Language

ENहिગુ
Scripture Library

Devi Bhagavata Purana · Chapter 3.11

3.11.1

satyavratākhyānavarṇanam
lomaśa uvāca
na vedādhyayanaṃ kiñcijjānāti na japaṃ tathā /
dhyānaṃ na devatānāñca na caivārādhanaṃ tathā

3.11.2

nāsanaṃ veda vipro'so prāṇāyāmaṃ tathā punaḥ /
pratyāhāraṃ tu no veda bhūtaśuddhiñca kāraṇam

3.11.3

na mantrakīlakaṃ jāpyaṃ gāyatrīñca na veda saḥ /
śaucaṃ snānavidhiñcaiva tathācamanakaṃ punaḥ

3.11.4

prāṇāgnihotraṃ no veda balidānaṃ na cātithim /
na sandhyāṃ samidho homaṃ viveda ca tathā muniḥ

3.11.5

so'karotprātarutthāya yatkiñciddantadhāvanam /
snānaṃ ca śūdravattatra gaṃgāyāṃ mantravarjitam

3.11.6

phalānyādāya vanyāni madhyānhe'pi yadṛcchayā /
bhakṣyābhakṣyaparijñānaṃ na jānāti śaṭhastathā

3.11.7

satyaṃ brūte sthitastatra nānṛtaṃ vadate punaḥ /
janaiḥ satyatapā nāma kṛtamasya dvijasya vai

3.11.8

nāhitaṃ kasyacitkuryānna tathā'vihitaṃ kvacit /
sukhaṃ svapiti tatraiva nirbhayaś‍cintayanniti

3.11.9

kadā me maraṇaṃ bhāvi duḥkhaṃ jīvāmi kānane /
jīvitaṃ dhikca mūrkhasya tarasā maraṇaṃ dhruvam

3.11.10

daivenāhaṃ kṛto mūrkho nānyo'tra kāraṇaṃ mama /
prāpya caivottamaṃ janma vṛthā jātaṃ mamādhunā

3.11.11

yathā vandhyā surūpā ca yathā vā niṣphalo drumaḥ /
adugdhadohā dhenuś‍ca tathā'haṃ niṣphalaḥ kṛtaḥ

3.11.12

kiṃ nu nindāmyahaṃ daivaṃ nūnaṃ karma mamedṛśam /
na dattaṃ pustakaṃ kṛtvā brāhmaṇāya mahātmane

3.11.13

na vai vidyā mayā dattā pūrvajanmani nirmalā /
tenāhaṃ karmayogena śaṭho'smi ca dvijādhamaḥ

3.11.14

na ca tīrthe tapastaptaṃ sevitā na ca sādhavaḥ /
na dvijāḥ pūjitā dravyaistena jāto'smi duṣṭadhīḥ

3.11.15

vartante muniputrāś‍ca vedaśāstrārthapāragāḥ /
ahaṃ sumūḍhaḥ sañjāto daivayogena kenacit

3.11.16

na jānāmi tapastaptuṃ kiṃ karomi susādhanam /
mithyāyaṃ me'tra saṅkalpo na me bhāgyaṃ śubhaṃ kila

3.11.17

daivameva paraṃ manye dhikpauruṣamanarthakam /
vṛthā śramakṛtaṃ kāryaṃ daivād‌bhavati sarvathā

3.11.18

brahmā viṣṇuśca rudraśca śakrādyāḥ kila devatāḥ /
kālasya vaśagāḥ sarve kālo hi duratikramaḥ

3.11.19

evaṃvidhānvitarkāṃstu kurvāṇo'harniśaṃ dvijaḥ /
sthitastatrāśrame tīre jānhavyāḥ pāvane sthale

3.11.20

viraktaḥ sa tu sañjātaḥ sthitastatrāśrame dvijaḥ /
kālātivāhanaṃ śāntaś‍cakāra vijane vane

3.11.21

evaṃ sthitasya tu vane vimalodake vai
varṣāṇi tatra navapañca gatāni kāmam /
nārādhanaṃ na ca japaṃ na viveda mantraṃ
kālātivāhanamasau kṛtavān vane vai

3.11.22

jānāti tasya vitataṃ vratameva lokaḥ
satyaṃ vadatyapi muniḥ kila nāmajātam /
jātaṃ yaśaś‍ca sakaleṣu janeṣu kāmaṃ
satyavrato'yamaniśaṃ na mṛṣābhibhāṣī

3.11.23

tatraikadā tu mṛgayāṃ ramamāṇa eva
prāpto niṣādaniśaṭho dhṛtacāpabāṇaḥ /
krīḍan vane'tivipule yamatulyadehaḥ
krūrākṛtirhananakarmaṇi cātidakṣaḥ

3.11.24

tenātikṛṣṭena śareṇa viddhaḥ
kolaḥ kirātena dhanurdhareṇa /
palāyamāno bhayavihvalaś‍ca
muneḥ samīpaṃ vidruto jagāma

3.11.25

vikaṃpamāno rudhirārdradeho
yadā jagāmāśramamaṇḍalaṃ vai /
kālastadātīva dayārdrabhāvaṃ
prāpto munistatra samīkṣya dīnam

3.11.26

agre vrajantaṃ rudhirārdradehaṃ
dṛṣṭvā muniḥ sūkaramāśu viddham /
dayābhiveśādatikampamānaḥ
sārasvataṃ bījamathoccacāra

3.11.27

ajñātapūrvaṃ ca tathāśrutañca
daivānmukhe vai samupāgatañca /
na jñātavānbījamasau vimūḍho
mamajja śoke sa munirmahātmā

3.11.28

kolaḥ praviśyāśramamaṇḍalaṃ tad
gato nikuñje pravilīya gūḍham /
aprāptamārgo dṛḍhanirviṇṇacetāḥ
pravepamānaḥ śarapīḍitatvāt

3.11.29

tataḥ kṣaṇādākaraṇāntakṛṣṭaṃ
cāpaṃ dadhāno'tikarāladehaḥ /
prāptastadante sa ca mṛgyamāṇo
niṣādarājaḥ kila kāla eva

3.11.30

dṛṣṭvā muniṃ tatra kuśāsane sthitaṃ
nāmnā tu satyavratamadvitīyam /
vyādhaḥ praṇamya pramukhe sthito'sau
papraccha kolaḥ kva gato dvijeśa

3.11.31

jānāmi te'haṃ suvrataṃ prasiddhaṃ
tenādya pṛcche mama bāṇaviddhaḥ /
kṣudhārditaṃ me sakalaṃ kuṭumbaṃ
vibhartukāmaḥ kila āgato'smi

3.11.32

vṛttirmamaiṣā vihitā vidhātrā
nānyā'sti viprendra ṛtaṃ bravīmi /
bhartavyameveha kuṭumbamañjasā
kenāpyupāyena śubhāśubhena

3.11.33

satyaṃ bravītvadya satyavrato'si
kṣudhāturo vartate poṣyavargaḥ /
kvāso gataḥ sūkaro bāṇaviddhaḥ
pṛcchāmyahaṃ vāḍava brūhi tūrṇam

3.11.34

teneti pṛṣṭaḥ sa munirmahātmā
vitarkamagnaḥ prababhūva kāmam /
satyavrataṃ me'dya bhavenna bhagnaṃ
na dṛṣṭa ityuccaritena kiṃ vai

3.11.35

gato'tra kolaḥ śaraviddhadehaḥ
kathaṃ bravīmyadya mṛṣā'mṛṣā vā /
kṣudhārdito'yaṃ paripṛcchatīva
dṛṣṭvā haniṣyatyapi sūkaraṃ vai

3.11.36

satyaṃ na satyaṃ khalu yatra hiṃsā
dayānvitaṃ cānṛtameva satyam /
hitaṃ narāṇāṃ bhavatīha yena
tadeva satyaṃ na tathā'nyathaiva

3.11.37

hitaṃ kathaṃ syādubhayorviruddhayo-
staduttaraṃ kiṃ na yathā mṛṣā vacaḥ /
vicārayanvāḍava dharmasaṅkaṭe
na prāpa vaktuṃ vacanaṃ yathocitam

3.11.38

bāṇāhataṃ vīkṣya dayānvitañca
kolaṃ tadante samudāhṛtaṃ vacaḥ /
tena prasannā nijabījataḥ śivā
vidyāṃ durāpāṃ pradadau ca tasmai

3.11.39

bījoccāraṇato devyā vidyā prasphuritākhilā /
vālmīkeś‍ca yathāpūrvaṃ tathā sa hyabhavatkaviḥ

3.11.40

tamuvāca dvijo vyādhaṃ sammukhasthaṃ dhanurdharam /
satyakāmastu dharmātmā ślokamekaṃ dayāparaḥ

3.11.41

yā paśyati na sā brūte yā brūte sā na paśyati /
aho vyādha svakāryārthin kiṃ pṛcchasi punaḥ punaḥ

3.11.42

ityuktastu tadā tena gato'sau paśuhā punaḥ /
nirāśaḥ sūkare tasminparāvṛtto nijālaye

3.11.43

brāhmaṇastu kavirjātaḥ prācetasa ivāparaḥ /
prasiddhaḥ sarvalokeṣu nāmnā satyavrato dvijaḥ

3.11.44

sārasvataṃ tato bījaṃ jajāpa vidhipūrvakam /
paṇḍitaś‍cātivikhyāto dvijo'sau dharaṇītale

3.11.45

pratiparvasu gāyanti brāhmaṇā yadyaśaḥ sadā /
ākhyānaṃ cātivistīrṇa stuvanti munayaḥ kila

3.11.46

tacchrutvā sadanaṃ tasya samāgamya tadāśrame /
yena tyaktaḥ purā tena gṛhaṃ nīto'timānitaḥ

3.11.47

tasmād‌rājansadā sevyā pūjanīyā ca bhaktitaḥ /
ādiśaktiḥ parā devī jagatāṃ kāraṇaṃ hi sā

3.11.48

tasyā yajñaṃ mahārāja kuru vedavidhānataḥ /
sarvakāmapradaṃ nityaṃ niś‍cayaṃ kathitaṃ purā

3.11.49

smṛtā sampūjitā bhaktyā dhyātā coccāritā stutā /
dadāti vāñchitānarthānkāryadā tena kīrtyate

3.11.50

anubhāvamidaṃ rājan kartavyaṃ sarvathā budhaiḥ /
dṛṣṭvā rogayutāndīnānkṣudhitānnirdhanāñchaṭhān

3.11.51

janānārtāṃstathā mūrkhānpīḍitānvairibhiḥ sadā /
dāsānājñākarānkṣudrānvikalānvihvalānatha

3.11.52

atṛptānbhojane bhoge sadārtānajitendriyān /
tṛṣṇādhikānaśaktāṃś‍ca sadādhiparipīḍitān

3.11.53

tathā vibhavasampannān putrapautravivardhanān /
puṣṭadehāṃś‍ca sambhogaiḥ saṃyutānvedavādinaḥ

3.11.54

rājalakṣmyā yutāñchūrānvaśīkṛtajanānatha /
svajanairaviyuktāṃś‍ca sarvalakṣaṇalakṣitān

3.11.55

vyatirekānvayābhyāṃ ca vicetavyaṃ vicakṣaṇaiḥ /
ebhirna pūjitā devī sarvārthaphaladā śivā

3.11.56

samārādhitā ca tathā nṛbhirebhiḥ sadāmbikā /
yato'mī sukhinaḥ sarve saṃsāre'sminna saṃśayaḥ

3.11.57

vyāsa uvāca
iti rājañchrutaṃ tatra mayā munisamāgame /
lomaśasya mukhātkāmaṃ devīmāhātmyamuttamam

3.11.58

iti sañcintya rājendra kartavyaṃ ca sadārcanam /
bhaktyā paramayā devyāḥ prītyā ca puruṣarṣabha

3.11.11

iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
tṛtīyaskandhe satyavratākhyānavarṇanaṃ nāmaikādaśo'dhyāyaḥ

Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc