Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.8
ārādhyanirṇayavarṇanam
ṛṣaya ūcuḥ
sandeho'tra mahābhāga kathāyāṃ tu mahādbhutaḥ /
vedaśāstrapurāṇaiśca niścitaṃ tu sadā budhaiḥ
brahmā viṣṇuśca rudraśca trayo devāḥ sanātanāḥ /
nātaḥ parataraṃ kiñcidbrahmāṇḍe'sminmahāmate
brahmā sṛjati lokānvai viṣṇuḥ pātyakhilaṃ jagat /
rudraḥ saṃharate kāle traya ete'tra kāraṇam
ekā mūrtistrayo devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /
rajaḥsattvatamobhiśca saṃyutāḥ kāryakārakāḥ
teṣāṃ madhye hariḥ śreṣṭho mādhavaḥ puruṣottamaḥ /
ādidevo jagannāthaḥ samarthaḥ sarvakarmasu
nānyaḥ ko'pi samartho'sti viṣṇoratulatejasaḥ /
sa kathaṃ svāpitaḥ svāmī vivaśo yogamāyayā
kva gataṃ tasya vijñānaṃ jīvataśceṣṭitaṃ kutaḥ /
sandeho'yaṃ mahābhāga kathayasva yathāśubham
kā sā śaktiḥ purā proktā yayā viṣṇujitaḥ prabhuḥ /
kuto jātā kathaṃ śaktā kā śaktirvada suvrata
yastu sarveśvaro viṣṇurvāsudevo jagadguruḥ /
paramātmā parānandaḥ saccidānandavigrahaḥ
sarvakṛtsarvabhṛtsraṣṭā virajaḥ sarvagaḥ śuciḥ /
sa kathaṃ nidrayā nītaḥ paratantraḥ parātparaḥ
etadāścaryabhūto hi sandeho naḥ parantapa /
chindhi jñānāsinā sūta vyāsaśiṣya mahāmate
sūta uvāca
kaḥ sandehaṃ bhinattyenaṃ trailokye sacarācare /
muhyanti munayaḥ kāmaṃ brahmaputrāḥ sanātanāḥ
nāradaḥ kapilaścaiva praśne'sminmunisattamāḥ /
kiṃ bravīmi mahābhāgā durghaṭe'sminvimarśane
deveṣu viṣṇuḥ kathitaḥ sarvagaḥ sarvapālakaḥ /
yato virāḍidaṃ sarvamutpannaṃ sacarācaram
te sarve samupāsante natvā devaṃ parātparam /
nārāyaṇaṃ hṛṣīkeśaṃ vāsudevaṃ janārdanam
tathā kecinmahādevaṃ śaṅkaraṃ śaśiśekharam /
trinetraṃ pañcavaktraṃ ca śūlapāṇiṃ vṛṣadhvajam
tathā vedeṣu sarveṣu gītaṃ nāmnā triyambakam /
kapardinaṃ pañcavaktraṃ gaurīdehārdhadhāriṇam
kailāsavāsanirataṃ sarvaśaktisamanvitam /
bhūtavṛndayutaṃ devaṃ dakṣayajñavighātakam
tathā sūryaṃ vedavidaḥ sāyaṃprātardine dine /
madhyāhne tu mahābhāgāḥ stuvanti vividhaiḥ stavaiḥ
tathā vedeṣu sarveṣu sūryopāsanamuttamam /
paramātmeti vikhyātaṃ nāma tasya mahātmanaḥ
agniḥ sarvatra vedeṣu saṃstuto vedavittamaiḥ /
indraścāpi trilokeśo varuṇaśca tathāparaḥ
yathā gaṅgā pravāhaiśca bahubhiḥ parivartate /
tathaiva sarvadeveṣu viṣṇuḥ prokto maharṣibhiḥ
trīṇyeva hi pramāṇāni paṭhitāni supaṇḍitaiḥ /
pratyakṣaṃ cānumānaṃ ca śābdaṃ caiva tṛtīyakam
catvāryevetare prāhurupamānayutāni ca /
arthāpattiyutānyanye pañca prāhurmahādhiyaḥ
sapta paurāṇikāścaiva pravadanti manīṣiṇaḥ /
etaiḥ pramāṇairdurjñeyaṃ yadbrahma paramaṃ ca tat
vitarkaścātra kartavyo buddhyā caivāgamena ca /
niścayātmikayā yuktyā vicārya ca punaḥ punaḥ
pratyakṣatastu vijñānaṃ cintyaṃ matimatā sadā /
dṛṣṭāntenāpi satataṃ śiṣṭamārgānusāriṇā
vidvāṃso'pi vadantyevaṃ purāṇaiḥ parigīyate /
druhiṇe sṛṣṭiśaktiśca harau pālanaśaktitā
hare saṃhāraśaktiśca sūrye śaktiḥ prakāśikā /
dharādharaṇaśaktiśca śeṣe kūrme tathaiva ca
sādyā śaktiḥ pariṇatā sarvasminyā pratiṣṭhitā /
dāhaśaktistathā vahnau samīre preraṇātmikā
śivo'pi śavatāṃ yāti kuṇḍalinyā vivarjitaḥ /
śaktihīnastu yaḥ kaścidasamarthaḥ smṛto budhaiḥ
evaṃ sarvatra bhūteṣu sthāvareṣu careṣu ca /
brahmādistambaparyantaṃ brahmāṇḍe'sminmahātapāḥ
śaktihīnaṃ tu nindyaṃ syādvastumātraṃ carācaram /
aśaktaḥ śatruvijaye gamane bhojane tathā
evaṃ sarvagatā śaktiḥ sā brahmeti vivicyate /
sopāsyā vividhaiḥ samyagvicāryā sudhiyā sadā
viṣṇau ca sāttvikī śaktistayā hīno'pyakarmakṛt /
druhiṇe rājasī śaktiryayā hīno hyasṛṣṭikṛt
śive ca tāmasī śaktistayā saṃhārakārakaḥ /
ityūhyaṃ manasā sarvaṃ vicārya ca punaḥ punaḥ
śaktiḥ karoti brahmāṇḍaṃ sā vai pālayate'khilam /
icchayā saṃharatyeṣā jagadetaccarācaram
na viṣṇurna haraḥ śakro na brahmā na ca pāvakaḥ /
na sūryo varuṇaḥ śaktaḥ sve sve kārye kathañcana
tayā yuktā hi kurvanti svāni kāryāṇi te surāḥ /
saiva kāraṇakāryeṣu pratyakṣeṇāvagamyate
saguṇā nirguṇā sā tu dvidhā proktā manīṣibhiḥ /
saguṇā rāgibhiḥ sevyā nirguṇā tu virāgibhiḥ
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ svāminī sā nirākulā /
dadāti vācchitānkāmānpūjitā vidhipūrvakam
na jānanti janā mūḍhāstāṃ sadā māyayāvṛtāḥ /
jānanto'pi narāḥ kecinmohayanti parānapi
paṇḍitāḥ svodarārthaṃ vai pākhaṇḍāni pūthakpṛthak /
pravartayanti kalinā preritā mandacetasaḥ
kalāvasminmahābhāgā nānābhedasamutthitāḥ /
nānye yuge tathā dharmā vedabāhyāḥ kathañcana
viṣṇuścaratyasāvugra tapo varṣāṇyanekaśaḥ /
brahmā harastrayo devā dhyāyantaḥ kamapi dhuvam
kāmayānāḥ sadā kāmaṃ te trayaḥ sarvadaiva hi /
yajanti yajñānvividhānbrahmaviṣṇumaheśvarāḥ
te vai śaktiṃ parāṃ devīṃ brahmākhyāṃ paramātmikām /
dhyāyanti manasā nityaṃ nityāṃ matvā sanātanīm
tasmācchaktiḥ sadā sevyā vidvadbhiḥ kṛtaniścayaiḥ /
niścayaḥ sarvaśāstrāṇāṃ jñātavyo munisattamāḥ
kṛṣṇācchrutaṃ mayā caitattena jñātaṃ tu nāradāt /
pituḥ sakāśāttenāpi brahmaṇā viṣṇuvākyataḥ
na śrotavyaṃ na mantavyamanyeṣāṃ vacanaṃ budhaiḥ /
śaktireva sadā sevyā vidvadbhiḥ kṛtaniścayaiḥ
pratyakṣamapi draṣṭavyamaśaktasya viceṣṭitam /
ataḥ sarveṣu bhūteṣu jñātavyā śaktireva hi
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
prathamaskandhe ārādhyanirṇayavarṇanaṃ nāmāṣṭamo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0