Scripture Library

Devi Bhagavata Purana · Chapter 2.7

2.7.1

pāṇḍavānāṃ kathānakaṃ mṛtānāṃ darśanavarṇanam
sūta uvāca
pañcānāṃ draupadī bhāryā sā mānyā sā pativratā /
pañca putrāstu tasyāḥ syurbhartṛbhyo'tīva sundarāḥ

2.7.2

arjunasya tathā bhāryā kṛṣṇasya bhaginī śubhā /
subhadrā yā hṛtā pūrvaṃ jiṣṇunā harisammate

2.7.3

tasyāṃ jāto mahāvīro nihato'sau raṇājire /
abhimanyurhatāstatra draupadyāśca sutāḥ kila

2.7.4

abhimanyorvarā bhāryā vairāṭī cātisundarī /
kulānte suṣuve putraṃ mṛto bāṇāgninā śiśuḥ

2.7.5

jīvitaḥ sa tu kṛṣṇena bhāgineyasutaḥ svayam /
drauṇibāṇāgninirdagdhaḥ pratāpenād‌bhutena ca

2.7.6

parikṣīṇeṣu vaṃśeṣu jāto yasmādvaraḥ sutaḥ /
tasmātparīkṣito nāma vikhyātaḥ pṛthivītale

2.7.7

nihateṣu ca putreṣu dhṛtarāṣṭro'tiduḥkhitaḥ /
tasthau pāṇḍavarājye ca bhīmavāgbāṇapīḍitaḥ

2.7.8

gāndhārī ca tathātiṣṭhat putraśokāturā bhṛśam /
sevāṃ tayordivārātraṃ cakārārto yudhiṣṭhiraḥ

2.7.9

viduro'pyatidharmātmā prajñānetramabodhayat /
yudhiṣṭhirasyānumate bhrātṛpārśve vyatiṣṭhata

2.7.10

dharmaputro'pi dharmātmā cakāra sevanaṃ pituḥ /
putraśokod‌bhavaṃ duḥkhaṃ tasya vismārayanniva

2.7.11

yathā śṛṇoti vṛddho'sau tathā bhīmo'tiroṣitaḥ /
vārabāṇenāhanattaṃ tu śrāvayansaṃsthitāñjanān

2.7.12

mayā putrā hatāḥ sarve duṣṭasyāndhasya te raṇe /
duḥśāsanasya rudhiraṃ pītaṃ hṛdyaṃ tathā bhṛśam

2.7.13

bhunakti piṇḍamandho'yaṃ mayā dattaṃ gatatrapaḥ /
dhvāṃkṣavadvā śvavaccāpi vṛthā jīvatyasau janaḥ

2.7.14

evaṃvidhāni rūkṣāṇi śrāvayatyanuvāsaram /
āśvāsayati dharmātmā mūrkho'yamiti ca bruvan

2.7.15

aṣṭādaśaiva varṣāṇi sthitvā tatraiva duḥkhitaḥ /
dhṛtarāṣṭro vane yānaṃ prārthayāmāsa dharmajam

2.7.16

ayācata dharmaputraṃ dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ /
putrebhyo'haṃ dadāmyadya nirvāpaṃ vidhipūrvakam

2.7.17

vṛkodareṇa sarveṣāṃ kṛtamatraurdhvadaihikam /
na kṛtaṃ mama putrāṇāṃ pūrvavairamanusmaran

2.7.18

dadāsi ceddhanaṃ mahyaṃ kṛtvā caivordhvadaihikam /
gamiṣye'haṃ vanaṃ taptuṃ tapaḥ svargaphalapradam

2.7.19

ekānte vidureṇokto rājā dharmasutaḥ śuciḥ /
dhanaṃ dātuṃ manaścakre dhṛtarāṣṭrāya cārthine

2.7.20

samāhūya nijānmarvānuvāca pṛthivīpatiḥ /
dhanaṃ dāsye mahābhāgāḥ pitre nirvāpakāmine

2.7.21

tacchrutvā vacanaṃ bhrāturnyeṣṭhasyāmitatejasaḥ /
saṃgrahe'sya mahābāhurmārutiḥ kupito'bravīt

2.7.22

dhanaṃ deyaṃ mahābhāga duryodhanahitāya kim /
andho'pi sukhamāpnoti mūrkhatvaṃ kimataḥ param

2.7.23

tava durmantritenātha duḥkhaṃ prāptā vane vayam /
draupadī ca mahābhāgā samānītā durātmanā

2.7.24

virāṭabhavane vāsaḥ prasādāttava suvrata /
dāsatvaṃ ca kṛtaṃ sarvairmatsyasyāmitavikramaiḥ

2.7.25

devitā tvaṃ na cejjyeṣṭhaḥ prabhavetsaṃkṣayaḥ katham /
sūpakāro virāṭasya hatvābhūvaṃ tu māgadham

2.7.26

bṛhannalā kathaṃ jiṣṇurbhaved‌bālasya nartakaḥ /
kṛtvā veṣaṃ mahābāhuryoṣāyā vāsavātmajaḥ

2.7.27

gāṇḍīvaśobhitau hastau kṛtau kaṅkaṇaśobhitau /
mānuṣaṃ ca vapuḥ prāpya kiṃ duḥkhaṃ syādataḥ param

2.7.28

dṛṣṭvā veṇīṃ kṛtāṃ mūrdhni kajjalaṃ locane tathā /
asiṃ gṛhītvā tarasā chedmyahaṃ nānyathā sukham

2.7.29

apṛṣṭvā ca mahīpālaṃ nikṣipto'gnirmayā gṛhe /
dagdhukāmaśca pāpātmā nirdagdho'sau purocanaḥ

2.7.30

kīcakā nihatāḥ sarve tvāmapṛṣṭvā janādhipa /
na tathā nihatāḥ sarve sabhāryā dhṛtarāṣṭrajāḥ

2.7.31

mūrkhatvaṃ tava rājendra gandharvebhyaśca mocitāḥ /
duryodhanādayaḥ kāmaṃ śatravo nigaḍīkṛtāḥ

2.7.32

duryodhanahitāyādya dhanaṃ dātuṃ tvamicchasi /
nāhaṃ dade mahīpāla sarvathā preritastvayā

2.7.33

ityuktvā nirgate bhīme tribhiḥ parivṛto nṛpaḥ /
dadau vittaṃ subahulaṃ dhṛtarāṣṭrāya dharmajaḥ

2.7.34

kārayāmāsa vidhivatputrāṇāṃ caurdhvadaihikam /
dadau dānāni viprebhyo dhṛtarāṣṭro'mbikāsutaḥ

2.7.35

kṛtvaurdhvadaihikaṃ sarvaṃ gāndhārīsahito nṛpaḥ /
praviveśa vanaṃ tūrṇaṃ kuntyā ca vidureṇa ca

2.7.36

sañjayena parijñāto nirgato'sau mahāmatiḥ /
putrairnivāryamāṇāpi śūrasenasutā gatā

2.7.37

vilapanbhīmaseno'pi tathānye cāpi kauravāḥ /
gaṅgātīrātparāvṛtya yayuḥ sarve gajāhvayam

2.7.38

te gatvā jāhnavītīre śatayūpāśramaṃ śubham /
kṛtvā tṛṇaiḥ kuṭīṃ tatra tapastepuḥ samāhitāḥ

2.7.39

gatānyabdāni ṣaṭ teṣāṃ yadā yātā hi tāpasāḥ /
yudhiṣṭhirastu virahādanujānidamabravīt

2.7.40

svapne dṛṣṭā mayā kuntī durbalā vanasaṃsthitā /
mano me jāyate draṣṭuṃ mātaraṃ pitarau tathā

2.7.41

viduraṃ ca mahātmānaṃ sañjayaṃ ca mahāmatim /
rocate yadi vaḥ sarvān vrajāma iti me matiḥ

2.7.42

tataste bhrātaraḥ sarve subhadrā draupadī tathā /
vairāṭī ca mahābhāgā tathā nāgariko janaḥ

2.7.43

prāptāḥ sarvajanaiḥ sārdhaṃ pāṇḍavā darśanotsukāḥ /
śatayūpāśramaṃ prāpya dadṛśuḥ sarva eva te

2.7.44

viduro na yadā dṛṣṭo dharmastaṃ pṛṣṭavāṃstadā /
kvāste sa viduro dhīmāṃstamuvācāmbikāsutaḥ

2.7.45

viraktaścarate kṣattā nirīho niṣparigrahaḥ /
kuto'pyekāntasaṃvāsī dhyāyate'ntaḥ sanātanam

2.7.46

gaṅgāṃ gacchandvitīye'hni vane rājā yudhiṣṭhiraḥ /
dadarśa viduraṃ kṣāmaṃ tapasā saṃśitavratam

2.7.47

dṛṣṭvovāca mahīpālo vande'haṃ tvāṃ yudhiṣṭhiraḥ /
tasthau śrutvā ca viduraḥ sthāṇubhūta ivānaghaḥ

2.7.48

kṣaṇena vidurasyāsyānniḥsṛtaṃ teja ad‌bhutam /
līnaṃ yudhiṣṭhirasyāsye dharmāṃśatvātparasparam

2.7.49

kṣattā jahau tadā prāṇāñchuśocāti yudhiṣṭhiraḥ /
dāhārthaṃ tasya dehasya kṛtavānudyamaṃ nṛpaḥ

2.7.50

śṛṇvatastu tadā rājño vāguvācāśarīriṇī /
virakto'yaṃ na dāhārho yatheṣṭaṃ gaccha bhūpate

2.7.51

śrutvā te bhrātaraḥ sarve sasnurgaṅgājale'male /
gatvā nivedayāmāsurdhṛtarāṣṭrāya vistarāt

2.7.52

sthitāstatrāśrame sarve pāṇḍavā nāgaraiḥ saha /
tatra satyavatīsūnurnāradaśca samāgataḥ

2.7.53

munayo'nye mahātmānaścāgatā dharmanandanam /
kuntī prāha tadā vyāsaṃ saṃsthitaṃ śubhadarśanam

2.7.54

kṛṣṇa karṇastu putro me jātamātrastu vīkṣitaḥ /
mano me tapyate'tyarthaṃ darśayasva tapodhana

2.7.55

samartho'si mahābhāga kuru me vāñchitaṃ prabho /
gāndhāryuvāca
duryodhano raṇe'gacchadvīkṣito na mayā mune

2.7.56

taṃ darśaya muniśreṣṭha putraṃ me tvaṃ sahānujam /
subhadrovāca
abhimanyuṃ mahāvīraṃ prāṇādapyadhikaṃ priyam

2.7.57

draṣṭukāmāsmi sarvajña darśayādya tapodhana /
sūta uvāca
evaṃvidhāni vākyāni śrutvā satyavatīsutaḥ

2.7.58

prāṇāyāmaṃ tataḥ kṛtvā dadhyau devīṃ sanātanīm /
sandhyākāle'tha samprāpte gaṅgāyāṃ munisattamaḥ

2.7.59

sarvāṃstāṃśca samāhūya yudhiṣṭhirapurogamān /
tuṣṭāva viśvajananīṃ snātvā puṇyasarijjale

2.7.60

prakṛtiṃ puruṣārāmāṃ saguṇāṃ nirguṇāṃ tathā /
devadevīṃ brahmarūpāṃ maṇidvīpādhivāsinīm

2.7.61

yadā na vedhā na ca viṣṇurīśvaro
na vāsavo naiva jalādhipastathā /
na vittapo naiva yamaśca pāvaka-
stadāsi devi tvamahaṃ namāmi tām

2.7.62

jalaṃ na vāyurna dharā na cāmbaraṃ
guṇā na teṣāṃ ca na cendriyāṇyaham /
mano na buddhirna ca tigmaguḥ śaśī
tadāsi devi tvamahaṃ namāmi tām

2.7.63

imaṃ jīvalokaṃ samādhāya citte
guṇairliṅgakośaṃ ca nītvā samādhau /
sthitā kalpakālaṃ nayasyātmatantrā
na ko'pyasti vettā vivekaṃ gato'pi

2.7.64

prārthayatyeṣa māṃ loko mṛtānāṃ darśanaṃ punaḥ /
nāhaṃ kṣamo'smi mātastvaṃ darśayāśu janānmṛtān

2.7.65

sūta uvāca
evaṃ stutā tadā devī māyā śrībhuvaneśvarī /
svargādāhūya sarvānvai darśayāmāsa pārthivān

2.7.66

dṛṣṭvā kuntī ca gāndhārī subhadrā ca virāṭajā /
pāṇḍavā mumuduḥ sarve vīkṣya pratyāgatānsvakān

2.7.67

punarvisarjitāstena vyāsenāmitatejasā /
smṛtvā devīṃ mahāmāyāmindrajālamivodyatam

2.7.68

tadā pṛṣṭvā yayuḥ sarve pāṇḍavā munayastathā /
rājā nāgapuraṃ prāptaḥ kurvan vyāsakathāṃ pathi

2.7.7

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīyaskandhe
pāṇḍavānāṃ kathānakaṃ mṛtānāṃ darśanavarṇanaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ

Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0