Devi Bhagavata Purana · Chapter 10.13

bhrāmarīcaritravarṇanam
śrīnārāyaṇa uvāca
athātaḥ śrūyatāṃ śeṣamanūnāṃ citramud‍bhavam /
yasya smaraṇamātreṇa devībhaktiḥ prajāyate

āsanvaivasvatamanoḥ putrāḥ ṣaḍ vimalodayāḥ /
karūṣaśca pṛṣadhraśca nābhāgo diṣṭa eva ca

śaryātiśca triśaṅ‌kuśca sarva eva mahābalāḥ /
tataḥ ṣaḍeva te gatvā kālindyāstīramuttamam

nirāhārā jitaśvāsāḥ pūjāṃ cakrustataḥ sthitāḥ /
devyā mahīmayīṃ mūrtiṃ vinirmāya pṛthakpṛthak

vividhairupacāraistāṃ pūjayāmāsurādṛtāḥ /
tataśca sarva evaite tapaḥsārā mahābalāḥ

jīrṇaparṇāśanā vāyubhakṣaṇāstoyajīvanāḥ /
dhūmrapānā raśmipānāḥ kramaśaśca bahuśramāḥ

tatasteṣāmādareṇārādhanaṃ kurvatāṃ sadā /
vimalā matirutpannā sarvamohavināśinī

babhūvurmanuputrāste devīpādaikacintanāḥ /
matyā vimalayā teṣāmātmanyevākhilaṃ jagat

darśanaṃ sañjagāmāśu tadad‍bhutamivābhavat /
evaṃ dvādaśavarṣānte tapasā jagadīśvarī

prādurbabhūva deveśī sahasrārkasamadyutiḥ /
tāṃ dṛṣṭvā vimalātmāno rājaputrāḥ ṣaḍeva te

tuṣṭuvurbhaktinamrāntaḥkaraṇā bhāvasaṃyutāḥ /
rājaputrā ūcuḥ
maheśvari jayeśāni parame karuṇālaye

vāgbhavārādhanaprīte vāgbhavapratipādite /
klīṃkāravigrahe devi klīṃkāraprītidāyini

kāmarājamanomodadāyinīśvaratoṣiṇi /
mahāmāye modapare mahāsāmrājyadāyini

viṣṇvarkaharaśakrādisvarūpe bhogavardhini /
evaṃ stutā bhagavatī rājaputrairmahātmabhiḥ

prasādasumukhī devī provāca vacanaṃ śubham /
devyuvāca
rājaputrā mahātmāno bhavantastapasā yutāḥ

niṣkalmaṣāḥ śuddhadhiyo jātā vai madupāsanāt /
varaṃ manogataṃ sarvaṃ yācadhvamavilambitam

prasannāhaṃ pradāsyāmi yuṣmākaṃ manasi sthitam /
rājaputrā ūcuḥ
devi niṣkaṇṭakaṃ rājyaṃ santatiścirajīvinī

bhogā avyāhatā kāmaṃ yaśastejo matiśca ha /
akuṇṭhitatvaṃ sarveṣāmeṣa eva varo hitaḥ

devyuvāca
evamastu ca sarveṣāṃ bhavatāṃ yanmanogatam /
athānyadapi me vākyaṃ bhūyatāmādarādidam

bhavantaḥ sarva evaite manvantarapatīśvarāḥ /
santatyā dīrghayā bhogairanekairapi saṅ‌gamaḥ

akhaṇḍitabalaiśvaryaṃ yaśastejovibhūtayaḥ /
bhavitāro matprasādād‌rājaputrāḥ krameṇa tu

śrīnārāyaṇa uvāca
evaṃ tebhyo varāndattvā bhrāmarī jagadambikā /
antardhānaṃ jagāmāśu bhaktyā taiḥ saṃstutā satī

te rājaputrāḥ sarve'pi tasmiñjanmanyanuttamam /
rājyaṃ mahīgatānbhogānbubhujuśca mahaujasaḥ

santatiṃ cākhaṇḍitāṃ te samutpādya mahītale /
vaṃśaṃ saṃsthāpya sarve'pi manūnāṃ patayo'bhavan

bhavāntare krameṇaiva sāvarṇipadabhāginaḥ /
prathamo dakṣasāvarṇirnavamo manurīritaḥ

avyāhatabalo devyāḥ prasādādabhavadvibhuḥ /
dvitīyo merusāvarṇirdaśamo manureva ca

babhūva manvantarapo mahādevīprasādataḥ /
tṛtīyo manurākhyātaḥ sūryasāvarṇināmakaḥ

ekādaśo mahotsāhastapasā svena bhāvitaḥ /
caturthaścandrasāvarṇirdvādaśo manurāḍ vibhuḥ

devīsamārādhanena jāto manvantareśvaraḥ /
pañcamo rudrasāvarṇistrayodaśamanuḥ smṛtaḥ

mahābalo mahāsattvo babhūva jagadīśvaraḥ /
ṣaṣṭhaśca viṣṇusāvarṇiścaturdaśamanuḥ kṛtī

babhūva devīvarato jagatāṃ prathitaḥ prabhuḥ /
caturdaśaite manavo mahātejobalairyutāḥ

devyārādhanataḥ pūjyā vandyā lokeṣu nityaśaḥ /
mahāpratāpinaḥ sarve bhrāmaryāstu prasādataḥ

nārada uvāca
keyaṃ sā bhrāmarī devī kathaṃ jātā kimātmikā /
tadākhyānaṃ vada prājña vicitraṃ śokanāśakam

na tṛptimadhigacchāmi pibandevīkathāmṛtam /
amṛtaṃ pibatāṃ mṛtyurnāsya śravaṇato yataḥ

śrīnārāyaṇa uvāca
śṛṇu nārada vakṣyāmi jaganmāturviceṣṭitam /
acintyāvyaktarūpāyā vicitraṃ mokṣadāyakam

yadyaccaritraṃ śrīdevyāstatsarvaṃ lokahetave /
nirvyājayā karuṇayā putre māturyathā tathā

pūrvaṃ daityo mahānāsīdaruṇākhyo mahābalaḥ /
pātāle daityasaṃsthāne devadveṣī mahākhalaḥ

sa devāñjetukāmaśca cakāra paramaṃ tapaḥ /
padmasambhavamuddiśya sa nastrātā bhaviṣyati

gatvā himavataḥ pārśve gaṅ‌gājalasuśītale /
pakvaparṇāśano yogī sannirudhya marud‌gaṇam

gāyatrījapasaṃsaktaḥ sakāmastamasā yutaḥ /
daśavarṣasahasrāṇi tato vārikaṇāśanaḥ

daśavarṣasahasrāṇi tataḥ pavanabhojanaḥ /
daśavarṣasahasrāṇi nirāhāro'bhavattataḥ

evaṃ tapasyatastasya śarīrādutthito'nalaḥ /
dadāha jagatīṃ sarvāṃ tadad‍bhutamivābhavat

kimidaṃ kimidaṃ ceti devāḥ sarve cakampire /
santrastāḥ sakalā lokā brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayuḥ

vijñāpitaṃ devavaraiḥ śrutvā tatra caturmukhaḥ /
gāyatrīsahito haṃsasamārūḍho yayau mudā

prāṇamātrāvaśiṣṭaṃ taṃ dhamanīśatasaṅ‌kulam /
śuṣkodaraṃ kṣāmagātraṃ dhyānamīlitalocanam

dadarśa tejasā dīptaṃ dvitīyamiva pāvakam /
varaṃ varaya bhadraṃ te vatsa yanmanasi sthitam

śrutimātreṇa santoṣakārakaṃ vākyamūcivān /
śrutvā brahmamukhādvāṇīṃ sudhādhārāmivāruṇaḥ

unmīlitākṣaḥ purato dadarśa jalajod‍bhavam /
gāyatrīsahitaṃ devaṃ caturvedasamanvitam

akṣasrakkuṇḍikāhastaṃ japantaṃ brahma śāśvatam /
dṛṣṭvotthāya nanāmātha stutvā ca vividhaiḥ stavaiḥ

varaṃ vavre svabuddhisthaṃ mā bhavenmṛtyurityapi /
śrutvāruṇavaco brahmā bodhayāmāsa sādaram

brahmaviṣṇumaheśādyā mṛtyunā kavalīkṛtāḥ /
tadānyeṣāṃ tu kā vārtā maraṇe dānavottama

varaṃ yogyaṃ tato brūhi dātuṃ yaḥ śakyate mayā /
nātrāgrahaṃ prakurvanti buddhimanto janāḥ kvacit

iti brahmavacaḥ śrutvā punaḥ provāca sādaram /
na yuddhe na ca śastrāstrānna puṃbhyo nāpi yoṣitaḥ

dvipād‍bhyo vā catuṣpād‍bhyo nobhayākāratastathā /
bhavenme mṛtyurityevaṃ deva dehi varaṃ prabho

balaṃ ca vipulaṃ dehi yena devajayo bhavet /
iti tasya vacaḥ śrutvā tathāstviti vaco'bravīt

dattvā varaṃ jagāmāśu padmajaḥ svaṃ niketanam /
tato'ruṇākhyo daityastu pātālātsvāśrayasthitān

daityānākārayāmāsa brahmaṇo varadarpitaḥ /
āgatya te'surāḥ sarve daityeśaṃ taṃ pracakrire

dūtaṃ ca preṣayāmāsuryuddhārthamamarāvatīm /
dūtavākyaṃ tadā śrutvā devarāḍ bhayakampitaḥ

devaiḥ sārdhaṃ jagāmāśu brahmaṇaḥ sadanaṃ prati /
brahmaviṣṇū puraskṛtya jagmuste śaṅ‌karālayam

vicāraṃ cakrire tatra vadhārthaṃ te suradruhām /
etasminsamaye tatra daityasenāsamāvṛtaḥ

aruṇākhyo daityarājo jagāmāśu triviṣṭapam /
sūryenduyamavahnīnāmadhikārānpṛthakpṛthak

svayaṃ cakāra tapasā nānārūpadharo mune /
svasvasthānacyutāḥ sarve jagmuḥ kailāsamaṇḍalam

śaśaṃsuḥ śaṅ‌karaṃ devāḥ svasvaduḥkhaṃ pṛthakpṛthak /
mahān vicārastatrāsītkiṃ kartavyamataḥ param

na yuddhena ca śastrāstrairna puṃbhyo nāpi yoṣitaḥ /
dvipād‍bhyo vā catuṣpād‍bhyo nobhayākārato'pi vā

mṛtyurbhavediti brahmā provāca vacanaṃ yataḥ /
iti cintāturāḥ sarve kartuṃ kiñcinna ca kṣamāḥ

etasminsamaye tatra vāgabhūdaśarīriṇī /
bhajadhvaṃ bhuvaneśānīṃ sā vaḥ kāryaṃ vidhāsyati

gāyatrījapasaṃsakto daityarāḍ yadi tāṃ tyajet /
mṛtyuyogyastadā bhūyādityuccaistoṣakāriṇī

śrutvā daivīṃ tathā vāṇīṃ mantrayāmāsurādṛtāḥ /
bṛhaspatiṃ samāhūya vacanaṃ prāha devarāṭ

guro gaccha surāṇāṃ tu kāryārthamasuraṃ prati /
yathā bhavecca gāyatrītyāgastasya tathā kuru

asmābhiḥ parameśānī sevyate dhyānayogataḥ /
prasannā sā bhagavatī sāhāyyaṃ te kariṣyati

ityādiśya guruṃ sarve jagmurjāmbūnadeśvarīm /
sāsmāndaityabhayatrastān pālayiṣyati śobhanā

tatra gatvā tapaścaryāṃ cakruḥ sarve suniṣṭhitāḥ /
māyābījajapāsaktā devīmakhaparāyaṇāḥ

bṛhaspatistadā śīghraṃ jagāmāsurasannidhau /
āgataṃ munivaryaṃ taṃ papracchātha sa daityarāṭ

mune kutrāgamaḥ kasmātkimarthamiti me vada /
nāhaṃ yuṣmatpakṣapātī pratyutārātireva ca

iti tasya vacaḥ śrutvā provāca munināyakaḥ /
asmatsevyā ca yā devī sā tvayā pūjyate'niśam

tasmādasmatpakṣapātī na bhavestvaṃ kathaṃ vada /
iti tasya vacaḥ śrutvā mohito devamāyayā

tatyāja paramaṃ mantramabhimānena sattama /
gāyatrītyāgato daityo nistejasko babhūva ha

kṛtakāryo gurustasmātsthānānnirgatavānpunaḥ /
tato vṛttāntamakhilaṃ kathayāmāsa vajriṇe

saṃtuṣṭāste surāḥ sarve bhejire parameśvarīm /
evaṃ bahugate kāle kasmiṃścitsamaye mune

prādurāsījjaganmātā jaganmaṅ‌galakāriṇī /
koṭisūryapratīkāśā koṭikandarpasundarī

citrānulepanā devī citravāsoyugānvitā /
vicitramālyābharaṇā citrabhramaramuṣṭikā

varābhayakarā śāntā karuṇāmṛtasāgarā /
nānābhramarasaṃyuktapuṣpamālāvirājitā

bhrāmarībhirvicitrābhirasaṃkhyābhiḥ samāvṛtā /
bhramarairgāyamānaiśca hrīṃkāramanumanvaham

samantataḥ parivṛtā koṭikoṭibhirambikā /
sarvaśṛṅ‌gāraveṣāḍhyā sarvavedapraśaṃsitā

sarvātmikā sarvamayī sarvamaṅ‌galarūpiṇī /
sarvajñā sarvajananī sarvā sarveśvarī śivā

dṛṣṭvā tāṃ taralātmāno devā brahmapurogamāḥ /
tuṣṭuvurhṛṣṭamanaso viṣṭaraśravasāṃ śivām

devā ūcuḥ
namo devi mahāvidye sṛṣṭisthityantakāriṇi /
namaḥ kamalapatrākṣi sarvādhāre namo'stu te

saviśvataijasaprājñavirāṭsūtrātmike namaḥ /
namo vyākṛtarūpāyai kūṭasthāyai namo namaḥ

durge sargādirahite duṣṭasaṃrodhanārgale /
nirargalapremagamye bharge devi namo'stu te

namaḥ śrīkālike mātarnamo nīlasarasvati /
ugratāre mahogre te nityameva namo namaḥ

namaḥ pītāmbare devi namastripurasundari /
namo bhairavi mātaṅ‌gi dhūmāvati namo namaḥ

chinnamaste namaste'stu kṣīrasāgarakanyake /
namaḥ śākambhari śive namaste raktadantike

niśumbhaśumbhadalani raktabījavināśini /
dhūmralocananirṇāśe vṛtrāsuranibarhiṇi

caṇḍamuṇḍapramathini dānavāntakare śive /
namaste vijaye gaṅ‌ge śārade vikacānane

pṛthvīrūpe dayārūpe tejorūpe namo namaḥ /
prāṇarūpe mahārūpe bhūtarūpe namo'stu te

viśvamūrte dayāmūrte dharmamūrte namo namaḥ /
devamūrte jyotimūrte jñānamūrte namo'stu te

gāyatri varade devi sāvitri ca sarasvati /
namaḥ svāhe svadhe mātardakṣiṇe te namo namaḥ

neti netīti vākyairyā bodhyate sakalāgamaiḥ /
sarvapratyaksvarūpāṃ tāṃ bhajāmaḥ paradevatām

bhramarairveṣṭitā yasmād‌ bhrāmarī yā tataḥ smṛtā /
tasyai devyai namo nityaṃ nityameva namo namaḥ

namaste pārśvayoḥ pṛṣṭhe namaste purato'mbike /
nama ūrdhvaṃ namaścādhaḥ sarvatraiva namo namaḥ

kṛpāṃ kuru mahādevi maṇidvīpādhivāsini /
anantakoṭibrahmāṇḍanāyike jagadambike

jaya devi jaganmātarjaya devi parātpare /
jaya śrībhuvaneśāni jaya sarvottamottame

kalyāṇaguṇarat‍nānāmākare bhuvaneśvari /
prasīda parameśāni prasīda jagatoraṇe

śrīnārāyaṇa uvāca
iti devavacaḥ śrutvā pragalbhaṃ madhuraṃ vacaḥ /
uvāca jagadambā sā mattakokilabhāṣiṇī

devyuvāca
prasannāhaṃ sadā devā varadeśaśikhāmaṇiḥ /
bruvantu vibudhāḥ sarve yadeva syāccikīrṣitam

devīvākyaṃ surāḥ śrutvā procurduḥkhasya kāraṇam /
duṣṭadaityasya caritaṃ jagadbādhākaraṃ param

devabrāhmaṇavedānāṃ helanaṃ nāśanaṃ tathā /
sthānabhraṃśaṃ surāṇāṃ ca kathayāmāsurādṛtāḥ

brahmaṇo varadānaṃ ca yathāvatte samūcire /
śrutvā devamukhādvāṇīṃ mahābhagavatī tadā

prerayāmāsa hastasthānbhramarānbhrāmarī tadā /
pārśvasthānagnabhāgasthānnānārūpadharāṃstathā

janayāmāsa bahuśo yairvyāptaṃ bhuvanatrayam /
maṭacīyūthavatteṣāṃ samudāyastu nirgataḥ

tadāntarikṣaṃ tairvyāptamandhakāraḥ kṣitāvabhūt /
divi parvataśṛṅ‌geṣu drumeṣu vipineṣvapi

bhramarā eva sañjātāstadad‌bhutamivābhavat /
te sarve daityavakṣāṃsi dārayāmāsurud‌gatāḥ

naraṃ madhuharaṃ yadvanmakṣikāḥ kopasaṃyutāḥ /
upāyo na ca śastrāṇāṃ tathāstrāṇāṃ tadābhavat

na yuddhaṃ na ca sambhāṣā kevalaṃ maraṇaṃ khalu /
yasminyasminsthale ye ye sthitā daityā yathā yathā

tatraiva ca tathā sarve maraṇaṃ prāpurutsmayāḥ /
parasparaṃ samācāro na kasyāpyabhavattadā

kṣaṇamātreṇa te sarve vinaṣṭā daityapuṅ‌gavāḥ /
kṛtvetthaṃ bhramarāḥ kāryaṃ devīnikaṭamāyayuḥ

āścaryametadāścaryamiti lokāḥ samūcire /
kiṃ citraṃ jagadambāyā yasyā māyeyamīdṛśī

tato devagaṇāḥ sarve brahmaviṣṇupurogamāḥ /
nimagnā harṣajaladhau pūjayāmāsurambikām

nānopacārairvividhairnānopāyanapāṇayaḥ /
jayaśabdaṃ prakurvāṇā mumucuḥ sumanāṃsi ca

divi dundubhayo nedurnanṛtuścāpsarogaṇāḥ /
peṭhurvedānmuniśreṣṭhā gandharvādyā jagustathā

mṛdaṅ‌gamurajāvīṇāḍhakkāḍamaruniḥsvanaiḥ /
ghaṇṭāśaṅ‌khaninādaiśca vyāptamāsījjagattrayam

nānāstotraistadā stutvā mūrdhnyādhāyājjalīṃstathā /
jaya mātarjayeśānītyevaṃ sarve samūcire

tatastuṣṭā mahādevī varāndattvā pṛthakpṛthak /
svasmiṃśca vipulāṃ bhaktiṃ prārthitā tairdadau ca tām

paśyatāmeva devānāmantardhānaṃ gatā tataḥ /
iti te sarvamākhyātaṃ bhrāmaryāścaritaṃ mahat

paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva sarvapāpapraṇāśanam /
śrutamāścaryajanakaṃ saṃsārārṇavatārakam

evaṃ manūnāṃ sarveṣāṃ caritaṃ pāpanāśanam /
devīmāhātmyasaṃyuktaṃ paṭhañśṛṇvañśubhapradam

yaścaitatpaṭhate nityaṃ śṛṇuyādyo'niśaṃ naraḥ /
sarvapāpavinirmukto devīsāyujyamāpnuyāt

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
daśamaskandhe bhrāmarīcaritravarṇanaṃ nāma trayodaśo'dhyāyaḥ