Devi Bhagavata Purana · Chapter 2.12

śrotṛpravaktṛprasaṅgaḥ
sūta uvāca
tacchrutvā vacanaṃ tasya vyāsaḥ satyavatīsutaḥ /
uvāca vacanaṃ tatra sabhāyāṃ nṛpatiṃ ca tam

vyāsa uvāca
śṛṇu rājan pravakṣyāmi purāṇaṃ guhyamad‌bhutam /
puṇyaṃ bhāgavataṃ nāma nānākhyānayutaṃ śivam

adhyāpitaṃ mayā pūrvaṃ śukāyātmasutāya vai /
śrāvayāmi nṛpa tvāṃ hi rahasyaṃ paramaṃ mama

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ kāraṇaṃ śravaṇātkila /
śubhada sukhadaṃ nityaṃ sarvāgamasamuddhṛtam

janamejaya uvāca
āstīko'yaṃ sutaḥ kasya vighnārthaṃ kathamāgataḥ /
prayojanaṃ kimatrāsya sarpāṇāṃ rakṣaṇe prabho

kathayaitanmahābhāga vistareṇa kathānakam /
purāṇaṃ ca tathā sarvaṃ vistarādvada suvrata

vyāsa uvāca
jaratkārurmuniḥ śānto na cakāra gṛhāśramam /
tena dṛṣṭā vane garte lambamānā svapūrvajāḥ

tatastamāhuḥ kuru putra dārā-
nyathā ca naḥ syātparamā hi tṛptiḥ /
svarge vrajāmaḥ khalu duḥkhamuktā
vayaṃ sadācārayute sute vai

sa tānuvācātha labhe samānā-
mayācitāṃ cātivaśānugāṃ ca /
tadā gṛhārambhamahaṃ karomi
bravīmi tathyaṃ mama pūrvajā vai

ityuktvā tāñjaratkārurgatastīrthānprati dvijaḥ /
tadaiva pannagāḥ śaptā mātrāgnau nipatantviti

kaśyapasya muneḥ pat‍nyau kadrūśca vinatā tathā /
dṛṣṭvādityarathe cāśvamūcatuśca parasparam

taṃ dṛṣṭvā ca tadā kadrūrvinatāmidamabravīt /
kiṃvarṇo'yaṃ hayo bhadre satyaṃ prabrūhi māciram

vinatovāca
śveta evāśvarājo'yaṃ kiṃ vā tvaṃ manyase śubhe /
brūhi varṇaṃ tvamapyasya tatastu vipaṇāvahe

kadruruvāca
kṛṣṇavarṇamahaṃ manye hayamenaṃ śucismite /
ehi sārdhaṃ mayā divyaṃ dāsībhāvāya bhāmini

sūta uvāca
kadrūśca svasutānāha sarvānsarpānvaśe sthitān /
bālāñchyāmānprakurvantu yāvato'śvaśarīrake

neti kecana tatrāhustānathāsau śaśāpa ha /
janamejayasya yajñe vai gamiṣyatha hutāśanam

anye cakrurhayaṃ sarpāḥ karburaṃ varṇabhogakaiḥ /
veṣṭayitvāsya pucchaṃ tu mātuḥ priyacikīrṣayā

bhaginyau ca susaṃyukte gatvā dadṛśaturhayam /
karburaṃ taṃ hayaṃ dṛṣṭvā vinatā cātiduḥkhitā

tadājagāma garuḍaḥ sutastasyā mahābalaḥ /
sa dṛṣṭvā mātaraṃ dīnāmapṛcchatpannagāśanaḥ

mātaḥ kathaṃ sudīnāsi ruditeva vibhāsi me /
jīvamāne mayi sute tathānye ravisārathau

duḥkhitāsi tato vāṃ dhigjīvitaṃ cārulocane /
kiṃ jātena sutenātha yadi mātā suduḥkhitā

śaṃsa me kāraṇaṃ mātaḥ karomi vigatajvarām /
vinatovāca
sapat‍nyā dāsyahaṃ putra kiṃ bravīmi vṛthā kṣatā

vaha māṃ sā bravītyadya tenāsmi duḥkhitā suta /
garuḍa uvāca
vahiṣye'haṃ tatra kila yatra sā gantumutsukā

mā śokaṃ kuru kalyāṇi niścintāṃ tvāṃ karomyaham /
vyāsa uvāca
ityuktā sā gatā pārśvaṃ kadrośca vinatā tadā

dāsībhāvamapākartuṃ garuḍo'pi mahābalaḥ /
uvāha tāṃ saputrāṃ vai sindhoḥ pāraṃ jagāma ha

gatvā tāṃ garuḍaḥ prāha brūhi mātarnamo'stu te /
kathaṃ mucyeta me mātā dāsībhāvādasaṃśayam

kadrūruvāca
amṛtaṃ devalokāttvaṃ balādānīya me sutān /
samarpaya sutādyāśu mātaraṃ mocayābalām

vyāsa uvāca
ityuktaḥ prayayau śīghramindralokaṃ mahābalaḥ /
kṛtvā yuddhaṃ jahārāśu sudhākumbhaṃ khagottamaḥ

samānīyāmṛtaṃ mātre vainateyaḥ samarpayat /
mocitā vinatā tena dāsībhāvādasaṃśayam

amṛtaṃ sañjahārendraḥ snātuṃ sarpā yadā gatāḥ /
dāsībhāvādvinirmuktā vinatā vipaterbalāt

tatrāstīrṇāḥ kuśāstaistu līḍhāḥ pannaganāmakaiḥ /
dvijihvāste susampannāḥ kuśāgrasparśamātrataḥ

mātrā śaptāśca ye nāgā vāsukipramukhāḥ śucā /
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatvā te hocuḥ śāpajaṃ bhayam

tānāha bhagavānbrahmā jaratkārurmahāmuniḥ /
vāsukerbhaginīṃ tasmai arpayadhvaṃ sanāmikām

tasyāṃ yo jāyate putraḥ sa vastrātā bhaviṣyati /
āstīka iti nāmāsau bhavitā nātra saṃśayaḥ

vāsukistu tadākarṇya vacanaṃ brahmaṇaḥ śivam /
vanaṃ gatvā sutāṃ tasmai dadau vinayapūrvakam

sanāmāṃ tāṃ munirjñātvā jaratkāruruvāca tam /
apriyaṃ me yadā kuryāttadā tāṃ santyajāmyaham

vāgbandhaṃ tādṛśaṃ kṛtvā munirjagrāha tāṃ svayam /
dattvā ca vāsukiḥ kāmaṃ bhavanaṃ svaṃ jagāma ha

kṛtvā parṇakuṭīṃ śubhrāṃ jaratkārurmahāvane /
tayā saha sukhaṃ prāpa ramamāṇaḥ parantapa

ekadā bhojanaṃ kṛtvā supto'sau munisattamaḥ /
bhaginī vāsukestatra saṃsthitā varavarṇinī

na sambodhayitavyo'haṃ tvayā kānte kathañcana /
ityuktvā tu gato nidrāṃ munistāṃ sudatīṃ tadā

ravirastagiriṃ prāptaḥ sandhyākāla upasthite /
kiṃ karomi na me śāntistyajenmāṃ bodhitaḥ punaḥ

dharmalopabhayād‌bhītā jaratkāruracintayat /
nocetprabothayāmyenaṃ sandhyākālo vṛthā vrajet

dharmanāśādvaraṃ tyāgastathāpi maraṇaṃ dhruvam /
dharmahānirnarāṇāṃ hi narakāya bhavetpunaḥ

iti sañcintya sā bālā taṃ muniṃ pratyabodhayat /
sandhyākālo'pi sañjāta uttiṣṭhottiṣṭhasuvrata

utthito'sau muniḥ kopāttāmuvāca vrajāmyaham /
tvaṃ tu bhrātṛgṛhaṃ yāhi nidrāvicchedakāriṇī

vepamānābravīdvākyamityuktā muninā tadā /
bhrātrā dattā yadarthaṃ tatkathaṃ syādamitaprabha

muniḥ prāha jaratkāruṃ tadastīti nirākulaḥ /
gatā sā muninā tyaktā vāsukeḥ sadanaṃ tadā

pṛṣṭā bhrātrābravīdvākyaṃ yathoktaṃ patinā tadā /
astītyuktvā ca hitvā māṃ gato'sau munisattamaḥ

vāsukistu tadākarṇya satyāvāṅ‌munirityuta /
viśvāsaṃ ca paraṃ kṛtvā bhaginīṃ tāṃ samāśrayat

tataḥ kālena kiyatā jāto'sau munibālakaḥ /
āstīka iti nāmāsau vikhyātaḥ kurusattama

tenāyaṃ rakṣito yajñastava pārthivasattama /
mātṛpakṣasya rakṣārthaṃ muninā bhāvitātmanā

bhavyaṃ kṛtaṃ mahārāja mānito'yaṃ tvayā muniḥ /
yāyāvarakulotpano vāsukerbhaginīsutaḥ

svasti te'stu mahābāho bhārataṃ sakalaṃ śrutam /
dānāni bahu dattāni pūjitā munayastathā

kṛtena sukṛtenāpi na pitā svargatiṃ gataḥ /
pāvitaṃ na kulaṃ kṛtsnaṃ tvayā bhūpatisattama

devyāścāyatanaṃ bhūpa vistīrṇaṃ kuru bhaktitaḥ /
yena vai sakalā siddhistava syājjanamejaya

pūjitā parayā bhaktyā śivā sakaladā sadā /
kulavṛddhiṃ karotyeva rājyaṃ ca susthiraṃ sadā

devīmakhaṃ vidhānena kṛtvā pārthivasattama /
śrīmad‌bhāgavataṃ nāma purāṇaṃ paramaṃ śṛṇu

tvāmahaṃ śrāvayiṣyāmi kathāṃ paramapāvanīm /
saṃsāratāriṇīṃ divyāṃ nānārasasamāhṛtām

na śrotavyaṃ paraṃ cāsmātpurāṇādvidyate bhuvi /
nārādhyaṃ vidyate rājandevīpādāmbujādṛte

te sabhāgyāḥ kṛtaprajñā dhanyāste nṛpasattama /
yeṣāṃ citte sadā devī vasati premasaṃkule

suduḥkhitāste dṛśyante bhuvi bhārata bhārate /
nārādhitā mahāmāyā yairjanaiśca sadāmbikā

brahmādayaḥ surāḥ sarve yadārādhanatatparāḥ /
vartante sarvadā rājaṃstāṃ na seveta ko janaḥ

ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ sarvānkāmānavāpnuyāt /
bhagavatyā samākhyātaṃ viṣṇave yadanuttamam

tena śrutena te rājaṃścitte śāntirbhaviṣyati /
pitṝṇāṃ cākṣayaḥ svargaḥ purāṇaśravaṇād‌bhavet

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
dvitīyaskandhe śrotṛpravaktṛprasaṅgo nāma dvādaśo'dhyāyaḥ