Devi Bhagavata Purana · Chapter 12.9

brāhmaṇādīnāṃ gāyatrībhinnānyadevopāsanāśraddhāhetunirūpaṇam
vyāsa uvāca
kadācidatha kāle tu daśapañcasamā vibho /
prāṇināṃ karmavaśato na vavarṣa śatakratuḥ

anāvṛṣṭyātidurbhikṣamabhavatkṣayakārakam /
gahe gṛhe śavānāṃ tu saṃkhyā kartuṃ na śakyate

kecidaśvānvarāhānvā bhakṣayanti kṣudhārditāḥ /
śavāni ca manuṣyāṇāṃ bhakṣayantyapare janāḥ

bālakaṃ bālajananī striyaṃ puruṣa eva ca /
bhakṣituṃ calitāḥ sarve kṣudhayā pīḍitā narāḥ

brāhmaṇā bahavastatra vicāraṃ cakruruttamam /
tapodhano gautamo'sti sa naḥ khedaṃ hariṣyati

sarvairmilitvā gantavyaṃ gautamasyāśrame'dhunā /
gāyatrījapasaṃsaktagautamasyāśrame'dhunā

subhikṣaṃ śrūyate tatra prāṇino bahavo gatāḥ /
evaṃ vimṛśya bhūdevāḥ sāgnihotrāḥ kuṭumbinaḥ

sagodhanāḥ sadāsāśca gautamasyāśramaṃ yayuḥ /
pūrvadeśādyayuḥ kecitkeciddakṣiṇadeśataḥ

pāścātyā auttarāhāśca nānādigbhyaḥ samāyayuḥ /
dṛṣṭvā samājaṃ viprāṇāṃ praṇanāma sa gautamaḥ

āsanādyupacāraiśca pūjayāmāsa vāḍavān /
cakāra kuśalapraśnaṃ tataścāgamakāraṇam

te sarve svasvavṛttāntaṃ kathayāmāsurutsmayāḥ /
dṛṣṭvā tānduḥkhitānviprānabhayaṃ dattavānmuniḥ

yuṣmākametatsadanaṃ bhavaddāso'smi sarvathā /
kā cintā bhavatāṃ viprā mayi dāse virājati

dhanyo'hamasminsamaye yūyaṃ sarve tapodhanāḥ /
yeṣāṃ darśanamātreṇa duṣkṛtaṃ sukṛtāyate

te sarve pādarajasā pāvayanti gṛhaṃ mama /
ko madanyo bhaved‌dhanyo bhavatāṃ samanugrahāt

stheyaṃ sarvaiḥ sukhenaiva sandhyājapaparāyaṇaiḥ /
vyāsa uvāca
iti sarvānmamāśvāsya gautamo munirāṭ tataḥ

gāyatrīṃ prārthayāmāsa bhaktisannatakandharaḥ /
namo devi mahāvidye vedamātaḥ parātpare

vyāhṛtyādimahāmantrarūpe praṇavarūpiṇi /
sāmyāvasthātmike mātarnamo hrīṃkārarūpiṇi

svāhāsvadhāsvarūpe tvāṃ namāmi sakalārthadām /
bhaktakalpalatāṃ devīmavasthātrayasākṣiṇīm

turyātītasvarūpāṃ ca saccidānandarūpiṇīm /
sarvavedāntasaṃvedyāṃ sūryamaṇḍalavāsinīm

prātarbālāṃ raktavarṇāṃ madhyāhne yuvatīṃ parām /
sāyāhne kṛṣṇavarṇāṃ tāṃ vṛddhāṃ nityaṃ namāmyaham

sarvabhūtāraṇe devi kṣamasva parameśvari /
iti stutā jaganmātā pratyakṣaṃ darśanaṃ dadau

pūrṇapātraṃ dadau tasmai yena syātsarvapoṣaṇam /
uvāca munimambā sā yaṃ yaṃ kāmaṃ tvamicchasi

tasya pūrtikaraṃ pātraṃ mayā dattaṃ bhaviṣyati /
ityuktvāntardadhe devī gāyatrī paramā kalā

annānāṃ rāśayastasmānirgatāḥ parvatopamāḥ /
ṣaḍrasā vividhā rājaṃstṛṇāni vividhāni ca

bhūṣaṇāni ca divyāni kṣaumāni vasanāni ca /
yajñānāṃ ca samārambhāḥ pātrāṇi vividhāni ca

yadyadiṣṭamabhūd‌rājan munestasya mahātmanaḥ /
tatsarvaṃ nirgataṃ tasmād‌gāyatrīpūrṇapātrataḥ

athāhūya munīnsarvānmunirāḍ gautamastadā /
dhanaṃ dhānyaṃ bhūṣaṇāni vasanāni dadau mudā

gomahiṣyādipaśavo nirgatāḥ pūrṇapātrataḥ /
nirgatānyajñasambhārānsruksruvaprabhṛtīndadau

te sarve militā yajñāṃścakrire munivākyataḥ /
sthānaṃ tadeva bhūyiṣṭhamabhavatsvargasannibham

yatkiñcit triṣu lokeṣu sundaraṃ vastu dṛśyate /
tatsarvaṃ tatra niṣpannaṃ gāyatrīdattapātrataḥ

devāṅ‌ganāsamā dārāḥ śobhante bhūṣaṇādibhiḥ /
munayo devasadṛśā vastracandanabhūṣaṇaiḥ

nityotsavaḥ pravavṛte munerāśramamaṇḍale /
na rogādibhayaṃ kiñcinna ca daityabhayaṃ kvacit

sa munerāśramo jātaḥ samantācchatayojanaḥ /
anye ca prāṇino ye'pi te'pi tatra samāgatāḥ

tāṃśca sarvānpupoṣāyaṃ dattvābhayamathātmavān /
nānāvidhairmahāyajñairvidhivatkalpitaiḥ surāḥ

santoṣaṃ paramaṃ prāpurmuneścaiva jaguryaśaḥ /
sabhāyāṃ vṛtrahā bhūyo jagau ślokaṃ mahāyaśāḥ

aho ayaṃ naḥ kila kalpapādapo
manorathānpūrayati pratiṣṭhitaḥ /
nocedakāṇḍe kva havirvapā vā
sudurlabhā yatra tu jīvanāśā

itthaṃ dvādaśavarṣāṇi pupoṣa munipuṅ‌gavān /
putravanmunirāḍ garvagandhena parivarjitaḥ

gāyatryāḥ paramaṃ sthānaṃ cakāra munisattamaḥ /
yatra sarvairmunivaraiḥ pūjyate jagadambikā

trikālaṃ parayā bhaktyā puraścaraṇakarmabhiḥ /
adyāpi yatra devī sā prātarbālā tu dṛśyate

madhyāhne yuvatī vṛddhā sāyaṃkāle tu dṛśyate /
tatraikadā samāyāto nārado munisattamaḥ

raṇayanmahatīṃ gāyangāyatryāḥ paramānguṇān /
niṣasāda sabhāmadhye munīnāṃ bhāvitātmanām

gautamādibhiratyuccaiḥ pūjitaḥ śāntamānasaḥ /
kathāścakāra vividhā yaśaso gautamasya ca

brahmarṣe devasadasi devarāṭ tava yadyaśaḥ /
jagau bahuvidhaṃ svacchaṃ munipoṣaṇajaṃ param

śrutvā śacīpatervāṇīṃ tvāṃ draṣṭumahamāgataḥ /
dhanyo'si tvaṃ muniśreṣṭha jagadambāprasādataḥ

ityuktvā munivaryaṃ taṃ gāyatrīsadanaṃ yayau /
dadarśa jagadambāṃ tāṃ premotphullavilocanaḥ

tuṣṭāva vidhivaddevīṃ jagāma tridivaṃ punaḥ /
atha tatra sthitā ye te brāhmaṇā munipoṣitāḥ

utkarṣaṃ tu muneḥ śrutvāsūyayā khedamāgatāḥ /
yathāsya na yaśo bhūyātkartavyaṃ sarvathaiva hi

kāle samāgate paścāditi sarvaistu niścitam /
tataḥ kālena kiyatāpyabhūd‌vṛṣṭirdharātale

subhikṣamabhavatsarvadeśeṣu nṛpasattama /
śrutvā vārtāṃ subhikṣasya militāḥ sarvavāḍavāḥ

gautamaṃ śaptumudyogaṃ hā hā rājan pracakrire /
dhanyau teṣāṃ ca pitarau yayorutpattirīdṛśī

kālasya mahimā rājan vaktuṃ kena hi śakyate /
gaurnirmitā māyayaikā mumūrṣurjaratī nṛpa

jagāma sā ca śālāyāṃ homakāle munestadā /
huṃhuṃśabdairvāritā sā prāṇāṃstatyāja tatkṣaṇe

gaurhatānena duṣṭenetyevaṃ te cukruśurdvijāḥ /
homaṃ samāpya munirāṅ‌ vismayaṃ paramaṃ gataḥ

samādhimīlitākṣaḥ saṃścintayāmāsa kāraṇam /
kṛtaṃ sarvaṃ dvijairetaditi jñātvā tadaiva saḥ

dadhāra kopaṃ paramaṃ pralaye rudrakopavat /
śaśāpa ca ṛṣīnsarvānkopasaṃraktalocanaḥ

vedamātari gāyatryāṃ taddhyāne tanmanorjape /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvathā brāhmaṇādhamāḥ

vede vedoktayajñeṣu tadvārtāsu tathaiva ca /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

śive śivasya mantre ca śivaśāstre tathaiva ca /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

mūlaprakṛtyāḥ śrīdevyāstaddhyāne tatkathāsu ca /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

devīmantre tathā devyāḥ sthāne'nuṣṭhānakarmaṇi /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

devyutsavadidṛkṣāyāṃ devīnāmānukīrtane /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

devībhaktasya sānnidhye devībhaktārcane tathā /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

śivotsavadidṛkṣāyāṃ śivabhaktasya pūjane /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

rudrākṣaṃ bilvapatre ca tathā śuddhe ca bhasmani /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

śrautasmārtasadācāre jñānamārge tathaiva ca /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

advaitajñānaniṣṭhāyāṃ śāntidāntyādisādhane /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

nityakarmādyanuṣṭhāne'pyagnihotrādisādhane /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

svādhyāyādhyayane caiva tathā pravacane'pi ca /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

godānādiṣu dāneṣu pitṛśrāddheṣu caiva hi /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

kṛcchracāndrāyaṇe caiva prāyaścitte tathaiva ca /
bhavatānunmukhā yūyaṃ sarvadā brāhmaṇādhamāḥ

śrīdevībhinnadeveṣu śraddhābhaktisamanvitāḥ /
śaṅ‌khacakrādyaṅ‌kitāśca bhavata brāhmaṇādhamāḥ

kāpālikamatāsaktā bauddhaśāstraratāḥ sadā /
pākhaṇḍācāraniratā bhavata brāhmaṇādhamāḥ

pitṛmātṛsutābhrātṛkanyāvikrayiṇastathā /
bhāryāvikayiṇastadvad‍bhavata brāhmaṇādhamāḥ

vedavikrayiṇastadvattīrthavikrayiṇastathā /
dharmavikrayiṇastadvad‍bhavata brāhmaṇādhamāḥ

pāñcarātre kāmaśāstre tathā kāpālike mate /
bauddhe śraddhāyutā yūyaṃ bhavata brāhmaṇādhamāḥ

mātṛkanyāgāminaśca bhaginīgāminastathā /
parastrīlampaṭāḥ sarve bhavata brāhmaṇādhamāḥ

yuṣmākaṃ vaṃśajātāśca striyaśca puruṣāstathā /
maddattaśāpadagdhāste bhaviṣyanti bhavatsamāḥ

kiṃ mayā bahunoktena mūlaprakṛtirīśvarī /
gāyatrī paramā bhūyādyuṣmāsu khalu kopitā

andhakūpādikuṇḍeṣu yuṣmākaṃ syātsadā sthitiḥ /
vyāsa uvāca
vāgdaṇḍamīdṛśaṃ kṛtvāpyupaspṛśya jalaṃ tataḥ

jagāma darśanārthaṃ ca gāyatryāḥ paramostukaḥ /
praṇanāma mahādevīṃ sāpi devī parātparā

brāhmaṇānāṃ kṛtiṃ dṛṣṭvā smayaṃ citte cakāra ha /
adyāpi tasyā vadanaṃ smayayuktaṃ ca dṛśyate

uvāca munivaryaṃ taṃ smayamānamukhāmbujā /
bhujaṅ‌gāyārpitaṃ dugdhaṃ viṣāyaivopajāyate

śāntiṃ kuru mahābhāga karmaṇo gatirīdṛśī /
iti devīṃ praṇamyātha tato'gātsvāśramaṃ prati

tato vipraiḥ śāpadagdhairvismṛtā vedarāśayaḥ /
gāyatrī vismṛtā sarvaistadad‌bhutamivābhavat

te sarve'tha militvā tu paścāttāpayutāstathā /
praṇemurmunivaryaṃ taṃ daṇḍavatpatitā bhuvi

nocuḥ kiñcana vākyaṃ tu lajjayādhomukhāḥ sthitāḥ /
prasīdeti prasīdeti prasīdeti punaḥ punaḥ

prārthayāmāsurabhitaḥ parivārya munīśvaram /
karuṇāpūrṇahṛdayo munistānsamuvāca ha

kṛṣṇāvatāraparyantaṃ kumbhīpāke bhavetsthitiḥ /
na me vākyaṃ mṛṣā bhūyāditi jānītha sarvathā

tataḥ paraṃ kaliyuge bhuvi janma bhaveddhi vām /
maduktaṃ sarvametattu bhavedeva na cānyathā

macchāpasya vimokṣārthaṃ yuṣmākaṃ syādyadīṣaṇā /
tarhi sevyaṃ sadā sarvairgāyatrīpadapaṅ‌kajam

vyāsa uvāca
iti sarvānvisṛjyātha gautamo munisattamaḥ /
prārabdhāmiti matvā tu citte śāntiṃ jagāma ha

etasmātkāraṇād‌rājan gate kṛṣṇe tu dhīmati /
kalau yuge pravṛtte tu kumbhīpākāttu nirgatāḥ

bhuvi jātā brāhmaṇāśca śāpadagdhāḥ purā tu ye /
sandhyātrayavihīnāśca gāyatrībhaktivarjitāḥ

vedabhaktivihīnāśca pākhaṇḍamatagāminaḥ /
agnihotrādisatkarmasvadhāsvāhāvivarjitāḥ

mūlaprakṛtimavyaktāṃ naiva jānanti karhicit /
taptamudrāṅ‌kitāḥ kecitkāmācāraratāḥ pare

kāpālikāḥ kaulikāśca bauddhā jaināstathāpare /
paṇḍitā api te sarve durācārapravartakāḥ

lampaṭāḥ paradāreṣu durācāraparāyaṇāḥ /
kumbhīpākaṃ punaḥ sarve yāsyanti nijakarmabhiḥ

tasmātsarvātmanā rājan saṃsevyā parameśvarī /
na viṣṇūpāsanā nityā na śivopāsanā tathā

nityā copāsanā śakteryāṃ vinā tu patatyadhaḥ /
sarvamuktaṃ samāsena yatpṛṣṭaṃ tattvayānagha

ataḥ paraṃ maṇidvīpavarṇanaṃ śṛṇu sundaram /
yatparaṃ sthānamādyāyā bhuvaneśyā bhavāraṇeḥ

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvādaśaskandhe
brāhmaṇādīnāṃ gāyatrībhinnānyadevopāsanāśraddhāhetunirūpaṇaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ