥ /
rājalakṣaṇasaṃyukto na tathāyaṃ sudarśanaḥ
vivādo'tra susampanno nṛpayostatra lubdhayoḥ /
kaḥ sandehamapākartuṃ kṣamaḥ syādatisaṅkaṭe
yudhājinmantriṇaḥ prāha yūyaṃ svārthaparāḥ kila /
sudarśanaṃ nṛpaṃ kṛtvā dhanaṃ bhoktuṃ kilecchatha
yuṣmākaṃ tu vicāro'yaṃ mayā jñātastatheṅgitaiḥ /
śatrujitsabalastasmātsammato vo nṛpāsane
mayi jīvati kaḥ kuryātkanīyāṃsaṃ nṛpaṃ kila /
tyaktvā jyeṣṭhaṃ guṇārhañca senayā ca samanvitam
nūnaṃ yuddhaṃ kariṣyāmi tasminkhaḍgasya medinī /
dhārayā ca dvidhā bhūyādyuṣmākaṃ tatra kā kathā
vīrasenastu tacchrutvā yudhājitamabhāṣata /
bālau dvau sadṛśaprajñau ko bhedo'tra vicakṣaṇa
evaṃ vivadamānau tau saṃsthitau nṛpatī tadā /
prajāśca ṛṣayaścaiva babhūvurvyagramānasāḥ
samājagmuśca sāmantāḥ sasainyāḥ kleśatatparāḥ /
vigrahañcābhikāṅkṣantaḥ parasparamatandritāḥ
niṣādā hyāyayustatra śṛṅgaverapurāśrayāḥ /
rājadravyamapāhartuṃ mṛtaṃ śrutvā mahīpatim
putrau ca bālakau śrutvā vigrahaṃ ca parasparam /
caurāstatra samājagmurdeśadeśāntarādapi
sammardastatra sañjātaḥ kalahe samupasthite /
yudhājidvīrasenaśca yuddhakāmau babhūvatuḥ
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīyaskandhe
yudhājidvīrasenayoryuddhārthaṃ sajjībhavanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0