Devi Bhagavata Purana · Chapter 2.8

rurucaritravarṇanam
sūta uvāca
tato dine tṛtīye ca dhṛtarāṣṭraḥ sa bhūpatiḥ /
dāvāgninā vane dagdhaḥ sabhāryaḥ kuntisaṃyutaḥ

sañjayastīrthayātrāyāṃ gatastyaktvā mahīpatim /
śrutvā yudhiṣṭhiro rājā nāradādduḥkhamāptavān

ṣaṭ‌triṃśe'tha gate varṣe kauravāṇāṃ kṣayātpunaḥ /
prabhāse yādavāḥ sarve vipraśāpātkṣayaṃ gatāḥ

te pītvā madirāṃ mattāḥ kṛtvā yuddhaṃ parasparam /
kṣayaṃ prāptā mahātmānaḥ paśyato rāmakṛṣṇayoḥ

dehaṃ tatyāja rāmastu kṛṣṇaḥ kamalalocanaḥ /
vyādhabāṇahataḥ śāpaṃ pālayanbhagavānhariḥ

vasudevastu tacchrutvā dehatyāgaṃ hareratha /
jahau prāṇāñchucīnkṛtvā citte śrībhuvaneśvarīm

arjunastu tato gatvā prabhāse cātiduḥkhitaḥ /
saṃskāraṃ tatra sarveṣāṃ yathāyogyaṃ cakāra ha

samīkṣyātha harerdehaṃ kṛtvā kāṣṭhasya sañcayam /
aṣṭābhiḥ saha pat‍nībhirdāhayāmāsa pārthivaḥ

dehaṃ rāmasya revatyā saha dagdhvā vibhāvasau /
arjuno dvārakāmetya purānniṣkrāmayajjanam

purī sā vāsudevasya plāvitodadhinā tataḥ /
arjunaḥ sarvalokānvai gṛhītvā nirgatastadā

kṛṣṇapat‍nyastadā mārge caurābhīraiśca luṇṭhitā /
dhanaṃ sarvaṃ gṛhītaṃ ca nistejaścārjuno'bhavat

indraprasthe samāgatya vajro rājā kṛtastadā /
aniruddhasuto nāmnā pārthenāmitatejasā

vyāsāya kathitaṃ duḥkhaṃ tenokto'sau mahārathaḥ /
punaryadā haristvañca bhavitāsi mahāmate

tadā tejastavātyugraṃ bhaviṣyati punaryuge /
tacchrutvā vacanaṃ pārtho gatvā nāgapure'rjunaḥ

duḥkhito dharmarājānaṃ vṛttāntaṃ sarvamabravīt /
dehatyāgaṃ hareḥ śrutvā yādavānāṃ kṣayaṃ tathā

gamanāya matiṃ cakre rājā haimācalaṃ prati /
ṣaṭ‌triṃśadvārṣikaṃ rājye sthāpayitvottarāsutam

nirjagāma vanaṃ rājā draupadyā bhrātṛbhiḥ saha /
ṣaṭ‌triṃśaccaiva varṣāṇi kṛtvā rājyaṃ gajāhvaye

gatvā himācale ṣaṭ te jahuḥ prāṇānpṛthāsutāḥ /
parīkṣidapi rājarṣiḥ prajāḥ sarvāḥ sudhārmikaḥ

apālayacca rājendraḥ ṣaṣṭivarṣāṇyatandritaḥ /
babhūva mṛgayāśīlo jagāma ca vanaṃ mahat

viddhaṃ mṛgaṃ vicinvāno madhyāhne bhūpatiḥ svayam /
tṛṣitaśca pariśrāntaḥ kṣudhitaścottarāsutaḥ

rājā gharmeṇa santapto dadarśa munimantike /
dhyāne sthitaṃ muniṃ rājā jalaṃ papraccha cāturaḥ

novāca kiñcinmaunasthaścukopa nṛpatistadā /
mṛtaṃ sarpaṃ tadādāya dhanuṣkoṭyā tṛṣāturaḥ

kalināviṣṭacittastu kaṇṭhe tasya nyaveśayat /
āropite tathā sarpe novāca munisattamaḥ

na cacāla samādhistho rājāpi svagṛhaṃ gataḥ /
tasya putro'titejasvī gavijāto mahātapāḥ

mahāśakto'tha śuśrāva krīḍamāno vanāntike /
mitrāṇyāhuśca tatputraṃ pituḥ kaṇṭhe tavādhunā

lambhito'sti mṛtaḥ sarpaḥ kenāpīti munīśvara /
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā cukopātiśayaṃ tadā

śaśāpa nṛpatiṃ kruddho gṛhītvāśu kare jalam /
pituḥ kaṇṭhe'dya me yena vinikṣipto mṛtoragaḥ

takṣakaḥ saptarātreṇa taṃ daśetpāpapūruṣam /
muneḥ śiṣyo'tha rājānaṃ samupetya gṛhe sthitam

śāpaṃ nivedayāmāsa muniputreṇa cārpitam /
abhimanyusutaḥ śrutvā śāpaṃ dattaṃ dvijena vai

anivāryaṃ ca vijñāya mantrivṛddhānuvāca ha /
śapto'haṃ dvijarūpeṇa mama dveṣādasaṃśayam

kiṃ vidheyaṃ mayāmātyā upāyaścintyatāmiha /
mṛtyuḥ kilānivāryo'sau vadanti vedavādinaḥ

yat‍nastathāpi śāstroktaḥ kartavyaḥ sarvathā budhaiḥ /
upāyavādinaḥ kecitpravadanti manīṣiṇaḥ

vijñopāyena sidhyanti kāryāṇi netarasya ca /
maṇimantrauṣadhīnāṃ vai prabhāvāḥ khalu durvidaḥ

na bhavediti kiṃ taistu maṇimad‌bhiḥ susādhitaiḥ /
sarpadaṣṭā purā bhāryā muneḥ sañjīvitā mṛtā

dattvārdhamāyuṣastena muninā sā varāpsarāḥ /
bhavitavye na viśvāsaḥ kartavyaḥ sarvathā budhaiḥ

pratyakṣaṃ tatra dṛṣṭāntaṃ paśyantu sacivāḥ kila /
divi ko'pi pṛthivyāṃ vā dṛśyate puruṣaḥ kvacit

daive matiṃ samādhāya yastiṣṭhettu nirudyamaḥ /
viraktastu yatirbhūtvā bhikṣārthaṃ yāti sarvathā

gṛhasthānāṃ gṛhe kāmamāhūto vāthavānyathā /
yadṛcchayopapannaṃ ca kṣiptaṃ kenāpi vā mukhe

udyamena vinā cāsyādudare saṃviśetkatham /
prayat‍naścodyame kāryo yadā siddhiṃ na yāti cet

tadā daivaṃ sthitaṃ ceti cittamālambayed‌budhaḥ /
mantriṇa ūcuḥ
ko muniryena dattvārdhamāyuṣo jīvitā priyā

kathaṃ mṛtā mahārāja tanno brūhi savistaram /
rājovāca
bhṛgorbhāryā varārohā pulomā nāma sundarī

tasyāṃ tu cyavano nāma munirjāto'tiviśrutaḥ /
cyavanasya ca śaryāteḥ sukanyā nāma sundarī

tasyāṃ jajñe sutaḥ śrīmānpramatirnāma viśrutaḥ /
pramatestu priyā bhāryā pratāpī nāma viśrutā

rururnāma suto jātastathā paramatāpasaḥ /
tasmiṃśca samaye kaścitsthūlakeśaśca viśrutaḥ

babhūva tapasā yukto dharmātmā satyasammataḥ /
etasminnantare mānyā menakā ca varāpsarāḥ

krīḍāṃ cakre nadītīre triṣu lokeṣu sundarī /
garbhaṃ viśvāvasoḥ prāpya nirgatā varavarṇinī

sthūlakeśāśrame gatvā visasarja varāpsarāḥ /
kanyakāṃ ca nadītīre triṣu lokeṣu sundarīm

dṛṣṭvānāthāṃ tadā kanyāṃ jagrāha munisattamaḥ /
pupoṣa sthūlakeśastu nāmnā cakre pramadvarām

sā kāle yauvanaṃ prāptā sarvalakṣaṇasaṃyutā /
rururdṛṣṭvātha tāṃ bālāṃ kāmabāṇārdito hyabhūt

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
dvitīyaskandhe rurucaritravarṇanaṃ nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ