Devi Bhagavata Purana · Chapter 12.8
parāśakterāvirbhāvavarṇanam
janamejaya uvāca
bhagavansarvadharmajña sarvaśāstravatāṃvara /
dvijātīnāṃ tu sarveṣāṃ śaktyupāstiḥ śrutīritā
sandhyākālatraye'nyasmin kāle nityatayā vibho /
tāṃ vihāya dvijāḥ kasmādgṛhṇīyuścānyadevatāḥ
dṛśyante vaiṣṇavāḥ kecidgāṇapatyāstathāpare /
kāpālikāścīnamārgaratā valkaladhāriṇaḥ
digambarāstathā bauddhāścārvārkā evamādayaḥ /
dṛśyante bahavo loke vedaśraddhāvivarjitāḥ
kimatra kāraṇaṃ brahmaṃstadbhavān vaktumarhati /
buddhimantaḥ paṇḍitāśca nānātarkavicakṣaṇāḥ
api santyeva vedeṣu śraddhayā tu vivarjitāḥ /
na hi kaścitsvakalyāṇaṃ buddhyā hātumihecchati
kimatra kāraṇaṃ tasmādvada vedavidāṃvara /
maṇidvīpasya mahimā varṇito bhavatā purā
kīdṛk tadasti yaddevyāḥ paraṃ sthānaṃ mahattaram /
taccāpi vada bhaktāya śraddadhānāya me'nagha
prasannāstu vadantyeva guravo guhyamapyuta /
sūta uvāca
iti rājño vacaḥ śrutvā bhagavān bādarāyaṇaḥ
nijagāda tataḥ sarvaṃ krameṇaiva munīśvarāḥ /
yacchrutvā tu dvijātīnāṃ vedaśraddhā vivardhate
vyāsa uvāca
samyakpṛṣṭaṃ tvayā rājan samaye samayocitam /
vuddhimānasi vedeṣu śraddhāvāṃścaiva lakṣyase
pūrvaṃ madoddhatā daityā devairyuddhaṃ tu cakrire /
śatavarṣaṃ mahārāja mahāvismayakārakam
nānāśastrapraharaṇaṃ nānāmāyāvicitritam /
jagatkṣayakaraṃ nūnaṃ teṣāṃ yuddhamabhūnnṛpa
parāśaktikṛpāveśāddevairdaityā jitā yudhi /
bhuvaṃ svargaṃ parityajya gatāḥ pātālaveśmani
tataḥ praharṣitā devāḥ svaparākramavarṇanam /
cakruḥ parasparaṃ mohātsābhimānāḥ samantataḥ
jayo'smākaṃ kuto na syādasmākaṃ mahimā yataḥ /
sarvottaraḥ kutra daityāḥ pāmarā niṣparākramāḥ
sṛṣṭisthitikṣayakarā vayaṃ sarve yaśasvinaḥ /
asmadagre pāmarāṇāṃ daityānāṃ caiva kā kathā
parāśaktiprabhāvaṃ te na jñātvā mohamāgatāḥ /
teṣāmanugrahaṃ kartuṃ tadaiva jagadambikā
prādurāsītkṛpāpūrṇā yakṣarūpeṇa bhūmipa /
koṭisūryapratīkāśaṃ candrakoṭisuśītalam
vidyutkoṭisamānābhaṃ hastapādādivarjitam /
adṛṣṭapūrvaṃ taddṛṣṭvā tejaḥ paramasundaram
savismayāstadā procuḥ kimidaṃ kimidaṃ tviti /
daityānāṃ ceṣṭitaṃ kiṃ vā māyā kāpi mahīyasī
kenacinnirmitā vātha devānāṃ smayakāriṇī /
sambhūya te tadā sarve vicāraṃ cakruruttamam
yakṣasya nikaṭe gatvā praṣṭavyaṃ kastvamityapi /
balābalaṃ tato jñātvā kartavyā tu pratikriyā
tato vahniṃ samāhūya provācendraḥ surādhipaḥ /
gaccha vahne tvamasmākaṃ yato'si mukhamuttamam
tato gatvā tu jānīhi kimidaṃ yakṣamityapi /
sahasrākṣavacaḥ śrutvā svaparākramagarbhitam
vegātsa nirgato vahniryayau yakṣasya sannidhau /
tadā provāca yakṣastaṃ tvaṃ ko'sīti hutāśanam
vīryaṃ ca tvayi kiṃ yattadvada sarvaṃ mamāgrataḥ /
agnirasmi tathā jātavedā asmīti so'bravīt
sarvasya dahane śaktirmayi viśvasya tiṣṭhati /
tadā yakṣaṃ paraṃ tejastadagre nidadhau tṛṇam
dahainaṃ yadi te śaktirviśvasya dahane'sti hi /
tadā sarvabalenaivākarodyatnaṃ hutāśanaḥ
na śaśāka tṛṇaṃ dagdhuṃ lajjito'gātsurānprati /
pṛṣṭe devaistu vṛttānte sarvaṃ provāca havyabhuk
vṛthābhimāno hyasmākaṃ sarveśatvādike surāḥ /
tatastu vṛtrahā vāyuṃ samāhūyedamabravīt
tvayi protaṃ jagatsarvaṃ tvacceṣṭābhistu ceṣṭitam /
tvaṃ prāṇarūpaḥ sarveṣāṃ sarvaśaktividhārakaḥ
tvameva gatvā jānīhi kimidaṃ yakṣamityapi /
nānyaḥ ko'pi samartho'sti jñātuṃ yakṣaṃ paraṃ mahaḥ
sahasrākṣavacaḥ śrutvā guṇagauravagumphitam /
sābhimāno jagāmāśu yatra yakṣaṃ virājate
yakṣaṃ dṛṣṭvā tato vāyuṃ provāca mṛdubhāṣayā /
ko'si tvaṃ tvayi kā śaktirvada sarvaṃ mamāgrataḥ
tato yakṣavacaḥ śrutvā garveṇa marudabravīt /
mātariśvāhamasmīti vāyurasmīti cābravīt
vīryaṃ tu mayi sarvasya cālane grahaṇe'sti hi /
macceṣṭayā jagatsarvaṃ sarvavyāpāravadbhavet
iti śrutvā vāyuvāṇīṃ nijagāda paraṃ mahaḥ /
tṛṇametattavāgre yattaccālaya yathepsitam
nocedgarvaṃ vihāyainaṃ lajjito gaccha vāsavam /
śrutvā yakṣavaco vāyuḥ sarvaśaktisamanvitaḥ
udyogamakarottacca svasthānānna cacāla ha /
lajjito'gāddevapārśve hitvā garvaṃ sa cānilaḥ
vṛttāntamavadatsarvaṃ garvanirvāpakāraṇam /
naitañjñātuṃ samarthāḥ sma mithyāgarvābhimāninaḥ
alaukikaṃ bhāti yakṣaṃ tejaḥ paramadāruṇam /
tataḥ sarve suragaṇāḥ sahasrākṣaṃ samūcire
devarāḍasi yasmāttvaṃ yakṣaṃ jānīhi tattvataḥ /
tata indro mahāgarvāttadyakṣaṃ samupādravat
prādravacca paraṃ tejo yakṣarūpaṃ parātparam /
antardhānaṃ tataḥ prāpa tadyakṣaṃ vāsavāgrataḥ
atīva lajjito jāto vāsavo devarāḍapi /
yakṣasambhāṣaṇābhāvāllaghutvaṃ prāpa cetasi
ataḥ paraṃ na gantavyaṃ mayā tu surasaṃsadi /
kiṃ mayā tatra vaktavyaṃ svalaghutvaṃ surānprati
dehatyāgo varastasmānmāno hi mahatāṃ dhanam /
māne naṣṭe jīvitaṃ tu mṛtitulyaṃ na saṃśayaḥ
iti niścitya tatraiva garvaṃ hitvā sureśvaraḥ /
caritramīdṛśaṃ yasya tameva śaraṇaṃ gataḥ
tasminneva kṣaṇe jātā vyomavāṇī nabhastale /
māyābījaṃ sahasrākṣa japa tena sukhī bhava
tato jajāpa paramaṃ māyābījaṃ parātparam /
lakṣavarṣaṃ nirāhāro dhyānamīlitalocanaḥ
akasmāccaitramāsīyanavamyāṃ madhyage ravau /
tadevāvirabhūttejastasminneva sthale punaḥ
tejomaṇḍalamadhye tu kumārīṃ navayauvanām /
bhāsvajjapāprasūnābhāṃ bālakoṭiraviprabhām
bālaśītāṃśamukuṭāṃ vastrāntarvyañjitastanīm /
caturbhirvarahastaistu varapāśāṅkuśābhayān
dadhānāṃ ramaṇīyāṅgīṃ komalāṅgalatāṃ śivām /
bhaktakalpadrumāmambāṃ nānābhūṣaṇabhūṣitām
trinetrāṃ mallikāmālākabarījūṭaśobhitām /
caturdikṣu caturvedairmūrtimadbhirabhiṣṭutām
dantacchaṭābhirabhitaḥ padmarāgīkṛtakṣamām /
prasantasmeravadanāṃ koṭikandarpasundarām
raktāmbaraparīdhānāṃ raktacandanacarcitām /
umābhidhānāṃ purato devīṃ haimavatīṃ śivām
nirvyājakaruṇāmūrtiṃ sarvakāraṇakāraṇām /
dadarśa vāsavastatra premagadgaditāntaraḥ
premāśrupūrṇanayano romāñcitatanustataḥ /
daṇḍavatpraṇanāmātha pādayorjagadīśituḥ
tuṣṭāva vividhaiḥ stotrairbhaktisannatakandharaḥ /
uvāca paramaprītaḥ kimidaṃ yakṣamityapi
prādurbhūtaṃ ca kasmāttadvada sarvaṃ suśobhane /
iti tasya vacaḥ śrutvā provāca karuṇārṇavā
rūpaṃ madīyaṃ brahmaitatsarvakāraṇakāraṇam /
māyādhiṣṭhānabhūtaṃ tu sarvasākṣi nirāmayam
sarve vedā yatpadamāmananti
tapāṃsi sarvāṇi ca yadvadanti /
yadicchanto brahmacaryaṃ caranti
tatte padaṃ saṃgraheṇa bravīmi
omityekākṣaraṃ brahma tadevāhuśca hrīṃmayam /
dve bīje mama mantrau sto mukhyatvena surottama
bhāgadvayavatī yasmātsṛjāmi sakalaṃ jagat /
tatraikabhāgaḥ samproktaḥ saccidānandanāmakaḥ
māyāprakṛtisaṃjñastu dvitīyo bhāga īritaḥ /
sā ca māyā parā śaktiḥ śaktimatyahamīśvarī
candrasya candrikeveyaṃ mamābhinnatvamāgatā /
sāmyāvasthātmikā caiṣā māyā mama surottama
pralaye sarvajagato madabhinnaiva tiṣṭhati /
prāṇikarmaparīpākavaśataḥ punareva hi
rūpaṃ tadevamavyaktaṃ vyaktībhāvamupaiti ca /
antarmukhā tu yāvasthā sā māyetyabhidhīyate
bahirmukhā tu yā māyā tamaḥśabdena socyate /
bahirmukhāttamorūpājjāyate sattvasambhavaḥ
rajoguṇastadaiva syātsargādau surasattama /
guṇatrayātmakāḥ proktā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
rajoguṇādhiko brahmā viṣṇuḥ sattvādhiko bhavet /
tamoguṇādhiko rudraḥ sarvakāraṇarūpadhṛk
sthūladeho bhavedbrahmā liṅgadeho hariḥ smṛtaḥ /
rudrastu kāraṇo dehasturīyā tvahameva hi
sāmyāvasthā tu yā proktā sarvāntaryāmirūpiṇī /
ata ūrdhvaṃ paraṃ brahma madrūpaṃ rūpavarjitam
nirguṇaṃ saguṇaṃ ceti dvidhā madrūpamucyate /
nirguṇaṃ māyayā hīnaṃ saguṇaṃ māyayā yutam
sāhaṃ sarvaṃ jagatsṛṣṭvā tadantaḥ sampraviśya ca /
prerayāmyaniśaṃ jīvaṃ yathākarma yathāśrutam
sṛṣṭisthititirodhāne prerayāmyahameva hi /
brahmāṇaṃ ca tathā viṣṇuṃ rudraṃ vai kāraṇātmakam
madbhayādvāti pavano bhītyā sūryaśca gacchati /
indrāgnimṛtyavastadvatsāhaṃ sarvottamā smṛtā
matprasādādbhavadbhistu jayo labdho'sti sarvathā /
yuṣmānahaṃ nartayāmi kāṣṭhaputtalikopamān
kadāciddevavijayaṃ daityānāṃ vijayaṃ kvacit /
svatantrā svecchayā sarvaṃ kurve karmānurodhataḥ
tāṃ māṃ sarvātmikāṃ yūyaṃ vismṛtya nijagarvataḥ /
ahaṅkārāvṛtātmāno mohamāptā durantakam
anugrahaṃ tataḥ kartuṃ yuṣmaddehādanuttamam /
niḥsṛtaṃ sahasā tejo madīyaṃ yakṣamityapi
ataḥ paraṃ sarvabhāvairhitvā garvaṃ tu dehajam /
māmeva śaraṇaṃ yāta saccidānandarūpiṇīm
vyāsa uvāca
ityuktyā ca mahādevī mūlaprakṛtirīśvarī /
antardhānaṃ gatā sadyo bhaktyā devairabhiṣṭutā
tataḥ sarve svagarvaṃ tu vihāya padapaṅkajam /
samyagārādhayāmāsurbhagavatyāḥ parātparam
trisandhyaṃ sarvadā sarve gāyatrījapatatparāḥ /
yajñabhāgādibhiḥ sarve devīṃ nityaṃ siṣevire
evaṃ satyayuge sarve gāyatrījapatatparāḥ /
tārahṛllekhayoścāpi jape niṣṇātamānasāḥ
na viṣṇūpāsanā nityā vedenoktā tu kutracit /
na viṣṇudīkṣā nityāsti śivasyāpi tathaiva ca
gāyatryupāsanā nityā sarvavedaiḥ samīritā /
yayā vinā tvadhaḥpāto brāhmaṇasyāsti sarvathā
tāvatā kṛtakṛtyatvaṃ nānyāpekṣā dvijasya hi /
gāyatrīmātraniṣṇāto dvijo mokṣamavāpnuyāt
kuryādanyanna vā kuryāditi prāha manuḥ svayam /
vihāya tāṃ tu gāyatrīṃ viṣṇūpāstiparāyaṇaḥ
śivopāstirato vipro narakaṃ yāti sarvathā /
tasmādādyayuge rājan gāyatrījapatatparāḥ /
devīpadāmbujaratā āsansarve dvijottamāḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ sahitāyāṃ
dvādaśaskandhe parāśakterāvirbhāvavarṇanaṃ nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0