Devi Bhagavata Purana · Chapter 10.12
devīcaritrasahitaṃ sāvarṇimanuvṛtāntavarṇanam
muniruvāca
mahiṣīgarbhasambhūto mahābalaparākramaḥ /
devānsarvānparājitya mahiṣo'bhūjjagatprabhuḥ // १
sarveṣāṃ lokapālānāmadhikārānmahāsuraḥ /
balānirjitya bubhuje trailokyaiśvaryamadbhutam
tataḥ parājitāḥ sarve devāḥ svargaparicyutāḥ /
brahmāṇaṃ ca puraskṛtya te jagmurlokamuttamam
yatrottamau devadevau saṃsthitau śaṅkarācyutau /
vṛttāntaṃ kathayāmāsurmahiṣasya durātmanaḥ
devānāṃ caiva sarveṣāṃ sthānāni tarasāsuraḥ /
vinirjitya svayaṃ bhuṅkte balavīryamadoddhataḥ
mahiṣāsuranāmāsau duṣṭadaityo'mareśvarau /
vadhopāyaśca tasyāśu cintyatāmasurārdanau
evaṃ śrutvā sa bhagavāndevānāmārtiyugvacaḥ /
cakāra kopaṃ subahuṃ tathā śaṅkarapadmajau
evaṃ kopayutasyāsya harerāsyānmahīpate /
tejaḥ prādurabhūddivyaṃ sahasrārkasamadyuti
athānukramatastejaḥ sarveṣāṃ tridivaukasām /
śarīrādudbhavaṃ prāpa harṣayadvibudhādhipān
yadabhūcchambhujaṃ tejo mukhamasyodapadyata /
keśā babhūvuryāmyena vaiṣṇavena ca bāhavaḥ
saumyena ca stanau jātau māhendreṇa ca madhyamaḥ /
vāruṇena tato bhūpa jaṅghorū sambabhūvatuḥ
nitambau tejasā bhūmeḥ pādau brāhmeṇa tejasā /
pādāṅgulyo bhānavena vāsavena karāṅgulī
kaubereṇa tathā nāsā dantāḥ sañjajñire tadā /
prājāpatyenottamena tejasā vasudhādhipa
pāvakena ca sañjātaṃ locanatritayaṃ śubham /
sāndhyena tejasā jāte bhṛkuṭyau tejasāṃ nidhī
karṇau vāyavyato jātau tejaso manujādhipa /
sarveṣāṃ tejasā devī jātā mahiṣamardinī
śūlaṃ dadau śivo viṣṇuścakraṃ śaṅkhaṃ ca pāśabhṛt /
hutāśano dadau śaktiṃ mārutaścāpasāyakau
vajraṃ mahendraḥ pradadau ghaṇṭāṃ cairāvatād gajāt /
kāladaṇḍaṃ yamo brahmā cākṣamālākamaṇḍalū
divākaro raśmimālāṃ romakūpeṣu sandadau /
kālaḥ khaḍgaṃ tathā carma nirmalaṃ vasudhādhipa
samudro nirmalaṃ hāramajare cāmbare nṛpa /
cūḍāmaṇiṃ kuṇḍale ca kaṭakāni tathāṅgade
ardhacandraṃ nirmalaṃ ca nūpurāṇi tathā dadau /
graiveyakaṃ bhūṣaṇaṃ ca tasyai devyai mudānvitaḥ
viśvakarmā cormikāśca dadau tasyai dharāpate /
himavānvāhanaṃ siṃhaṃ ratnāni vividhāni ca
pānapātraṃ surāpūrṇaṃ dadau tasyai dhanādhipaḥ /
śeṣaśca bhagavāndevo nāgahāraṃ dadau vibhuḥ
anyairaśeṣavibudhairmānitā sā jaganmayī /
tāṃ tuṣṭuvurmahādevīṃ devā mahiṣapīḍitāḥ
nānāstotrairmaheśānīṃ jagadudbhavakāriṇīm /
teṣāṃ niśamya deveśī stotraṃ vibudhapūjitā
mahiṣasya vadhārthāya mahānādaṃ cakāra ha /
tena nādena mahiṣaścakito'bhūddharāpate
āsasāda jagaddhātrīṃ sarvasainyasamāvṛtaḥ /
tataḥ sa yuyudhe devyā mahiṣākhyo mahāsuraḥ
śastrāstrairbahudhā kṣiptaiḥ pūrayannambarāntaram /
cikṣuro grāmaṇīḥ senāpatirdurdharadurmukhau
bāṣkalastāmrakaścaiva biḍālavadano'paraḥ /
etaiścānyairasaṃkhyātaiḥ saṃgrāmāntakasannibhaiḥ
yodhaiḥ parivṛto vīro mahiṣo dānavottamaḥ /
tataḥ sā kopatāmrākṣī devī lokavimohinī
jaghāna yodhānsamare devī mahiṣamāśritān /
tatasteṣu hateṣveva sa daityo roṣamūrcchitaḥ
āsasāda tadā devīṃ tūrṇaṃ māyāviśāradaḥ /
rūpāntarāṇi sambheje māyayā dānaveśvaraḥ
tāni tānyasya rūpāṇi nāśayāmāsa sā tadā /
tato'nte māhiṣaṃ rūpaṃ bibhrāṇamamarārdanam
pāśena baddhvā sudṛḍhaṃ chittvā khaḍgena tacchiraḥ /
pātayāmāsa mahiṣaṃ devī devagaṇāntakam
hāhākṛtaṃ tataḥ śeṣaṃ sainyaṃ bhagnaṃ diśo daśa /
tuṣṭuvurdevadeveśīṃ sarve devāḥ pramoditāḥ
evaṃ lakṣmīḥ samutpannā mahiṣāsuramardinī /
rājañchṛṇu sarasvatyāḥ prādurbhāvo yathābhavat
ekadā śumbhanāmāsīddaityo madabalotkaṭaḥ /
niśumbhaścāpi tadbhrātā mahābalaparākramaḥ
tena sampīḍitā devāḥ sarve bhraṣṭaśriyo nṛpa /
himavantamathāsādya devīṃ tuṣṭuvurādarāt
devā ūcuḥ
jaya deveśi bhaktānāmārtināśanakovide /
dānavāntakarūpe tvamajarāmaraṇe'naghe
deveśi bhaktisulabhe mahābalaparākrame /
viṣṇuśaṅkarabrahmādisvarūpe'nantavikrame
sṛṣṭisthitikare nāśakārike kāntidāyini /
mahātāṇḍavasuprīte modadāyini mādhavi
prasīda devadeveśi prasīda karuṇānidhe /
niśumbhaśumbhasambhūtabhayāpārāmbuvāridhe
uddharāsmān prapannārtināśike śaraṇāgatān /
evaṃ saṃstuvatāṃ teṣāṃ tridaśānāṃ dharāpate
prasannā girijā prāha brūta stavanakāraṇam /
etasminnantare yasyāḥ kośarūpātsamutthitā
kauśikī sā jagatpūjyā devānprītyedamabravīt/
prasannāhaṃ suraśreṣṭhāḥ stavenottamarūpiṇī
vriyatāṃ vara ityukte devāḥ saṃvavrire varam /
śumbhanāmāvaro bhrātā niśumbhastasya viśrutaḥ
trailokyamojasākrāntaṃ daityena balaśālinā /
tadvadhaścintyatāṃ devi durātmā dānaveśvaraḥ
bādhate satataṃ devi tiraskṛtya nijaujasā /
devyuvāca
devaśatruṃ pātayiṣye niśumbhaṃ śumbhameva ca
svasthāstiṣṭhata bhadraṃ vaḥ kaṇṭakaṃ nāśayāmi vaḥ /
ityuktvā devadeveśī devānsendrāndayāmayī
jagāmādarśanaṃ sadyo miṣatāṃ tridivaukasām /
devāḥ samāgatā hṛṣṭāḥ suvarṇādriguhāṃ śubhām
caṇḍamuṇḍau paśyataḥsma bhṛtyau śumbhaniśumbhayoḥ /
dṛṣṭvā tāṃ cārusarvāṅgīṃ devīṃ lokavimohinīm
kathayāmāsatū rājñe bhṛtyau tau caṇḍamuṇḍakau /
deva sarvāsuraśreṣṭha ratnabhogārha mānada
apūrvā kāminī dṛṣṭā cāvābhyāṃ ripumardana /
tasyāḥ saṃbhogayogyatvamastyeva tava sāmpratam
tāṃ samānaya cārvaṅgīṃ bhuṅkṣva saukhyasamanvitaḥ /
tādṛśī nāsurī nārī na gandharvī na dānavī
na mānavī nāpi devī yādṛśī sā manoharā /
evaṃ bhṛtyavacaḥ śrutvā śumbhaḥ parabalārdanaḥ
dūtaṃ sammeṣayāmāsa sugrīvaṃ nāma dānavam /
sa dūtastvaritaṃ gatvā devyāḥ savidhamādarāt
vṛttāntaṃ kathayāmāsa devyai śumbhasya yadvacaḥ /
devi śumbhāsuro nāma trailokyavijayī prabhuḥ
sarveṣāṃ ratnavastūnāṃ bhoktā mānyo divaukasām /
taduktaṃ śṛṇu me devi ratnabhoktāhamavyayaḥ
tvaṃ cāpi ratnabhūtāsi bhaja māṃ cārulocane /
sarveṣu yāni ratnāni devāsuranareṣu ca
tāni mayyeva subhage bhaja māṃ kāmajai rasaiḥ /
devyuvāca
satyaṃ vadasi he dūta daityarājapriyaṅkaram
pratijñā yā mayā pūrvaṃ kṛtā sāpyanṛtā katham /
bhavettāṃ śṛṇu me dūta yā pratijñā mayā kṛtā
yo me darpaṃ vidhunute yo me balamapohati /
yo me pratibalo bhūyātsa eva mama bhogabhāk
tata enāṃ pratijñāṃ me satyāṃ kṛtvāsureśvaraḥ /
gṛhṇātu pāṇiṃ tarasā tasyāśakyaṃ kimatra hi
tasmād gaccha mahādūta svāminaṃ brūhi cādṛtaḥ /
pratijñāṃ cāpi me satyāṃ vidhāsyati balādhikaḥ
evaṃ vākyaṃ mahādevyāḥ samākarṇya sa dānavaḥ /
kathayāmāsa śumbhāya devyā vṛttāntamāditaḥ
tadāpriyaṃ dūtavākyaṃ śumbhaḥ śrutvā mahābalaḥ /
kopamāhārayāmāsa mahāntaṃ danujādhipaḥ
tato dhūmrākṣanāmānaṃ daityaṃ daityapatiḥ prabhuḥ /
ādideśa śṛṇu vaco dhūmrākṣa mama cādṛtaḥ
tāṃ duṣṭāṃ keśapāśeṣu hatvāpyānīyatāṃ mama /
samīpamavilambena śīghraṃ gacchasva me puraḥ
ityādeśaṃ samāsādya daityeśo dhūmralocanaḥ /
ṣaṣṭyāsurāṇāṃ sahitaḥ sahasrāṇāṃ mahābalaḥ
tuhinācalamāsādya devyāḥ savidhameva saḥ /
uccairdevīṃ jagādāśu bhaja daityapatiṃ śubhe
śumbhaṃ nāma mahāvīryaṃ sarvabhogānavāpnuhi /
nocetkeśāngṛhītvā tvāṃ neṣye daityapatiṃ prati
ityuktā sā tato devī daityena tridaśāriṇā /
uvāca daitya yad brūṣe tatsatyaṃ te mahābala
rājā śumbhāsurastvaṃ ca kiṃ kariṣyasi tadvada /
ityukto daityapo'dhāvattūrṇaṃ śastrasamanvitaḥ
bhasmasāttaṃ cakārāśu huṅkāreṇa maheśvarī /
tataḥ sainyaṃ vāhanena devyā bhagnaṃ mahīpate
diśo daśābhajacchīghraṃ hāhābhūtamacetanam /
tadvṛttāntaṃ samāśrutya sa śumbho daityarāḍ vibhuḥ
cukopa ca mahākopād bhrukuṭīkuṭilānanaḥ /
tataḥ kopaparītātmā daityarājaḥ pratāpavān
caṇḍaṃ muṇḍaṃ raktabījaṃ kramataḥ praiṣayadvibhuḥ /
te ca gatvā trayo daityā vikrāntā bahuvikramāḥ
devīṃ grahītumārabdhayatnāste hyabhavanbalāt /
tānāpatata evāsau jagaddhātrī madotkaṭā
śūlaṃ gahītvā vegena pātayāmāsa bhūtale /
sasainyānnihatāñchrutvā daityāṃstrīndānaveśvarau
śumbhaścaiva niśumbhaśca samājagmaturojasā /
niśumbhaścaiva śumbhaśca kṛtvā yuddhaṃ mahotkaṭam
devyāśca vaśagau jātau nihatau ca tayāsurau /
iti daityavaraṃ śumbhaṃ ghātayitvā jaganmayī
vibudhaiḥ saṃstutā tadvatsākṣādvāgīśvarī parā /
evaṃ te varṇito rājan prādurbhāvo'tiramyakaḥ
kālyāścaiva mahālakṣyāḥ sarasvatyāḥ krameṇa ca /
parā pareśvarī devī jagatsargaṃ karoti ca
pālanaṃ caiva saṃhāraṃ saiva devī dadhāti hi /
tāṃ samāśraya deveśīṃ jaganmohanivāriṇīm
mahāmāyāṃ pūjyatamāṃ sā kāryaṃ te vidhāsyati /
śrīnārāyaṇa uvāca
iti rājā vacaḥ śrutvā muneḥ paramaśobhanam
devīṃ jagāma śaraṇaṃ sarvakāmaphalapradām /
nirāhāro yatātmā ca tanmanāśca samāhitaḥ
devīmūrtiṃ mṛṇmayīṃ ca pūjayāmāsa bhaktitaḥ /
pūjanānte baliṃ tasyai nijagātrāsṛjaṃ dadat
tadā prasannā deveśī jagadyoniḥ kṛpāvatī /
prādurbabhūva purato varaṃ brūhīti bhāṣiṇī
sa rājā nijamohasya nāśanaṃ jñānamuttamam /
rājyaṃ niṣkaṇṭakaṃ caiva yācati sma maheśvarīm
devyuvāca
rājanniṣkaṇṭakaṃ rājyaṃ jñānaṃ vai mohanāśanam /
bhaviṣyati mayā dattamasminneva bhave tava
anyacca śṛṇu bhūpāla janmāntaraviceṣṭitam /
bhānorjanma samāsādya sāvarṇirbhavitā bhavān
tatra manvantarasyāpi patitvaṃ bahuvikramam /
santatiṃ bahulāṃ cāpi prāpsyate madvarādbhavān
evaṃ dattvā varaṃ devī jagāmādarśanaṃ tadā /
so'pi devyāḥ prasādena jāto manvantarādhipaḥ
evaṃ te varṇitaṃ sādho sāvarṇerjanma karma ca /
etatpaṭhaṃstathā śṛṇvandevyanugrahamāpnuyāt
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ daśamaskandhe
devīcaritrasahitaṃ sāvarṇimanuvṛtāntavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ daśamaskandhe
devīcaritrasahitaṃ sāvarṇimanuvṛtāntavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0