Devi Bhagavata Purana · Chapter 11.2
śaucavidhivarṇanam
śrīnārāyaṇa uvāca
ācārahīnaṃ na punanti vedā
yadapyadhītāḥ saha ṣaḍbhiraṅgaiḥ /
chandāṃsyenaṃ mṛtyukāle tyajanti
nīḍaṃ śakuntā iva jātapakṣāḥ
brāhme muhūrtte cotthāya tatsarvaṃ samyagācaret /
rātrerantimayāme tu vedābhyāsaṃ cared budhaḥ
kiñcitkālaṃ tataḥ kuryādiṣṭadevānucintanam /
yogī tu pūrvamārgeṇa brahmadhyānaṃ samācaret
jīvabrahmaikyatā yena jāyate tu nirantaram /
jīvanmuktaśca bhavati tatkṣaṇādeva nārada
pañcapañca uṣaḥkālaḥ saptapañcāruṇodayaḥ /
aṣṭapañcabhavetprātaḥ śeṣaḥ sūryodayaḥ smṛtaḥ
prātarutthāya yaḥ kuryādviṇmūtraṃ dvijasattamaḥ /
nairṛtyāmiṣuvikṣepamatītyābhyadhikaṃ bhuvaḥ
viṇmūtre'pi ca karṇastha āśrame prathame dvijaḥ /
nivītaṃ pṛṣṭhataḥ kuryādvānaprasthagṛhasthayoḥ
kṛtvā yajñopavītaṃ tu pṛṣṭhataḥ kaṇṭhalambitam /
viṇmūtraṃ tu gṛhī kuryātkarṇasthaṃ prathamāśramī
antardhāya tṛṇairbhūmiṃ śiraḥ prāvṛtya vāsasā /
vācaṃ niyamya yatnena ṣṭhīvanaśvāsavarjitaḥ
na phālakṛṣṭe na jale na citāyāṃ na parvate /
jīrṇadevālaye kuryānna valmīke na śādvale
na sasattveṣu garteṣu na gacchanna pathi sthitaḥ /
sandhyayorubhayorjapye bhojane dantadhāvane
pitṛkārye ca daive ca tathā mūtrapurīṣayoḥ /
utsāhe maithune vāpi tathā vai gurusannidhau
yāge dāne brahmayajñe dvijo maunaṃ samācaret /
devatā ṛṣayaḥ sarve piśācoragarākṣasāḥ
ito gacchantu bhūtāni bahirbhūmiṃ karomyaham /
iti samprārthya paścāttu kuryācchaucaṃ yathāvidhi
vāyvagnī vipramādityamāpaḥ paśyaṃstathaiva gāḥ /
na kadācana kurvīta viṇmūtrasya visarjanam
udaṅmukho divā kuryādrātrau ceddakṣiṇāmukhaḥ /
tata ācchādya viṇmūtraṃ loṣṭhaparṇatṛṇādibhiḥ
gṛhītaliṅga utthāya sa gacchedvārisannidhau /
pātre jalaṃ gahītvā tu gacchedanyatra caiva hi
gṛhītvā mṛttikāṃ kūlācchvetāṃ brāhmaṇasattamaḥ /
raktāṃ pītāṃ tathā kṛṣṇāṃ gṛhṇīyuścānyavarṇakāḥ
athavā yā yatra deśe saiva grāhyā dvijottamaiḥ /
antarjalāddevagṛhādvalmīkānmūṣakotkarāt
kṛtaśaucāvaśiṣṭācca na grāhyāḥ pañcamṛttikāḥ /
mūtrāttu dviguṇaṃ śauce maithune triguṇaṃ smṛtam
ekā liṅge kare tisra ubhayormṛddvayaṃ smṛtam /
mūtraśaucaṃ samākhyātaṃ śauce tad dviguṇaṃ smṛtam
viṭśauce liṅgadeśe tu pradadyānmṛttikādvayam /
pañcāpāne daśaikasminnubhayoḥ sapta mṛttikāḥ
vāmapādaṃ puraskṛtya paścāddakṣiṇameva ca /
pratyekaṃ ca caturvāraṃ mṛttikāṃ lepayetsudhīḥ
evaṃ śaucaṃ gṛhasthasya dviguṇaṃ brahmacāriṇaḥ /
triguṇaṃ vānaprasthasya yatīnāṃ ca caturguṇam
ārdrāmalakamānā tu mṛttikā śaucakarmaṇi /
pratyekaṃ tu sadā grāhyā nāto nyūnā kadācana
etaddivā syādviṭśaucaṃ tadardhaṃ niśi kīrtitam /
āturasya tadardhaṃ tu mārgasthasya tadardhakam
strīśūdrāṇāmaśaktānāṃ bālānāṃ śaucakarmaṇi /
yathā gandhakṣayaḥ syāttu tathā kuryādasaṃkhyakam
gandhalepakṣayo yāvattāvacchaucaṃ vidhīyate /
sarveṣāmeva varṇānāmityāha bhagavānmanuḥ
vāmahastena śaucaṃ tu kuryādvai dakṣiṇena na /
nābheradho vāmahasto nābherūrdhvaṃ tu dakṣiṇaḥ
śaucakarmaṇi vijñeyo nānyathā dvijapuṅgavaiḥ /
jalapātraṃ na gṛhṇīyādviṇmūtrotsarjane budhaḥ
gṛhṇīyādyadi mohena prāyaścittaṃ carettataḥ /
mohādvāpyathavā''lasyānna kuryācchaucamātmanaḥ
jalāhārastrirātraḥ syāttato jāpācca śudhyati /
deśakāladravyaśaktisvopapattīśca sarvaśaḥ
jñātvā śaucaṃ prakartavyamālasyaṃ nātra dhārayet /
purīṣotsarjane kuryād gaṇḍūṣāndvādaśaiva tu
caturo mūtravikṣepe nāto nyūnānkadācana /
adhomukhaṃ naraḥ kṛtvā tyajettaṃ vāmataḥ śanaiḥ
ācamya ca tataḥ kuryāddantadhāvanamādarāt /
kaṇṭakikṣīravṛkṣotthaṃ dvādaśāṅgulamavraṇam
kaniṣṭhikāgravatsthūlaṃ pūrvārdhe kṛtakūrcakam /
karañjodumbarau cūtaḥ kadambo lodhracampakau /
badarīti drumāśceti proktā dantapradhāvane
annādyāya vyūhadhvaṃse somo rājāyamāgamat /
sa me mukhaṃ prakṣālya tejasā ca bhagena ca
āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca /
brahmaprajñāṃ ca medhāṃ ca tvanno dehi vanaspate
abhāve dantakāṣṭhasya pratiṣiddhadineṣu ca /
apāṃ dvādaśagaṇḍūṣairvidadhyāddantadhāvanam
raverdine yaḥ kurute prāṇī dantasya dhāvanam /
savitā bhakṣitastena svakulaṃ tena ghātitam
pratipaddarśaṣaṣṭhīṣu navamyekādaśīravau /
dantānāṃ kāṣṭhasaṃyogāddahatyāsaptamaṃ kulam
kṛtvālaṃ pādaśaucaṃ hyamalamatha jalaṃ
triḥpibed dvirvimṛjya
tarjanyāṅguṣṭhavatyā sajalamabhimṛśe-
nnāsikārandhrayugmam /
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ nayanayugayutaṃ
karṇayugmaṃ kaniṣṭhā-
ṅguṣṭhābhyāṃ nābhideśe hṛdayamatha tale-
nāṅgulībhiḥ śirāṃsi
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
ekādaśaskandhe śaucavidhivarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0