Devi Bhagavata Purana · Chapter 11.1
manukṛtaṃ devīstavanam
nārada uvāca
bhagavan bhūtabhavyeśa nārāyaṇa sanātana /
ākhyātaṃ paramāścaryaṃ devīcāritramuttamam
prādurbhāvaḥ paro mātuḥ kāryārthamasuradruhām /
adhikārāptiruktātra devīpūrṇakṛpāvaśāt
adhunā śrotumicchāmi yena prīṇāti sarvadā /
svabhaktānparipuṣṇāti tamācāraṃ vada prabho
śrīnārāyaṇa uvāca
śṛṇu nārada tattvajña sadācāravidhikramam /
yadanuṣṭhānamātreṇa devī prīṇāti sarvadā
prātarutthāya kartavyaṃ yad dvijena dine dine /
tadahaṃ sampravakṣyāmi dvijānāmupakārakam
udayāstamayaṃ yāvad dvijaḥ satkarmakṛdbhavet /
nityanaimittikairyuktaḥ kāmyaiścānyairagarhitaiḥ
ātmanaśca sahāyārthaṃ pitā mātā na tiṣṭhati /
na putradārā na jñātirdharmastiṣṭhati kevalam
tasmāddharmaṃ sahāyārthaṃ nityaṃ sañcinu sādhanaiḥ /
dharmeṇaiva sahāyāttu tamastarati dustaram
ācāraḥ prathamo dharmaḥ śrutyuktaḥ smārta eva ca /
tasmādasminsamāyukto nityaṃ syādātmano dvijaḥ
ācārāllabhate cāyurācārāllabhate prajāḥ /
ācārādannamakṣayyamācāro hanti pātakam
ācāraḥ paramo dharmo nṛṇāṃ kalyāṇakārakaḥ /
iha loke sukhī bhūtvā paratra labhate sukham
ajñānāndhajanānāṃ tu mohitairbhrāmitātmanām /
dharmarūpo mahādīpo muktimārgapradarśakaḥ
ācārātprāpyate śraiṣṭhyamācārātkarma labhyate /
karmaṇo jāyate jñānamiti vākyaṃ manoḥ smṛtam
sarvadharmavariṣṭho'yamācāraḥ paramaṃ tapaḥ /
tadeva jñānamuddiṣṭaṃ tena sarvaṃ prasādhyate
yastvācāravihīno'tra vartate dvijasattamaḥ /
sa śūdravad bahiṣkāryo yathā śūdrastathaiva saḥ
ācāro dvividhaḥ proktaḥ śāstrīyo laukikastathā /
ubhāvapi prakartavyau na tyājyau śubhamicchatā
grāmadharmā jātidharmā deśadharmāḥ kulodbhavāḥ /
parigrāhyā nṛbhiḥ sarvairnaiva tām̐llaṅghayenmune
durācāro hi puruṣo loke bhavati ninditaḥ /
duḥkhabhāgī ca satataṃ vyādhinā vyāpta eva ca
parityajedarthakāmau yau syātāṃ dharmavarjitau /
dharmamapyasukhodarkaṃ lokavidviṣṭameva ca
nārada uvāca
bahutvādiha śāstrāṇāṃ niścayaḥ syātkathaṃ mune /
kiyatpramāṇaṃ tad brūhi dharmamārgavinirṇaye
śrīnārāyaṇa uvāca
śrutismṛtī ubhe netre purāṇaṃ hṛdayaṃ smṛtam /
etattrayokta eva syāddharmo nānyatra kutracit
virodho yatra tu bhavettrayāṇāṃ ca parasparam /
śrutistatra pramāṇaṃ syād dvayordvaidhe smṛtirvarā
śrutidvaidhaṃ bhavedyatra tatra dharmāvubhau smṛtau /
smṛtidvaidhaṃ tu yatra syādviṣayaḥ kalpyatāṃ pṛthak
purāṇeṣu kvaciccaiva tantradṛṣṭaṃ yathātatham /
dharmaṃ vadanti taṃ dharmaṃ gṛhṇīyānna kathañcana
vedāvirodhi cettantraṃ tatpramāṇaṃ na saṃśayaḥ /
pratyakṣaśrutiruddhaṃ yattatpramāṇaṃ bhavenna ca
sarvathā veda evāsau dharmamārgapramāṇakaḥ /
tenāviruddhaṃ yatkiñcittatpramāṇaṃ na cānyathā
yo vedadharmamujjhitya vartate'nyapramāṇataḥ /
kuṇḍāni tasya śikṣārthaṃ yamaloke vasanti hi
tasmātsarvaprayatnena vedoktaṃ dharmamāśrayet /
smṛtiḥ purāṇamanyadvā tantraṃ vā śāstrameva ca
tanmūlatve pramāṇaṃ syānnānyathā tu kadācana /
ye kuśāstrābhiyogena vartayantīha mānavān
adhomukhordhvapādāste yāsyanti narakārṇavam /
kāmācārāḥ pāśupatāstathā vai liṅgadhāriṇaḥ
taptamudrāṅkitā ye ca vaikhānasamatānugāḥ /
te sarve nirayaṃ yānti vedamārgabahiṣkṛtāḥ
vedoktameva saddharmaṃ tasmātkuryānnaraḥ sadā /
utthāyotthāya boddhavyaṃ kiṃ mayādya kṛtaṃ kṛtam
dattaṃ vā dāpitaṃ vāpi vākyenāpi ca bhāṣitam /
upapāpeṣu sarveṣu pātakeṣu mahatsvapi
avāpya rajanīyāmaṃ brahmadhyānaṃ samācaret /
ūrusthottānacaraṇaḥ savye corau tathottaram
uttānaṃ kiñciduttānaṃ mukhamavaṣṭabhya corasā /
nimīlitākṣaḥ sattvastho dantairdantānna saṃspṛśet
tālusthācalajihvaśca saṃvṛtāsyaḥ suniścalaḥ /
sanniruddhendriyagrāmo nātinimnasthitāsanaḥ
dviguṇaṃ triguṇaṃ vāpi prāṇāyāmamupakramet /
tato dhyeyaḥ sthito yo'sau hṛdaye dīpavatprabhuḥ
dhārayettatra cātmānaṃ dhāraṇāṃ dhārayedbudhaḥ /
sadhūmaśca vidhūmaśca sagarbhaścāpyagarbhakaḥ
salakṣyaścāpyalakṣyaśca prāṇāyāmastu ṣaḍvidhaḥ /
prāṇāyāmasamo yogaḥ prāṇāyāma itīritaḥ
prāṇāyāma iti prokto recapūrakakumbhakaiḥ /
varṇatrayātmakā hyete recapūrakakumbhakāḥ
sa eva praṇavaḥ proktaḥ prāṇāyāmaśca tanmayaḥ /
iḍayā vāyumāropya pūrayitvodare sthitam
śanaiḥ ṣoḍaśamātrābhiranyayā taṃ virecayet /
evaṃ sadhūmaḥ prāṇānāmāyāmaḥ kathito mune
ādhāreliṅganābhiprakaṭitahṛdaye tālumūle lalāṭe
dve patre ṣoḍaśāre dvidaśadaśadaladvādaśārdhe catuṣke /
vāsānte bālamadhye ḍaphakatasahite kaṇṭhadeśe svarāṇāṃ
haṃkṣaṃtattvārthayuktaṃ sakaladalagataṃ varṇarūpaṃ namāmi
aruṇakamalasaṃsthā tadrajaḥpuñjavarṇā
haraniyamitacihnā padmatantusvarūpā /
ravihutavaharākānāyakāsyastanāḍhyā
sakṛdapi yadi citte saṃvasetsyātsa bhuktaḥ
sthitiḥ saiva gatiryātrā matiścintā stutirvacaḥ /
ahaṃ sarvātmako devaḥ stutiḥ sarvaṃ tvadarcanam
ahaṃ devī na cānyo'smi brahmaivāhaṃ na śokabhāk /
saccidānandarūpo'haṃ svātmānamiti cintayet
prakāśamānāṃ prathame prayāṇe
pratiprayāṇe'pyamṛtāyamānām /
antaḥpadavyāmanusañcarantī-
mānandarūpāmabalāṃ prapadye
tato nijabrahmarandhre dhyāyettaṃ gurumīśvaram /
upacārairmānasaiśca pūjayettu yathāvidhi
stuvītānena mantreṇa sādhako niyatātmavān /
gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ /
gurureva paraṃ brahma tasmai śrīgurave namaḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
ekādaśaskandhe manukṛtaṃ devīstavanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ //
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0